Eis zeven maanden tegen Frans Haks | GRONINGEN (ANP, GPD) - Tegen de directeur van het Groninger museum, Frans Haks, is gisteren voor de rechtbank in Groningen zeven maanden cel geëist. Hij heeft volgens officier van justitie mr. W. Frank de gemeenschap voor bijna ƒ 90.000 benadeeld. Bij Haks' 61-jarige vriend en huisgenoot, tegen wie tien maanden werd geëist, kwam de officier op/128.000. De officier achtte bewezen dat de huisgenoot met medeweten van Haks de sociale dienst van de gemeente Groningen om de tuin heeft geleid door „met een schijncontract" de indruk te wekken dat ze apart woonden. In feite hadden ze een gezamenlijk huishouden en Haks had zich bij de fiscus als tweeverdiener opgegeven. De gemeente Groningen is inmiddels bij de kantonrechter een procedure gestart waarin ze in totaal rond ƒ 80.000 van beide mannen terugvordert. Beide verdachten spraken tegen dat ze een economische eenheid vormden. Toen de vriend een uitkering ontving, woonden zij weliswaar samen in hetzelfde pand, hadden één telefoonlijn en inboedelrekening, maar ze hadden beiden een eigen etage met elk een eigen ingang. Haks verhuurde een deel van het gebouw aan zijn vriend. Hiervoor was, stelden zij, op verzoek van de sociale dienst een contract opgesteld. Daarmee was op een aanvaardbare wijze geregeld dat de vriend zijn uitkering kon behouden, concludeerde advocaat mr. J. de Boer. Beide verdachten wonen inmiddels officieel samen. De uitkering aan de partner van Jjlaks is daarom gestopt. i Voor het bewijs van de valsheid ïn geschrifte putte de officier rijkelijk uit verklaringen die beide verdachten tegenover twee sociale rechercheurs hebben afgelegd. Haks' partner verklaarde onder meer: „Frans en ik hadden de situatie zo geregeld, omdat ik andergeen uitkering zou krijgen." Haks gaf verder toe dat de uitkering van zijn vriend gedeeltelijk werd februikt voor de gezamenlijke uishouding. Raadsman mr. J. de Boer hekelde gisteren de manier waarop die verklaringen tot stand zijn gekomen. Volgens hem staan er aantoonbare onjuistheden in en zijn er antwoorden op suggestieve vragen in verwerkt. Beide verdachten kwamen gisteren terug op hun eerder afgelegde verklaringen. Van sommige verklaringen zei Haks dat hij nu niet begrijpt dat die zijn afgelegd. Na een vaststelling door de rechter dat hij die wel had ondertekend, zei Haks dat hij zijn verklaring op een computerscherm had moeten nalezen en dat hij dat niet gewend is. Een getuige verklaarde dat Haks ook zijn uitgeprinte verklaring heeft gelezen voordat hij die ondertekende. De huisgenoot gaf tijdens de rechtszitting toe dat hij zijn flat in Utrecht niet aan de sociale dienst had opgegeven als bezit. De inkomsten uit verhuur van de flat waren volgens zijn raadsman zó gering (ƒ4200), dat de straf beperkt kan blijven tot een transactie. Voor Haks bepleitte mr. De Boer vrijspraak. De rechtbank doet 1 juli uitspraak. --- Oerol-fietstocht: beproeving van zintuigen en kuitspieren Door Jacob Haagsma TERSCHELLING - De Willem Barentzkade in West ligt er wat triest bij. Het stukje weg dat eigenlijk duizenden Oerol-gangers naar het druk geprogrammeerde Groene Strand zou moeten brengen is opgebroken. Stof, zand, opeengestapelde bakstenen en her en der verspreide rijplaten beheersen het beeld. Tegen de tijd dat het hoogseizoen losbreekt is dit ongetwijfeld een fraai opgewaardeerd stukje Terschelling geworden, maar Oerol zit er maar mooi mee. Temeer omdat de jaarlijkse, grootscheepse theaterfietstocht langs deze zelfde Willem Barentzkade zou leiden. „Veertigduizend Oerolgangers verbazen zich erover", zegt Oerolopperhoofd Joop Mulder. „We hadden waterdichte afspraken met de gemeente dat die weg in ieder geval tijdens de fietstocht begaanbaar zou worden gemaakt. Dat is niet gebeurd. Er ontbreekt toch iets in de communicatie met b. en w. Dit is nou een van die dingen waardoor ik besloten heb om met Oerol te stoppen." De fietstocht, die in januari al is voorbereid met