UIT STAD EN PROVINCIE. Op eaa Woensdag avond gehouden bgeenkomat van Besturen vau verschillende alhier gevestigde vereenigingen, nitgetchreven dcor ■xen Middelburgschen Bestuurdersbond, werd besproken, welke stappen kunnen gedaan worden om zoo spoedig mogelgk tot de oprichting van eea Volksbadhuis alhier te geraken. Algemeen werd het niet wen.cheljjk geacht den gemeenteraad te verzoeken die zaak ter hand te nemen. Evenmin zag men heil in de oprichting door een particulier persoon. Het wenscheljjkst achtte men oprichting door eea speciaal voor dat doel ia 't leven geroepen vereeniging. Om daartoe te komen sal men zich in contact stellen met nog meerdere vereenigingen ca particulieren, die zich voor de zaak interesseere!, daar alleen samenwerking van allen tot hst doel kaa leiden. Op een later bjjeen te roepen vergadering zal mea trachten, die nieuwe vereeaigiag te conatitueerea. — Door . dea gemeenteraad vaa Sondekerke ia benoemd tot keurmeester der militaire alachterg op het Zand de heer H. 1. Ü. Berghogt, rgksveearts te Serooskerke. Met hem atond op de voordracht de heer I. Kraamera Jr., rjjksveearts te Koudekerke. Meermalen werd uit verschillende plaatsan, ook uit Waarde, mededeeling gedaan van diefstal vaa kippen. Nu ia het tegendeel te melden. In dea tuin bg de pastorie te Waarde staat eea kippenhok, dat Dinsdagavond nog geen bewoners bevatte. Woeaadagmorgen vond men er echter een zestal kippen en een haan ia. Elk der henaetjea had reeda eea Paaacheitje gelegd ook 1 Misschien een paaschcideau voor dom.ace. Ia de Woensdag te St. Maarteaßd g k gehouden vergadering van den gemeenteraad ia met algemeene (6) stemmen besloten toestemming te verleenen tot het plaatsen eener tweede fairbank. Het verzoek daartoe, thans voor de derde maal in behandeling genomen, week ia zooverre van de vorige af, dat au niet het havenplateau als plaats van oprichting waa aangevraagd. Aan dea onderwijzer met hoofdakte D. J. Hartog werd tegea 1 Juni eervol ontslag verleend. Woensdag kwamen te Oostburg samen eenige leden der provinciale staten, burgemeesters en voorzitters van poldei besturen, om de mogelijkheid te bespreken het misbruik dat thans, na invoering van den kortei diasel hiervan wordt gemaakt, zoo mogelgk tegen te gaan. Het reßultaat der gehouden besprekingen was, dat tal worden getracht te verkrggen de invoering vau een vasten korten dissel, benevens het gebruik van meer dan twee paarden voor ééne vracht op grintwegen te verbieden. — Naar men oas uit G. roe d e meldt, ia uit den boezem van den raad aldaar bg Gedeputeerde staten een klacht ingediend over de 'willekeurige handelingen van dea burgemeester. Tegelgkertgd deelt ineu ons mede de onwaarheid van het gerucht, dat de wethouder H_.mmac.ior voornemens zou zgn ontslag als zoodanig te nemen. --- Een oude kwestie. De jongste gebeurtenissen in de stad Haarlem hebben weer in het bijzonder de aandacht gevestigd op de z. g. Zondagswet. Hoevele malen wij daarover reeds hebben geschreven, weten wij niet met juistheid aan te geven; maar wel mogen wij hier erop wijzen, dat onze herhaaldelijk over die wet uitgesproken meening geenzins gewijzigd is* Zg is en blijft in onzen tijd een anachronisme om het meerendeel der daarin voorkomende bepalingen. En wie zich groot voorstander toont vaneen, vaak louter schijnvrome, „plichtmatige viering van den dag des Heeren en andere dagen, den openbaren