De meidagen van 1940 1. TE ZWAKKE DEFENSIE .., E schrijven vandaag 10 mei 1960. VV Het is twintig jaar geleden dat de I nnitsers als dieven in de nacht ons land ' vervielen en ons meesleepten in de I Tweede Wereldoorlog. Niemand die deze vreselijke datum I bewust heeft meebeleefd, zal het ooit vereeten, hoe we 's morgens ontwaakten, •: en zie. het was oorlog. I Nederland was geen militaire strijd I meer gewend. Al meer dan honderd jaar heerste er vrede in het Europese deel t van ons koninkrijk. De Eerste Wereldoorlog was onze grenzen voorbij ge- Man al had hij ons wel allerlei moeilijkheden gebracht. Van de na-oorlogse èolf van pacifisme hadden we rijkelijk ons deel gekregen. Het „geen man en geen cent" deed ook hier opgeld. De SDA.P. kwam bij de verkiezingen met de leuze: Leger en vloot kosten honderd miljoen Als dat eens besteed werd voor staatspensioen." De rechtse partijen boden nog een zekere weerstand tegen de afbraak van onze defensie. Doch ook zij durven slechts aarzelend tegen de sterke antimilitaristische stroom oproeien. EERST na 1933, toen in Duitsland Hitler aan de macht was gekomen, die zijn tegenstanders in concentratiekampen opsloot en met alle macht de herbewapening van Duitsland begon, draaide bij ons de wind enigszins. Maar het was te laat om het kwaad nog ongedaan te maken. We zaten bovendien den in een zeer ernstige economische crisis, wat ook voor de staatsuitgaven I zijn konsekwenties meebracht. In augustus 1939 moest Nederland mobiliseren, omdat de oorlog tussen Duitsland enerzijds en Polen, Frankrijk en Engeland anderzijds was uitgebroken. , De troepen die toen opkwamen, waren 1 zeer onvoldoende getraind, als gevolg 5 van een vijf en een halfmaandse eerste oefening voor de infanterie en van het vooroefeningsinstituut, dat voor een deel der miliciens de eigenlijke opkomst zelfs tot zes weken had beperkt. Gedurende de mobilisatieperiode was de gelegenheid tot oefenen beperkt, omdat de troepen tevens pionierwerk in de stellingen moesten verrichten. HE sterkte van de landmacht bedroeg " — zonder depottroepen — rond 200.000 man, dat is één soldaat per 35 inwoners. België mobiliseerde één man per 14 inwoners. Frankrijk 1 per 10 (We ontlenen deze en de hieronder nog volgende gegevens aan het standaardwerk van luitenant-generaal J. J. C. P. Wilson: ..Van Warschau tot Hirosjima"). Bovendien bestond er in ons leger een wanverhouding tussen infanterie enerzijds en de overige wapens anderzijds. Er f waren niet minder dan 170 bataljons in- I fanterie, tegen 112 batterijen artillerie (plus 60 batterijen geheel verouderde artillerie). Voorts was de toebedeling van de infanterie met lichte en zware mitrailleurs nog verre van voldoende; pistoolmitrailleurs ontbraken, evenals lichte wapens f voor bestrijding van gepantserde doelen (pantserafweergeweren); geweergranaten waren niet in de bewapening opgenomen, handgranaten in veel te kleine hoeveelheid aanwezig. Vechtwagens ontbraken geheel. Er waren bij het hele leger slechts 30 pantserwagens en de totale luchtvloot bestond uit 124 vliegtuigen, baarbij oude beestjes van 15 jaar. We hadden wel een aantal batterijen van hcht afweergeschut, maar de munitievoorziening was onvoldoende, zodat op de eerste oorlogsdag tal van batterijen al meer dan 50% van de totale aanwe-7'ge voorraad oorlogsmunitie verschoon. |jET Nederlandse defensieplan was er op berekend dat de hoofdverdedi?lng zou worden gevoerd in een lijn gevormd door de Grebbelinie van Bunschoten tot even ten oosten van Rhenen. let-s zuidelijker, bij Kesteren. boog de verdedigingsstelling sterk af naar het westen, om langs Waal en Linge te lo- Pen tot bij Leerdam. Van