een delegatie van de Franse theatergroep Generik Vapeur, is op het laatste moment aangepast en omgeleid: langs de haven, waar de stoet echter pas na half zes, wanneer de laatste boot is vertrokken, terecht kon. Technisch medewerker Rein Buren van Gemeentewerken noemt de gang van zaken „heel vervelend", maar ontkent het bestaan van harde afspraken met Oerol. Het was inderdaad de bedoeling dat het karwei voor Oerol geklaard zou zijn, maar omdat de WVO-vergunning (Wet Verontreiniging Oppervlaktewater) pas half april afkwam liep de herinrichting vertraging op. „En we kunnen moeilijk de aannemer een weekje naar huis sturen." Niet dat die tocht niet leuk was, integendeel. De dappere deelnemers - de politie repte van tienduizend fietsers, Mulder hield het op zon achtduizend - legden minder kilometers af dan vorige jaren, maar kregen in deze gecomprimeerde tocht tussen Paal Acht en West wel veel meer te zien. Overal doken leden van een geheimzinnig fanfare-orkest op - tweedejaars studenten drama van de Hogeschool Leeuwarden, naar verluidt - die alles deden behalve musiceren. Een gedirigeerde striptease in de duinen was hier wel het toppunt. Verder werd de niet zo eenzame fietser verrast door een bandje tussen de bomen, een draaiorgen in gettoblaster-vorm, het kleurrijke Derevo, wonderlijke fabelbeesten en wat al niet: de zintuigen hadden het al even zwaar te verduren als de kuitspieren. --- Vette parodie Na zon tocht ga je alles om je heen met andere ogen bekijken. Dat bejaarde stel, is dat nou een act of niet? En die ambulance, met zwaailicht, sirene en al? Voor de goede orde: die hoorde bij de spectaculaire finale in het havengebied van West, waarbij Generik Vapeur alles uit de kast haalde voor een vette parodie op de Tour de France. Een stuk of vijf renners bewegen zich voort in een enorme metalen bal, behangen met maffe fietsen. De renners worden gevolgd door een bezemwagen, een muziekgroep bovenop een zeer verlengd automobiel en een wel zeer opgewonden reporter. De finish is nabij een soort brandweerauto, waar een zee van rook, vuur en andere zwevende ongerechtigheden het einde van de rit aankondigen. Allemaal lichtzinnig gedoe dus, typisch des Oerols. Maar Oerol biedt ook ruimte aan zwaardere kost. Zoals 'Under Milk Wood': het stuk van de Welshe dichter Dylan Thomas, waar componist Leonard van Goudoever zijn tanden in heeft gezet. Dit 'play for voices' krijgt in de regie van Elisabeth Boender de allure mee van een hoorspel-op-het-podium, waarbij de voornaamste actie van de leden van het Centraal Kamerkoor bestaat uit opstaan dan wel gaan zitten en de sprekers en de technicus duidelijk zichtbaar blijven. We horen afwisselend de oorspronkelijke Engelse tekst en de Nederlandse vertaling van Hugo Claus, die afwisselend (en knap getimed) wordt voorgelezen door Dore Smit en Dick Woudenberg. Zij brengen de kleurrijke tekst fraai tot leven, terwijl anderzijds de muziek van het bescheiden doch gedegen musicerende septet het diffuse verhaal - een dag uit het leven van de inwoners van het dorpje Llaregyb - keurig ondersteunt. Van Goudoever doet daarbij een ruime greep in de twintigste-eeuwse muziekgeschiedenis, van Stravinsky via Philip Glass tot free jazz. De 'bottleneck' is het koor. Zodra de koorleden zich over de gesproken delen ontfermen zakt de spanning behoorlijk in, ook al omdat de muzikanten dan te lang moeten zwijgen. En de zangpartijen zijn verre van vlekkeloos: ongelijke inzetten, timingsfouten en andere ongerechtigheden, die bij een try-out (en dat was het gisteravond) nog net te accepteren zijn, maar die vanavond bij de première toch echt wel moeten zijn bijgevuld. 