Proefschrift over Petrus' Openbaring LEEUWARDEN - Aan de Rijksuniversiteit Groningen promoveert maandag de 32-jarige Henriette Havelaar tot doctor m de godgeleerdheid en godsdienstwetenschap. Haar proefschrift eaat over de Openbaring van Petrus Mevrouw Havelaar, die in Den Haag woont, is opgegroeid in Veenwouden. De Openbaring van Petrus is een Koptische tekst die in 1945 in Egypte werd aangetroffen op een papyrusrol uit de vierde eeuw na Christus. Er zijn geen geen andere bronnen met deze tekst, maar Havelaar concludeert uit taalkundig onderzoek dat het een vertaling uit het Grieks moet zijn. Het oorspronkelijke werk is geschreven tussen 150 en 300 na Christus, mogelijk in het Griekssprekende deel van Syrië. In een visioen openbaart Christus zich aan Petrus. Hij doet voorspellingen over valse profeten en over hoon die zijn ware volgelingen ten deel zal vallen. In een tweede visioen toont Christus tijdens zijn kruisiging zijn ware gedaante aan Petrus. Nog voor de kruisiging verlaat hij zijn lichaam en kijkt hij van boven het kruis lachend toe hoe men zijn stoffelijk lichaam kruisigt. Het is een apocalyptisch verhaal met een gnostisch karakter. Gnostici maken onderscheid tussen de materie en de geest, waarbij de materie niet belangrijk is. In de eerste eeuwen van het christendom voerden theologen uitvoerige debatten over het wezen van christus: was hij mens of god, of beide? De overheersende mening was dat hij zowel god als mens was; daarbij werd het gnostische denken als ketters verworpen. Havelaar veronderstelt nu, dat de Koptische Openbaring van Petrus een soort programma van uitgangspunten vormde van een jonge christelijk-gnostische groep die zich had losgemaakt uit een grotere christelijke gemeenschap. De tekstschrijver was goed op de hoogte van christelijke bijbelteksten en structureerde zijn tekst zelfs aan de hand van het lijdensverhaal volgens Mattheüs. --- SoW-kerken zoeken band remonstranten UTRECHT (ANP) - De Remonstrantse Broederschap, die in september als waarnemer uit het Samen-op-Wegproces stapte, moet binnenkort besluiten of de band met de Hervormde, Gereformeerde en Lutherse Kerken op een of andere wijze wordt voortgezet. De drie Samen-op-Wegkerken hebben vorige maand de remonstranten hiertoe twee voorstellen gedaan. De CoZa (het dagelijks bestuur) van de Remonstrantse Broederschap neemt op 18 december hierover een beslissing, zo zegt secretaris ds. M. Bosman- Huizinga. Wel bestaat binnen de CoZa enige twijfel of met zon nieuwe band recht wordt gedaan aan het besluit van 18 september. Maar afgelopen zaterdag hebben de voorzitters van de remonstrantse gemeenten al positief op de voorstellen gereageerd. De twee voorstellen hebben betrekking op een gastlidmaatschap in de Raad van Deputaten (het bestuur) van Samen op Weg en een werkgroep voor inhoudelijk overleg. Het gastlidmaatschap zou geen enkele status hebben, zo beklemtoont Bosman. Het biedt slechts de mogelijkheid dat er onderling informatie wordt uitgewisseld. Het tweede voorstel hangt samen met het feit dat het waarnemerschap niet zo veel opleverde; er werd bijna niet inhoudelijk gesproken. De remonstranten willen dat in die werkgroep twee vragen aan de orde komen: wat betekent oecumene, nu blijkt dat Samen op Weg eenwording van de kerken in plaats van federatie inhoudt. De andere vraag is wat de vernieuwing van het kerk-zijn voorstelt, een van de doelstellingen van het Samen-op-Wegproces. --- KERKDIENSTEN Zondag 28 november AKKERWOUDE: herv. 9.30 u. ds. Óberink AKKRUM: doopsgez. 10 u. in Jirnsum ds. Zeemans-Muusse; herv./geref. fed. herv.k. 9.30 u. ds. Keizer, 18.30 u. HA Leppehiem ds. Klein Nagelvoort ALDEBOARN: herv./geref. fed. 19.30 u. vesper doopsgez. k.. Doelhoftsjerke 9.30 u. drs. v.d. Zwan; doopsgez. 10 u. zie Irnsum en 19.30 u. vesper ALDTSJERK: herv. 9.30 u. mw. Pietersen-Ehlhardt ANJUM: geref. 9.30 u. en 14 u. ds. Droogendijk ST ANNAPAROCHIE: herv. 9.30 u. ds. Speelman. 14.30 u. geref. k. ds. de Jong; rk 10.15 u.; geref. 