Heeft de 'tweezijdigheid' gefaald? door A. Kamsteeg .n de facetten van PSnwapendebat dat afger 'dinsdag en woensdag in lilde Kamer is gevoerd, i'VHe MAVO-strategie van "Smijdigheid. De lezer 1 «aar het om gaat: Opzet %et Atlantisch bondge__tap is tot stapsgewijze, Vaardige en gecontro£afbrrak van de weder„ kernbewapening te ko"spe filosofie die hierirzit is dat slechts vanuit jLev'enwicht vruchtbaar Sowjet-Unie kan woronderhandeld. Dat Jdtsevenwicht wordt na- £k gezien als een geloofrdig middel om het voor Censtander onaantrekke; e maken politieke doel- L, met militaire metho»* te streven. Civ, deze NAVOtegie werd in het parle- Jt sterk aangevochten, ter- ook het kabi- SLsluit zelf er enigszins fafwijkt. Nederland kiest Clijk voor een bepaalde Jjjdige stap — vooralsnog [jjt plaatsingsschema van .MAVO stappen —, in de dat de tegenpartij «op positief zal reageren. igaan daar nu niet verder jn, maar concentreren ons algemene stelling, ils die vooral bij 'links' te luisteren viel. De boodschap die, deze [rook voor de televisieca- Lfc, verkondigd werd, was [de strategie van de tweejigheid heeft gefaald. Dat dt niet slechts ten aanzien ide in Genève gevoerde oniandelingen over de midlange-af stands wapens, dat it in het algemeen. Alle op itrategie van de tweezijdigigebaseerde wapenbespregen ten spijt, is de m.bewapening doorgeb; de afschuwelijke spiraal iniet worden doorbroken, moeten daarom eindelijk s nieuwe wegen worden randeld. Interessant was dat nieuw Beckers (PPR) in dit band wijlen president Saten tonele voerde. Het fptische staatshoofd zou oei hebben gehad voor wat bedoelde. Om het in onze B woorden te zeggen: Door !naar Jeruzalem te reizen, i Sadat traditionele denktonen en vastgeroeste ka! doorbroken, waardoor We en verrassende mogeÏ*JL » _■ _ lijkheden tot doorbraak werden geschapen. Zo zou het ook ten aanzien van de bewapeningsproblematiek moeten gebeuren. Wij noemen dat voorbeeld van Sadat interessant, omdat wij in het optreden van Sadat juist een treffend voorbeeld hebben gezien dat tweezijdigheid vruchten kan afwerpen. Want wannéér reisde Sadat naar Jeruzalem, en wannéér besloot hij vrede met Israël te gaan sluiten? Niet toen Egypte nog in een vernederende situatie verkeerde, verslagen als het was in de Zesdaagse Oorlog van 1967, maar wel nadat Sadat in de slag in de Sinaï in 1973 het evenwicht' had hersteld. Natuurlijk verbrak de Egyptische president door zijn moedige reis naar de Israëlische hoofdstad traditioneel- Arabische denkpatronen; het maakte Sadat tot een van de weinige staatslieden die de wereld de afgelopen decennia heeft gekend. Maar we zien niet in, dat dit iets met het afzien van 'tweezijdigheid' en machtsevenwicht had te maken. Eerder is, naar onze mening, het tegendeel het geval. Mevrouw Beckers (fractievoorzitter van de PPR) aan de interrumptiemicrofoon met achter zich collega drs. Den Uyl, woensdagavond in de Tweede Kamer. --- Motieven en alternatieven Men komt de roep om het traditionele tweezijdigheidsdenken' te doorbreken, tegen metaanvoering van onderscheiden argumenten. Mevrouw Übels van de Evangelische Volkspartij kan wat dit betreft niet over één kam met de PSP'er Van der Spek worden geschoren. Prof. B. Goudzwaard heeft het in 'Trouw' eens zo gezegd: „De boze niet weerstaan" (uit de Bergrede) houdt niet in: volledige passief blijven — maar: betaal hem niet met gelijke munt terug! Verval niet in de stijl waarmee hij u bejegent. Jezus vraagt in dit gehele bijbelgedeelte van ons, dat we een zodanige stijl van omgaan met onze boze tegenstander ontwikkelen, dat hij niet vastgehecht wordt aan zijn eigen kwaad, vastgepind op de demonie die hem in de greep heeft, maar dat de mens achter dat masker in verlegenheid wordt gebracht." Anderen willen