Leerdam tot e Noordzee werd het oost- en zuid""ont van de Vesting Holland gevolgd. Voor deze stelling zou vertragend op-8 treden worden door de grenstroepen, f. ,e een zeer ijle linie van kazematten "etten langs de IJssel tussen Arnhem • *iiniegen en verder langs Maas-Waalen Maas. Daarachter had men rn» °ord-Brabant dan nog een zoge«arnde Peel-Raamstelling, terwijl territred C troepen vertragend moesten opdol m" in en in de noorse provinciën. IJe Afsluitdijk werd verdedigd door sterke moderne bunkers bij Kornwerderzand. Langs de kust tussen Dmuiden en Hoek van Holland was het eerste legercorps als algemene reserve gelegerd. Dat was, afgezien van enkele versterkingen bij Den Helder en in Zeeland, zo ongeveer alles. De hele opstelling van ons leger was een typische cordonopstelling van uiteengerekte eenheden met onvoldoende reserves er achter. Een tegenstander kon dus zijn troepen op het voor hem gunstigste punt samentrekken om door de dunne linie heen te stoten. Elke andere opstelling zou echter voor ons eveneens grote moeilijkheden hebben meegebracht, wijl ons land voor de moderne oorlogvoering, die gebruik kan maken van zeer snelle vervoermiddelen, luchtvloten en parachutisten, een te geringe diepte heeft. NEDERLAND voerde bovendien een strikte neutraliteitspolitiek, wat inhield dat wij geen militaire afspraken hadden met andere landen en aan de generale staven van deze landen ook volstrekt geen inlichtingen verschaften over de legering van onze troepen en onze defensieplannen. Gebaat heeft deze angstvallige neutraliteit ons niet. De Duitse regering heeft ons — tegen beter weten in — op 10 mei tóch beschuldigd van een samenzwering met Engeland en Frankrijk om via ons land een militaire aanval op het Ruhrgebied mogelijk te maken Geschaad heeft zij ons wel. We hebben er in de bange meidagen yan 1940 wel over geklaagd dat de geallieerden, die zo plotseling onze bondgenoten waren geworden, ons niet veel krachtiger te hulp snelden. Toch was dit voor een groot deel te verklaren uit het gemis aan afspraken en het ontbreken van elke aansluiting van ons defensiesysteem bij dat van de andere westelijke mogend- Zó was het gesteld aan de vooravond van 10 mei 1940. Een volk dat de oorlog ontwend was, een leger dat te weinig wis geoefend en over veel te wem.g modern materiaal beschikte, een defensieplan dat niet met dat van andere landen was gecoördineerd. Dit alles heeft zich bitter gewroken. --- Kritiek De bekendmaking van het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken waarin werd gezegd dat er geen toestemming was gegeven voor de vlucht van de U-2, wordt om twee redenen gekritiseerd. In de eerste plaats wekte zij de indruk dat hoge regeringsambtenaren niet van dergelijke vluchten op de hoogte waren en in de tweede scheen zij één van de hoofdpunten van de communistische propaganda te bevestigen, namelijk dat er ambtenaren zijn die de bevoegdheid hebben zonder controle en tegen de politiek van de president in te handelen, aldus het blad. --- Eisenhower verbiedt vluchten boven commun. gebied Propagandazege voor de Russen NEW VORK, maandag. — De „New Vork Times" meldt vandaag dat president Eisenhower na de bekendmaking dat een Amerikaans vliegtuig boven de Sovjet-Unie is neergeschoten, alle vluchten over of nabij de grenzen van de communistische landen heeft verboden. Volgens de Washingtonse correspondent Reston zijn al deze vluchten opgeschort tijdens een onderzoek naar het gehele spionage-apparaat van de regering. Reston meldt dat in regeringskringen wordt gehoopt dat premier Kroestsjef, nu hij de propagandawinst heeft uitgebuit, de zaak van het luchtincident zal