christelijken godsdienst toegewijd" —zooals het in die wet heet, hg denke om Londen, waar de beweging tegen dergelijke viering steeds sterker wordt en men meer en meer aandringt op verandering, gelukkig met eenig succes, wat betreft het open stellen van musea enz. Elke verandering daar, waar men zoo bijzonder gehecht is aan de traditie, eu waar men vooral op kerkelgk gebied zoo zeer aan uiterlijken vorm hangt, is al een groote overwinning. En al zijn de toestanden hier en ginds niet gelgk — wg zien het zelfs in ons land hoe moeilijk het valt op dit punt eenige verbetering tot stand te brengen. Daarom blijven wg den burgemeester van Haarlem erkentelijk, dat hg door zijn optreden op nieuw de aandacht gevestigd heeft op het onhoudbare van deze niet meer in onzen tgd passende wet. Hij doet dit, naar wij meenen, met eene zeer goede bedoeling; hg wil, wat ook wg wenschen, een rustdag verzekeren aan allen, die, nit winstbejag vau anderen, gedwongen worden tot arbeid. Dat hg bij zijn pogen in botsing kwam met zijne stadgenooten ligt voor de hand, doch dit pleit niet tegen hem; en er is geen enkele reden, dunkt ons, om jhr Boreel hard te vallen of met hem een loopje te nemen, omdat hg het eenige'middel, dat de wetgever hem aan de hand doet omzijn doel te bereiken, aangrijpt. De wet zelve is schuld vau de dwaze gevolgen van ziju optreden. Alleen heeft hij zich te wachten voor machtsmisbruik. In hoever hg zich daaraan schuldig maakte, zooals o. a. door De Gemeentestem is beweerd, door het handhaven van deze wet, die uitsluitend het ryisbelang geldt, is eene kwestie, niet zoo gemakkelijk nit te maken. In de gansche wet is, 't is waar, van plaatselijke regeering of plaatselijke besturen alleen sprake, waar het geldt uitzonderingen te veroorloven, wat betreft openbaren arbeid of openbare vermakelijkheden; eu van plaatselijke politie, aan wie de zorg is opgedragen „ten einde alle hinderlijke bewegingen en gerucht in de nabijheid der gebouwen, tot den openbaren eeredienst bestemd, en in het algemeen alles wat denzelven zoude kunnen hinderlijk zgn, voor te komen of te doen ophouden." Maar de groote vraag geldt, dunkt ons, in deze: hoe luidt de plaatselijke verordening? Is daarbij dit onderwerp nader geregeld, de Zondagswet aaogevuid, dan valt de handhaving daarvan van zelf onder de bevoegdheid van het hoofd der politie. En uit verschillende beslissingen op dit punt blgkt, dat gemeentebesturen in deze eene vrg groote macht hebben en het hun vrg staat omtrent onderwerpen, tot hunne bevoegdheid behoorende, maar welke reeds door den algemeenen of provincialen wetgever waren geregeld, bij plaatselijke verordening eene nadere suppletoire regeling vast te stellen. Een vrij sterk voorbeeld op dit punt is wel het volgende: Bij de Zondagswet is voorgeschreven dat gedurendeden tgd,voor de openbare godsdienstoefening bestemd, de deuren der herbergen en andere plaatsen, alwaar drank verkocht wordt, zullen gesloten zgn. Bij het ontwerp dier wet wilde men veel verder gaan en ook bepalen dat gedurende dien tijd geen ingezetenen maar wel reizende personen in die gelegenheden mochten toegelaten worden, maar de Raad van State had daartegen ernstig bezwaar, omdat zulk een verbod hem te streng voorkwam. Op grond daarvan werd die bepaling dan ook weggelaten. Het voorschrift betreft dus alleen het verbod van de deur te laten openstaan. En toch werd te