9.15 u. br. Kuurstra. 9.30 u. da. de Jong-Wiersma. 19 u. ds. de Jong APPELSCHA: herv. 9.30 u. ds. Damman. 17 u. vesper; geref. 9.15 u. jongerenk., 9.30 u. en 14.15 u. kand. Veldman. 17 u. vesper herv. k. ARUM: herv. 11 u. da. d. Nederlanden AUGUSTINUSGA: herv. 9.30 u. ds. Fokkema, 20.30 u. BAARD: doopsgez. 10.45 u. ds. Thijink; herv. 9.30 u. da. Post-Knol BAKHUIZEN: rk za. 19.30 u., zo. 10.30 u. BAKKEVEEN: herv. 10 u. ds. Gort; geref. 9.30 u. ds. v.d. Broeke, 14 u. hr. Visser BALK: herv. 9.30 u. HA da. Slik, 19.15 u. rvk geref. k. past. v.d. Wal; geref. 9.30 u. ds. Dijkstra. 19.15 u. rvk-d.; rk za. 19.30 u. en zo. 10.30 u. oec. vesper; doopsgez. 9.30 u. br. v.d. Werf, 19.15 u. past. v.d. Wal BALLUM AMELAND: herv. 9.30 u.; doopsgez. 9.30 u. da. Zijlstra-Beuker BANTEGA: vrije evang. 9.30 u. ds. v. Staveren, 19.30 u. bidstond BEETGUM: herv. 9.30 u. zie Marssurn BEETGUMERMOLEN: geref. 9.30 u. ds. Beima, 14 u. drs. Kuiper BEETSTERZWAAG: hèrv. zie geref, Bomeroord 10.30 u. 't Trefpunt ds. Oost; geref. 9.30 u. ds. Oost, 19 u. ds. Dijkstra BERLIKUM: herv. 9.30 u. ds. v. Dalen, 14.30 u. zie geref; geref. 9.30 u. drs. Bloemink, 14.30 u. ds. Kremer; doopsgez. 10.30 u. br. Kuurstra BIRDAARD: herv. 9.30 u. ds. Hannesen, 14 u. gez. d. geref k.; geref. 9.30 u. ds. Reitsma, 14 u. ds. Meijer BLESDIJKE: herv. 10 u. ds. Altcna BLIJA: herv. 9.30 u. drs. de Haan BOIJL: herv. 10 u. da. Stavenga-v.d. Waals BOKSUM: herv. sjoch Deinum; geref. 9-30 u. ds. de Bue. 13.45 u. ds. Eykelenboom BOLSWARD: herv. 9.30 u. ds. Lammertsma; geref. 9.30 u. ds. Beimers, 14 u. «. v.d. Ploeg; rk 10 u.; jeh. get. zo. 9.30 u., u.; doopsgez. 10.45 u. da. v. Wijk-Hoekstra; ver. v. gelovig. 19.30 u. samenk. BOZUM: herv./geref. 11 u. gezinsd. ds. BRANTGUM: herv. 9.30 u. zie Blija/ Holwerd BRITSUM: herv. zie Cornjum; geref. J-J0 u. voorber. HA en 19 u. vesper ds. Meijer BUITENPOST: herv. 9.30 u. ds. wmens, 14.30 u. gez. d. ds. Lof; geref. «•45 u„ 10.30 u. en 14.30 u. gez. d. herv. k. <*• Lof; doopsgez. 10.40 u. HA da. Boonstra-Duijf; geref. vrijg. 9.15 u. ds. Zandden. 14.15 u. ds. Driest; Rafael chr. mavo 10 u. [JURGUM: herv. Kruisk. 9.30 u. HD ds. f.?a'J- '9 u. zie geref; geref. 8.45 u. en '"•J0 u. ds. Fockcns. 14 u. ds. Struik. 19 ~ MJW-d. ds Posthuma: rk za. 18.45 u„ *°- 10 u.; bapt. 19 u. ds. Smit; vrije evang. |c,mn9.3ou. mw. Karclsc el r Mk herv- 9JO "■ ds- Hoekstra; fm. 9.30 u. da. Bocrsma-Prins. 14 u. ds. ftobink BURGWERD:rkIOu. herv. 9.30 u. ds. de Boer J-ORNWERD: herv. 13.30 u. ds. Ek "AMWOUDE: doopsgez. 19.30 u.; riAx,^'30 "■ ds- Bilkl;r- l 4 u- ds. Boukes "ANTUMAWOUDE: herv. 9.30 u. ds. Ld"i, 14 u. jeugdd. ds. Bos DEARSUM: herv. 11 u. ds. Klinkhamer DEDGUM: herv. 9.30 u. ds. Dekker DEINUM: herv. 9.30 u. Fr. tsj. ds. Brouwer DOKKUM: herv. 9.30 u. ds. Loor, 19 u. zie Noorderk.; 'de Sionsberg' 10.30 u. ds. Bruijn, 20 u. koor; geref. Noorderk. 9.30 u. ds. de Jong, 19 u. ds. Kuipers, de Fontein 9.15 u. ds. Beintema. 14 u. ds. de Pee; rkza. 19u..z0. 10.15 u.; bapt. 9.30 u. ds. Wijchers; chr. geref. 9.30 u. en 14 u. ds. v.d. Heuvel; evang. gem. 9.45 u. hr. Buwalda; doopsgez./rem. gem. 9.30 u. da. v.d. Meulen; chrislengem. Filadelfia 9.30 u. hr. v.d. Meulen; jeh. get. zo. 9.45 u., di. 19.05 u.; vrije bapt. 't Bolwerk 19.30 u.. Claerkamp 9.30 u. DONKERBROEK: herv. 9.30 u. da. Oskam; geref. 9.30 u.-ds. v. Wieren, 14 u. ds. Dijkstra DRACHTEN: herv. Grote k. 9.30 u. ds. Koppe, 19 u., de Arke 9 u. en 10.30 u. ds. Lolkema, 19 u. ds. Ramaker, Bertilla za. 10.45 u. mw. v.d. Wal-Oosterhof, Nij Smellinge 10.30 u. ds. Bouma, Noorderkerk 9.30 u. gez. d. ds. Voet; herv. deelgem. Kapelk. 9.30 u. ds. Zeedijk; leger des heils Stationsweg 10 u. heiligss.k. kapt. v. Schaik; doopsgez. 10 u. da. Klaasen; geref de Opdracht 9.30 u. ds. Boersma, 14 u. ds. Vaatstra, Noorderk. 9.30 u. gez. d. ds. Voet, Zuiderk. 9.30 u. gez. d. ds. Hamoen, 19 u. ds. Schonewille, de Arke 9 u. en 10.30 u. ds. Lolkema, 19 u. ds. Pluim, Menorah 8.45 u. HA en 10.30 u. HA ds. Brouwer, 14 u. ds. Koppe; geref. vrijg. Rehobothk. 