Middelburg 17 Juli. ATJEH. Een officieel telegram, bijden ontvangen, luidt: >Bg forceeren brnt; Kroeng Raba gesneuveld een en gewond drie militairen beneden den rang van officier. Nacht rustig." De Staatscourant van heden, 17 Juli, bevat het op Groot-Atjeh betrekking hebbende gedeelte van het in bewerking zgnde koloniaal verßlag van 1896. Dit geschiedde in verband met de toezegging, door den minister van koloniën gedaan ïn de 10 Jnli gehouden zitting van de Eerate kamer. Bg kon. besluit: is benoemd tot ridder in de orde van Oranje Nassau de heer dr G. A. Hulaebos, conrector aan het gymnasium te Utrecht; en is, met ingang van 1 Augustus aan de vrouwelgke commies der telegraphie van de derde klasse A. E. Theunisse, te Leeuwarden, op haar verzoek, eervol ontßlag verleend uit 'e lande dienst. --- UIT STAD EN PROVINCIE Onze kermis belooft dit jaar niet veel, ten minste wat spellen en kramen betreft. Men zal een avond kunnen doorbrengen in een paardenepel van de wed. Libot, maar overigens zgn het maar vermakelijkheden, die slechts een lnttelen tgd eischen. Want al zgn er menschen die uren kunnen zoekmaken en een massa dubbeltjes verteren in een hypodrome of een stoomcirque, van elk welker inrichtingen er een komt, de meeste kermisgangers kunnen zich er slechts korten tgd vermaken. Ovenneer zal een zwevende dame te bewonderen geven en drie andere firma's zullen ieder gelegenheid bieden op zgn getg te visschen ïn >electrische vischvermpken". In een tent, die den weidachen naam van >PargzerKunatkabinet" draagt, zal waarzeggerij beoefend worden, terwgl bovendien de gewone wafel-,poffertjea-,koek-,oHebollen-,paling-,speelgoed-, suikerwerk- en hoe die kramen meer mogen heeten niet zullen ontbreken. De van draaien houdende jeugd zal vier carousels beschikbaar vinden ; 's avonds zullen ook ouderen van dagen daarin wel een ritje maken. In het Schuttershof komt, ouder gewoonte Frits van Haarlem met een gezelschap specialiteiten en excentriciteiten, dat, naar hg beweert, ditmaal bgzonder goed zal zgn. Nu, in den regel behoort een avond, bg hem doorgebracht, niet tot de minst aangename. De echtelieden Ab. Molhoek en Pieternella Megler aan de Adolf Westerwgkbuurt te Goes vierden Donderdag hun 50-jarig huwelijksfeest. Uit iedere woning wapperde de driekleur, terwgl door de buren guirlanders van groen en een eereboog voor de woning van het feestpaar waren aangebracht en hun een blijvend aandenken werd aangeboden. Dea avonds bracht de Harmonie Euphonia eene serenade voor de a la gtorno verlichte woning, waarbij het gelukkige paar door dcc heer L. M. van Campen, bestuurslid, allerhartelijkst werd toegeßproken, Fanfares en (r jubel der menigte volgden op die toespraak. Het echtpaar beeft nog vgf van de zes kinderen in leven en mag zich voorts verheugen in het bezit van 23 kleinkinderen. Het negenjarig zoontje van den landbouwer A. te Oostburg kreeg Woensdag namiddag van een veulen zulk een hevigen trap in het aangezicht, dat een kwetsuur ontstond, die onmiddelijk geneeskundige hulp noodig maakte. De toestand van het jongetje ïs vrg ernstig. --- Jhr mr A.F. de Savornis Lohman te Goes. Donderdagavond trad in een openbare vergadering der anti-revolutionnaire kieevereeniging Voor Nederland en Oranje in de Prins van Oranje te Goes als spreker op de heer jhr mr A. F. de Savornin Lohman, oud-minister en afgevaardigde der Tweede kamer voor het district Goes. Door uitstedigheid van de heeren J. Donner en M. de Jonge Jz., respect, president en secretaris der kiesvereeniging, werd de vergadering door den heer J. Bugze geopend met gebed, waarna het woord aan den afgevaardigde werd gegeven. Na een korte inleiding