FRIES MOZAIEK HOBBYBOER KNOKT TEGEN DE REST VAN DE WERELD Wetsens en de letter van de wet Door Fedde Dijkstra WETSENS, OM METEEN maar met de deur in huis te vallen, wordt geschreven als Wetsens. En absoluut niet als Wetzens met een z. Elke keer als hobbyboer Nico Boersma dat ziet, wordt zijn bloed karnemelk, om met Van Dale te spreken. Maar Boersma (61) is wel zon beetje de enige die de naam van zijn woonplaats goed schrijft. Zelfs de gemeente Dongeradeel, die negen jaar geleden zelf koos voor Wetsens met een s, heeft er soms nog moeite mee. En dus denkt iedereen dat Boersma degene is die fout zit. „Je moet 'es leren de naam van je woonplaats goed te schrijven", zeggen ze dan. Op zulke momenten voelt Nico Boersma zich in Wetsens met een s een beetje alleen op de wereld. Natuurlijk, net als de rest van het dorp zou hij het zich een stuk femakkelijker kunnen maken oor te glimlachen om Wetzens met een z. Maar daar is hij de man niet naar. Voor hij hier in 1988 neerstreek als hobbyboer, was hij in de Randstad leraar wis- en sterrenkunde. En als man van de exacte wetenschappen hecht hij eraan dat de naam van zijn woonplaats correct wordt geschreven: met een s, net als op het plaatsnaambord. Hij is er consequent in. Zeg maar stijf koppig. „Alle post waarop Wetzens met een z staat, gaat ongeopend retour." Dat blijft niet zonder gevolgen. Om maar wat te noemen: hii neeft er geen idee van hoeveel kijk- en luistergeld hij tegenwoordig verschuldigd is. Trouw maakt hij steeds het oude bedrag over. Van kennissen heeft hij wel eens gehoord dat het tarief intussen hoger ligt, maar zolang mededelingen daarover naar Wetzens met een z worden gezonden, weet Boersma van niks. Hij heeft voor de zekerheid wel alle bankafschriften keurig naast de tv gelegd. Want de tv is het venster op de wereld en als dat dichtklapt neb je als inwoner van Wetsens niet veel over. ★ Met Wetsens is iets misgegaan. Het wordt met een 'z' geschreven. Foto LCVPauI Janssen --- Kloek besluit Wetsens is een klein terpdorpje met zon vijftien huizen en boerderijen, een kerk en een heuse ruïne. Het ligt vlak achter Dokkum, in de gemeente Dongeradeel. De vroede vaderen dezer femeente namen op 25 oktober 984 een kloek besluit: „De namen van de dorpen zijn definitief vastgesteld als Nederlandstalige namen, waarbij tevens voor de dorpen Aalzum en Wetzens een taalkundige aanpassing heeft plaatsgevonden en wel in die zin, dat deze namen officieel zijn vastgesteld als Aalsurn en Wetsens." Duidelijke taal: beide namen voortaan met een s. De wereld zou er even aan moeten wennen, besefte Dongeradeel. Daarom werd besloten een overgangsperiode van vijf jaar aan te houden. Aalzum en Wetzens zouden nog even door de vingers worden gezien. Maar op 1 januari 1990 zou het ultimatum aflopen. „De genoemde wijziginfen worden van gemeentewege oorgegeven aan allerlei instanties, instellingen en diensten, zoals banken, de PTT, nutsbedrijven, pensioenfondsen en dergelijke", zo schreven burgemeester en wethouders aan de ingezetenen van beide dorpen. Met dat doorgeven moet iets zijn misgegaan. Neem de Provinciale Almanak van Friesland. Onder de gemeente Dongeradeel staat Aalsurn keurig aangeduid een s, maar Wetzens met een z. In net plaatsnamenregister van de almanak staan beide dorpen in hun oude spelling. Een volgend naslagwerk: de telefoongids. Die heeft na Boersma's aandringen een jaar op het rechte spoor gezeten, maar gaat nu weer hardnekkig de fout in met Aalzum en Wetzens. Het postcodeboek geeft beide schrijfwijzen, maar verwijst de verkeerde kant op: 'Wetsens zie Wetzens'. --- Gloedvolle pleidooien in Franeker stadhuis Door Teake Zijlstra FRANEKER - Het zal nooit duidelijk worden of Els de Zeeuw uit Sint Gillishuizen vanuit haar keuken tegen een erker van de buurman aan moet kijken. Er komt