afstand nemen van het principe van de tweezijdigheid omdat zij misschien de ideologie en/of de buitenlandse politieke doeleinden onderschatten. Weinigen ontkennen dat de Sowjet- Unie in de jaren zestig en zeventig een enorme gewapende macht heeft opgebouwd. Maar voor de vraag welk antwoord wij daarop moeten geven, maakt het natuurlijk nogal wat uit of men meent dat de Russen yoornameliik defensief reageren, of dat zij de uitgesproken agressieve bedoeling hebben het Westen en de Derde Wereld met hun conventionele en nucleaire wapens te intimideren. Weer anderen wijzen eenvoudig op de naar hun mening heilloze weg van het huidige proces. Zij stellen dat iedere stap die de ene partij doet, door de ander wordt opgevat als extra bedreiging, waarop — ter wille van het machtsevenwicht — dus een weerwoord moet komen. Maar van dat weerwoord meent de tegenpartij weer dat het om een reactie vraagt. Zo gaan we eindeloos door: Op de SS-20 volgt de pershing, op de pershing volgt de SS-22, en wat zal de NAVO daar straks weer tegen willen doen? Om met de heer Den Uyl te spreken: Ergens moet een grens worden getrokken; tot hiertoe en niet verder! Tegenover de op tweezijdigheid gerichte strategie worden vervolgens ook weer onderscheiden alternatieven geplaatst. Zeer ver gaan de pleidooien voor de zgn. sociale verdediging', zoals die bij pacifisten wel worden gehoord. Kern daarvan is dat men niet zozeer het eigen grondgebied, als wel de eigen levenswijze wil verdedigen. Door middel van geweldloos verzet, dat dan wel massaal moet zijn, wil men de vijand verhinderen de overmeesterde bevolking zijn wil op te leggen, en hem zo machteloos maken dat hij uiteindelijk weer verdwijnt. Daarnaast zijn er de pleidooien voor eenzijdige ontwapening, in de hoop dat daardoor het wantrouwen bij de tegenstander verdwijnt, en aan zowel een nucleaire wereldbrand als aan vreemde overheersing ontkomen kan worden. Ten slotte is er dan nog de weg van wat de Duitsers 'Gradualismus' noemen, waarom het in feite bij het Nederlandse kernwapendebat ging. Hier is de 'eenzijdigheid' slechts gradueel; trapsgewijze worden eenzijdige concessies gedaan, in de hoop dat op deze manier een tweezijdig vredesproces in beweging wort gebracht. De stappen zijn tevoren goed berekend zodat, wanneer zij metterdaad worden gezet, niet alles op het spel wordt gezet. --- Toegegeven... ER is geen reden om, tegenover de linkse critici in de Tweede Kamer, de strategie van de tweezijdigheid juichend te gaan aanbevelen. Men zou met oogkleppenlopen, indien niet werd erkend dat deze methode om tot wapenbeheersing en zelfs ontwapening te komen, onvolmaakt is. We kunnen ook niet ontkennen, dat dit iets te maken heeft met de aard van het machtsevenwicht. De opbouw van een militair apparaat is immers karakteristiek voor zon systeem. Wanneer rivaliserende mogendheden elkaar in feite naar het leven staan, wenst de één de ander in bedwang te houden met behulp van wapens. We kunnen ook toegeven, dat het tot nu toe een illusie gebleken is, dat de grote mogendheden wel met een zo laag mogelijk niveau van machtsevenwicht zullen volstaan. Alle pogingen om met behulp van tweezijdige onderhandelingen resultaten te boeken, hebben niet kunnen voorkomen dat tussen Oost en West de grootste wapenrace aller tijden heeft plaatsgevonden en nog plaatsvindt. Dat beide partijen elkaar een x aantal keren totaal kunnen vernietigen, is natuurlijk — ook met het oog op de geweldige materiële nood in de Derde Wereld — een ten hemel schreiend gegeven. Daarbij zou het vervolgens onjuist zijn slechts beschuldigend in de richting van de Sowjet-Unie te wijzen. Uit statistieken van onder meer het Zweedse onderzoekbureau SIPRI blijkt, dat met name in de jaren vijftig en zestig de Verenigde