over de verhouding, die z. i. beataan moet tusschen kiezer en afgevaardigde, nl. een zedelgke band, werden door spreker achtereenvolgens behandeld: eerstens de band tusschen hem en zgne kiezers, ten tweede zgn houding bg de kieswet en ten derde zgn trouw aan >ons volk". Spreker wenscht geen scheidsmuur tusschen den vertegenwoordiger en het volk, maar integendeel komt het hem noodig voor om met dit v-jlk 'm uaniaaiag te komen. Be verboading tusschen souverein eu volk moet niet zoo zgn ala bv. in Rusland, waar het volk den Czaar niet kan genaken dan door tusschenkomst van tal van ambtenaren. De vrees bekruipt spreker wel eens dat er tusschen bet volk en de afgevaardigden zulk een soort afscheiding zal in het leven geroepen worden, nl. door de kiesvereenigïngen en de pers. De kiesvereeniging heeft de macht aan den afgevaardigde te beletten met de kiezers in contact te komen, terwgl de pers een groote macht heeft en in staat ia het volk onbekend te laten met hetgeen zjj beter vindt te verzwggen. De pers van Ng'gh — Nieuwe Rotterd. Courant — ergerde spreker reeds vroeger om hare partijdigheid en eenzijdigheid. Ook in de anti-revolnfcionnaire pers wordt ditzelfde systeem toegepaat. Er wordt ook door haar slechts medegedeeld wat zg goed vindt, en verzwegen wat niet in haar kraam te pas komt. Dat spreker hierbg De Standaard op 'toog had, lag, naar hjj zelf opmerkte, voor de hand. Dat de kleine pers der anti-revolutionnairen »papegaaienwerk" verricht, zooals is beweerd, kan moeilgk aangenomen worden. Na deze inleiding volgde de bekende geschiedenis der anti-revolutionnaire partg van af Groen van Prineterer — de veldheer zonder leger — waarbp spreker deed uitkomen dat Groen op tegenspraak gesteld was, in plaats van daartegen gekant, en nimmer onvriendelijk gestemd was tegen zgn bestrijders. Groen vormde een anti-revolutionnaire partg zonder organisatie. Later trad dr Kuyper op om de taak van Groen voort te zetten. Al spoedig begon hg met organisatie en richtte hg op kiesvereenigingen, een centraal comité en een commissie van advieß. Bg de laatste commissie of het centraal comité berustte de beslissing. Groen regeerde als koning Willem I een poos zonder grondwet. Nu is dit anders. De kiesvereenigingen zgn thans gebonden door het -i-program van beginselen". De Standaard is niet het orgaan der antirevolutionnaire partg, maar eenvoudig het eigendom en het particulier domein van dr Kuyper en vertegenwoordigt diens persoonlg'k gevoelen. De kleine provinciale pers heeft zich vereenigd om het eens te zgn met het program van beginselen en is souverein in eigen kring. Tengevolge van het optreden van het ministerie Mackay kwam er desorganisatie. De commissie van advies verdween. — Dr Kuyper bleef er alleen in zitten, daar Eeuchenius en spreker optraden als minister. Wat doet nu de kleine pers ? vroeg spreker. En die vraag wilde bg beantwoorden. De kleine pers is niet altgd even zelfstandig. Het blad in het diatrict Goes maakt daarop — volgens hem — een uitzondering. Wie het voorts niet eens is met De Standaard, wordt gesignaleerd. Dit blad verkondigt naar eigen meening de anti-revolutioaaire beginselen. Liever de Nieuwe Rotterdamsche Courant lezen dan b. v. de Nederlander, beweert dr. Kugper's orgaan. Evenals vroeger eenige liberalen met Thorbecke door dik en dun gingen, zoo ook moeten de anti-revolutionnairen zulks doen met dr. Kugper. Als vrg man stelt spreker echter ook prg'B op het vrg e woord. Vervolgens kwam aan de orde het tweede punt: zgne houding bg de kieswet. Spreker verklaarde te zgn voor uitbreiding van het kiesrecht, mits de grondwet dit toelaat. In het ontwerp-Tak werd met de