namelijk nooit een uitspraak in het kort geding dat gisteren speelde in de raadszaal van het Franeker stadhuis. De Zeeuw was slechts figurant in de jaarlijkse pleitwedstrijd van de Vereniging De Jonge Balie. Eerste jaars advocaten hielden er gloedvolle pleidooien met als inzet een wisselbeker en een zekere roem. Alle advocaten in Friesland zijn in de eerste zeven jaar van de uitoefening van hun praktijk lid van De Vereniging De Jonge Balie. Deelname aan de pleitwedstrijd is in het eerste jaar min of meer verplicht, zo legde penningmeester Fer Grijmans uit. leder jaar zoekt de vereniging een andere plaats met „een goede ambiance". De vereniging had niet beter kunnen kiezen, vond burgemeester Siebold Hartkamp die de juristen welkom heette. De juridische faculteit was destijds de belangrijkste op de Franeker universiteit en in de nal van het stadhuis werd eeuwen geleden al recht gesproken. De juiste sfeer was dus aanwezig en zelfs koningin Beatrix keek van de juiste hoogte toe op de gelegenheidsrechtbank. Die rechtbank werd gevormd door president Willem van der Berg en rechter Tine de Vries van de Arrondissementsrechtbank te Leeuwarden en Eddy Heemskerk, deken van de Friese Orde van Advocaten. Zij hoefden als jury slechts uitspraak te doen over de kwaliteiten van de pleiters. Het zou vooral om de presentatie gaan en minder om de argumentatie, zo werd gesteld, al moest die natuurlijk wel aan de minimale eisen voldoen. Hoewei de vereniging zich ook enthousiast bezighoudt met lunchen, excursies, lezingen over het vak en prettige bijeenkomsten is het volgens Grijmans bepaald niet alleen een gezelligheidsclub. De wedstrijden ziin belangrijk in het kader van opleiding en ervaring voor de pas praktiserende advocaten. Ernst voerde de boventoon in Franeker. Er stond het een en ander op het spel. De Friese winnaar mag deelnemen aan de noordelijke pleitwedstrijd en maakt vervolgens kans op een pleidooi om het landelijk kampioenschap. En wie dat bereikt, kan praten als een advocaat. Maar er was ook wel wat te lachen. Els de Zeeuw had veertig jaar geleden een raam in haar woning laten zetten met uitzicht op het erf van buurman. Buurman wilde nu zijn woning uitbreiden met een erker en die zou licht en uitzicht ontnemen aan de keuken van De Zeeuw. „Het licht kan niet meer binnentreden en ze staat in haar eigen schaduw," bepleitte deelnemer Wietse Spijkstra namens de eiseres die de bouw wilde tegenhouden. De Zeeuw had het recht op licht en uitzicht verworven in de situatie die al veertig jaar bestond. Volgens tegenpleiter Melanie Wekking schuwde Els de Zeeuw geen middel om de bouw van de erker te traineren. De gedaagde buurman had alles geprobeerd en had zelfs een raam met nog veel meer uitzicht aangeboden. En zo erg was het bovendien niet, want in een keuken eet je alleen maar. „Dat ligt anders met mevrouw De Zeeuw, die is van de oude stempel, die woont in de keuken", aldus Spijkstra. Er kwamen tussen de koffie en de hapjes nog meer ingewikkelde zaken aan de orde over erfdienstbaarheid, een verzekeringskwestie, arbeidsrecht en intellectueel eigendom. „Uit het leven gegrepen", aldus Fer Grijmans, „maar nier en daar wat aangepast." En er werd gloedvol gepleit. Volgens de jury het best door Raymond Gusterihoven uit Leeuwarden die gisteravond tot winnaar werd uitgeroepen. Pleiter Wietse Spijkstra (links) legt de situatie uit Achter de tafel de jury met van links naar rechts Eddy Heemskerk, Willem Van der Berg en Tine de Vries. Rechts advocate Melanie Wekking. Foto LC/Paul Janssen --- 'Gastronomisch produkt' Portugal nader verklaard Door Nico Hylkema LEEUWARDEN - Waarin onderscheiden de Europese landen zich nog van elkaar, nu met horten en stoten toch iets van eenwording tot stand komt? Inderdaad, in eten en drinken. Dat weten studenten van de