9.30 u. ds. v.d. Sloot. 14 u. ds. Boersma, de Hoeksteen 8.45 u. en 10.30 u. ds. Boersma, 14.30 u. en 16.30 u. ds. v.d. Sloot; bapt. Elim 9.30 u. ds. Liebe; chr. geref. Eben Haezer 9.15 u. en 14 u. ds. Langbroek; geref. gem 9.30 u. en 19 u. ds. Mol; Philadelphia gem. 9.30 u. br. Lodewijk; jch. get. za. 17.30 u. en 18.30 u.. zo. 9.30 u. en 10.30 u„ di. 19.15 u. en 20.15 u.. do. 19.15 u. en 20.15 u.; vrije bapt. Bethel 9.30 u. hr. Jansen, 19.30 u. ds. Bottenbley; nw. apost. zo. 9.30 u. en 17 u.. wo. 20 u. DRIESUM: geref 9.30 u. hr. Visser, 14u. drs. Sander DROGEHAM: herv. 9.30 u. ds. Nijveld. 13.30 u. ds. Hefting; chr. geref. 9.30 u. en 14 u. ds. v.d. Linde DRONRIJP: herv. 9.30 u. ds. Haakman; rk za. 19.15 u.; geref. 9.30 u. en 13.45 u. ds. Develing DWINGELOO: herv. 10 u. ds. Swets EARNEWALD: herv. 19.30 u. Fr. d. ds. Klooster; geref. 9.30 u. hr. Schot EASTERMAR: herv. 9.30 u. ds. Ravesloot, 13.45 u. geref. k. ds. Verbaan; geref. 9.30 u. ds. Feenstra, 13.45 u. gez. KSG-d. ds. Verbaan ECHTENERBRUG: geref. 9.30 u., 14 u. ds. Kooistra EDENS: herv. 9.30 u. ds. Perk ELAHUIZEN: herv. 9.30 u. drs. Kozijn EMMELOORD: onafh. bapt. 9.30 u. en 19 u. ds. Ketelaar; bapt. gem. 9.30 u. ds. Horjus; vrije evang. gem. 11 u. ds. Dickhof; nieuw apost. zo. 9.30 u. en 17 u.. wo. 20 u. ENGELUM: herv. 9.30 u. zie Marssurn FEANWALDSTERWAL: geref. 9.30 u. drs. Dcuzeman, 14 u. drs. v. Buuren FERWERD: herv. 9.30 u. da. de Koning- Gans, 14 u. ds. Strikwerda; geref. 9.30 u. ds. Droogcndijk. 14 u. gez. jeugdd. ds. Baarslag; geref. vrijgem. 9.30 u. en 14 u. FOLLEGA: herv. gcr. evang Irene 9.30 u. ds. v. Cappellen. 14 u. ds. Blom FOLSGARE: herv./geref./fed. 9.30 u. ds. Kooistra FOUDGUM: herv. 9.30 u. zie Raard en 13.45 u. zie Raard FRANEKER: herv. 9.30 u. SOW ds. Buitink. 19 u. oec. d. geref. k. da. Thijink/ds. Buitink. Foareker 9.30 u. ds. Karssenberg. Kruipcal 9.30 u. ds. Kremer, 't Anker 9.30 u. ds. v. Bochove; geref. vrijgem. 9.30 u. ds. Kroezen, 16.30 u. ds. de Jong; vrij. evang. gem. 9.30 u. ds. v.d. Geer. 19 u. oec. d.; vrije bapt. 9.30 u. evang. d. cv. Rcurekas; geref. 9.30 u. SOW-d. ds. Buitink. 19 u. oec. d. da. Thijink en ds. Buitink: leger des heils 10 u. en 19 u.: rk za. 19 u. euch.. di. 19 u.; evang. centr. Samuel 9.30 u. hr. Bechler FREDERIKSOORD: rk 11 u. FRIESCHEPALEN: geref. 9.30 u., 13.45 u. ds. de Jong GAASTMEER: herv. 9.30 u. hr. v. Egmond GAUW: SOW 9.30 u. ds. Kappers GERKESKLOOSTER: herv. 9.45 u. ds. Veenboer GOINGARIJP: herv. 10 u. HA ds. Smith GORREDIJK: herv. 10.30 u. ds. Verbeek; doopsgez. 10 u. en 19.30 u. oec. d. ontmoetingsk. ds. Kossen; geref. 9 u. ds. Adcma, 19.30 u. oec. d. Paulusk. ds. Kossen; rk za. 19 u., zo. 10.30 u.; bapt. 10 u. ds. Pijpker GROU: herv. 9.30 u. drs. Hoorn; herv. evang. 14 u. hr. Jonkers; geref. 9.30 u. ds. v.d. Berg HALLUM: herv. 9.30 u. IKO-jeugdd. ds. Kiestra; doopsgez. 9.30 u. IKO-d. herv. k. ds. Kiestra; geref. 9.30 u. zie herv., 19 u. ds. de Pee HANTUMERHOEK: herv. 9.30 u. HA en 14 u. dankz. ds. Datema HARICH: herv. 10.45 u. doopd. ds. Kozijn HARKEMA: herv. 9.30 u. hr. Jongstra, 13.45 u. mw. Klooster HARLINGEN: herv. Oranjeoord 10.45 u. ds. v. Dijk, Dukdalf 13.45 u. ds. Vieggen, Almenum 9.30 u. ds. Nijendijk, geref. k. 17 u. SOW-d. ds. Glashouwer; geref. vrijgem. 9.30 u. en 17 u. ds. Hempenius; leger des heils 10 u. hciligingss.k. en 17 u. verblijdingss.k. kapt. en mw. de Ruiter; geref. 9.30 u. ds. Groeneveld, 17 u. SOW-d. ds. Glashouwer; chr. geref. 10.30 u. en 17 u. ds. Ruiter; doopsgez. 9.30 u. dienst; bapt. 9.30 u. ds. Munters, 19 u. evang. d. ds. Scholtens; evang. gem. Droogstr. 19.30 u. hr. Wijngaarden; rk 10 u. euch. HASKERHORNE: herv. 11 u. HA ds. Strikwerda HAULERWIJK: herv. 9.30 u. gez. HA geref. k. en 14 u. Fr. d.: geref. 9.30 u. SOW-d. HA en 14 u. SOW-d. herv. k.; bapt. Norgcrweg 9.30 u. ds. Tromp: onafh. bapt. Immanuel 9.30 u. ds. Leuvenink HEEG: rk za. 19.30 u., zo. 10 u.; herv. geref. fed. 9.30 u. HA geref. k. ds. d. Hollander, 14 u. geref. k. ds. Wind, Talmastatc 11 u. HA ds. d. Hollander HEERENVEEN: herv. Nijehaske 9.15 u. ds. Huisman, Fokk. zie Europalaank., Europalaank. 