Staten steeds de eerste waren met het ontwikkelen van weer nieuwe typen nucleaire wapens. De vrees niet achterop te raken, sterker: een veilige voorsprong te behouden, schijnt een haast zelfstandige (autonome) factor in de bewapeningsspiraal te zijn geworden. Toen in mei 1972 SALT-I over beperking van het aantal strategische raketten gesloten werd, waren de proeven met meervoudige, onderling onafhankelijk te richten kernkoppen (MIRV) al genomen. Want daarover zei het verdrag niets. We gaan nog wat verder. Tal van langs de weg van tweezijdigheid gevoerde besprekingen zijn mislukt. Discussies over de beperking van de stroom wapens naar de Derde Wereld liepen op niets uit. Besprekingen over het beperken van marine-activiteiten in de Indische Oceaan faalden. Onderhandelingen over het verbod op de produktie van chemische wapens komen niet van de grond, terwijl hetzelfde moet worden gezegd van het overleg over de zgn. ruimtewapens. --- Voorlichting over kindermishandeling blijft noodzakelijk door drs. Ruud Vos De Vereniging tegen Kindermishandeling (VKM) •ert een actief mediabeleid. Het meest bekend *s de door SIRE ondersteunde landelijke camfne onder het motto "Kindermishandeling bekt. Hoelang nog". Via diverse advertenties in toten, tijdschriften en STER-spots werd de Ne'flandse bevolking geconfronteerd met het be- en de gevolgen van kindermishandeling, ernaast verschenen er nog ettelijke voorlich".sbrochures. De brochure "Kindermishandeling (het onderwijs" is hier één van. Op indringende •Pc wordt hierin ingegaan op de rol die het ontijs kan spelen bij de herkenning en preventie 111 kindermishandeling. Jtert haar oprichting in 'voert de VKM een actief 1(j- Vanuit de achtergrondde dat kindermishande/»ln alle lagen van de sae 'ng voorkomt heeft 'elkens geprobeerd een op g*I*brengen.1*brengen. Dooreen der- J e bewustwording hoopt ,te bereiken dat signalen k IJZen op mishandeling, in Vroeg stadium herkend l e" Vroegtijdige herken»bet U dan kunnen leiden t voorkomen van erger, «_> , ulPverleningsinstan- L rder ingeschakeld wortrWKM Voert regelmatig jj 8 met vertegenwoordigen de Bureaus Vertrou- WJï** (BVA). Deze l_t *nebben een belangrijke het VKM overgeno. f funct«oneren als Hu, Voor gevallen van .dpJ.e mishandeling. Via "teiM6-- bureau kan nu hulPverlenings_aer gang gezet worden. .«(^melding wordt onder- Vst rbiJ de melder des*i). A , ?noniem kan blijblijkt dat er i__het *M J g^en hulp wordt ver*u_orri_T dezemSan2ee- Sd^v._£i^SChuivingin l 'östan. • meer en "^eer "Oen d!1 6eworden waar- Hen nadruk is komen te documentatie en ...een mishandeld kind wordt steeds minder gezien als een alleenstaand slachtoffer... --- Het onderwijs In een tijd waarin een groot deel van de jeugd tussen het vierde en achttiende levensjaar een onderwijsinstelling bezoekt is een deel van de opvoedende taak bij het onderwijs komen te liggen. Gezien de lengte van de schoolperiode is het een voor de hand liggende gedachte dat het onderwijs een belangrijke rol kan vervullen bij de herkenning van signalen die kunnen duiden op kindermishandelen. Terecht merkt de schrijfster van de brochure "Kindermishandeling en het onderwijs" op dat het probleem kindermishandeling niet kan worden opgelost zonder de betrokkenheid en inzet van leerkrachten. Zij zijn door hun veelvuldige contacten met de kinderen in staat de signalen te herkennen die duiden op mishandeling. Een leerkracht onderkent vaak gevoelsmatig dat er iets niet in orde is met een bepaald kind. Door de Kenmerken van een kind te combineren met onder andere het gedrag van de ouders, relaties met vriendies en informatic van collega's kan een vrij afgebakend beeld ontstaan over het al dan niet bestaan van kindermishandeling. Van belang hierbij is de noodzaak om een zo goed mogelijk inzicht in de totale situatie te krijgen. Pas als hiervan sprake is kunnen hulpverleningsstappen worden overwogen of ondernomen. --- boesfeer ve d _3*t isV'j het werk van J^mn , het spreken over *%• „Reling uit de ta?