laten rusten zodat de vier op de topconferentie in een redelijke sfeer zullen kunnen gaan praten over de belangrijker kwesties, zoals Duitsland en het toezicht op de bewapening. Volgens Reston hebben de ambtenaren te Washington meer moeite met de beschuldiging dat de regering heeft gelogen dan met die dat de regering heeft gespioneerd. „De regering heeft al jarenlang toestemming gegeven voor vluchten boven communistisch gebied", aldus Reston, die verder schrijft, dat de Verenigde Staten en andere westelijke landen, anders dan de communistische wereld, open maatschappijen zijn waarin het voor Russische ambtenaren mogelijk is veel te zien van wat er gebeurt. De president, zijn belangrijkste medewerkers en enkele Congresleden zijn al een tijdlang op de hoogte van de pogingen de geheimzinnigheid van de communisten te doorbreken door vluchten over communistisch gebied. De Russische leiders, Kroestsjef incluis, weten dit ook al langer. --- Verklaring van Kroestsjef Premier Kroestsjef van de Sovjet-Unie heeft zaterdag in de vergadering van de Opperste Sovjet meegedeeld, dat de piloot van het op 1 mei boven de Sovjet- Unie neergeschoten Amerikaanse vliegtuig leeft en in Russische handen is. De vlieger had verklaard dat hij voor de sectie 10-10 van de Amerikaanse inlichtingendienst werkte. Zijn formatiechef was kolonel William Thompson. Zijn verbindingscentrum was Adama in Turkije. De piloot had het bewustzijn niet verloren, zoals de Amerikanen het wilden doen voorkomen. Hij moest over het Aralmeer, Sverdlofsk en Moermansk naar Noorwegen vliegen. Kroestsjef zei dat het vliegtuig is neergehaald boven Sverdlovsk in Siberië. De piloot, Francis Harry Powers (30 jaar), heeft zijn toestel per valscherm verlaten. Hij bevindt zich in Moskou in goede gezondheid en zal zich voor een rechtbank hebben te verantwoorden. Kroestsjef zei dat Powers opdracht had in geen geval in Russische handen te vallen. Hij beschikte over een naald met vergif, waarmee hij zich onmiddellijk kon doden. Hij heeft die echter niet gebruikt. Verscheidene instrumenten aan boord van het vliegtuig zijn in Russische handen. De vlieger had een revolver met geluiddemping bij zich, alsmede Russisch, Italiaans en Duits geld. Kroestsjef wil aannemen, dat president Eisenhower niets van de missie van het spionagevliegtuig afwist. Maar in dat geval, zei hij, moeten we hen die de bevelen uitdelen, nog meer wantrouwen. --- Spionagevlucht erkend Het State Department heeft bekendgemaakt dat een Amerikaans vliegtuig „vermoedelijk" boven de Sovjet-Unie heeft gevlogen om inlichtingen te krijgen vanachter het IJzeren Gordijn. Het State Department zegt in een verklaring, die door Eeisenhower zou zijn goedgekeurd, dat vastgesteld is dat de autoriteiten in Washington geen machtiging hebben gegeven voor een dergelijke vlucht als door Kroestsjef beschreven. Niettemin, aldus de verklaring, is gebleken, dat een „ongewapend burgervliegtuig van het type U-2 vermoedelijk boven Russisch gebied heeft gevlogen in een poging om inlichtingen te krijgen, die op het ogenblik verborgen zijn achter het IJzeren Gordijn. Het State Department heeft de verklaring van Kroestsjef 11 uur lang bestudeerd. Het State Department merkt dan op dat alle landen trachten geheime gegevens in handen te krijgen en dat deze activiteit algemeen bekend is. De noodzaak om tot dergelijke activiteit over te gaan bij wijze van rechtmatige zelfverdediging wordt versterkt door de buitengewone geheimhouding, die de Sovjet-Unie betracht in tegenstelling tot de vrije wereld, aldus het State Department. Om het gevaar van een onverwachte aanval tegen te gaan, hebben vliegtuigen van