9.30 u. ds. Huitema. geref. Kruisk. 19 u. mw. Martens; geref. vrijgem. 9.30 u. en 16.30 u. ds. v. Breemen; bapt. 10 u. hr. Blanken; pinkstergem. 9.30 u. br. Pronk; geref. C. 9.30 u. ds. v.d. Sluis, 19 u. da. Martens, Z. 9.30 u. HA en 14 u. dr. Ledegang; rk za. 19 u.. zo. 10 u.; chr. geref. 10.45 u. en 16.30 u. ds. v.d. Wekken; Ned. geref. 9.30 u. ds. Muller, 17 u. ds. Kurpershoek; vrije bapt. 9.30 u. cv. Houwink; filadclfia 9.30 u.; jch. get. do. 19 u.. vr. 19 u.; nw. aposl. zo. 9.30 u. en 17 u., wo. 20 u.; doopsgez. 10 u. HA ds. Zonneveld: chr. k. de Weg 10 u. ds. Numan HEMELUM: SOW gem. 17 u. jeugdd. ds. Wollhuis HERBAYUM: oec. d. 9.30 u. da. Marra- Ferwerda HICHTUM: herv. 10.45 u. ds. v. Nie HIJLAARD: herv. sjoch Deinum; geref. 11 u. ds. W. Feenstra HITZUM: SOW 9.30 u. da. Hovestad-de Jong, 13.45 u. jeugdd. ds. de Jong HOLLUM (AMELAND): herv. 10 45 u SOW-d. geref. k. hr. Kluft; doopsgez. 19.30 u. HA da. Zijlstra-Beuker; geref 10.45 u. SOW-d. hr. Kluft HOLWERD: herv. 9.30 u. ds. Bijleveld: doopsgez. 9.30 u. da. Zeilstra-de Boer HOMMERTS: hcrv./gcrcf fed. 9.30 u. jeugdd. herv. k. da. Spoclstra-Postmus. 13.45 u. geref. k. ds. Groenendijk HOORN TERSCHELLING: herv. 10 u. HA ds. Immink HURDEGARYP: herv. 9.30 u. ds. Terlouw; Ned. herv. evang. 9.30 u. en 15 u. hr. v.d. Beek; geref. 9.30 u. ds. Procee, 19 u. ds. Welbedacht IDSKENHUIZEN: geref. 9.30 u. en 14u. ds. Westerneng IJLST: herv. 9.30 u. ds. v. Liere; geref. 9.30 u. ds. Spit, 19.30 u. zangd. ds. Faber; doopsgez. 9.30 u. ds. Buiteveld ITENS:herv. 11 u. ds. Knol ST JACOBIPAROCHIE: herv. 9.30 u. HA ds. de Groot; geref. 11 u. ds. Klomp, 17 u. ds. Koole JELSUM: herv. zie Cornjum JIRNSUM: rk 10 u.; doopsgez. 9.30 u. da. Zeemans-Muusse JISTRUM: herv. 9.30 u. ds. Verbaan, 13.45 u. geref. k. ds. Ravesloot JOURE: herv. 9.30 u. ds. Klouwen, 19 u. zie geref.; doopsgez. 9.30 u. ds. Penner; geref. 9.30 u. doopd. drs. Waringa, 19 u. dr. Sonderen; ref./evang. gem. 9.30 u. br. Oppenhuizen, 19.30 u. zangd. ds. Bonhof; rk za. 19 u., zo. 10 u. BROEK BIJ JOURE: herv. 9.30 u. dr. Sonderen JUBBEGA: herv./geref. 9.30 u. evang. d. ds. Schonewille DE KNIPE: herv. 9.45 u. ds. Pijlman; geref. 9.45 u. ds. Tromp, 14 u. ds. v.d. Sluis; doopsgez. zie Gorredijk KOLLUM: herv. 9.30 u. ds. Hefting, 14 u. ds. Nijveld; Ned. herv. evang. 9.30 u. HA en 14 u. ds. v.d. Brink KOLLUMERZWAAG: herv. 9.30 u. ds. Seinen, 13.45 u. ds. Wolf; bapt. 9.30 u. ds. Schipper; Jozua gem. 10 u. en 19 u. KOOTSTERTILLE: herv. 13.45 u. ds. Strubbc; geref. 9.30 u. ds. Goris, 13.45 u. ds. Weerstra KOUDUM: doopsgez. 19 u. ds. Bakker; volle evang. gem. Boerderij 9.45 u.; rk. de Finke vr. 19 u. LANGEZWAAG: herv. 10 u. ds. Rietman LANGWEER: herv. 9.30 u. jong. d. ds. v. Veldhuizen LEEK: Ned. herv. evang. 9.30 u. en 14 u. kand. v. Rijsbergen LEEUWARDEN: herv. Grote k. 10 u. ds. Kronenburg, 19 u. zangd. ds. Lootsma. Goede Herderk. zo. 10 u. prof. dr. Hoedemaker, wo. 19 u. past. te Velde, de Open Hof 9.30 u. ds. Dijkmeijer, Opstandingsk. 9.30 u. zie Koepelk., de Schakel 10 u. ds. Ie Cointrc, Regenboog 9.30 u. HA ds. v.d. Berg; geref. Koepelk. 9.30 u. HA ds. Lootsma, 17 u. open deur d. ds. Bergsma, Salvatork. 9.30 u. mw. v.d. Brink, Pelikaank. 9.30 u. en 17 u. ds. Heiner, Fenix 9.30 u. ds. Jansens, Adelaark. 9.30 u. ds. Hiddink, de Hofwijck 15.45 u. da. Wielstra-Ensing, de Schakel 10 u. ds. Ie Cointre: geref. vrijgem. 9.30 u., 16.30 u. ds. Cnossen; rk 11.15 u., Franciscusk. za. 19 u., zo. 9.45 u., Bonifatiusk. 11.15 u„ Dominicusk. za. 19 u.. zo. 11.15 u.. Joh. de Dopcrk. za. 19 u., zo. 9.45 u.; vrij kath. k. 10.30 u. h. mis; bapt. 10 u. ds. Nobbe; evang. gem. 10 u. hr. Spronk; evang. lulh. 10 u. ds. v. Kammen; vrije evang. 