* miS? aald- Lange tijd *n in^andeling opgevat L lnd*atie van falend ouderschap. Mishandelende ouders zouden niet in staat zijn als opvoeders op te treden en waren deshalve pedagogische mislukkingen. Men kon en wilde vaak niet geloven dat ouders hun kind mishandelden. Een gevolg van een dergelijke benadering was dat huisartsen die gezonde kinderen op hun spreekuur kregen onverklaarbare ziekten vermoedden achter de vele blauwe plekken bij het kind. Onder invloed van met name Amerikaanse publikaties begon men echter steeds meer tot de ontdekking te komen dat de onverklaarbare symptomen een gevolg waren van mishandeling. Een gevolg hiervan was tevens dat men een mishandeld kind steeds minder ging zien als een alleenstaand slachtoffer. Het kind behoorde tot een gezin in nood; de mishandeling was op te vatten als een noodkreet van het gehele gezin. Hiermee werd kindermishandeling een zaak waarbij meerdere partijen betrokken kunnen zijn. Spanningen tussen ouders onderling leidden tot een afreageren hiervan op het kind; de werkloosheid van de vader werd afgereageerd op het nietsvermoedende, maar wel zeurende kind. --- Verschijningsvormen Door het bespreekbaar maken van de problemen die ten grondslag kunnen liggen aan mishandeling werd het mogelijk een meer compleet beeld te schetsen van de vormen waarin mishandeling aan het licht komt. Grofweg gesproken valt kindermishandeling te verdelen in lichamelijke mishandeling of verwaarlozing, geestelijke mishandeling of verwaarlozing en seksueel misbruik. Lichamelijke verwaarlozing of mishandeling is het best zichtbaar. Kinderen lopen er bijvoorbeeld onverzorgd bij of hebben met regelmaat terugkerende kwetsuren die niet te verklaren zijn. Moeilijkheden met het zitten of lopen kunnen duiden op seksueel misbruik. Minder aan de oppervlakte liggend zijn de symptomen van geestelijke mishandeling of emotionele verwaarlozing. Van geestelijke mishandeling is sprake als het kind door de ouders uitgebuit wordt en dientengevolge vermoeid op school komt of als aan het kind extreem hoge eisen worden gesteld. Een emotioneel verwaarloosd kind ontbeert de soms zo noodzakelijke knuffel als het een proefwerk goed heeft gemaakt. Vaak gaan lichamelijke en geestelijke mishandeling samen. Het beangstigende hierbij is dat de mishandeling vaak pas aan het licht komt als het kind al grote schade heeft opgelopen. Wordt de mishandeling niet ontdekt, dan zal het kind in zijn latere leven de wrange vruchten hiervan plukken. --- Commentaar Het uitgesproken sterke punt van deze brochure is de omzichtigheid waarmee het probleem kindermishandeling wordt benaderd. Pas als het volstrekt zeker is dat er sprake is van mishandeling worden richtlijnen gegeven hoe verder te handelen. Bij hulpverlening is de rol van de leerkracht niet uitgespeeld. Door de wederzijdse verantwoordelijkheid van ouders en leerkrachten voor de opvoeding wordt de leerkracht in de hulpverlening een belangrijk steunpunt voor ouders én kind. In een tijd waarin het gevaar voor gezinsontwrichting levensgroot is, is het zaak signalen die kunnen wijzen op kindermishandeling zo vroeg mogelijk te herkennen. De in deze brochure aangereikte opvattingen en ideeën geven in dit kader dan ook de broodnodige informatie waarmee velen hun voordeel kunnen doen. N.a.v.: „Kindermishandeling, en het onderwijs" door Arnes Gomis. ISBN 90 70548 03 8; 72 pag. Prijs fB,-. Uitgegeven bij Vereniging tegen Kindermishandeling, Den Haag. --- Maar toen... Hebben we hiermee willen aantonen, dat het natuurlijk