grondwet geknoeid, in het ontwerp-Van Houten niet. Bg Tak geen kenteeken van welatand of geschiktheid. Minister Van Houten is er vrg wel in geslaagd om dit euvel te ontgaan. Belastingkenteeken, huishuur b.v. Dan is de wet van Van Houten practiach uitvoerbaar. Alleen voor de administratie is de uitvoering lastig doch voor de kiezers — de hoofdzaak —■ in geenen deele. Volgens enkelen ia aan die wet een groot bezwaar verbonden, nl. de Mammon. Er heerscht, naar het schgnt, vrees en angst voor den Mammon, doch wie kan buiten den Mammon? Spreker ziet volstrekt niets onchriateljjkß in het bezitten van geld. In de Heilige schrift leest men van vele stoffelijke zegeningen, vermenigvuldigen van kudden enz. In den Mammon zit geen kwaad maar de vraag is alleen welk gebruik men ervan maakt. Politieke wetten, waartoe ook de kieswet behoort, dienen verbonden te worden aan 'bezit. Zelfs Cromwell maakte alleen hem kiezer, die meebetaalde aan de armen-belasting. Is het verkeerd het kiesrecht aan betaling van belasting te verbinden ; is het hebben van bezit een zonde ? Spreker gaf op die vragen een ontkennend antwoord. Een ander groot ij bezwaar tegen de kieswet-Van Houten is het samenkoppelen van kiesrecht en belaating. Ook dit is, volgens jhr DeSavornin Lohman, echter geen bezwaar. De belasting is eenvoudig vastgesteld voor het gemak van het ken teeken van welstand. De regeering gaat eenvoudig na, wie in de belasting is aangeslagen. i Spreker gaf een aanscbouwelgke voorstelling van de kieswet inzake de samenkoppeling der belasting: Minister Van Houten heeft twee treinen voor de kiezers naast elkander gerangeerd. In den eenen trein — dien van belasting betalenden — stapt men in zonder kaartje en in den anderen met een kaartje. En als nn de belaatingtrein derailleert of hem een ongeluk overkomt, dan stapt men eenvoudig over, waarvoor een perronkaartje noodig zou zgn. Welke reden zou er na voor den spreker geweest zgn om niet voor deze kieswet te stemmen ? Vier jaar is er gevochten en gescholden over een kieswet. En als de wet- Van Houten gevallen waa, dan zou een ministerie-Kuyper-Vermeulen — den meest verstokten katholiek — en Gerritsen, den radicaal — aan het bewind zgn gekomen. Dan hadden wg weer het land in beroering gebracht. Spreker nu meent dat een volksvertegenwoordiger geen partjjbelang maar het volksbelang moet betrachten. (Applaus). Ook wees spreker nog erop dat deze kieswet verre de voorkeur verdient boven die van Tak, waarbjj vastgesteld werd dat men kiezer zou zgn bg nief-bedeeling. Dat zou, volgens mr Lohman, aanleiding gegeven hebben tot groote moeilijkheden voor diaconieën en anderen. Wat moet men nl. onder bedeeling verstaan ? Dat is niet zoo gemakkeljjk uit te maken. Het derde punt, waartoe Bpreker toen gekomen waß, luidde : trouw aan »ona volk." Er wordt gezegd, — zoo zeide hg — dat ik behoor tot de edelen, die uit de hoogte op het volk nederzien; dat ik een ethisch man ben, dat ik van mgn volk uitgegaan ben. Zelfs is in de bladen verkondigd, dat ik. gelgk sta met een conservatief als Van Zuylen. Spreker wenschte niet te wgzen op het vroeger gebeurde tgdens zgn ministerßohap. Vooraf lichtte bg toe het geven van de hand aan minister Van Houten en het weigeren daarvan aan dr Kuyper. Geen partijzaak was hier in 't spel, maar een bloote plichtpleging aan den minister bg wgze van felicitatie, wat in de Kamer algemeen voorkomt. Aan den tegenstander dus eere gebracht, die hem toekomt 1 (Applaus). Waarom aan dr Kuyper de hand geweigerd ? Verleden jaar heeft spreker op Seinpost de vriendenhand niet geweigerd, niet wetende dat dezelfde band de poot van zgn (hoogleeraars)-stoel