10 u. ds. v.d. Molen; doopsgez./rem. 10 u. ds. Wouda; zevende-dags adv. za. 10 u. bijbelstudie, za. 11 u. ds. Nab; pinkstergem. Elim zo. 9.30 u. br. v. Norel. wo. 19.30 u. bijbclst.; geref. gem. Ecskwerd I 9.30 u. en 16 u. cv. Baan; nw. apost. zo. 9.30 u. en 17 u. wo. 20 u.; leger des heils 10 u. en 19 u. kapt. v.d. Wetering; Ned. leger des heils 19.30 u. kadet en mw. de Boer; christengem. Galilea Kapel zo. 10.15 u. mensenwijdingsd., do. 9.15 u. mensenwijdingsd.; jeh. get. Noorderw. za. 17.30 u. en 18 u., zo. 10 u. en 16.30 u., wo. 19.15 u.. vr. 19.15 u.; volle evang. perspectief 9.30 u.; kerk v. Jezus Chr. v.d. H. de laatste dagen 11.15 u.; vrije. bapt. gem. Blceklaan 119 19.30 u. ds. Bockhout; zevende-dags bapt. Esdoornstr. za. 10.30 u. sabbat; jeh. get. Noorderw. za. 19.15 u„ di. 19.15 u.; Bethel pinksterk. Esdoornstr. 36 16 u. br. Dey LEEUWARDEN HUIZUM: herv. Dorpsk. 10 u. ds. v. Liere, Kapel 9.30 u. HA ds. Slik, Kuriosk. 9.30 u. ds. Veninga, 19 u. ds. Ritsema, Goutum 9.30 u. ds. Wassenaar; geref. Parkk. 9.30 u. ds. Kwast, Kuriosk. 19 u. ds. Ritsema, Schransk. 9.30 u. ds. Ritsema, Oase 9.30 u. ds. Langeveld; geref. vrijgem. 9.30 u. en 16.30 u. ds. Verweij; chr. geref. 9.30 u. HA en 17 u. HA ds. Hoogendoorn; volle evang. Schransk. 14.30 u. Bleeklaan 119 hr. v.d. Berg; christian science 9.45 u. LEKKUM: herv. 10 u. ds. Brink LEMMER: herv. 9.30 u. ds. Strikwerda, 19 u. gez. d. geref. k. ds. de Roos; bapt. 9.30 u. hr. Boekhout, 19.30 u. evang. d. ds. Gorsira; geref. 9.30 u. ds. Steenstra, 19 u. ds. de Roos; rk za. 19.30 u., zo. 10 u.; nieuw apost. zo. 9.30 u. en 17 u., wo. 20 u. LIPPENHUIZEN: herv. 10 u. HA ds. Boonstra; geref. 9.30 u. hr. Visser, 14 u. hr. Schonewille LOLLUM: geref. 9.30 u. gez. jeugdd. ds. v. Nie LUTKEWIERUM: herv. 14u.ds. Floors MAKKUM: herv. 9.30 u. gezinsd. HD ds. Ek, 19 u. geref. k. ds. Dijkstra; bapt. gem. 10 u. br. v.d. Noord; rk 10.30 u.; doopsgez. 17 u. MARRUM: herv. 9.30 u. ds. v. Binsbergen; geref. 9.30 u. ds. Bouman, 13.45 u. gez. jeugdd. ds. Veninga MARSSUM: herv. 9.30 u. Fr. d. hr. Zwaga MENALDUM: herv. 9.30 u. ds. Bakker, 19 u. jeugdd. ds. Engelsma MIDLUM: herv. 9.30 u. ds. Glashouwer MIDSLAND TERSCHELLING: herv. 10 u. zie Hoorn; geref. 10 u. zie West. 19.30 u. HA ds. Out MILDAM: geref. vrijgem. 9.30 u. ds. de Graaf; SOW 9.30 u. ds. Martens, 14 u. HA ds. v.d. Meulen MINNERTSGA: herv. 9.30 u. ds. v.d. Briel-Moerman, 14 u. ds. Schilt MUNNEKEZIJL: herv. 9.30 u. drs. v. Liere MURMERWOUDE: herv. 13.45 u. ds. Kemperman NES AMELAND: herv. 9.30 u. hr. Kluft; rkza. 19.30 u., zo. 10 u. ST NICOLAASGA: herv. 9 u. ds. Smith; rk za. 19.30 u., zo. 8.30 u. en 10 u. NIEUWEHORNE: herv. 9.30 u. ds. Boersma NU BEETS: SOW herv. k. 9.30 u. ds. Poesiat, 14 u. ds. Bouma NIJEGA: herv. 9.30 u. doopd. ds. Lucas NIJEHOLTPADE: herv. 10 u. mw. v. Dijk NIJEMIRDUM: herv. 9 u. HA ds. Schelling; geref. 9.30 u. ds. Groenendijk, 13.45 u. ds. Spoelstra-Postmus NIJETRIJNE: vrije zend. gem. 9.30 u. hr. Meulenberg NIJLAND: herv. 9.30 u. HA ds. de Jager, 13.45 u. jeugdd. NOARDBURGUM: herv. 9.30 u. ds. Posthuma, 13.45 u. jeugdd. geref. k. hr. Visser, Nieuw Toutenburg 15 u. ds. de Vink; bapt. 10 u. br. Sikkema; geref. vrijgem. 9.30 u. en 14 u. ds. v. Wijnen; geref. 9.30 u. ds. Kijzer. 13.45 u. gez. jeugdd. ds. Visser NOORDWOLDE: herv. 10 u. ds. de Bruin; geref. 9.30 u. drs. Hoekstra, 19 u. hr. Droogsma; rk za. 17 u., zo. 11 u. OENTSJERK: herv. 9.30 u. ds. Wiersma; geref. 9.30 u. en 13.45 u. ds. Linde OLDEBERKOOP: herv. 10 u. oec. d. OOSTERBIERUM: SOW herv. k. 9.30 u. ds. Engelsma. 14 u. ds. Bakker OOSTEREND: SOW herv. k. 9.30 u. ds. Knol, 13.45 u. hr. Faber OOSTERWIERUM: rk za. 19.30 u.; herv./geref. 13.45 u. ds. Toes OOSTERWOLDE: herv. 10 u. ds. Struif. 19.30 u. jeugdd.; rechtz. evang. gem. 11 u. hr. Jonkers OOSTHEM: herv./geref./fed. 13.45 u. ds. Dijkstra OPEINDE: herv. 13.30 u. hr. Koerts OPPENHUIZEN: herv./geref. fed. herv. 9.30 u. HA ds. Groeneveld, geref. 19.30 u. HA ds. Groeneveld ORANJEWOUD: herv. Huize Anna Schotanus 10 u. ds. Koole OSSENZIJL: vrije zend. gem. 9.30 u. gez. d. hr. Harms, 19 u. samenk. OUDE EN NIEUWE BILDT: geref. 