Hotel Management School (HMS) al lang en nu dat land toch al in de belangstelling staat, waarom dan niet samen met Wielinga's wijnkoperij een week georganiseerd, om het gastronomisch produkt Portugal' te promoten. Gisteravond ging de week van start met een vijfgangendiner in het hotel van de HMS, waarvoor een reeks prominente gasten was uitgenodigd. Het begon allemaal met het openen van een fles wijn op Portugese wijze. Burgervader John te Loo mocht net dat koude kneepje om de verhitte flessehals geven, om die zonder glassplinters van de rest van de fles te verwijderen. Onder het toeziend oog van de Portugese ambassadeur Cascais kweet de eerste burger zich feilloos van zijn taak, waarop het uitverkoren gezelschap zich naar de wijnproeverij mocht begeven. Daar wachtte een uitgelezen collectie Portugese wijnsoorten. Alles was aanwezig voor een echte wijnproeverij, maar voor menigeen was het toch zonde om het kostelijke vocht, na de streling van de smaakpapillen in de daartoe bestemde koelers te spugen, dan wel het glas erin te legen. Geen nood, zo meende de organisator van de proeverii, Pieter Wielinga, in de loop van de week zullen ook nog de échte wijnproevers aan bod komen. Met het fabeltje dat Portugese wijn niet te vervoeren zou zijn, was inmiddels wel afgerekend. Daarop mochten de gasten ter tafel, alwaar de Portugese Nederlander en schrijver van onder andere een wijngids, José Rentes de Carvalho, hen vergastte op een lesje echte wijnkennis. Wielinga was hem voorgegaan en had het gewaagd de Portugese gewoonte rode wiin bij vis te drinken te bekritiseren. Carvalho verhaalde eerst van zijn jeugd waarin hij had vernomen dat boven Parijs de burgers geen wijn dronken bij het eten, maar de keel gorgelden met melk. Dat vond hij heel zielig. Daarop prees hij de kwaliteiten van het Portugese nationale gerecht 'bacalhau'. Deze stokvis bevat 90 procent proteïnen en een dergelijke schok voor de verteringsorganen is volgens Carvalho alleen tegen te gaan met rode wiin. Overigens, zo wist de schrijver, zijn zelfs sardines te rijk aan proteïnen om met witte wijn weggespoeld te worden. En daarmee kon Wielinga het doen. Tijdens het eten van tongstrelende gerechten zong de frêle Fatima - met een stem als een klok -een aantal fraaie fados. Deze liederen vol van zeelieden, heimwee, tranen en regen vermochten niet bij iedereen de eetlust opwekken. „Wel wat zwaar op de maag. Bij Portugal denk ik toch meer aan de zon", aldus een Algarveganger. Anderen lieten zich minder Deïnvloeden door de melancholische tonen en teksten en genoten. „Hollanders drinken meestal geen wijn bij het eten, maar wij wel hoor!" En omdat het hele programma door derdejaars-studenten van het 'moduul management van gastvrijheid' zelf werd uitgevoerd, mochten ook enkele studenten van een zusterhotelschool in de havenstad Porto het feestelijke diner met hun aanwezigheid opluisteren. Zij werden onderworpen aan prangende en diepgaande vragen over de Portugese eetgewoonten. Behoudens enkele taalprobleempjes wisten zij daarop het antwoord wel. Wat zij de rest van de week moeten doen, was hun nog enigszins onduidelijk. Het was een lange rijkelijk besproeide zit voor de Nederlanders die gewend zijn hun voeding snel naar binnen te werken, en nog maar een voorproefje van wat voor de rest van de week op de agenda staat, zoals daar zijn een wijnproeverij en een lezing over Portugese wijnen voor de studenten, een vaktechnische proeverij, een vijfgangendiner voor relaties van Wielinga en een zelfde diner voor de 'normale doelgroep', de ouders en studenten van de hotelschool. Het was een geslaagd begin, dat wel. --- Kwaaie pier Het komt allemaal van PTT Post, weet Nico Boersma. „Die ligt dwars, dat is de kwaaie pier." PTT Post beroept zich op oude gemeenteraadsbesluiten en wil vangeen