doorsneed. Persoonlijke vriendschap is nu afgesneden. Aan spreker is ook het verwjjt gericht, dat hg niet tegen het ministerie is opgetreden 1 Dat is onjuist. Hg herinnert slechts aan de interpellatie in de Kamer, tot den minister Van der Kaag gericht, voor het recht van den kleinen man, inzake de verordening te Leeuwarden. Ook is door zgn medewerking de waarborg in de wet opgenomen dat de verkiezing niet op Zondag plaats heeft, en dan is hg ook opgekomen voor Kamers van Arbeid om zich te vereenigen tegen de macht van den Mammon- Spreker vreest den kleinen man niet. Zelf heeft hg er op aangedrongen het kiesrecht uit te breiden voor de gemeenten op denzelfden grondslag als nu voor de Tweede kamer. ■Laten wg — zoo besloot hg zgn rede — het volk niet beschouwen ala marionnetten, maar elkander raadplegen. >Ik wil geen scheidsmuren tusschen volksvertegenwoordiger en volk". Na eenige minuten pauze werd de gelegenbeid tot debat gegeven, waarvan echter geen gebruik werd gemaakt. Dit gaf spreker aanleiding om een vraag, in stilte hem in de zaal gedaan, te beantwoorden. Die vraag luidde : waarom hg tegen de amendementen van dr Kuyper gestemd heeft. Hg deed dit niet, zooals de verslaggever der kamerzittingen van de Standaard heeft geschreven, om dr Kuyper tegen te werken; maar eenvoudig omdat het principieel verschil hierin bestond dat bg het ontwerp-Van Houten de belastingbetalende nummer één en bij het amendement van dr Kuyper de huisvaders nummer een zouden zgn. Wanneer het amendement aangenomen ware, dan zou er een geheel nieuwe bewerking der kieswet moeten gekomen zgn, en onderzoek in de sectiën enz. Ea bovendien, dr Kuyper beweerde wel, dat alles dan goed terecht zou komen, doch met zulk een verklaring behoeft de kamer nog geen genoegen te nemen zonder zwart op wit. Minister Van Houten zei dan ook, dat hg er voor bedankte om als secretaris van de antirevolutionnaire partij te gaan werken. De redactie der amendementen van ur Knj-per was ook niet bgzonder gelukkig uitgevallen. Wat betreft de motie van dr Kuyper om het systeem van Van Houten af te keuren, in verband met den termgn van verzet tegen eventueel verkeerde kiezerslijsten, deze voorJ de beer Lobman onnoodig, Hjj zelf heeft het middel aangegeven om dit euvel we; te nemen, zoodat de wet is gebleven doch gecorrigeerd in overleg met den minister. Ook het geven van dubbel stemrecht aan de ouderen is gebrandmerkt als heel conservatief. De gronden daarvoor zgn zelve door spreker indertijd aangegeven, maar de Standaard heeft deze niet opgenomen. Spr. meent nog, dat hg op zgn 45e jaarbv. beter de zaken inzag dan op zgn 25e. — En dit zal met anderen ook wel het geval zgn. In het dagelgkach leven ziet men ook dat men zich bg voorkeur tot ouderen wendt, bv. wanneer men een advocaat of een dokter noodig heeft. Bg Israè'ls staatsinstellingen hadden de ouden ook voorrechten boven de jongeren, die bovendien niet altgd liberaler zgn. Dr. Kugper qualificeerde dit amendement als hyper-conservatief, zonder eenige gronden hiervoor te hebben. Ten slotte werd door den heer Lohman in het licht gesteld dat het kiesrecht uit een anti-revolutionair oogpunt geen volksrecfti! is en dat bovendien het algemeen stemrecht nog geen voldoenden waarborg aanbiedt, dat de volksreohten niet vertreden worden, zooals b, v. in Amerika. Met een nadere toelichting wat de antirevolutionnairen bedoelen als Btaatspartg, besloot jhr. De Savornin Lohman zgn rede. Hierna bracht de heer Bugze den spreker een kort woord van dank en noodigde hem uit om met een dankzegging de bgeenkomst te sluiten, waaraan gevolg werd gegeven. De opkomst van 't publiek was vrjj bevredigend, hoewel niet