Paul Verhoeven maakt film over markies de Sade UTRECHT (GPD) - Paul Verhoeven gaat het leven verfilmen van de Franse markies de Sade. pat wordt een Frans-Amerikaanse co-produktie, waar de Nederlandse Filmmaker in 1995 mee begint. De film over De Sade is gebaseerd op een biografie door de Fransman Maurice Lever, waarvan de Engelse vertaling zeer goede kritieken kreeg. Daarvoor maakt Verhoeven in maart van het volgend jaar een rockmusical over naaktdanseressen, 'Showgirls'. Voor beide films zijn de Amerikaanse verwachtingen hooggespannen, omdat de filmmaker door zijn succes met 'Basic instinct' de naam kreeg verder te durven gaan op seksueel gebied dan zijn Amerikaanse vakbroeders. Verhoevens eerder aangekondigde plannen voor een feministische piratenfilm', die 'Mistress of the seas' zou gaan heten, strandden op moeilijkheden met beoogde hoofdrolspelers Geena Davis en Harrison Ford. --- Seminar over positie kunstenaar afgelast LEEUWARDEN - Het seminar over de nieuwe positie van de beeldende kunstenaar, dat morgen in Theater Romein te Leeuwarden zou worden gehouden, gaat niet door. De bijeenkomst, georganiseerd door het Ynstitüt foar de Keunsten in samenwerking met het bureau Art & Policy te Amsterdam, was bedoeld voor politici, beleidsambtenaren en directie- en stafleden van sociale diensten en arbeidsbureaus. Er waren slechts zeven aanmeldingen binnengekomen, te weinig om zon seminar voor te organiseren. Huub Mous van het Ynstitüt foar de Keunsten zegt dat er in de meeste gemeenten slechts een klein aantal kunstenaars woont en dat men waarschijnlijk daarom niet een hele dag aan het probleem wil besteden. Er zal nu schriftelijke informatie naar de betreffende diensten worden gestuurd. --- Muzikaal Diogenes met Hinze Plaats: Theater Romein, Leeuwarden. Gebeurtenis: 'Visual Concert' met Chris Hinze. Belangstelling: ruim 100 personen. Herhaling: vrijdag 12 november in het Posthuis Theater te Heerenveen. LEEUWARDEN - Een muzikale reis langs de mysteries van India, Tibet, Pakistan, China en Bhutan, het geïsoleerde koninkrijk-metde-gouden-daken, waar tv-kijken taboe is en de mannelijke onderdanen worden verplicht zich op straat louter in rokjes te vertonen. Een wereld van oneindige vergezichten, zand, rotsen en oosterse wijsheden. Alsóf we gisteravond in Romein deelgenoot waren van een theater-versie van VPRO's Diogenes. Alleen het vertrouwde stemgeluid van Jan Blokker ontbrak. Wel present was Chris Hinze, deze keer niet in 'Combination', maar solo. 'Visual Concert' heet het programma, waarmee de fluitist momenteel het land afreist. Daarvoor was de ondernemende musicus, gewapend met rugzak, DAT-recorder en camera te gast in bovengenoemde verre oorden. Resultaat: een theater-programma met dia's, geluidscollages, gesproken woord en - live - fluitspel. Op het eerste gezicht/gehoor een tamelijk voor de hand liggende conceptie. Maar schijn bedriegt, want naarmate het programma vordert krijg je als toehoorder hoe langer hoe meer bewondering voor de manier waarop de fluitist zijn inventieve, atmosferische spel weet te combineren met het culturele erfgoed van het gebied rondom de Himalaya. Straatgeluiden, monotone mantra's van Tibetaanse monniken en new-age-achtige improvisaties op de 'universele soundtrack' van de natuur. Ingrediënten, die thuis, in Hinzes privé-studio aan een Amsterdams grachtenpand, zorgvuldig waren gemixed op een 24--sporen-recorder. Een onorthodoxe aanpak, die vaak zeer verrassende effecten tot gevolg heeft. Zoals het inspelen op de zingende wasvrouwen van Buthan, de ingenieuze zevenkwarts maat van de monniken uit dezelfde regio en de opvallend ritmische klankwereld (een pakkende afsluiter!) uit het zuiden van India. Allemaal, kracht bijgezet met echo-apparaat en zwelpedaal, kwamen ze aan bod, de modale dwarsfluit, de alt, de bas en een sonoor exemplaar uit de familie der bamboe-achtigen. Zelfs de Seiler-vleugel werd - als intro - nog even aangeroerd. Maar het fluitspel daar ging het uiteindelijk om, variërend van reli-rustiek tot erotisch geëxalteerd. 