Dirkßland bij verordening bepaald, dat op Zon- en feestdagen de houders van koffiehuizen, tapperijen, slijterijen, kroegen of dergelijke huizen, die huizen niet mogen openen, noch gelagmakende personen ontvangen, dan na het eindigen der laatste openbare godsdienstoefeningen op die dagen. Een tapper aldaar werd bij vonnis van 28 Aprü 1871 wegens overtreding daarvan door den kantonrechter te Sommelsdijk veroordeeld tot ƒlO boete, terwijl de Hooge Raad bij arrest van 17 Juli van dat jaar verwierp het beroep in cassatie van den ambtenaar van het 0. M., die meende dat de geest der Zondagswet in deze was geschonden en gehandeld tegen art. 150 der Gemeentewet. De Hooge raad maakte uit, dat er geen strijd bestond tusschen art. 198 der toegepaste gemeente-verordening en art. 3 der Zondagswet en dat bij deze wet de regeling van de viering der Zou- en feestdagen niet uitsluitend aan den rgkswetgever wordt voorbehouden, vermits die wet óok plaatselijke en andere reglementen omtrent dat onderwerp neveus zich bestaanbaar acht. De gemeentebesturen blgken dus iv deze ook eene vrg groote bevoegdheid te bezitten, tenzij van administratieve zgde tegen dergelijke bepalingen in plaatselijke verordeningen bezwaren worden gemaakt. Maar zelfs, al bevat eene plaatselijke verordening zulke bepalingen niet, waarom zou voor een burgemeester ook art. 10 van het wetboek vau strafvordering niet gelden; en hij niet bevoegd zijn proces-verbaal op te maken bij overtreding der Zondagswet ? Waar de gevoelens echter verschillen, zou het goed zgn dat van boogerhand eene beslissing werd genomen, die ook al weer zou kunnen meewerken om het dwaze en — in verband met het te Dirksland gebeurde — het gevaarlijke van de Zondagswet in het licht te stellen. Dat de ambtenaren der Rijkspolitie in deze niet handelend optreden en het voorbeeld van Haarlems burgemeester volgen, is echter een feit. Zelden of nooit hooren wg van processen-verbaal, door hen op grond van overtreding der Zondagswet opgemaakt. En in alle steden, evenals op het platteland, vooral in Noord-Brabant en Gelderland, zou daartoe nog al eens gelegenheid bestaan. Zoo wordt dus in deze met twee of wel met nog meer maten gemeten; en dat met een wet, wier strekking van algemeenen aard is, en waarmee men tot hoofddoel had hare zegeningen uit te spreiden over de „geheele uitgestrektheid der Vereenigde Nederlanden". Die ongelgkmatige toepassing; dat niet handhaven dezer wet is juist hare gevaarlijke zijde; omdat nu velen blootstaan aan verrassingen, als te Haarlem, en gestraft kunnen worden, terwijl andéren ongemoeid worden gelaten. Bij de strooming, die zich tegenwoordig meer en meer openbaart, blijft een dergelijke wet een gevaarlijk wapen. Laat daarom gelijkheid in deze heerschen en ook 's Rijks politie aan bare handhaving de hand houden of laat men de wet intrekken. Treedt toch 's lands overheid op om deze wet te doen herleven, dan bewgst zij ten minste allen een dienst, die er prgs op stellen hare onrechtvaardigheid, hare onhoudbaarheid in het licht te stellen. In de eerste plaats treedt zij dan met voeten de rechten der Israëlieten, die op hun Sabbath geen bescherming genieten; dan mengt zij zich in geloofszaken, b.v. óp een dag als Goeden Vrijdag, door velen gevierd, die vooral op dezen dag ernst en rust wenschen en verstoring alles behalve aangenaam vinden; en wordt zg van zelf onbillgk tegenover