Middelburg 10 Maart. Een oud motief. „Ons verzet tegen leerplicht gaat niet uit van de overweging, dat ouders niet verplicht zijn hun kinderen een voldoende opvoeding te geven, noch ook van het beginsel, dat de overheid, tegenover den onwil der ouders, niet ten slotte het kind zou moeten beschermen. Waar we tegen opkomen is alleen dit, dat de overheid zich in plaats van de ouders stelt, en allen ouders, goeden en slechten, den regel voorschrijft, waaraan de opvoeding van hun kinderen moet beantwoorden". Aldus De Standaard, die daarna den staf breekt over de voorgestelde regeling van het herhalingsonderwijs, en ten slotte schrijft: „A.l geeft het gewijzigd ontwerp dus materieel zekere ontspanning, en financieel een minderen druk, wat het beginsel aangaat, maakt het ons van nog erger conditie". Wy hopen in ons volgend nommer onze lezers op enkele punten van het ontwerp nader te wijzen en daarbij mee te deelen wat de minister in deze zegt. Wat nu de bewering van De Standaard betreft, wy weten nu eenmaal, dat, hoe democratisch dr Kuyper is aangelegd, hy in deze nog hemelsbreed verschilt met dr Scbaepman, zyn medestrijder in tal van opzichten. Deze katholieke voorstander van leerplicht, zou u wel zeggen, dat bij alle regelingen de wetgever het oog heeft op de kwaadgezinden of onverschilligen ; en dat de goeden daaraan ztch ook dienen te onderwerpen. Zij hebben geen dwang noodig; maar zij beseffen dat die noodzakelijk is, om het goede beginsel, dat zij zelven huldigen en toepassen, ten nutte van het algemeen, meer en meer in onze maatschappy te doen doordringen. Zij voelen den dwang niet; zij begrijpen ir vrgheid te handelen en onderwerpen zich daarom gaarne. Dr Kuyper moet dat beseffen; daarvoor ie hy veel, veel te verstandig. Er is geen maatschappij, geen corporatie, geen kerk bestaanbaar zonder voorschrifter en reglementen, om de onwillïgen in het goode spoor te houden. En de leerplicht is noodig ter wille van dc kinderen, wier ouders niet beseffen wat zij tegenover dezen verplicht zyn. Dat belang is nauw verbonden aan bet algemeen welzijn; en in verband daarmee moeten anderen zich ook schikken naar het onvermijdelijke. Bovendien, waar de vrijheid blijft bestaan om zyn kinderen te laten onderwijzen zooale men zelf wil, is er waarlgk geen enkele redet. om zoo hoog op te geven van de inbrenk, die de Staat, by invoering van leerplicht, zou maken op het recht der ouders hunne kinderen op te voeden zooals zy zelven verlangen- Dat recht blijft ongeschonden. De redeneering van De Standaard is weer een bewijs te meer, hoe de democratische ideeën van den hoofdredacteur meer een platonisch dan een practisch karakter dragen. --- VROEGER EN NU. Prof. mr Treub hield Woensdag avond in de groote gehoorzaal der Amsterdamsche univer aiteit een voordracht over de economische politiek der middeleenwsche steden. In die rede gaf de heer Treub een opßomming van de maatregelen, ten tijde der middeleeuwen van overheidswege genomen, om ambachtsbedrij f en handel aan bepaalde regels te binden; en hij deelde o. a. het volgende mee : „Het „atapelreeht" noodzaakt de plattelandsbewoners ter markt te gaan in de stad. Het Dordtsche stapelrecht byvoorbeeld (gegeven in de 13e eeuw), verbood het lossen van schepen, die de Merwede en Lek afkwamen, op eenige andere plaats dan te Dordt, en in dit recht werd later zelfs de Maas betrokken. De bloei der markt wordt eene levenßkwestie voor de aanverwante steden. De markt wordt onder toezicht der overheid gesteld. Met allerlei reglementen worden de poorters beschermd tegen bedrog, of te zware concurrentie van kooplieden. Merkteekenen waarborgen de goede kwaliteit van het gekochte; maat en gewicht worden aan het ryk onderworpen. Het is verboden, buiten de markt om handel te drijven, en zelfs belet de overheid, dat de waren worden opgekocht door speculanten. De regeling van het ambacht brengt het gildewezen voort. Het geeft aau de verbruikers de zekerheid, dat de werklieden huu vak verstaan en waarborgt dezen laatsten een behoorlijk bestaan. Het leerlingwezen wordt aan regel onderworpen; arbeidstijd en -loon worden vastgesteld. Het gilde waakt tegen de zware concurrentie onderling; men mag niet meer dan één winkel houden. Zoo