'Twaalf november brengt de eigenzinnige 'toonmasseur zijn muzikale reisverslag nog een keer in het Posthuis te Heerenveen. Voor de liefhebber. OENE W. NIJDAM --- Jubileumagenda 'Elke donderdag inviteert mijn geliefde voor een diner een ANDERE VROUW, / de rest van de week is hij mij puntgaaf trouw, / zondag, maandag, dinsdag, woensdag, vrijdag, zaterdag / fluistert hij: Ik ben van jou!.' Zo begint de bijdrage 'Donderdag, mijn Waterloo' van Carla Bogaards aan de Literaire Agenda 1994. Anna Enquist, Margreet Schouwenaar, Rogi Wieg, Nachoem M. Wijnberg, Marijke Boon en K. Michel dichtten over de overige dagen van de week. Tevens werden schrijvers uitgenodigd over een bepaalde dag een verhaal te schrijven: Dirk van Weelden, Joost Zwagerman, Cees van Hoore, Hermine Landvreugd, Ronald Giphart, Tijl Rood en Jeroen van der Spek, en Tjitske Payens. 'Een week in de letteren' is de titel van De Literaire Agenda 1994. Het is alweer nummer tien, een 'jubileumnummer' dus. Reden voor de redactie even terug te blikken op wat in de vorige agenda's aan de orde kwam en wie ze samenstelden. Martin van Amerongen, Boudewijn Büch en Adriaan van Dis (in de inleiding liefdevol omschreven als de 'angry young éminences grises') zijn er in 1984 mee begonnen. Liefde, reizen, spijs en drank, de natuur, moord en misdaad zijn enkele van de thema's geweest. De redactie wilde nummer tien 'nog uniekerder' maken en voegde daarom van alle schrijvers en dichters een portret toe, gemaakt door de fotografen Job Bedet en Hans van den Berg. Elke week begint met een citaat, dat betrekking heeft op de maanden en seizoenen. Gebruikers van de agenda beginnen in 1994 week 1 met T. van Deel: 'Begin januari in Drente geweest / De sneeuw was net weer weg, / het zand al aangeharkt.' Aanslag op de letteren. De Bezige Bij, Amsterdam, ƒ9,50. Literaire Agenda 1994. Kwadraat, Utrecht,/17,95. --- George Michael wil ontbinding platencontract LONDEN (Reuter) - De Britse popster George Michaël heeft voor het hooggerechtshof in Londen geëist dat zijn contract met de platenmaatschappij Sony wordt ontbonden. Het contract was aangegaan voor vijftien jaar. De zanger zegt dat Sony hem gebruikt als een stuk software, keiharde verkooptechnieken toepast en geen bergip heeft voor het creatieve proces. Met het contract zijn vele miljoenen gemoeid maar hoeveel precies is niet bekend. Het label weigert George Michaël te laten gaan. Het eist naleving van het contract, waarin de zanger wermee akkoord f ing om nog zes platen te maken in omende tien jaar. Sony Music kocht in 1988 het label CBS. Hiermee nam het naast George Michaël beroemde artiesten als Bob Dylan en Bruce Springsteen over. Het proces kan grote gevolgen hebben voor de praktijk in de platenindustrie, die sinds enkele jaren met mega-sterren als Madonna en Michaël Jackson steeds duurdere en langere contracten aangaat, die echter ook zware verplichtingen meebrengen. Het is voor het eerst dat een artiest probeert van zon contract af te komen. Voor George Michaël is het menens: of hij de zaak wint of verliest, hij zal geen plaat meer voor Sony maken, kondigde hij aan. --- Ontdekkingstocht door Fries Natuurmuseum LEEUWARDEN - Het Fries Natuurmuseum haalt in de herfstvakantie een tentoonstelling in huis met de titel 'Gevonden voorwerpen. Beeldend kunstenaar Jan Kalma heeft een aantal zelf gemaakte objecten een plaatsje gegeven in de vaste collectie van net museum. Kinderen vanaf acht jaar kunnen aan de hand van een werkboek op zoek gaan naar die voorwerpen. De ontdekkingstocht brengt kinderen op speelse wijze in contact met kunst en natuur. --- NOG 400 KAARTEN TE KRIJGEN Whitney Houston: zwart succesverhaal in