de katholieken, die een ernstige en plichtmatige viering van hunne feestdagen zouden wenschen. Het is waar: in de Zondagswet is alleen i sprake van Zondagen en feestdagen „als i door de kerkgenootschappen van den ehrit> ' telijken godsdienst dezer landen algemeen > erkend en gevierd worden", maar toen ; ditj ia de wet werd geschreven, beging men reeds een onbillijkheid tegenover metchristelijke genootschappen, terwijl er sinds 1815 en 1886, toen de wet werd herzien, al weer zoovele kerkelijke dagen bijgekomen ziju, dat, wil men in den geest der wet handelen en „viering bevorderen van dagen, aan den openbaren christelgken godsdienst gewijd", eene herziening dringend noodig is. Want ook uit dat oogpnut voldoet zij niet meer. In menig opzicht beamen wij wat wg in het jongste nommer van het weekblad De Amsterdammer lazen; het ligt zoo geheel in de lijn van al wat wij vroeger reeds opmerkten. De redactie van dit blad schreef dan: „De Zondagswet kan van overheidswege alleen worden voorgestaan met het oog op sociale belangen, en al is er niets tegen om den Zondag, die van onds rustdag is, als rustdag te behouden, en hem zelfs tot rustdag te bestemmen bij bedrijven waar nu zulk een dag ontbreekt, — de sociale eisch mag niet zoo geformuleerd worden, dat onnoodig de belijders van het eene geloof boven die van het ander, of boven de lieden zonder geloof, bevoorrecht worden. Welk een onrechtvaardigheid uit sociaal oogpunt, b. v. Israëlieten, die Zaterdag hun rustdag houden, te dwingen ten genoege hunner Christelijke medeburgers Ook Zondags hun winkels «ft sluiten. En het sociaal belang bg winkelsluitiug op Zondag is bijna geheel afwezig. Op Zondag zijn het niet de groote magazijnen, die openblijven, maar de duizenden kleinere, waardoor man, vrouw, zoon of dochter, of dienstbode, meestal slechts enkele uren per dag, de klanten, die het gemakkelijkst Zondags hun inslag kunnen doen, worden geholpen. Bij een algemeen verbod van winkelnering op Zondag zouden tal van kleine luiden worden benadeeld, die nu als koopers zich juist op dien dag van het noodige voorzien, in de steden niet alleen, maar nog veel meer op de dorpen. Bovendien er zgn bedrijven en neringen, waarvan juist op Zondag het meest gevorderd wordt, en die door zulk een sluiting niet kunnen worden getroffen; het personeel, daarbij in dienst, zou door de Zondagswet niet worden gebaat; terwgl het toch, meer nog dan de overige, recht heeft op bescherming. Noodig is dus — als deel der sociale wetgeving — een wet, verzekerende aan eiken loondienaar één rustdag per week, maar met de vrijheid om dien rustdag te kiezen in overeenstemming met de eigenaardige behoeften van het beroep, de nering of het bedrijf. Het is een eisch van humaniteit, dat de wetgeving voor de rust der werkenden zal zorgen .... maar deze humaniteitseïaeh mag niet door partijbedoelingen worden misvormd en alzoo gemaakt tot een middel om de burgers te dwingen tot een huldebetoon aan het een of ander Sabbathsgeloof. Hiertegen moet men op zgn hoede ziju. Daar zijn nog altijd menschen, uitstekende christenen vaak, die er niet tegen op zouden zien anderer vrijheid in te korten, ter eere van hun eigen subjectieve meening omtrent bovenaardsche dingen. Dat echter mag niet. Geloovigen en minder of in het geheel niet geloovigen kunnen alleen in vrede blgven leven door elkaar de vrijheid te gunnen ; het niet als meerderheid