zoo talrijk als men verwacht had. Het grootste gedeelte der hoorders waren partggenooten van den spreker. Er waren weinig Kugperianen en ook slechtß enkele aanhangers der liberale partg. --- VERKOOPINGEN ENZ. Door burg. en weth. van Middelburg werd heden ten raadhuize alhier aanbesteed: a. het vernieuwen van den vloer op de groote voorzaal in het raadhuis; hiervoor werd ingeschreven door de heeren H. J. Keulemans voor f 338, P. J. Fiegen voor f 379.50 en N. D. Voeta voor f 442; b. het afnemen van de verhoogde voetpaden en leuningen en het aanbrengen van houten leuningen aan de Bellinkbrug ; hiervoor schreven in de heeren H. J, Keulemans voor 1155, P. J. Fiegen voor f 164 en N. D. Voetß voor f 280; c. het herstellen van kaaimuren; het uittrekken van oude, bet leveren en inheien van nieuwe schermpalen langs de kaden, benevens het vernieuwen van een deksloof op den kaairauur bg de Langevielebinnenbmg ; hiervoor schreven in de heeren P. J. Fiegen voor f 17.93 per M* metsel- en f 0.65 per Ms voegwerk en voor het heien f 178 en W. van IJjje voor f 116.60 per M 3 metsol- en f 0.59 per M'voegwerk, voor het heien f 147; d. het verrichten van verfwerk aan schoolgebouwen ; hiervoor schreven in de heeren J. A. van Puffelen Jz. voor f 384, F. Machesaud & Zn voor f 449, H. Pieterse voor f 456, J. 0. van Laere voor f 464, A. F. Noeßt voor f 493, H. Barto voor f 649, C. J. Geldhof voor f 715, A. Sprink Sr voor f 876 en G. W. Sprink voor f 885; e. het teren van hout- en ijzerwerken aan bruggen, remtningßwerken enz.; hiervoor schreven in de heeren: J. A. van Pnffelen voor f 177; A. F. Noest voor f 182; F.Machenaud & Zn voor f 232; J. 0. van Laere voor f 241; H. Pieterae voor f 243; H. Barto voor f 278; A. Sprint voor f 325; en G. W. Sprlnk veor f 337; f. het verrichten van relnigings- en stukadoorswerken in verschillende schoolgebouwen ; biervoor schreven in de heeren: Jurgens te Dordrecht voor school A f 79, B f 130, O f 115, D f 49, G f 95, gymnasium f 95, gymnaßtiekschool t 49, bewaarschool f 102 en burgeravondßohool f 135; 3. H. Lüschen voor school A f 69, E f 55 en bewaarschool f 65; J. P. de Rgk voor het gymnasium f 83, gymnastiokaeho.il f 70 en burgeravondßchool f 154, J. J. Pundke voor school A f 75, B f 110, C f 95, D f 45, E f 50, G f 90, gvmnanmmf93, Igymnastiekschool f5O, bewaarßohool f 90 en burgeravondschool f 140. De inschrijvers, bg wier namen geen woonplaats is genoemd, wonen te Middelburg. --- Vlissingen in 1895. Blgkens het door de kamer van koophandel en fabrieken te Vlissingen saamgesteld verslag omtrent den toestand van bandel scheepvaart en nijverheid in die gemeente waa de toestand van handel en nijverheid te Vlissingen gedurende het jaar 1895 weder zeer bevredigend. De handel bleef in verhouding tot de plaatselijke omstandigheden vrg levendig. Op het gebied der nijverheid deden zich verschijnselen van vooruitgang voor, door nitbreiding der bestaande inrichtingen en bet uitzicht op het ontstaan van nieuwe. Door toenemenden aanwas der bevolking en de daaruit voortvloeiende behoefte san uitbreiding der stad, heerschte ook eene groote mate van bedrijvigheid, die op alle takken van handel en nijverheid gunstig terugwerkte. Voor winkeliers en neringdoenden, evenals voor de kleinere inrichtingen van nijverheid, ontstond hierdoor een ruime mate van welstand. In weerwil der sterk toenemende concurrentie — die door de verbeterde communicatiemiddelen niet weinig wordt bevorderd — bestonden op ieder gebied ruimschoots redenen tot tevredenheid. Ofschoon geen eigenlgke fabrieketad, bezit Vlissingen, behalve de meer en meer in bloei toenemende fabriek van de koninklgke maatschappg