'Under Milk Wood' is vanavond en morgenavond nog te zien in het Bostheater bij Formerum en bovendien op 30 oktober in Theater Romein te Leeuwarden. Derevo geeft extra voorstellingen op het Groene Strand, vanavond en morgenavond. --- Programma's Concertzender krijgen landelijke verspreiding AMSTERDAM (ANP) - De programma's van de Concertzender krijgen een landelijke verspreiding. Het ministerie van wvc heeft de stichting Concertzender Nederlanddaarvoor toestemming verleend. In de loop van deze maand zal de Concertzender al in zon anderhalf miljoen huiskamers via de kabel te beluisteren zijn. De Concertzender verzorgt al ruim tien jaar via de kabelnetten van Amsterdam en Amstelveen radioprogramma's met 'serieuze' muziek. Vanaf deze maand worden de programma's via de Pan Am-satelliet ook aangeboden aan kabelnetten elders in Nederland. Het station biedt zowel klassiek als jazz; met onder meer eigen concert-registraties, studio-opnamen van jonge musici, historische opnamen en serie-programma's. --- Extra geld frictiefonds ISP voor reorganisatie Ynstitút foar Keunsten LEEUWARDEN - Gedeputeerde Staten stellen uit het frictiefonds ISP-bezuinigingen een bedrag van ƒ 51.000 extra beschikbaar voor de afbouwfase van het Frysk Keunstynstitüt en de Stichting Kunstzinnige Vorming Friesland en de oprichting van het nieuwe 'Frysk Ynstitüt foar de Keunsten'. Voor de tweede helft van 1993 wordt uit dat fonds bovendien ƒ 20.000 gefourneerd voor het interim-directeurschap van dit instituut. Dé interim-directeur die met de reorganisatie is belast, is Rutger van Rozenburg. Het Keunstynstitüt, dat voor een aantal kleine culturele organisaties de administratie deed, heeft die taak afgestoten. Hiervoor kan men nu terecht bij de WAF, de Welzijftsadministratie Friesland. In sommige gevallen brengt dat voor betrokkenen hogere kosten mee. De stichting Hotnouse Redbad, die hiervan vooral de dupe wordt, krijgt als tegemoetkoming een eenmalige bijdrage van ƒ13.000 van de provincie. De Kostürnkornmisje krijgt ƒ 2.000, terwijl op de begroting van het Fries Museum een bedrag van ƒ7.500 zal worden opgenomen, bestemd voor activiteiten van deze commissie. --- Gestolen kunst per ongeluk teruggevonden VALENCE (AFP, DPA) - Franse politie-agenten hebben in Valenee zes meesterwerken teruggevonden die in februari uit de woning van een particulier verzamelaar in Parijs gestolen werden. Zij arresteerden maandag een Corsicaan in de overtuiging dat hij iets te maken had met de diefstal van het schilderij 'Kind en pop' van Pablo Picasso in maart 1992 in Grenoble. De man had een koffer bij zich met twee Picasso's, een Chagall, een Matisse en een tekening en een aquarel. De Picasso uit Grenoble was er overigens niet bij. --- Fraaie Jugendstil-keramiek uit privé-collectie in Princessehof LEEUWARDEN - Liefhebbers van keramiek uit de periode van de Jugendstil kunnen volop aan hun trekken komen op de tentoonstelling 'Faïence de Purmerende' die deze zomer in het Princessehof te zien is. Het betreft hier de zogenaamde Cuser-collectie, een door een Amsterdams notarisechtpaar bijeengebrachte omvangrijke verzameling van sieraardewerk uit de fabriek van de Weduwe N. S. A. Brantjes te Purmerend. Deze fabriek heeft weliswaar slechts negen jaar bestaan (1895-1904) maar heeft toch in de Nederlandse keramiekhistorie naam en faam veroverd met vaak opmerkelijk vormgegeven produkten met uitbundige florale versieringen. Deze met veel geduld, speurzin, zorg en gevoel voor kwaliteit opgebouwde particuliere collectie omvat zon honderdvijftig voorwerpen en geeft daarmee een vrijwel compleet beeld van wat er in nog geen tien jaar tijds uit de ovens van de fabriek van de Weduwe Brantjes is gekomen. Aanvankelijk bracht deze Purmerendse fabriek ook blauw-wit 'Delfts' aardewerk op de markt dat was versierd met de bekende 'typisch Hollandse' landschapsbeelden. Maar al snel werd overgeschakeld naar decoraties in de in zwang gekomen Jugendstil met veelal realistisch, in bonte kleuren geschilderde bloemen en plantenmotieven. Typerend zijn hierbij vaak de uit stippen opgebouwde details binnen de patronen. Volkomen in contrast met deze zwaar aangezette florale versieringen zijn de met een fijn penseel in dunne lijnen geschilderde decoraties in tere kleuren op een