of minderheid elkander lastig te maken. En even als men geen «./taoZdwang wil uitvoeren maar Verplicht, om ieder burger geheel vrg te laten in de wgze waarop hg zgn kind zal laten onderwijzen, zoo moet ook het beginsel der vrijheid geëerbiedigd worden bg het eischen vau een rustdag per week, opdat elk zich kan richten naar zgn belang en inzicht. Wg zgn in Nederland, na de aanvankelijke bevrediging ten opzichte van het bijzonder onderwijs, op een te goeden weg, *) dan dat het niet te betreuren zou zgn, als vaa kerkelijke zgde een actie werd ondernomen, die tot reactie leiden moet. Het is waar, daar zgn er die, ook zonder aan Babbathsheiliging om des geloofswille te *) Dit zg* vg niet eens. Hoewel wg meewerkten om dei eersten atap op die» weg te settei, heeft toch de ervaring geleerd dat hg ■iet tot het gewenschte doel heeft geleid. De eieohen der tegeipartg worden ateedi hooger. (Bed.) denken, voorstanders van een streng toe te passen Zondagswet zich verklaren. Enkele, meest zeer rijke personen, die af en toe in Engeland komen, en al wat Engelsch is hebben leeren bewonderen, kunnen het wel eens zoo ver brengen, dat zg ook een vervelenden Engelschen Zondag onder hun idealen voor Nederland inschrijven. Of de heer Boreel een derznlken is, weten wij niet. Maar ook deze heeren moeten zich geen groot succes beloven van eenige Zondagswet, De nationale zeden hier te lande brengen nu eenmaal mee, dat de Zondag, behalve voor kerkgang, de dag der uitspanningen, van het reizen voor zijn genoegen, van het cafébezoek euz. wordt Dit te keeren is een hopeloos pogen; het in de goede richting te leiden door, juist op den Zondag, de beste gelegenheden tot amusement te openen, is een krachtiger middel tot volksopvoeding dan elke Zondagswet, terwijl zulk een streven zeker bet bijzonder groote voordeel heeft, dat het op peenerlei wijs medewerkt tot het aankweeken van huichelarij, — een volkszonde, die allicht welig genoeg tiert, buiten de Zondags wet-broeikas." Tot zoover het Weekblad, Onze conclusie zou zgn: laat men bg algemeene wet bepalingen voorschrijven, waardoor gewaakt kan worden tegen hinder en verstoring van buiten voor hen die godsdienstoefeningen, concerten, voorstellingen oi lezingen bijwonen, opdat geen hunner in zgn genot worde gestoord. Eerken, concertzalen, schouwburgen en alle dergelijke gebouwen dienen, evenals scholen, gevrijwaard te worden voor moedwillig gedruisch. En verder, dat de wetgever in bet belang van den arbeider, in den ruimsten zin des woords opgevat, zoodat alle ondergeschikten daaronder worden begrepen, bepale dat elk hunner een rustdag vau de zeven worde geschonken. Welken dag dit zg, late men over te bepalen aan hen, die dit geldt. Elk vak heeft bgzondere eischen. Doch wg honden ons overtuigd, dal de meesten den Zondag ' zullen kiezen, den dag, die zich voor rust bg uitstek eigent en die als rustdag als 't ware is vastgeworteld in de zeden en gewoonten van ons volk. Verder ga de wetgever niet. — En treedt hg in dien geest handelend op, dan heeft ' hij ziju plicht gedaan en de billijkheid en 1 rechtvaardigheid betracht. --- Middelburg 15 April. Hoe in 't mogelijk — ioo eohrjjft men uit '• Gravenhage aai de Arnh. Crt — dat lommige measohen maar «iet *ot de wetenschap komen, hoe de troonsopvolgiag ia oas laad geregeld is! Het staat ioo duidelijk ia de Grondwet te leaea, ca tocfa lezen we nu eens ia de