wijziging weten. En achter PTT Post aan hobbelen allerlei instanties braaf mee de fout in. Ze gebruiken adressenbestanden met postcodes, 'voorgebakken' door PTT Post. Zo kon net gebeuren dat Boersma fout geadresseerde post kreeg van, en dus bonje met, respectabele instanties als de Consumentenbond, de Postbank, de ANWB en zelfs de Friese Pers. Boersma laat het er niet bij zitten. Hij bijt zich vast als een terriër en dat wil nog wel eens helpen. Zo ging de ANWB door de bocht toen Boersma dreigde over te stappen naar de KNAC. Ook de verzekering probeert hij zo tot inkeer te brengen. De Consumentenbond is al om. Die werkt wel met geautomatiseerde adressering, maar corrigeert die nu zelf. „Daar hangt nu een briefie aan de muur. 'Bij iedere nieuwe band: let op Wetsens', staat erop", weet Boersma. De belastingdienst is zo goed Boersma's adres met balpen op een stickertje correct te schrijven. Eigenlijk vindt Boersma het te gek voor woorden dat hij zich er zo druk over moet maken, terwijl de gemeente zich in zijn ogen nauwelijks inspant voor haar eigen wijze besluit. De briefwisseling van Dongeradeel met PTT Post blinkt tenminste niet uit door helderheid, meent hij. Ongelukkig genoeg is de gewijzigde schrijfwijze van Aalsurn en Wetsens gekoppeld aan het vaststellen van eentalig Friese straatnamen in het voormalige Westdongeradeel. En Friestalige namen, daarvan willen de haartjes bij PTT Post nog wel eens overeind gaan staan. --- Geblaf Natuurlijk, de gemeente heeft de hoge postbazen wel even haar tanden laten zien. Maar verder dan geblaf komt ze niet. Nu Tante Pos de poot stijf houdt, wordt ze niet even flink in de kuiten gebeten. In tegendeel: „Koartlyn nawwe wy PTT-Post nochris yn 'e gelegenheid steld om foar 1 jannewaris 1994 ta oanpassing fan ferskate nammen yn harren bestanden oer te gean , las Boersma twee jaar geleden tot zijn stomme verbazing in een brief van burgemeester en wethouders. Pas daarna wil de gemeente voorzichtig denken aan gerechtelijke dwang, zo blijkt uit de brief. Na de inmiddels verstreken gewenningsperiode van vijf jaar mag PTT Post dus nog rustig vier jaar lang Wetsens verminken tot Wetzens. Dat kan Boersma niet zetten. Hij hecht aan wetten en logica. Zijn stelregel is: als je een wet uitvaardigt, moet je die ook handhaven. En als een wet niet te handhaven is, dan kun je hem maar beter niet uitvaardigen. „Het is een principezaak geworden. Als ik een overtreding bega, word ik §epakt. Als de PTT een overtreing begaat, gebeurt er niks. Dat vind ik niet terecht." En wat denkt hij dat er gebeurt op 1 januari 1994? „Dat is een vrije dag, en 2 januari is een zondag, dus laten we voor het gemak uitgaan van 3 januari. Dan gebeurt er niks", voorspelt de Wetsumer. Er gaan al gauw een paar maanden overheen, neemt hij aan. Hij vreest bovendien dat PTT Post geld van de gemeente zal eisen, en hij betwijfelt of Dongeradeel onder die druk stand houdt. Immers, zo erg overtuigd van eigen gelijk lijkt de gemeente nu ook weer niet. Boersma slaat de femeentegids 1993 van Dongeraeel open. Wetzens met een z, wijst hij aan. En zijn bloed wordt weer karnemelk. --- NAMMENTLIK * Eigenaar Jouke Jan Wartena van de woning Bij Paffenraad aan het Jeisumerbinnenpad te Leeuwarden krijgt geregeld mensen aan de deur die hun nieuwsgierigheid niet kunnen bedwingen. Waar komt toch die naam vandaan? Wartena heeft hem opgediept in een oude stratengids. Het Jeisumerbinnenpad was langer bekend als Vierhuisterweg. Meer dan honderd jaar geleden heeft het pad ook korte tijd Bij Paffenraad gehe- ten. Er heeft destijds volgens Wartena een boerderij gestaan met de naam Paffenroede. De bewoner wil zich er nog eens verder in verdiepen. De naam vindt hij gewoon aardig, vandaar het bordje aan de gevel. Foto LC.' Ca tr mus van der Veen --- Akkrumer raadt