het type U-2 in de afgelopen vier jaar vluchten langs de grenzen van de vrije wereld gemaakt, aldus het State Department. Van gezaghebbende zijde is meegedeeld, dat het State Department met deze verklaring in feite heeft toegegeven dat het neergeschoten toestel een spionagevlucht maakte boven Russisch gebied. De openhartige uitleg van het „State Department" week af van het commentaar van donderdag dat een vliegtuig met een vreedzame, wetenschappelijke opdracht voor de N.A.S.A. mogelük de grens gepasseerd was nadat de piloot zijn bewustzijn had verloren door een mankement in het zuurstofapparaat Maar men hield vol dat de eerste verklaring gebaseerd was op ontvangen inlichtingen en „in goed vertrouwen" werd uitgegeven. De rede van de Russische premier maakte duidelijk dat hij verwacht dat de topconferentie en het bezoek van Eisenhower aan Rusland doorgaan. --- Worosjilof vraagt ontslag Kliincni Worosjilof heeft de Opperste Sovjet van de Sovjet-Unie ontslag gevraagd uit zijn functie van voorzitter van het presidium van de Opperste Sovjet, gezien zijn minder goede gezondheidstoestand. Worosjilofs verklaring is de afgevaardigden voorgelezen. De functie waaruit Worosjilof ontslag heeft gekregen en waarin hij door Brezjnef, wordt opgevolgd is in feite die van president van de Sovjet-Unie. Worosjilofs opvolger, Brezjnef, is 53 jaar oud en is reeds verscheidene jaren lid van de hoogste staf in de Sovjet- Unie geweest. Zijn volledige titel wordt nu: voorzitter van het presidium van de Opperste Sovjet van de Sovjet-Unie. --- Perscommentaar Het onafhankelijke Britse blad „The Times" schrijft maandag over het Amerikaans-Russisch luchtinjqident dat de belangrijkste vraag is hoe de Amerikanen ertoe zijn gekomen een dergelijke vlucht boven Rusland te laten ondernemen aan de vooravond van de topconferentie. De Amerikanen hebben premier Kroestsjef zijn propagandazege op een blaadje aangeboden nu zij openlijk hebben moeten toegeven de Russen uit de lucht te bespioneren. „Het lijkt misschien naïef dat het ministerie van buitenlandse zaken (te Washington) de Amerikaanse spionagevluchten rechtvaardigt als een uitvloeisel van Ruslands „buitensporige geheimzinnigheid", maar het valt te betwijfelen of de Russen wel begrijpen hoe sterk het Pearl-Harbourcomplex in de Verenigde Staten is en hoe sterk de vrees voor een verrassende aanval leeft". aJdus het blad. Vliegtuigen van de Britse luchtmacht hebben ook verkenningsopdrachten boven de Sovjet-Unie en andere communistische landen uitgevoerd, aldus meldden maandag vooraanstaande Britse bladen. Volgens de conservatieve ..Daily Mail" hebben speciaal ingerichte bommenwerpers van de V-klasse vluchten tot ver boven Rusland gemaakt om accurate kaarten te krijgen van doelen voor de Britse V-bommenwerpers die met atoombommen kunnen worden uitgerust. --- DROOGTE IN CHINA Meer dan 33 miljoen hectare land in een twaalftal Chinese provincies, vooral in Sjantoeng, Sjansi, Kansoe en Hopei, hebben van droogte te leiden. Meer dan twee miljoen mensen in Hopei en Kwangsi zijn ingeschakeld om de gevolgen van de droogte te bestrijden. «»«»«» — President Eisenhower heeft zaterdag bekendgemaakt, dat de Verenigde Staten een reeks ondergrondse kernproeven zullen uitvoeren ter verbetering van de huidige ontdekkingsmethoden. De proeven, die waarschijnlijk tegen het eind van het jaar in de V.S. gedaan zullen worden, zouden geen radio-activiteit verspreiden en volledig beheerst worden. --- Verkenningssatelliet voor fotograferen van Russisch gebied De „New Vork Times" meldt dat de Verenigde Staten zullen pogen in de komende herfst hun eerste verkenningssatelliet te lanceren