Ameland eert zijn kardinaal BUREN (AMELAND) Johannes de Jong, de Amelander bakkerszoon (1885-1955) die op 12 september 1935 werd benoemd tot aartsbisschop van Utrecht, staat centraal op een tentoonstelling in Swartwoude, het Amelander landbouw- en juttersmuseum in Buren. De tentoonstelling, die zaterdag werd geopend, heeft als ondertitel 'Zoon van Ameland', omdat zijn jeugd in de rooms-katholieke gemeenschap van het eiland een belangrijke rol speelde bij de vorming van de latere kardinaal. In zijn wapenschild was het wapen van Ameland opgenomen. Het is voor het eerst in de geschiedenis van het eiland dat op Ameland een uitgebreide expositie gewijd wordt aan het leven en werken van kardinaal Johannes de Jong. Op het eiland is hij bij iedereen nog bekend. „Veel Amelanders hebben De Jong nog persoonlijk gekend en de meeste eilandbewoners weten ook maar al te graag aan te tonen dat ze zelfs familie van hem zijn", zegt Bob Edes van het landbouw- en juttersmuseum. De Jong heeft altijd contact onderhouden met het eiland. Het huis van de familie De Jong in Nes fungeerde als zomerresidentie. De Jong was een verlegen man, die prijs stelde op eenvoud. Zijn roem dankt hii aan zijn fel verzet, als aartsbisschop van Utrecht, tegen het opkomend nationaalsocialisme in de jaren dertig en de Duitse bezetter in de Tweede Wereldoorlog. Het concordaat met Hitler dat paus Pius XI in 1933 afsloot was nem een doorn in het oog. In 1941 werd hem verboden een protest voor te laten lezen tegen het verbod van het Katholiek Werkliedenverbond, met de woorden 'Non possumus non loqui', wij kunnen niet meer zwiifen. De bisschop zette door en de oete die hem werd opgelegd kon meer dan betaald worden uit giften. ~Tijdens de oorlog heeft hii openlijk gestreden voor behoud van de kerkelijke instellingen en de geestelijke vrijheid", aldus Edes. „De Duitsers hebben hem wel eens 's nachts in zijn residentie opgezocht om hem te intimideren, maar hij is nooit opgepakt. Als aartsbisschop heeft hij de Duitse oorlogswetten getrotseerd. Niet alleen voor behoud van de geestelijke vrijheid binnen zijn eigen kerkgemeenschap, maar ook voor het gehele Nederlandse volk." Dadelijk na de oorlog benoemde paus Pius XII hem tot kardinaal, als onderdeel van het streven van het Vaticaan om het Italiaanse aandeel in het college van kardinalen te verkleinen. In de oorlogsjaren was hij door een hersenbloeding gehandicapt geraakt en „ziek en lijdend" geworden, in de termen van frater Bonuventura Post. De Jong trok zich terug in het klooster van Amersfoort. Hij overleed daar op 8 september 1955, twee dagen voor zijn zeventigste verjaardag. Onder enorme belangstelling werd hij in Utrecht begraven. Een beeldje in zijn geboortefilaats Nes houdt zijn nerinnering evend. Op de tentoonstelling wordt De Jongs leven chronologisch voorgesteld. Er zijn jeugdfoto's, brieven van zijn vader, kranteartikelen, zijn kleding en zijn gebruiksartikelen, als zijn bidstoel en zijn bureau. Op de expositie staat de periode van 1934 tot 1950 centraal en is een belangrijk deel ingeruimd voor de oorlogstijd. De tentoonstelling duurt tot eind oktober. Conservator Staal van het Catherijneconvent in Utrecht opent de expositie met de sleutel die hem op een kussen werd aangereikt door een dochter van beheerder k mv iet van het museum in Buren. Foto Torn Wouters --- Sirenes Ook gisteren hebben in vele landen joden de opstand herdacht. In Israël herinnerden gistermorgen huilende sirenes gedurende twee minuten aan de zes miljoen joden die tijdens de Tweede