tijd eerste ei DE VINDERS van de eerste kievitseieren in Friesland, Sipke Bakker en Lolke Smid uit Koudum, hebben hun vondst 'geklokt' om 14.10 uur op maandag 15 maart. Dat is goed aangevoeld door L. de Vries uit Akkrum. Die voorspelde als enige van de duizenden inzenders precies de goede tijd en ontvangt de eerste prijs van ƒ 150. Drie inzenders zaten er maar twee minuten naast. W. Hoekstra uit Peins met een tijd van 14.08 uur en K. Jager uit Oudehaske en D. de Vries uit Noardburgum met 14.12 uur. Zij krijgen ieder ƒ 100. Twee inzenders voorspelden een tijd van 14.13 uur. C. Zwart en C.T. van Dijk, beiden uit Leeuwarden, ontvangen een prijs van ƒ 50. Veel inzenders zaten overigens in de buurt. Van de zes deskundigen die in Fries Mozaïek de vinddatum tipten zat Sjoerd Span Rzn. uit Stiens, oud-voorzitter Friese Vogelwachten, met 16 maart er het dichtst bij. --- Redden buurman maakt Koudumer officiële held WORKUM - Jacob Peterson is gisteren uit naam van de Stichting Carnegie Heldenfonds tot held verklaard. De 57-jarige Koudumer redde op 14 september van het afgelopen jaar zijn 97-jarige buurman Durk de Vries uit diens brandende huis aan de Ooste 13 in Koudum. Loco-burgemeester Lambertus Brandsma bood hem namens het heldenfonds een kristallen plaquette aan voor zijn „heldhaftig optreden ondanks gevaar voor eigen leven". Brandpreventie voor ouderen. Dat was de smoes waarmee Peterson naar het gemeentehuis in Workum werd gelokt. „Ik hie gjin idee, pas doet ik myn frou en bern mei de hiele famylje sitten seach en ek de famylje De Vries noch, doe tocht ik, dat hat wat mei dat brantsje te meitsjen." Petersons vrouw en kinderen moesten zich al die tijd stil houden over wat gisteren zou gebeuren. De gemeente Nijefurd bracht de redding onder aandacht van de Stichting Carnegie Heldenfonds. De welgestelde Andrew Carnegie richtte in 1904 het Heldenfonds op voor al die mensen die hun leven in de waagschaal stellen om dat van anderen te redden. Volgens de stichting voldoet Peterson aan dat profiel. De reddingsactie begon toen Antje Peterson een schroeilucht rook en probeerde te ontdekken waar die lucht vandaan kwam. Even later kreeg ze een telefoontje, het brandalarm bij de buurman was afgegaan. Jacob Peterson was op dat moment niet thuis, maar zijn vrouw wist hem te bereiken. Eenmaal thuis zag hij dat er meer was dan alleen maar rook, de vlammen sloegen al uit het huis van de buurman. Peterson aarzelde geen moment en stapte op het huis af. „By de foardoar wie der gjin trochkommen oan, dus ik moast fia de efterdoar. Doet ik yn de keamer kaam, seach ik him net yn syn hoekje, foar de televyzje sitte. Het was een kwestie van seconden dat Peterson zijn buurman vond. „Hy stie yn 'e keuken, dêr wie noch gjin bran, letter sei er dat de flammen him achternei kamen." In een paar minuten stonden Peterson en De Vries veilig buiten. Peterson kijkt bedenkelijk als hij eraan denkt wat er gebeurd zou zijn als hij een paar minuten later zou zijn geweest, of als De Vries nog in 'zijn hoekje' had gezeten. „Twa minuten neidat hja derüt wienen, stoarte it hiele dak yn elkoar", vertelt mevrouw Peterson, die al die tijd buiten had staan wachten. Op het moment dat het dak naar beneden kwam, had zij de beide mannen nog niet gezien. „Ik moat der net oan tinke, no noch net!" De Koudumer vindt het nog steeds heel gewoon, dat hij zonder nadenken het huis binnenstapte. „Wat hiene jo dien?" Hij stelde de vraag zonder op het antwoord te wachten. „Der siet in man yn, dan kin je dochs net oars." De loco-burgemeester van Nijefurd, Lambertus Brandsma, reikt de kristallen plaquette uit aan Jacob Peterson, wegens zijn heldhaftige redding. Naast hem zijn vrouw Antje en zittend Durk de Vries, de buurman die Peterson uit het brandende huis heeft gered. Foto LC/Jan de Vries ---