Thialf Door Jacob Haagsma HEERENVEEN - Het Thialfstadion in Heerenveen was voor het concert van Whitney Houston vrijdagavond al uitverkocht, maar omdat het podium anders wordt opgesteld dan eerst in de bedoeling lag, zijn er nog 400 plaatsen beschikbaar gekomen. De kaarten daarvoor worden vanaf vandaag bij de VW verkocht, laat concertorganisator Mojo weten. Whitney Houston komt uit een muzikale familie. Haar moeder Cissy Houston was een drukbezette sessiezangeres, die tussen de bedrijven door nog wel eens een hit scoorde met damesgroep Sweet Inspirations. Als solozangeres was ze echter niet zon succes. Wat niet gold voor Thelma Houston en Dionne Warwick, met wie Whitney eveneens bloedbanden onderhoudt. Nicht Thelma leeft voort vanwege disco-klassieker 'Don't Leave Me This Way' en nicht Dionne om de onsterfelijke vertolkingen van Buit Bacharach/Hal David-nummers als 'Anyone Who Had A Heart'. Zon muzikaal geslacht belooft nog wat voor de carrière van kleine Bobbi, het dochtertje van Whitney en de evenmin van talent gespeende Bobby Brown. Zoals vrijwel alle zwarte zangeressen leerde Whitney het zingen eigenlijk in de kerk. Wat sessiewerk, waaronder een zeer opvallende samenwerking met saxofonist Archie Shepp op het Soft Machine-nummer 'Memories', te vinden op de elpee 'One Down' van avant-funk-formatie Material, plaveide de weg voor een solocarrière die gerust tot de succesverhalen van zwart Amerika gerekend mag worden. Op haar platen wisselt ze de degelijke middle-of-theroad die haar het predikaat 'zwarte Streisand' opleverde af met hippere, swingender klanken, zulks onder productionele leiding van snelle jongens als LA Reid en Babyface (zie 'Dangerous', waarop Michaël Jackson een soortgelijke coup uithaalde). Een duet met Stevie Wonder behoort evenzeer tot de mogelijkheden als een cover van een Dolly Parton-nummer. Dat gebeurde op de soundtrack van 'Bodyguard', ac film waarin ze aan de zijde van Kevin Costner de hoofdrol vertolkte. Acteren, dat schijnt ze ook te kunnen. Maar vrijdagavond gaat ze zingen. Fans, wees een beetje voorzichtig met haar: sinds kort telt ze drie kruisjes. Whitney Houston, vrijdag in Heerenveen. --- Yvonne Keeley en Arie Ribbens naar station Holland FM HILVERSUM (GPD) - Yvonne Keeley gaat programma's presenteren bij het commerciële station Holland FM. Keeley is vanaf 5 december wekelijks te beluisteren in de middag. Ook zanger en musicus Arie Ribbens tekende onlangs een contract met Holland FM. Keeley, de zus van Patricia Paay, heeft al eerder programma's gepresenteerd. Zo werkte ze voor Cable One en ze presenteerde het Magazine voor Stads TV Rotterdam. Keeley zal naast haar eigen programma ook werk overnemen van Holland FM-collega's die ziek of op vakantie zijn. Bij Holland FM werken onder anderen Pierre Kartner, Eddy Beeker, Chiel Montagne, Eddy Ouwens en Ria Valk. Door opnieuw Nederlandse zangers als presentatoren aan te trekken wil Holland FM duidelijk laten zien dat het op de Nederlandse markt mikt. Holland FM is een van de commerciële stations in Nederland die in aanmerking wil komen voor een etherfrequentie. Het station is via de kabel in ruim 4,2 miljoen huishoudens te ontvangen. --- Toneeldag voor jongeren LEEUWARDEN - Het Fries Centrum Amateurtoneel/Amateurtoanielskoalle houdt volgende week vrijdag samen met enkele andere organisaties een toneeldag voor jongeren van twaalf tot en met veertien jaar. Onder leiding van de docenten Paul op 't Ende, Quinten Rijnja en Tamara Schoppert kunnen de deelnemers kennis maken van verschillende facetten van het toneel. Het thema van de dag is 'buren. Plaats van handeling is de opleiding Docent Drama aan de Wissesdwinger in Leeuwarden. --- (Advertentie) ËBO__CTBD I 05120-13344 Kilß woensdag. 1° 00 uur Teneeter 'Andorra' (leeftijd vanaf IQ jaar) WIÜMm woensdag. 