niet allemaal onzin is wat 'links' beweert, een beoordeling van de strategie van tweezijdigheid moet natuurlijk wel evenwichtig blijven. Eerst de grote lijn. We moeten in dat verband terug naar 1962, het jaar dat een keerpunt in de naoorlogse geschiedenis bleek te zijn. Men vindt daarvan iets terug in het eerste deel van Kissingers onvolprezen memoires (The White House Years; blz. 197). Kissinger schrijft daar dat de in 1962 plaatshebbende Cuba-crisis over het algemeen als een Amerikaanse overwinning wordt gezien, „en dat was het ook". Maar men vergeet nogal eens dat de essentie van het antwoord van de Sowjet-Unie op deze vernedering was, dat Sowjet-diplomaat Vasily V. Kuznetsov tegen de Amerikaan John McCloy kon zeggen: „U Amerikanen, zult nooit meer in staat zijn ons dit nog eens aan te doen." Sindsdien zijn de Russen met een gigantische bewapeningsinspanning begonnen. Wat dit in verband met ons onderwerp zegt? Eenvoudig dit, dat het niet toevallig was dat de Russen pas aan het einde van de jaren zestig/begin zeventig serieus aan de onderhandelingstafel gingen zitten, en inderdaad het SALT-I akkoord ondertekenden. In die periode was, globaal gesproken, namelijk het evenwicht bereikt, en behoefde Moskou niet langer bang te zijn, vanuit een positie van zwakte, eenzijdige concessies te moeten doen. We blijven nog even bij die grote lijn. Want wat gebeurde toen de westerse wereld in de jaren zestig en met name in de tweede helft van de de jaren zeventig, niet alleen militair, maar ook buitenlands-politiek een terughoudend standpunt innam? Toen moet in het Kremlin — en we cijferen het ook voor Moskou als vreemd overkomende Amerikaanse gemanoeuvreer ten aanzien van SALT-2 niet weg — toch de hoop zijn gegroeid, dat na het verwerven van het evenwicht, voortaan op overwicht gemikt kon worden. Gedaan was het toen met de in 1972 tegenover Nixon gedane belofte, dat niet gepoogd zou worden ten koste van de ander eenzijdig voordeel te behalen. Angola, Ethiopië en Afghanistan kunnen erover meepraten. Gedaan was het ook met de be^ reidheid om aan de onderhandelingstafel nieuwe akkoorden over strategische en middellange-afstandswapens wapens te sluiten. President Reagan heeft daaruit niet ten onrechte de conclusie getrokken, dat de westerse wereld eerst haar militaire en politieke geloofwaardigheid moest herstellen, wilden de Russen weer tot zinvol overleg komen. Wij stellen dat, indien de Sowjets niet langer kunnen hopen dat Reagan uit het Witte Huis verdwijnt en dat West-Europa op het punt van de middellangeafstandswapens van de Verenigde Staten kan worden losgeweekt, Tsjernenko inderdaad voorzichtig over de brug zal komen. Vervolgens zijn natuurlijk ook weer niet alle pogingen mislukt om langs de weg van de tweezijdigheid tot akkoorden te komen. Het Anti- Ballistische Raketten Verdrag uit 1972 (beperking anti-raket systemen) werkt tot nu toe. Het verdrag om kernwapenproeven in de atmosfeer uit te bannen, functioneert. SALT-I en tot op zekere hoogte zelfs het niet door de Amerikaanse Senaat geratificeerde SALT-2 hebben wel degelijk hun remmende invloed. Een tweezijdige benadering aan de onderhandelingstafel, we zeiden het al, garandeert allerminst groot succes. Het is in de praktijk wel gebleken. Dat wij niettemin globaal voor deze benadering blijven kiezen, vloeit uit de volgende twee overwegingen voort: 1) Zo negatief als de linkse oppositie de zaken voorstelt, ziet de praktijk van. de tweezijdige strategie er ook weer niet uit, en 2) de politieke geschiedenis toont aan dat de alternatieven nog veel minder werken. Al voegen wij aan dat laatste toe, dat over het 'Gradualismus' nog een, genuanceerd, afzonderlijk . erhaal is te schrijven. --- Waarom zesendertig minacht vierenveertig is