couranten, dat parti«uliere» of dagbladredacteur! daaromtrent de voorlichtiig vaa oaae professoren ia het staatsrecht hebben gevraagd, da» weder dat een kolonel dea ouden heer Heemskerk over die kwestie geïnterviewd heeft. Alle nieuwsgierigen of belaa git ellende a «uilen natuurlgk hetzelfde antwoord hebben gekregen : tot aogtoe was prinses Sophie, de groothertogia van Sak lea-Weimar, krachtens artikel 14 der Grond wet ala naastbestaaade vaa dea las,taio ver lede* koaiag" (Willem 111) de trooiopvolgiter va» Nederlaad; na harea dood treden hare aakomeliagea, volgaas den door oaze Grondwet «esteldea regel, dat maa gaat voor vrouwoudere tak voor jongere, ala zoodaaig op. la de eerste plaats dus de oudste zoon vaa d** éeaigea zoon vaa prinsea Sophie, die in 1895 of 1894 overleed, de thana 21jarige erfgrootbertog Willem Krist. »Ia de Kroon eenmaal overgegaan ia het atamhuia vaa Saksen-Weimar, daa blgft z. daaria to'dat dit huis geheel en al, ia de tn&aiel jjke en vrouwelgke linie is uitgeatorvea. Alleea ia dat geval komea de afitammelinge» vaa prins Frederik, ca bg oetateateaii vaa dezen die van prinses Hariaaie." --- Benoemingen enz. Bjj kon. besluit. zga benoemd tot oommiei der poiterjjea 4e kl. mej. J. M. ten Holten; tot commies der posterijen en telegraphie 4e kl. J. 8. Kniphorst; tot commies der poiterjjea 4e ki. T. Bloos, alle* tbau inraui&erair der fouterjjei; zga bevorderd tot oommica der postergea 2e kl. H. B. Graawitckel e» J. Wiaters, beide! .baas 3) kl.; tot commies 3. kl. H. Kanzitg ca J. C. A. Bosman, beiden thans 4a kl.; is aan mej. I. H. S. va» Bro?khnyzen, op verzoek, eervol ontslag verleead ala comm es der poitergen 4e kl. Aaaataanden Diaadag verleeat ds miaieter -aa justitie geea audiëntie. Wegens het overladen van Z. E. H. dea groothertog vaa Heoklemburg-Sohweria beett het Hof dea rouw aaageiomea voor acht dagen. --- Aanbestedingen. Uit door de regeering aaa da Tweede kamer overgelegde statistieke opgaven betreffende de over 1896 bigkt het volgende: I. De actieve bestanddeelen der nalatenschappen, waarvan het successierecht ia 1893 betaald is, bedroeg: am de rechte nederdalende linie ca tusscbea echtgenoote», kiad of kinderen eas. f 172.177.349; &ia de rechte opgaaade linie f 2.234 507; cia alle andere gevallea f 91.379.146; totaal f 265.791.002. Hes paaaief dier nalatenschappen bedroez ia deze drie gevallen reep. f 24.873.771; f 327.342 ca f 7 865.952 ; totaal f 83.067.065. 11. Het aaatal nalateasohappe.., die geheel vrggesteld waren vaa recht vaa successie, bedroeg: a ia de rechte aederdaleade bnia -.az. 9065; Ö ia de rechte opgaande linie 67'; c ia alle andere gevallen 2125; totaal 11,863 Het totaal bedrag vaa het zuiver saldo dezer, nalatenschappen bedroeg resp. f 8,651,638; t 43,685 ; en f 255,807, totaal 1 8,951,130. Vaa deze nalateasohappea werd aan recht van overgang aangegeven reep. f 1,608,061 ; f 5,162; en f 44,343 ; totaal 1 1,657,563. 111. Het getal der nalaten schappen, waarvan in 1896 recht vaa successie is betaald en waarop de in de wet bedoelde vrijstellingen zgn toegepast, bedroeg 646. Van deze nalatenschappen zgn vrijstellingen verleend tot een bedeag va* f 36.673 over 66, vaa f 1.375.500 over 842; en van i 92.000 over 184 nalatenschappen. IV. Successie is betaald vaa 4027 nalateaaahappen ia de rechte aederdaleade linie encf en 4892 ia alle aadeie gevallea; totaal-generaal 8919. ---