9.30 u. hr. v.d. Molen, 14.30 u. ds. Bochove OUDE BILDTZIJL: geref. 9.30 u. drs. Stikwerda OUDEGA (GS): herv. 9.15 u. ds. Kozijn OUDEGA (SM): herv. 10.45 u. ds. Johlinger OUDEGA (W): herv./geref. 9.30 u. herv. k. da. Bekker-Hofstra, 13.45 u. herv. k. ds. Bekker, Teatskehüs 11 u. HA ds. Bekker OUDEHASKE: herv. 9.30 u. HA ds. Strikwerda OUDEHORNE: geref. 9.30 u. ds. Baas, 14 u. hr. Visser OUDEMIRDUM: herv. 10.30 u. HA ds. Schelling OUDESCHOOT: herv. 9.30 u. ds. Bos OUWSTERHAULE: herv. 19.30 u. ds. Bos OUDWOUDE: herv. za. 19.30 u. ds. Keuning, zo. 9.30 u. ds. Keuning PEINS: geref. 19 u. hr. Meindertsma PIAAM: herv. 13.30 u. ds. Tijsma PINGJUM: herv. 10.30 u. en 10.45 u. ds. v.d. Veen POPPENWIER: doopsgez. 19.30 u. 7gem. in Jirnsum da. Zeemans RAARD: geref. 9.30 u. ds. Stuursma, 13.45 u. ds. Labooy RAERD: herv. 9.30 u. ds. Klinkhamer REDUZUM: herv. 10 u. ds. Schuwirth REITSUM: herv./geref. fed. 9.30 u. ds. Kuiper, 13.45 u. ds. Hannessen RINSUMAGEEST: herv. 9.30 u. HA ds. Labooy, 13.30 u. ds. Kronenburg; geref. 9.30 u. HA herv. k. en 13.30 u. HA herv. k. ds. Wielenga ROODHUIS: rk za. 19.30 u., zo. 9.30 u., wo. 19 u. ROTTEVALLE: herv. 10 u. HA ds. Dijkstra; doopsgez. 9.30 u. themad. en 19.30 u. zie Oostermeer; geref. 9.30 u. HA en 13.45 u. ds. v.d. Hout RYPTSJERK: herv. geref. fed. 9.30 u. en 19 u. ds. v.d. Meer SCHARNEGOUTUM: herv./geref. fed. geref. k. 9.30 u. gezinsd. ds. Toes, 13.45 u. ds. de Jong SCHARSTERBRUG: herv. 9.15 u. ds. Smit SCHERPENZEEL: SOW-gem. 9.30 u. doopd. ds. Bosma en ds. Droogsma SCHINGEN: evang. gem. 9.30 u. HA hr. Dijkhuizen SCHRAARD: herv. 9.30 u. ds. Zweers, 13.30 u. ds. Miedema SEXBIERUM/PIETERSBIERUM: herv. 9.30 u. gez. d. ds. Kamerling, 14 u. gez. d. geref. k. da. Hovestadt-de Jong SLOTEN: herv. 10.45 u. ds. Bakker; rk 10.30 u. SNEEK: herv. Ichthusk. 10 u. Fr. d. ds. Roozendal, de k-lanen za. 10 u. euch. past. v. Uiden, zo. 11 u. ds. Mellema, St. Ath. ziekenhuis 10 u. ds. Zeilstra, Noorderk. do. 19 u. SOW-d.; doopsgez. 10.45 u. ds. Buiteveld; geref. Noorderk. 9.30 u. SOW-d. ds. Mook, Oosterk. 9.30 u. en 17 u. ds. Boswijk, Zuidcrk. 9.30 u. HA ds. Postma, 19 u. zangd. ds. Mook; vrije bapt. 9.30 u. en 19.30 u. evang. d. br. Verhaagen; bapt. 9.30 u. ds. Gerritsen, 19 u. ds. Postma; volle evang. 9.30 u. HA ds. Corporaal; leger des heils 9.30 u., 10 u. heiligingss.k. en 19 u. verblijdingss.k.: rk za. 19u.,z0. 10.30 u.en 19 u.; evang. gem. 9.30 u.; nw. apost. zo. 9.30 u. en 17 u., wo. 20 u.; filadclfia pinksterg. 9.30 u. Fransen, 10 u. SONDEL: herv. 9.30 u. mw. Wiersma- Kuijt SPANNUM: herv. 13.30 u. ds. Perk STAVOREN: bapt. 9.30 u. ds. Huiting STEGGERDA: herv. 10 u. ds. Haanstra; rkza. 18.30 u., zo. 9.30 u. STIENS: herv. 9.30 u. drs. Meylink; nieuw apost. Studio 17 u.; geref. 8.45 u. en 10.30 u. ds. Koole. 19 u. vesper ds. Visser; doopsgez. 9.30 u. br. Brandsma SUMAR: herv. 9.30 u. kand. mw. Heeren, 13.45 u. ds. Zaadstra SURHUISTERVEEN: herv. 9.30 u. oec. d. geref. k. ds. v.d. Veen, 14 u. SÖW geref. k. ds. Kreeft; geref. 9.30 u. oec. d. ds. v.d. Veen. 14 u. SOW-d. ds. Kreeft; doopsgez. 9.30 u. da. Vlijm; onafh. bapt. 9.45 u. hr. Wolbers SURHUIZUM: herv. 9.30 u. HA ds. Kemperman, 13.45 u. ds. Oberink SUWALD: fed. gem. 9.30 u. HA herv. k. ds. Berkhof, 19.30 u. herv. k. ds. Wester TERHERNE: doopsgez. 9.30 u. zie Jirnsum TERNAARD: doopsgez. 9.30 u. ds. Klijnsma; SOW 9.30 u. herv. k. ds. v. Offeren, 14 u. geref. k. kand. Douma TERSOAL: SOW 9.30 u. geref. k. ds. Baas TIJNJE: geref. 9.30 u. ds. de Vries, 19.30 u. jeugdd. ds. Jonkmans TJALLEBERD: doopsgez. zie Heerenveen TJERKGAAST: herv. 10.30 u. ds. Smith TWIJZEL: herv. 9.30 u. ds. Strubbe TWIJZELERHEIDE: herv. 9.30 u. voorber. HA en 13.45 u. dankz. HA ds. Dcc TYTSJERK: herv./geref. 9.30 u. en 19 u. ds. Benedictus TZUM: herv. 9.30 u. ds. Tijsma; geref. 9.30 u. hr. Offinga. 13.45 u. ds. v. Dalen TZUMMARUM: herv. 9.30 u. ds. Schilt; geref. 9.30 u. voorb. ds. Huisman, 19 u. ds. Buitink URETERP: geref. 9.30 u. ds. Pluim, 13.30 u. ds. Boersma; geref. vrijgem. 