deSehelde, onderscheidene inrichtingen van meer of minder bescheidene uitgebreidheid, die te zamen een niet onbelangrijk aandeel hebben in de verlevendiging van die plaats* Over het algemeen was de toestand van het fabriekswezen bijzonder gunstig. Een nieuwe fabriek, de eleotro-tinfabriek, werd in het begin des jaars opgericht en gegronde hoop bestaat, dat eerlang het aantal fabrieken op nieuw met éen zal worden vermeerderd. De scheepsbouw- en werktuigen fabriek van de koninklgke maatschappg de Schelde verhoogt gaandeweg haar roem door de deugde. lgkheid van haar werk, waardoor voortdurend het aantal werklieden wordt uitgebreid en eene belangrgke vergrooting van baar terrein ■n ernstige overweging moest worden genomen. Omtrent deze fabriek kan het volgende worden medegedeeld; Ook het jaar 1895 heeft zich door eene bijzondere groote bedrijvigheid doen kennen en kon gedurende dat jaar het getal werklieden van 1000 tot 1100 man worden opgevoerd. De voornaamste afgeleverde werken waren o. m, voor rekening der Rotterdamsche Lloyd te Rotterdam, aan werktuigen, stoomketels en reconstructie en reparatie harerstoomschepen, als: Bromo, Drenthe, Smeroe, Merapi, Utrecht. Verder werden in dit jaar bgna voltooid het pantaerdekschip Evertsen en de werktuigen voor het zusterschip Kortenaer. Bovendien werden nog afgeleverd de werktuigen en stoomketels der sleepboot Oceaan, voor rekening der firma L. Smit & Zoon te Kinderdijk. Ook voor verschillende particulieren werden nog verscheideneleveringen verricht en droegen de werkzaamheden voor het loodswezen en de betonning en verlichting tot groote bedrijvigheid bg. Van het droogdok te Vlissingen werd door 21 achepen, nl. 13 stoom- en 8 zeilschepen, gebruik gemaakt, terwgl in het droogdok Prins Hendrik te Middelburg de verlenging van het stoomschip Smeroe plaats vond terwgl daarvan nog door enkele schepen gebruik werd gemaakt. De over 1895 betaalde arbeidsloonen beliepen een som van f 537.899.08. Met de aanschaffing van een aantal nieuwe machineriën en gereedschappen werd voortgegaan, waardoor het mogeljjk was aan de voor het werk steeds hooger gesteld wordende eischen naar behooren te kunnen voldoen. Van de Electro-Tinfabriek werden de volgende opgaven ontvangen: Jn Augustus werd de fabriek in werking gesteld en werkte sedert geregeld door met dag- en nachtploeg. Een veertigtal personen vonden in deze fabriek werk, uitgezonderd nog de losse werklieden, die telkens noodig zgn voor het lossen der aankomende schepen met grondstoffen en het laden in Bchïp of waggon van de productie. Het geproduceerde onttinde ijzer is van voortreffelijke kwaliteit, tengevolge waarvan het zeer wordt begeerd en in prgs belangrgk is gestegen sedert den aanvang der fabriek, zoodat wg van deze onderneming de beste verwachting mogen koesteren. Ook het tin werd geregeld afgezet en via Rotterdam naar Engeland geëxporteerd. Jammer dat de fabriek uit Nederland het blikafval grootendeels aan Duitsche handen moet overlaten wegens de hooge spoorwegvraohten. Naar Duitschland wordt voor dit artikel eene speoiale zeer lage vracht berekend, terwgl naar Vlissingen niet alleen de vrachten veel te hoog zgn, doch nog worden vermeerderd met de buitensporige koeten en drukkende conditiën, die gesteld zgn voor het overbrengen naar de fabriek enjhet lossen der waggons. De fabriek is daardoor bgna uitsluitend op vervoer te water aangewezen en daardoor wel eens belemmerd in hare operatiën, die tot uitbreiding zouden kunnen leiden. De fabriek werkt met eene stoommachine van 200 paardenkraoht, terwgl de stoomhamer met 80 lbs. etoomvermogen werkt en 75 paardenkraoht ontwikkelt. (Wordt vervolgd.) ---