veel geringer aantal ook uit de Brantjes-tabriek stammende voorwerpen. In de fraaie monografie die deze tentoonstelling begeleidt, veronderstelt de auteur Willem J. Terlouw dat de produktie hiervan zo arbeidsintensief is geweest dat de kostprijs te hoog werd voor een meer massale afzet. Tenslotte zijn er ook nog produkten met 'romantisch-impressionistiscne beschilderingen in de vorm van landschappen met molens, boerderijen, etc. Waarschijnlijk zijn deze op de smaak van een groter publiek afgestemde siervoorwerpen gefabriceerd in een laatste poging om de reeds in moeilijkheden verkerende fabriek te redden. Hoe de plateelschilders aan de voorbeelden kwamen voor hun decoraties, is nauwelijks nog te achterhalen. Verschillende leraren en leerlingen van de in Purmerend gevestigde Stadstekenschool, die bij Brantjes werkzaam zijn geweest, hebben waarschijnlijk het hunne bijgedragen. Maar ook uit Parijs stammende ontwerpen voor stoffen en behangsels hebben ongetwijfeld als inspiratiebron gefungeerd. Er zijn in elk geval duidelijke overeenkomsten, al is er eigenlijk nooit letterlijk gecopieerd. Deze Parijse invloed is vooral herkenbaar in de decoraties met waterlelies en andere waterplanten en bloemen als cyclamen, lelies en papavers. De Brantjes-keramiek onderscheidt zich behalve door de uitbundige decoraties zeker ook door vormgeving van de produkten die werden gegoten van witbakkende, vermoedelijk Engelse klei. Oren en handvatten werden in een later stadium aangebracht. Met eenzelfde basisvorm waren zo allerlei variaties mogelijk, met of zonder oren en handvatten. Bovendien werd eenzelfde vorm dikwijls op verschillende manieren beschilderd. Maar even vaak ook hebben uiteenlopende vormen een identieke decoratie gekregen. Heel kenmerkend voor veel van de Brantjes-keramiek zijn voorts de hoog opgetrokken oren, soms met puntige uitsteeksels. Het samenspel tussen de variabele vormgeving van dit sieraardewerk en de kleurenpracht van vooral de daarop aangebrachte florale decoraties is veelal buitengewoon harmonieus, boeiend en oogstrelend. Men heeft nog tot eind augustus de gelegenheid te genieten van deze voor velen nog volslagen onbekende particuliere collectie. De rijk geïllustreerde en zeer informatieve catalogus (ƒ24,50) is daarbij een voortreffelijke leidraad. H.v.d.M. Purmerender vaas met uitbundige florale decoratie. Klokhouder uit de Brantjes-fabriek. --- Schoolgaande neo-hippies doen een avondje Bolwerk Door Jan Dijksma SNEEK - Het zal lang geleden zijn dat er zoveel mensen in bloemetjesbroek met wijde pijpen door Het Bolwerk in Sneek huppelden. Flodderpetten en leren hesjes, bontjes en hot pants; de jaren zestig en vroege jaren zeventig herleefden gisteravond in de 'neo-hippie night' van het jongerencentrum met de RSG en het Bogerman College. De klerenkast van pa en ma kan volop worden geplunderd, als zij hun oude spullen niet hebben weggemieterd. Sinds muzikanten als Lenny Kravitz en Black Crowes de recycling in de hoogste versnelling hebben gezet, zijn hippies weer hartstikke modern. Schoolbands zorgden voor livemuziek en dj's als EVA en Anoebiz draaiden mellow-house zonder de snoeiharde bass-drum, waarop 'gabbers' graag woest rondhupsen. Maar het meest 'sixties' op deze scholenparty was wel de modeshow, waarvoor winkel De Box uit Leeuwarden kleren had geleverd. De schoolgaande modellen dansten hun navels bloot op muziek van echte hippies als Jim Morrison "en de oude Stones. 