9 u. ds. de Boer, 14 u. ds. Cnossen VEENWOUDEN: herv. 9.30 u. ds. v.d. Wolf-Kox, 14 u. ds. Seinen, Talma Huis 11 u. da. Tadema-de Haan; chr. geref. 9.30 u. en 14 u. ds. Steensma; doopsgez. 9.30 u. ds. Roskam VLIELAND: herv./geref. 10 u. da. Groot VROUWENPAROCHIE: herv. 9.30 u. drs. Jensma WANSWERD: herv. 10 u. ds. Wiltink WARNS: rk 9 u. WARTEN: herv. 10 u. da. de Ridder WEIDUM: herv. 9.30 u. ds. Klooster WELSRIJP: herv. 9.30 u. kand. Douma. 13.30 u. ds. Officer WERGEA: rk za. 19.30 u.; doopsgez. zie Jirnsum WEST TERSCHELLING: herv. lOu.ds. v.d. Wel; doopsgez. 9.30 u. mw. Rinsma- Schipper; geref. 10 u. gez. HA met Midsland ds. Out; n. apost. Ons Dorp 14 u. WETSENS: geref. 14 U. ds. Beintema WIEUWERD: herv./geref. 11 u. ds. Tamminga WIJNJEWOUDE: herv. Wemterp 9.30 u. HA en 13.45 u. ds. v.d. Giessen; geref. Duerswald 9.30 u. en 13.45 u. jeugdd. ds. Hoek WILHELMINAOORD: rk 11 u. WINSUM: herv. gez. in Baard: geref. 9.30 u. ds. de Mooy, 13.45 u. ds. Hekstra WIRDUM: herv. 9.30 u. ds. S. Brandsma; geref. 9.30 u. hr. Hovinga, 13.45 u. ds. Poesiat WITMARSUM: herv. 9.30 u. gez. d. geref. k. ds. v.d. Veen; geref. 9.30 u. ds. Miedema, 14 u. hr. Gitiam; rk 10.30 u. WOLVEGA: herv. 9.30 u. HA ds. Voortman, 19.15 u. HA en dankz. ds. Suurmond: geref. 9.30 u. HA en 19.15 u. dankz. HA herv. k. ds. Suurmond; rk za. 19 u., zo. 9.30 u. WOMMELS: herv. 9.30 u. ds. Hoekstra; geref. 9.30 u. ds. de Zeeuw, 14 u. dr. Korpel WONS: herv/geref 9.30 u. ds. Fockert WORKUM: herv. 9.30 u. ds. Hordijk, 17 u. gez. d. geref. k.; bapt. 9.30 u. br. v. Hijum; rkza. 19 u.. zo. 10.30 u.; geref. 9.30 u. ds. Wolthuis, 17 u. jeugdd. ds. Engelsma; doopsgez. 9.30 u. da. v. Wiik-Hoekstra WOUDSEND: herv./geref. 9.30 u. en 19.30 u. ds. Wever; rk 9 u. WOUTERSWOUDE: herv. 9.15 u. en 14 u. kand. v. Ginkel WYCKEL. herv. 9.15 u. ds. Bakker WYTGAARD:rk 10 u. YSBRECHTUM: herv. 9.30 u. prof. Jagersma ZORGVLIED: herv. 10 u. ds. Rowaan: rk9u. ZWAAGWESTEINDE: herv. 9.30 u. ds. Poepjes, 14 u. ds. de Bue; geref. 9.30 u. ds. Weerstra, 14 u. ds. Janscns: doopsgez. 9.45 u. ds. Workel; Filadelfia gem. 9.30 u. br. de Jong, 19 u. br. Krijnen --- RK Kerk kleiner maar veerkrachtig UTRECHT (ANP) - Het aantal leden van de Rooms-Katholieke Kerk in Nederland is vorig jaar met ongeveer 20.000 afgenomen. Ook het aantal actieve priesters is licht gedaald. Desondanks leest de Tilburgse godsdienstsocioloog Theo Schepens in de nieuwste statistische gegevens dat de kerk een zekere 'veerkracht' bezit. Het aantal rooms-katholieken daalde in 1992 van 5.548.617 tot 5.529.349, dat wil zeggen van 36,7 tot 36,3 procent van de totale Nederlandse bevolking. Het aantal actieve priesters nam af van 2015 tot 2006. Deze tendenzen zullen zich de komende jaren ongetwijfeld voortzetten, schrijft Schepens in Een-Twee-Een, het blad van de Nederlandse kerkprovincie. Zo is het aantal priesterwijdingen op dit moment te gering om het verlies van priesters door emeritaat of overlijden te kunnen compenseren. Als wordt uitgegaan van een gemiddelde van 24 wijdingen per jaar en een arbeidzaam priesterleven van dertig jaar, dan is het volgens Schepens niet onrealistisch te veronderstellen dat er op den duur slechts ruim 700 priesters over zullen blijven. De godsdienstsocioloog baseert zijn optimisme op het feit dat de toestroom van nieuwe leden (door geboorten) de laatste jaren redelijk stabiel blijft. De daling van het aantal leden in de jongste leeftijdscategorie bedraagt al jaren slechts 0,3 procent en het dooppercentage is zelfs al drie jaren achtereen gelijk gebleven. „De kerk lijkt voorlopig redelijk verzekerd van een vaste instroom van nieuwe leden." Het herstel tekent zich volgens Schepens ook afin de getalsmatige verhouding tussen pastores (priesters en pastoraal werkenden) en het aantal gelovigen. Zo had een pastor in 1975 gemiddeld 1.324 katholieken onder zijn hoede, een aantal dat beginjaren '90 was opgelopen tot 2034. Het afgelopen jaar trad voor het eerst een daling op: gemiddeld 1999 gelovigen per pastorale