die elke meter van het Russische gebied zou fotograferen. In een artikel van zijn correspondent Richard Witkin zegt het blad, dat dit de eerste proef zou zijn van een „fotointelligence-programma", het project Samos, ..dat dit land met volkomen openhartigheid heeft voorbereid: elke meter van het Russische gebied te fotograferen als bijdrage om de „intelligence-gaping" die de Amerikaanse verdedigingsinspanningen zo zwaar hindert, op te heffen". Witkin schrijft „dit is niet minder dan wat de U-2 heimelijk poogde toen het toestel door een Russische raket werd onderschept." Men verwacht niet dat een geheel netwerk van Samos-satellieten voor regelmatige operaties voor 1962 of 1963 gereed zal zijn, aldus Witkin. — Het Britse ministerie voor de luchtmacht heeft medegedeeld dat Britse, Nederlandse en Belgische vliegers, die deel uitmaken van de tactische luchtmacht van de N.A.V.0., de komende week in W.-Duitsland hun krachten zullen meten met Franse en Amerikaanse collega's van de vierde tactische luchtmacht in het bij nacht maken van verkenningsfoto's. Hierbij zal gebruik worden gemaakt van parachutefakkels, die zo krachtig zijn. dat zelfs voetafdrukken op de grond zullen kunnen worden waargenomen. --- Officiële staatsiefoto Foto: Prinses Margaret, Anthony Armstrong Jones en de „best man" van de bruidegom Dr. Ruger Gilliat (getuige), bruidsmeisjes v.l.n.r. staand: miss Sarah Lowther, miss Annabel Rhodes, lady Rosé Nevill, miss Marilyn Wills en Prinses Arme. Zittend v.l.n.r. miss Catherina Vesey, lady Virginia Fitzroy en miss Angela Nevill. --- De Bilt meldt.... Weersverwachting van het K.N.M.I te De Bilt en geldig tot vanavond (opgenomen gistermorgen 11.30 uur). --- ZUIDOOSTELIJKE WIND Veranderlijke bewolking. Op de meeste plaatsen droog weer. Zwakke tot matige wind in hoofdzaak tussen oost en zuid. Ongeveer dezelfde temperaturen. --- ZON EN MAAN Woensdag 11 mei on op 4.54. Onder 20.21 Maan op 20.39. Onder 5.25 11 mei V. M. --- Ondergrondse kernexplosies niet vast te stellen? Een aantal vooraanstaande Amerikaanse geleerden op het gebied der kernenergie heeft tegenover de desbetreffende congrescommissie verklaard dat het, althans gedurende nog verscheidene jaren, niet mogelijk zal zijn de aard vast te stellen van ondergrondse verschijnselen, die een energie opleveren van twintig kiloton (dat is vijf maal de sterkte van de op Hirosjima en Nagasaki uitgeworpen Amerikaanse atoombommen), ook al zullen zij eventueel worden geregistreerd. Gedurende dezelfde periode zal het, naar het voorkomt, niet mogelijk zijn ontploffingen van kernwapens met een vermogen van honderd kiloton of meer waar te nemen, indien deze diep onder de grond in grote grotten teweeg worden gebracht. De geleerden, onder wie zich dr. Teller, dr. Bethe. dr. Urey en dr. Graves bevinden, verklaren verder dat het daarom mogelijk is dat zich in verscheidene komende jaren een wedloop ontwikkelt tussen verbeterde methoden tot waarneming en identificering van kernwapensontploffingen en het op steeds geraffineerder manier teweeg brengen en verheimelijken van ondergrondse kernenergie-explosies. «»« » « » — De ..BelF'-laboratoria te Honoloeloe, op Hawaii, hebben een speciale radar vervaardigd, waarmede een projectiel kan worden gevolgd, dat zich op een hoogte van achthonderd kilometer met een snelheid van dertigduizend kilometer per uur voortbeweegt. Met deze radar kan ook een voorwerp worden opgespoord, dat door een ander voorwerp aan het oog wordt onttrokken. Dit nieuwe radarstelsel is bestemd om als ~oog" te fungeren van het anti-raketprojectiel „Nike-Zeus", dat thans door het Amerikaanse leger in gebruik wordt genomen. ---