'Foxy lady van Jimi Hendrix bleek heel geschikt voor een strip tot op bustier en suède minirokje. Een jongen spuwde vuur met lampolie, totdat het vlammetje van de fakkel viel. De muziek liep via Kravitz over naar house, zodat iedereen weer met de vertrouwde gebaren kon dansen. Inclusief een kusmondje, want zon show hoort sensueel. Niet het hele publiek was onder de indruk. Geen enkele trend kan immers zo hard aanslaan als twintig jaar geleden. Daarvoor zijn de cultuurtjes te verschillend. Er stonden grunge-scholieren in houthakkersoverhemden, metalliefhebbers liepen in mouwloze shirtjes van hun favoriete bands. „Mietje", riepen een paar rockers naar een dansende jongen in zilveren glitterblouse en een soulbroek, waarvoor ook John Travolta zich in het verleden niet had geschaamd. En er waren wat punks met hanekam, maar het is de vraag of dat nou ouderwets is of ook al neo. Mode van de zolder, als pa en ma hun oude kleren nog niet hadden weggegooid. Foto Joop Fenstra --- Voor persfotografen is Friesland niet 'it beste lân fan d' ierde' LEEUWARDEN - Is het dan toch waar dat Friesland 'it beste lan fan ierde' is, een Arcadia in een wereld vol ramp en rouw, wreedheid en onrecht, dood en verderf, honger en armoede? Je zou het wel zeggen als je in Theater Romein rondloopt over de tentoonstelling van World Press Photo en de daaraan gekoppelde expositie van de Friese Fotopers. De ergste ramp die, afgaande op de tentoongestelde foto s, Friesland vorig jaar heeft getroffen, blijkt zon Deetje het geval te zijn van een aantal koeien die door de vloer van een ligboxenstal zijn gezakt in de daaronder liggende gierkelder. O ja, er wordt ook nog een koe uit een sloot gered en een knobbelzwaan door politiemannen van een muskusratklem bevrijd. Op zichzelf allemaal heel knappe foto's, maar ie loopt er wat schouderophalend aan voorbij, als je juist geconfronteerd bent met aangrijpende beelden van de hongersnood in Somalië met onder meer de tot foto van het jaar 1992 uitgeroepen plaat van een moeder die haar tot de dood uitgemergeld kind laat begraven. En die Friese foto van een aan botulisme ten offer gevallen eend valt natuurlijk volslagen in het niet bij het beeld van een dood jongetje, dat in Soweto bij rassenrellen net zoveelste slachtoffer werd van apartheid. Bij de expositie van World Press Photo verder een boeiende serie van een in de verkiezingsstrijd op publiciteitscampagne zijnde Clinton. En bij de Friese inzending foto's van Hans Wiegel met een clownsneus en ook nog in een ouderwets-deftig pak bij de opening van een museum-grutterswinkeltje in Leeuwarden. Het grootste publieke rumoer in onze provincie ontstond vorig jaar als gevolg van de aanwezigheid van leden van het rechtse Vlaamse Blok bij de herdenking van de Slag bij Warns. Maar je bekijkt nu wat hoofdschuddend de foto hiervan als je de beelden van bloedige politieke aanslagen en gruwelijke executies elders op deze aardkloot nog op het netvlies hebt. En zon foto van het opblazen van de CAFsilo's in Leeuwarden is welhaast idyllisch vergeleken bij de ontstellende beelden van mijnrampen en aardbevingen. Voor de persfotografen is Friesland bepaald niet 'it beste lSn fan ierde'. In een jaar tijds vonden zij nauwelijks of geen onderwerpen voor werkelijk opzienbarende foto's. Zeker, zij leveren vakwerk en weten een gebeurtenis vaak suggestief te verbeelden. Maar als die gebeurtenis op zich in mondiaal opzicht van pietluttige betekenis is, kan zon foto ook niet beklijven. Dat doen verschillende World-Press-foto's juist wel. De strot knijpt je soms dicht en het hart keert meermalen in je lijf om. Maar voor hoe lang? Een paar meter verderop adem je al weer vrij en het omkeren van je hart blijkt 360 graden te zijn geweest en het klopt al weer rustig in de juiste stand. Waarmee gezegd wil zijn, dat ook de invloed van een persfoto, hoe emotioneel geladen ook, maar betrekkelijk is. Er zal wel niemand zijn die zich door het bezoek aan deze tentoonstelling zo aangef repen en aangesproken voelt, dat ij onmiddellijk naar zijn bank snelt om zijn hele spaartegoed in een keer te doen overschrijven op de rekening van welke humanitaire hulporganisatie ook. (Tot 1 juli in Theater Romein. Open dinsdag tot en met vrijdag 11-17 uur, zaterdag en zondag 12-17 uur.) HENK VAN DER MEULEN Foto van James Nachtwey, gemaakt in Somalië. Magnum-fotograaf Nachtwey won met zijn reportages uit Somalië en Soweto een eerste en tweede prijs bij World Press Photo. ---