door Job Leene Waar gehakt wordt vallen spaanders en waar gerekend wordt, worden fouten gemaakt. Op scholen is het maken van rekenfouten een bekend verschijnsel. Jammer is alleen dat er zo weinig aandacht wordt besteed aan de oorzaken van fouten. Het corrigeren van schoolwerk blijft vaak bij het aanstrepen van fouten, waarna de leerkracht ze zonder commentaar teruggeeft om vervolgens met de klas aan het volgende hoofdstuk te beginnen. Er wordt voorbijgegaan aan het feit dat een leerling op deze manier kan blijven zitten met een rekenprobleem dat hem of haar later weer kan opbreken. Terwijl het vroegtijdig ontdekken van de oorzaak van de fouten ve. _ lemen kan voorkomen. Er is op het gebied van de foutenanalyse heel wat onderzoek verricht en er zijn tal van publikaties over verschenen, zoals het boekje 'de rekenfout nader beschouwd' van de Rotterdamse orthopedagoog drs. H.H. Boonstra. Het 128 pagina's tellende werkje bestaat uit een theoretisch en een praktisch gedeelte. Het theoretische deel behandelt de inzichten van diverse binnen- en buitenlandse auteurs en geeft de theorieën van de Russische onderwijspsycholoog Gal'perin en de Amerikaan Bloom weer. Schokkende ontdekkingen zijn er niet in te vinden - het is zeker voor onderwijsmensen bekende of nogal voor de hand liggende informatie - maar onderwijskundigen zullen het jargon wellicht prachtig vinden. Gelukkig heeft de schrijver in zijn voorwoord de meer praktisch ingestelde lezers al aangeraden om dit gedeelte maar over te slaan. Met het praktische deel kan men inderdaad heel wat meer. Aan de hand van praktijkvoorbeelden wordt de lezer een aantal didactische tips gegeven. Bij de behandeling van een stukje stof worden namelijk door de leerkracht onbedoeld nogal eens valkuilen geschapen die fouten kunnen veroorzaken. Een leerling kan 'er intrappen' wanneer hij van te voren niet gewaarschuwd wordt voor een moeilijkheid in een opgave. De leerling die het nevenstaande rijtje sommen allemaal fout maakte omdat hij het mm-teken voor een plus-teken aanzag, had bijgestuurd kunnen worden als de docent door de klas had gelopen. De jongen (een 9-jarige lomschoolleerling) maakte helaas nog meer fouten. Blijkens onder andere de tweede opgave heeft hij ook moeite met het opschrijven van getallen, want 47 + 9 zou inderdaad 56 hebben moeten opleveren. Hij schreef het getal echter op zoals je het uitspreekt: zesenvijftig. Ook de andere fouten zijn veroorzaakt door schrijfen leesproblemen, maar met een beetje speurwerk is zijn gedachtengang wel te achterhalen. In dit geval spreken we van typische 'denkfouten': er is een verkeerde gedachtengang die consequent wordt voortgezet. Is er sprake van eenmalige fouten, dan spreekt men van 'vergissingen', die weer heel andere oorzaken hebben, zoals een té geringe motivatie of slordig schrijven. Om nog even opjie genoemde leerling terug te komen: het enige commentaar van de leerkracht stond onderaan het blaadie' „10 fout"! J ' Met een klein beetje moeite zou de docent zijn leerling zó uit de problemen hebben kunnen helpen, want met rekenen heeft hij niet écht veel moeite. Tenslotte behandelt het boek nog de verschillende rekenonderdelen met al de fouten die deze met zich mee kunnen brengen. Hoewel slechts tot het rekenniveau van de basisschool wordt gereikt, kunnen ook docenten aan een middelbare school wat hebben aan dit boekje. Tot in de hoogste klassen worden bij exacte vakken fouten gemaakt die voorkomen hadden kunnen worden door een betere beheersing van het elementaire rekenen. Zou er toch een andere oorzaak dan die van de introductie van de rekenmachine zijn voor het slechte rekenen van tegenwoordig? N.a.v.: Drs. H.H. Boonstra. 'De rekenfout nader beschouwd' Uitgeverij INTRO, prijs ƒ 20,70. V * ---