kracht. In de bisdommen Rotterdam, Groningen en Utrecht is de ontwikkeling op dit gebied het gunstigst. Het aantal rooms-katholieke kerkbezoekers daalt, maar de getalsverhouding tussen de gelovigen en de pastores wordt gunstiger en er is een vaste instroom van nieuwe leden. Foto LC/Wietze Landman --- 'Voorzieningen voor hindoes in ziekenhuis nodig' AMERSFOORT (ANP) - In elk ziekenhuis moeten voldoende voorzieningen voor hindoes getroffen worden. Zo moeten hindoes gewezen worden op mogelijkheden voor geestelijke bijstand en dient er een (tijdelijke) ruimte te zijn voor hun religieuze plechtigheden. Deze aanbevelingen doet de werkgroep Hindoeïsme van de Raad van Kerken op basis van een onderzoek onder 35 Nederlandse ziekenhuizen. Daaruit blijkt dat de meeste ziekenhuizen nauwelijks rekening houden met de religieuze verlangens van hindoes. Elk ziekenhuis zou eigenlijk over een pandit, een hindoe-geestelijke, moeten kunnen beschikken, in vaste dienst of oproepbaar. Ook moeten er, aldus de werkgroep, voorzieningen worden getroffen voor vegetarische maaltijden en voor het afleggen van overledenen volgens de eigen voorschriften. Om een eind te maken aan de onbekendheid met het hindoeisme binnen de gezondheidszorg pleit de werkgroep er voor dat in de opleiding van verpleegkundigen ruime aandacht wordt geschonken aan deze godsdienst, met in Nederland ongeveer 100.000 aanhangers. --- Theologe Voss uit ambt na conflict STUTTGART (EPD) - De feministische theologe Jutta Voss uit Stuttgart heeft haar ambt neergelegd. De 51-jarige Voss is sinds een jaar verwikkeld in een leertucht-procedure, die de Evangelische Kerk van Württemberg tegen haar heeft aangespannen. De theologe, die in 1990 al met buitengewoon verlof is gestuurd, zei gisteren dat er niets anders op zat dan 'vrijwillig' op te stappen. Het theologisch klimaat in Würtemberg is danig verziekt en de verhouding tot de kerkelijke leiding verstoord. Voss, die ook psychotherapeute is, wordt er door de kerk van beschuldigd een dwaalleer te verspreiden. De bezwaren richten zich vooral tegen haar boek uit 1988 'Het taboe van de zwarte maan, de culturele betekenis van de vrouwelijke cyclus', dat volgens de kerkleiding in strijd is met de bijbel en de reformatorische belijdenisgeschriften. --- Leerstoel 'geloof en volksgezondheid' TILBURG (ANP) - Aan de Theologische Faculteit Tilburg komt een bijzondere leerstoel 'levensbeschouwing en geestelijke volksgezondheid. Dit is een initiatief van het Katholiek Studiecentrum voor Geestelijke Volksgezondheid (KSGV) te Nijmegen. In het pastoraat en in de geestelijke gezondheidszorg bestaat een groeiende behoefte aan kennis over „de rol die godsdienst en levensbeschouwing vervullen bij zingevingsvragen en psychische problematiek", aldus de KSGV. --- MUTATIES Geref. Kerken Benoemd: tot pastoraal assistent te Noordwolde (parttime) W. Vlaanderen, Nunspeet, (aangenomen); tot pastoraal assistent te Schiedam (parttime) A.F. Ruijl, Rotterdam, (aangenomen). Beroepen: te Duiven V. Top, kand. aldaar (aangenomen). --- KORTWEG Vanavond is er een Adventsavondgebed in de kerk van Midlum, aanvang 19.30 uur. o o De film 'China cry' draait vanavond in Leeuwarden aan de Bleeklaan 119, zaal open om 19.30 uur, vrije toegang vanaf 12 jaar. o o In Sneek staan zondag in verscheidene kerken collectebussen voor de actie 'Bescherming en dekens voor Bosnië. Van maandag tot en met zaterdag zullen er collectebussen staan in de Openbare Bibliotheek, in de MOSwinkel aan de Kruizebroederstraat, bij Poiesz op de Singel en in de Nieuwe Weme op het Normandiaplein. o o Koffiemeeting op maandag 29 november van de Full Gospel Business Men's Fellowship International, om 19.45 uur in Postiljon Heerenveen. o o Woensdag 1 december is er in Wierurn een herdenkingsdienst van de stormramp die 100 jaar geleden de vissersvloot aldaar trof. In de hervormde kerk zal ds. N. Raatgever voorgaan. Aanvang: 19.30 uur. Aansluitend is er een kranslegging bij het monument op de zeedijk. ---