ziet het einde der middeleeuwen de bedrij fseorporatiën als takken van gemeentelijke administratie. Het toezicht op de productie gaat zelfs eischen, dat lieden van eenzelfde ambacht in een bepaald stadsdeel samenwonen. De prgzen der eerste levensbehoeften : brood, bier, vleesch, visch worden door de overheid vastgesteld. De stad houdt een korenschuur, om in tijden van slechten oogst te kunnen bijspringen." Kieuw zijn al deze bijzonderheden niet. Wie de geschiedboeken opslaat, zal nog vele andere dingen te lezen krijgen, ter aanvulling van de hier verstrekte gegevens. Wij vestigen dan ook od het boveastaande alleen de aandacht, om te doen zien, dat reglementeering van arbeid en bedrijf een historisch feit is, dat niet eerst in onze dagen de gemoederen bezig houdt. Die reglementeer] ng heeft de wereld reeds vóór eenwen en gedurende eeuwen gekend, en de sociale wetten, welke thans in verschillende landen worden ingevoerd of aanhangig gemaakt, zyn betrekkelijk slechts onbeduidend, wanneer men ze vergelijkt met die, welke in vroeger tijden de steden en Btaten beheerschten. Het was de Revolutie, die aan de sociale wetgeving der middeleeuwen een einde maakte. En desondanks wordt thans van conservatieve zijde telkenmale gevreesd en geklaagd, dat wij den revolutionnairen weg opgaan, wanneer men tracht iets van die oude reglementeer ing, gewyzigd en getemperd naar de omstandigheden natuurlijk, te doen herleven. Is dit niet vreemd ? Bewijst dit niet, dat ons gemeenschapsbegrip ontzettend heett geleden, zóo zelfs, dat, wat de christelijke geest der middeleeuwen deed ontluiken en bloeien, velen onder ons doet gruwen als een uiting van revolutiegeest en socialisme?... (Het Centrum). --- TWEEDE KAMER. Zooals iv een groot deel der oplaag van ons vorig nommer reeds is gemeld, bracht Donderdag de kamer de behandeling der mijnwet ten einde. Verworpen werd, met 63 tegen 11 stemmen, het amendement-Van Kol en met 57 tegen 17 stemmen het amendement-Hordijk, waarna artikel 35 is aangenomen met 62 tegen 12 stemmen. Vervolgens zijn de overige artikelen goedgekeurd. De eindstemming heeft Woensdag plaats. --- Leerplicht. De vergelijking van het gewijzigd ontwerp met de bepalingen van het oorspronkelijke, door den minißter toegezegd, is thans aan de Kamer in druk toegezonden. De commissie van rapporteurs betrekkelijk het leerplicht-ontwerp heeft, daar, blijkens het by de memorie van antwoord gevoegde wetsontwerp, het voorstel der regeering in opzet en uitwerking dermate gewijzigd is, dat een nieuw onderzoek in de afdeelingen naar haar inzien wenschelijk is, aan de Kamer voorgesteld het gewijzigd wetsontwerp opnieuw in de afdeelingen te overwegen. --- ONGEVALLENWET. Twee en twintig fabrikanten te Enschedé hebben een adres aan de Tweede kamer gezonden, waarin zij hunne bezwaren tegen het wetsontwerp op de wettelijke verzekering van werklieden tegen ongevallen onder woorden brengen. Hoewel zy het beginselder aansprakelijkheid van den ondernemer voor de in zyn bedryf voorkomende ongevallen niet bestrijden, meenen zij toch, dat de kosten, die daarvan het gevolg zijn, niet altijd zullen gebracht worden onder de noodzakelijke onkosten van het bedryf, die als zoodanig aan de afnemers der betrokken industrie in rekening kunnen worden gebracht en, wanneer het bedrijf niet in bloeienden toestand verkeert, zullen moeten verhaald worden op de loonen der arbeiders. Verder betuigen de adressanten instemming met het adres der firma Gebs Stork en Co. te Hengeloo, wat betreft de buitengewone kostbaarheid van de in het wetsontwerp voorgestelde regeling. Zy verzoeken ten slotte de Kamer het ontwerp niet aan te nemen, tenzy zoodanig ge wyzigd, dat alleen de aansprakelijkheid der werkgevers wordt vastgesteld, het bedrag der vergoedingen wordt geregeld en overigen» de wijze waarop de werkgevers de hun opgelegde verplichtingen willen nakomen aan benzelven wordt overgelaten. Waarborgen voor de nakoming der verplichtingen zouden natuurlijk in de wet kunnen worden opgenomen. --- ATJEH. Blijkens hier te lande ontvangen telegrammen marcheerden Zaterdag het veertiende bataljon icfanterie en twee peletons cavalerie naar de kloof van Tamseh. Twee compagniën blijven te Segli. Van