20.00 uur I Evgenij Soifertis Romantisch Pianorecital ' E_Q___l donderdag, 20.00 uur | RO-Theater 'De Dood en het Mej^je' (Ariei Dorfman) Hxfl vrijdag, 20.00 uur | Madeline Bell 'Have You met Miss Bell?' ■EX-H vrijdag 20.00 uur | Verreek & Pleijsier 'Nieuw Jaar'(cabaret) ■£9 vrijdag. 20.00 uur I Film 'Bashu' (Iraanse film van Bahram Beiza. 1992) H_l______ dinsdag, 19.00 uur. | De Tijd 'De Fantasten' (Robert Musii) K£H dinsdag, 20 00 uur |_ Kameropera Warschau 'Don Pasquale' (Donize.ti) \mMÊm woensdag. 14.00 & 16.00 uur (leeftijd vanaf 4 jaar) [ Poppentheater Thije 'De Bovenkamer' --- 'Besparingen Ritzen ten koste van kunsteducatie op basisscholen' DEN HAAG (ANP) - De voorgenomen bezuinigingen van ƒ2,6 miljoen op het kunstonderwijs op de basisschool zullen ten koste gaan van het jeugdtheater en andere kunstuitingen voor de jeugd. Bovendien zijn de bezuinigingen, voorgesteld door minister Jo Ritzen (Onderwijs) in striid met het beleid van welzijn, volksgezondheid en cultuur. Dat ministerie wil kunsteducatie op school juist bevorderen. Dat heeft de federatie van kunstenaarsverenigingen gisteren in een brief aan de Tweede Kamer geschreven. Volgens haar is aangetoond dat het belangrijk is.de belangstelling voor kunst zo jong mogelijk aan te leren. --- Fairey band Brits brassbandkampioen LONDEN - De nationale brassbandkampioenschappen van Groot-Bnttannië, die zaterdag werden gehouden in de Royal Albert Hall in Londen, ziin gewonnen door de Fairey band. Het was een overtuigende zege van de succesvolle brassband, die begin september ook al op de open kampioenschappen in Manchester zegevierde. Voor de verplichte compositie 'The devil and the deep blue sea' van Derek Bourgeois kreeg de band onder leiding van Peter Parkes 96 punten. Tweede werd Tredegar met 93 punten. De derde plaats was voor Sun Life, terwijl titelverdediger Grimethorpe niet verder kwam dan een vierde plaats. --- Kunstwerk Gerlof Hamersma bij waterzuivering Harlingen HARLINGEN - Bij de nieuwe rioolwaterzuiveringsinstallatie ten oosten van Harlingen staan sinds kort acht glazen kubussen in het gras. Het is een kunstwerk van de Leeuwarder beeldend kunstenaar Gerlof Hamersma. Hij heeft het gemaakt in opdracht van Waterschap Fryslan, in het kader van de zogeheten een-procentsregeling, waarbij een procent van de bouwsom wordt besteed aan beeldende kunst. In elke blauwe kubus bevindt zich een neonletter. Als het donker wordt, flitsen de letters aan en worden de Latijnse woorden NATURA NATURANS gevormd, vrij vertaald 'De natuur als scheppende kracht. De kunstenaar wijst daarmee op het systeem van de waterzuivering, waarbij de natuur, in de vorm van bacterieën, het rioolwater schoonmaakt. Harmersma vindt deze natuurlijke gang van zaken typerend voor deze tijd. Men zoekt tegenwoordig meer naar' natuurlijke middelen om zich van ongerechtigheden te ontdoen. Bijvoorbeeld ook bij het verdelgen van schadelijke insecten: steeds vaker wordt gebruik gemaakt van biologische in plaats van chemische bestrijdingsmiddelen. „Daarom zie ik dit kunstwerk ook als een tijdsbeeld," aldus de maker. De kubussen staan niet mooi recht in een rij, maar schots en scheef. „Ik heb ze vrij willekeurig in het veld gezet, zodat het lijkt of ze er min of meer toevallig terecht zijn gekomen, alsof ze uit de hemel zijn gevallen." Overigens moet de grond eromheen nog worden geëtaliseerd en ingezaaid. Tegen het ek van de zuiveringsinstallatie komt beplanting. Met opzet heeft Hamersma gehard glas gekozen. Niet alleen omdat het sterk materiaal is, maar ook omdat het een stevig contrast oplevert met de omringende natuur. Ook de blauwe kleur van het glas versterkt die tegenstelling. Een bijkomend effect, dat hemzelf verraste, is dat de brandende neonletters op de wanden van de kubussen reflecteren, zodat ze worden verveelvoudigd. De zuiveringsinstallatie zal volgend jaar officieel in gebruik worden genomen. ' Reflecterende