wereldoorlog door de nazi's zijn vermoord. De jaarlijkse herdenking „van de martelaren en de helden van de jodenvervolging" stond ditmaal in het teken van de opstand in Warschau, symbool voor het joods verzet in de oorlog. Jom-ha-Sjoa begon zaterdagavond met een plechtigheid in Jad Vasjeem, het gedenkteken voor de gedachtenis aan de jodenvervolging. De vlam werd ontstoken door premier Jitschak Rabin. In zijn toespraak zei president Chaim Herzog: „Het bestaan van de staat Israël is het symbool voor ede overwinning van het Israëlische volk ophet kwade". In Polen hebben duizenden joden uit Israël, de Verenigde Staten, Latijns-Amerika, de vroegere Sovjet-Unie en andere landen aan de plechtigheden deelgenomen. De burgemeester van Warschau, Stanislaw Wyganow, noemde de onthulling van een monument voor de eén miljoen omgekomen joodse kinderen een waarschuwing aan het adres van de hele wereld. „Terwijl overal antisemitisme en vreemdelingenhaat toenemen, worden in het vroegere Joegoslavië opnieuw talloze onschuldige kinderen gedood." --- Ook leasen van badkamer nu mogelijk Voor wie graag een nieuwe badkamer wil, maar dat op dit moment nog niet kan realiseren wegens gebrek aan financiële middelen, is er nu een mogelijke oplossing. Baderie, een samenwerkingsverband van ongeveer zestig installatiebedrijven op het gebied van sanitair en verwarming, heeft het voor de consument mogelijk gemaakt om een badkamer te n. Het badkamerleaseplan heet 'Splash' en Baderie denkt daarmee de eerste te zijn die in Nederland met een dergelijke opzet op de markt komt. Het leasecontract heeft een vaste looptijd van tien jaar, met een vast rente en tri mijnbedrag. Bij het leasen zijn alle kosten inbegrepen, van ontwerp tot een driejaarlijkse Onderhoudscontrole, Na tien jaar kan men de badkamer in eisen bezit krijsen hel symbolische i" / 250 Bij voortijdige verhuizing kan hel contract aan dr volgende bewoner worden overgedra gen. Installatiebedrijf Bregman in Heerenveen is sinds enige tijd éen van de bedrijven die 'Splash' aanbiedt. Volgens mevrouw Bregman zijn de mensen tot nu toe zeer enthousiast over het idee. Het is een goede gelegenheid om aan een mooie badkamer te komen en daar tien jaar niet naar om te hoeven kijken, aldus mevrouw Bregman. IK- badkamer wordl tteadi luxueuzer en comfortabeler. --- Vernieuwing De markt voor badkamers en badkamerprodukten groeit jaarlijks gemiddeld 10a 15 procent. De aandacht die enige jaren geleden werd besteed aan de keuken is verschoven naar de badkamer. Volgens directeur Schoonbrood van Baderie wordt er bij i huis-bewoners in Nederland in een op de tien huishoudens serieus gedacht aan mi iik -uw ui).; van de had kamer De toegenomen populariteil heeft volgen i hem te ii mol de wens van de consument om steeds Luxueuzer en comfortabeler te willen WOU' --- PAUS HERDENKT GETTO VAN WARSCHAU 'Geliefde joodse broeders' VATICAANSTAD (ANP) - Ter gelegenheid van de vijftigste herdenking van de opstand in het getto van Warschau heeft paus Johannes Paulus II gisteren herinnerd aan het „onmenselijk lijden" van de joden tijdens de vervolging door de nazi's. „Hoe zou ik op een dag als deze niet aan uw kant, geliefde joodse broeders", zei de paus, nadat hij vijf religieuzen had zalig gesproken, „weest ervan overtuigd: u draagt het lijden van deze herdenking niet alleen", zei de paus tot de joden uit Rome, die samen met het comité 'christenen tegen antisemitisme' op het Sint Pietersplein een demonstratie tegen antisemitisme hielden. Wegens het referendum waren