dezen tocht was reeds sprake in een der jongste ontvangen mails. De beschieting eener naar deze kloof uitgezonden verkenningscolonne had geleerd, dat de benden van den toen nog levenden Toekoe Oemar zich op de hoogten nabij de kloof nestelden, en daardoor een voortdurende bedreiging vormden. Het was daarom dat generaal Van Heutsz, die reeds vroeger daar „schoonscbip" bad gemaakt, het plan had opgevat een kolonne uit te zenden, welk den vijand van de hoogte zou moeten verdrijven. Tegelijk zou dan worden omgezien naar een plaats, welke geschikt was voor een vestiging, welke den omtrek zou behèerschen en de Atjehsche benden voor goed op een afstand zou honden. Men zie Laatste berichten. --- BENOEMINGEN ENZ. Bij kon. besluit is benoemd tot advocaat-generaal by den Hoogen Raad der Kederlanden mr T. J. Koyon, thans advocaat generaal bij het gerechtshof te Leeuwarden; zijn benoemd, met ingang van 1 Mei 1899: tot president der arr.-rechtbank te Groningen jhr mr J. Remees van Iddekinge, thans vicepresident van gemeld college, en tot vice-president dier rechtbank jhr mr 0. Q. van Swinderen thans rechter in genoemd college; zyn benoemd tot notaris binnen het arrondissement Maastricht, ter standplaats Maastricht, J. J. A. Bauduin, carifHdaat notaris aldaar; binnen het arr. IL-arlera, ter standplaats Haarlem, J. van Ek, candidaat-notaris aldaar, en binnen het arr. Dordrecht, ter standplaats Klaaswaal, A. van Weel, candidaat-notaris te Znidland; is aan den, wegens langdurigen dienst met recht op pensioen uit den zeedienst outslagen torpedomaker-majoor J. W. L. van Ark toegekend de zilveren eeremedaille der orde van Oranje Nassau en aan den gepensioneerden sergeant W. F. van Langen, militair wachter op het fort aan den Uppelschen dijk; is aan den luit. t./z. 2e kl. A. Waller vergunning verleend tot het in Oost-lodiê" waarnemen van eene particuliere betrekking buiten het zeewezen voor den tyd van zes maanden, onder stilstand van non-activiteitstraktement en zonder opklimming in de ranglijst; zijn benoemd bij het wapen der inf., tot kapitein, bij het 7de reg., de eerste-luit. A. C. P. Charlouis, van het 6ie; en tot eerste luit. by bet 3de, de tweede luit. H. C. B. Schregardus, van het 7de reg. --- UIT STAD EN PROVINCIE. Bij kon. besluit is, zooals nog in een deel der oplaag van ons vorig nommer gemeld werd, benoemd tot Bubst-officier van justitie bij de arr.-rechtbank te Groningen mr B. van Keten, thans subst.-ofT. van justitie bij de rechtbank te Zierikzee. In de St. Crt van heden is opgenomen het gewone beßluit van den minister van waterstaat enz. omtrent de letterteekens van schepen, in Kederland thuis behoorende, die de saevieHcherij uitoefenen. --- Uit Vlissingen. Het ss. Adria, behoorende tot de Sed Star Line, komende van Antwerpen en bestemd voor Kew-York, iB Donderdag avond, ter hoogte van het vuurschip Wielingen, in aanvaring gekomen met het Eng. ss. Amaryllis, komende van Tomaron en bestemd voor Gent. De Adria, waarvan drie platen aan den boeg zgn ingedrukt, is naar Antwerpen teruggestoomd, terwijl de Amaryllis, waarvan bij de aanvaring de geheele kop werd ingedrukt, de reis naar Gent heeft voortgezet. Het kostte aldaar heden morgen heel wat moeite om een os, die, vóór met den slager kennis te maken, eerst nog eens een bad wilde nemen en daartoe de Pottekade koos, op 't droge te brengen. Het dier, dat door de kommïezen bg 's rijks belastingen bij een slager was benaderd, had zich bij het verlaten van den stal aan zijne geleiders ontrukt. Ka eenige straten doorgehold te hebben, zonder ongelukken te veroorzaken, liep het eindelijk in genoemde kade. Een drietal mannen van het Nederlandsch loodswezen, die in de kade bezig waren met banken van een schokker, begaven zich met hun vlet naar het dier en wisten de loshangende touwen, die om de horens bevestigd waren, te grijpen en aan de vlet te bevestigen. Zoodoende was men in staat den os naar de afhelling te doen zwemmen. Nadat het dier, dat, dank zy het frissche had, heel wat kalmer was geworden, op het droge gebracht was, werd het gebonden en per sleeperswagen naar zgn bestemming vervoerd. Ook in Vlissingen [zal het trio Homes, Fey, en Davenport eene voorstelling geven in het genre als het