neonletters in glazen kubussen van Gerlof Hamersma bij de rioolwaterzuivering te Harlingen. Foto LC/Catrinus van der Veen --- Amerikaanse groep Death in Sneek SNEEK - De Amerikaanse death-metal-groep Death speelt morgenavond in Het Bolwerk te Sneek. De band rond zanger-gitarist Chuck Schuldinger staat te boek als een der aanstichters van het death-metal-genre, iets wat hem niet door iedereen in dank wordt afgenomen. In het voorprogramma speelt het iets melodieuzer te werk gaande Anacrusis, ook uit Amerika. --- Drie minuten voor de tegenstemmen BIJEENGELEZEN „Soms bekruipt mij het onprettige gevoel dat zelfs een ouderwetse KVPminister uit de jaren zestig consistenter beleid voerde dan de socialisten die tegenwoordig de dienst uitmaken. Hoe lang is het geleden dat eindelijk dat oude linkse ideaal van een basisbeurs zou worden uitgevoerd? Nog maar een paar jaar. En hoe lang heeft dat systeem bestaan? Een paar jaar. Waardoor wordt het vervangen? Door een systeem dat slechter is dan we twintig jaar geleden hadden." Aldus Marcel Möring, een van de schrijvers die zich boos maken over de bezuinigingen op het onderwijs en onderzoek op de letterfaculteiten in Nederland. Op 23 juni kwamen zij naar een manifestatie onder de titel 'De continuïteit van de cultuur bedreigd' in De Balie in Amsterdam. Daar kregen de schrijvers en vertegenwoordigers van letterkundige organisaties elk drie minuten om hun zegje te doen over het cultuurbeleid. Hugo Brandt Corstius schreef van tevoren al in de Volkskrant: „Ik ga vast wat gras voor hun voeten wegmaaien". Hij legde de schuld bij de politiek. Zijn artikel is ook opgenomen in het pamflet dat onder de titel 'Aanslag op de letteren' is verschenen. Jan Fontijn, Marita Mathijsen en Anthony Mertens stelden de bundel met 27 'tegenstemmen' samen. Kees Fens geeft de situatie weer in Nijmegen, waar hij elf jaar werkt. „Sindsdien zijn verdwenen: de studierichtingen Scandinavische talen, Italiaans, Portugees, Russisch, oud-christelijk Latijn en Grieks. Frans is hulpbehoevend, Duits is er niet beter aan toe. Nederlands heeft geen specialist van de zeventiende eeuw, die voor de negentiende eeuw is ontslag aangezegd, een hoogleraar moderne Nederlandse letterkunde zal er volgend jaar niet meer zijn. Er komen steeds minder studenten, zeggen de bestuurders. Geen wonder. Over een paar jaar komt er niemand meer." „Literair vertalen is een creatief en wetenschappelijk hoogwaardig werk, dat een totale inzet eist", schrijft Hella S. Haasse. „Het is onbegrijpelijk dat men juist op die onmisbare tak van creatieve dienstverlening wil bezuinigen. Want het vertalen belemmeren, de taal belemmeren, dat betekent monddood maken". Connie Palmen bepleit dat het 'moet kunnen', filosofie en letteren studeren, ook als je weet dat er 'geen markt' voor is. „Er bestaat nu eenmaal zoiets waterigs, ongrijpbaars, immaterieels en onverkoopbaars als geest, gedachtengoed, geloof en geschiedenis, zoiets als cultuur dus. Ook in Nederland. Goed, we hebben die zee er aardig onder gekregen, maar daarom hoeft toch niet alles in dit land drooggelegd te worden?". De bijdrage van A. F. Th. van der Heijden heet 'Stop de schrijversmoord': „Waar moet het heen met ons schrijvers, wanneer de Letterenfaculteit almaar verder afkalft, en er steeds minder mensen overblijven die de wereld het verschil tussen fictie en werkelijkheid kunnen voorhouden? Ga zo door, heren en dames ambtenaren, ga zo door met bezuinigen en ontslaan - en de Vereniging voor Beledigde Romanpersonages zal een niet te verwerken toeloop te verduren krij§en. Wat zeg ik? De Vereniging voor Beleigde Romanpersonages zal zich bewapenen en, na een gedegen trainingskamp in Zuid- Jemen, uitgroeien tot een terroristische organisatie, waarvoor schrijvers zelfs in de Vesting Naarden niet veilig zijn." Carla Bogaards, ook in de Literaire Agenda. ---