demonstraties in de rest van Rome niet toegestaan. President Lech Walesa behoorde tot de talloze Polen die de plechtigheden op het Pietersplein bijwoonden. Drie Polen, een Spanjaard en een Italiaan werden zalig gesproken. De Poolse president reisde dezelfde dag nog terug naar Warschau om vandaag aanwezig te kunnen zijn bij de herdenking in Warschau. De opstand in het getto van Warschau was de grootste gewapende opstand van joodse zijde tegen de nazi's. Veel joodse jongeren woonden de plechtigheid in Warschau bij. Foto EP A --- Onhoudbaar In Sint Petersburg herdachten zon 200 Russische joden op de joodse begraafplaats de slachtoffers van de Holocaust. Zaterdag waren veertig grafstenen beschadigd en bekladT terwijl versieringen en hekjes waren vernield. „De situatie voor de joden wordt hier steeds meer onhoudbaar", zei de 67-jarige Simon Rabinovitsj. „Mijn kinderen overwegen te emigreren Als dit hier zo doorgaat, rest mij ook mets anders." Russische nationalisten hebben vaker orthodox l'asen. d.it dit jaar dit weekeinde wenl gevierd, aanipen voor aanvallen op synagoges en joodse begraafplaal Fn Warschau hebben ook ongeveer honderd skinheads een antisemitische betoging gehouden. De politie, die de demonstratie uiteen dieei, arresteerde ongeveer twintig jongeren. Zij schreeuwden antisemitische leuzen tijdens een kwartier durende tocht door het centrum van de stad voordat de politie ingreep. De betoging vond plaats terwijl in de synagoge van Warschau een gebedsdienst werd gehouden waarin bisschoppen en rabbijnen voor het eerst samen voorgingen. --- LC WONEN Gescheiden afval onder aanrecht Door Thea Wamelink In veel gemeenten is het gescheiden bewaren en inzamelen van afval in de huishouding al gemeengoed. Glas in de glasbak, papier in de papierbak, gft-afval in een apart bakje en ook blik dient te worden gescheiden van de rest. Om nare luchtjes in huis te voorkomen worden gft-bakjes klein gehouden, zodat men die wel geregeld moet legen in de hiervoor opgestelde containers. Om de afvalscheiding in huis goed te kunnen organiseren zijn er diverse mogelijkheden. Zon los gft-bakje naast de vrijstaande (pedaal)emmer vergt extra plaatsruimte. Het bedrijf Blanco bracht onlangs op de beurs Domotechnica in Keulen een compleet systeem dat, verborgen achter de deur van een onderkast, ook in afzonderlijke segmenten aan te schaffen en te plaatsen is. Om te beginnen is er het onder het werkblad aangebrachte gftemmertje, toegankelijk via een deksel in het werkblad. Deksel en bouwframe zijn van roestvaststaai en kunnen in vrijwel elk werkblad worden gemonteerd. Daaronder bevindt zich een uitneembare emmer met een inhoud van 4 liter, waarin fruit- en groenteafval na het schoonmaken meteen kan worden gedeponeerd. Een andere mogelijkheid is een vaste schacht onder het deksel, die uitmondt in een 17-liter-emmer. Bij het openen van de onderkastdeur komt deze emmer automatisch naar buiten en kan dan worden uitgenomen en geleegd. Zowel de kleine als de grote emmer kan worden gecombineerd met een aanvullend systeem voor het bergen van bijvoorbeeld lege blikken en plastic verpakkingsafval, met daaronder een draadmand voor oud papier. Deze beide huishoudcontainers en de draadmand komen eveneens naar buiten wanneer de deur van de onderkast wordt geopend. Het complete afvalsysteem kan in een kast van 60 centimeter breed worden ondergebracht. Je kunt overal gemakkelijk bij en de bakken nemen geen vloerruimte in beslag. De via het werkblad toegankelijke afvalemmer en de set voor blikken/kunststof/papier kunnen in een bestaande keuken ook achteraf nog worden ingebouwd. Alles overzichtelijk bijeen onder het werkblad in de keuken. Foto GPD --- TERUGBLIK Voor de inrichting van de keuken bestaan tegenwoordig vele honderden mogelijke meubels. Veel k kenliefhebbers wisselen een oude keuken zelfs helemaal in vi loednieuwe, maar zo rigoureust dus duur) hoeft het niet. Soms zijn er in oude(re) keukens |u aardige onderdelen te vinden. prachtig geïntegeerd kunnen worden in een 'nieuwe' In bepaalde gevallen kan dal in de vorm van betimmeringen, maar een verfje of een rijtje tegels kan ook onzienlijk effect bewerkste uk I lelemaal van deze tijd en zeer fraar/i|ti de losse en verrijdbare kenkeiimeiil.els van aluminium, zoais" van Asdal Gourmatics, die zowel in modern noveerde oud. goed tot hun recht kom --- Allesreiniger llt' Met een allesreiniger, de naam zegt het al, zijn inderdaad v"]frojlietl nmaakklusjes te doen, maar in veel gevallen is hel voi | ~,;, beter met vloei! i.ile ol groene zeep te wet ken. Allesreinigei '" '|||i(l ~ merken als 't Groene Hart zijn vergelijkbaar met vloeibare i P Si„„ allesreinigers bestaan voor hel grootste deel uil watei enten iw -^ [~ ■ bevatten d -uien ~t andere agt tollen. etiket zelden vermeldt wal e, liet veiliger om '{' "" v|,,kk'|! iniser te gebruiken. Alleen glanzend geverfde oppe daan na behandeling mei zeep dof uit. Hel is hel be :te in a' een alll van plant.i.mlii-.i lensiden te gebrU ,H M « --- KORTWEG Vanavond is er weer een biiP(,n komst van Woman's Aglow pit lowship. Om 20.00 uur in resta ' rant Onder de luifel, Station S te Leeuwarden. » ★★ 'Omgaan met elkaar. Them» voorjaarswerkvergadering Her vormde Vrouwendienst Friesland Dinsdag 20 april van 9.30 uur tot 12.30 uur in de Kurioskerk Jul; analaan 38 te Leeuwarden ** Op dinsdag 20 april discussieavond van project Leefbaar Friesland. Thema: 'Armoede raakt ie' Van 19.30 uur tot 22.15 uur in Lien ward College, Achter de Hoven 118 te Leeuwarden. ★* De Friese werkgroep voor familie en vrienden van mensen met psychische problemen organiseert thema-contactavond. Thema: Crisis: en dan?' Op woensdag 21 april om 20.00 uur in de Open Hof, Goudenregenstraat 77 te Leeuwarden Info: Jan Veenema, 05110-5267 of Wieke de Jong, 05155-31686. ★* Op woensdag 21 april geeft de Duitse theoloog/filosoof Eugen Drewermann een lezing overliet thema 'Is een wonder afleen maar een verhaal?' Om 19.30 uur in de aula van het Academiegebouw RUG. Broerstraat 5 te Groningen. Info: 050-139788. ★★ Toespraak op woensdag 21 april om 20.15 uur in de Galileakapel, Droevendal te Leeuwarden. Over: 'Het nieuwe lichaam is door Christus geschonken. Organisatie: Christengemeenschap. --- Servische kerk waarschuwt voor 'vernietiging' MOSKOU (AFP). mee„inee„ fanA0irLhodox,,|"-""«l.'rsi??leP land hebben vier serviWnß* doxe bisschoppen Huslannd'°rtho- de dreigende lr°*&-ging van het ServischeT0> voorkomen. De oproep werri drukt in de Pravda. d W$ In het licht van de tn..., druk op de Servische \vZ^ „mei gerechtvaardigd,-^\2% de digingen en nieuwe sane ,« ul' 'ii' internationale gemP^ ,an groeit het Uiden van neïsgSS. volk. De democratische , Sche l-H.,,haartotal.tairc'geZlcht"reld Servië laten zien. ë ht aan „Kroatië en Bosnië zijn ,1 , het begin van een duister nli hts de Westerse grootmachten dtuan macht tot aan de Oeral wilw Un tigen Vandaag vlie/deN^ vliegtuigen boven de Balkan «, ° gen loven de Kaukasus " \t> vische volk is nog de enige hind paal voor de westerse kruiste' naar het Oosten, zo meent rS°ht ---