hier doet en waarop wij reeds gewezen hebben. De luitenant ter' zee le klasse J. J. Hissing wordt met 16 dezer gedetacheerd te Vlissingen, ten einde tegenwoordig te zijn bij de gereedmaking van het pantserdekschip Noordbrabant, in aanbouw bij de fabriek van de koninklijke maatschappy de Schelde aldaar- In eene Donderdagavond op bet Slot Ostende te Goes gehouden vergadering der vooruitstrevende liberale kiesvereeniging Vooruitgang zijn de heeren A- A. ter Haar, J. den Hollander en A. W. A. Ross als bestuursleden herkozen en twee nieuwe leden aan het be stuur toegevoegd, nl. de heeren W. Kakebeeke en A. Schrijver. Verder werden nog eenige huishoudelijke zaken behandeld. — Op den a. s. tweeden Pinksterdag zal het fanfare-gezelschap Apoilo te Wissekerke een festival geven van Koord-Bevelandsche muziek-, zang- en turngezelschappen. Er zullen vijf corporaties aan deelnemen. De fanfare te Gamperland heeft zich, op grond van haar jeugd, doch onder betuiging van Bympathie, verontschuldigd. Binnen enkele maanden zal Stavenisse eene inrichting ryker worden, waaraan reeds sedert langen tgd groote behoefte bestaat. Het vroegere schoolgebouw met anneie onderwijzerswoeing werd verleden jaar door de gemeente verkocht aan den amhtsheer, mr J. v. d. Lek de Clercq van Stavenisse, vice-president der rechtbank te Middelburg. Door dcc noodigen bij- en verbouw worden deze gebouwen nu ingericht tot bewaarschool, welke geheel opgericht en onderhouden wordt door genoemden heer. Door deze schenking wordt aan de inwoners aldaar een groote weldaad bewezen ; vooral aan de vele ouders die hunne bezigheden buitenshuis, op den akker b, v.. hebben. Donderdag avond trad in die gemeente voor de leden, met hunne dames, der vereeniging Tot nut en Genoegen op de heer Jan C. v. d. Grijp uit Den Haag, met een uitgekozen programma van voordrachten op elk gebied. Hy verwierf een groot succes bij een aandachtig gehoor. --- Uit Terneuzen. In de Donderdag aldaar, onder voorzitterschap van den burgemeester, gehouden vergadering van den gemeenteraad werd in geheime zitting behandeld een bezwaarschrift tegen art. 1 der brand weerverordering, aan Ged. Staten gezonden en door dit college in handen van den raad gesteld. De raad erkende de juistheid der bezwaren en besloot het art. 1 weer te wijzigen zooals het oorspronkelijk door den heer v. d. Moer was voorgesteld. Als overgangsbepaling werd verordend, dat de vroeger ingeiyfde personen gehouden blijven by brand of excercitièu hunnen dienst te verrichten. Een adres van Aug. Maandag, koffiehuishouder, die den raad verzocht te bewerken dat de vergunning, verleden jaar eerst door burg. en weth. verleend en later weer door dat college ingetrokken, hem weder worde gegeven, werd gerenvoyeerd naar burg. en weth. als behoorende het verleenen van vergunningen tot de bevoegdheid van dat college. Het primitief kohier der hondenbelasting werd vastgesteld op een bedrag van f 710.50. Van den minister van waterstaat is bericht ontvangen dat een telefoonlijn naar Sluiskil zal worden aangelegd, zoodra daartoe, in verband met andere aanvragen, gelegenheid is en nadat door de gemeente voor een voldoende lokaliteit en een telefoonhouder zal zyn gezorgd, waaromtrent voorstellen worden ingewacht. Tot telefoonhouder werd benoemd de heer Risseeuw, brievengaarder te Sluiskil, en zijn salaris benevens vergoeding voor lokaliteit vastgesteld op f 75. Nogmaals werd besproken overname van de Jozinastraat van den heer Grenu. De raad wil bedoeld eindje straat wel overnemen, mits de beer Grenu daaraan nog eenige werkzaamheden laat verrichten, waartoe deze echter niet genegen is. Ka breedvoerige discussie werd besloten van den heer Grenu een definitief schriftelijk antwoord in te wachten, Thans kwam aan de orde de bespreking van de geopperde grieven tegen den gemeente-bouwmeester. Kaar aanleiding van het door den heer Van der Hooft ter verdediging van zijn zoon, den gemeente-bouwmeester, in de Tem. en Midd. Crt. geplaatste ingezonden stnk, was een schryven ingekomen van de heeren Visser, Van den Hoek en Van de Velde, leden der commissie van fabricage, om zich te verdedigen tegen de in bovengenoemd stuk tegen hen ingebrachte beschuldigingen. De voorzitter deelde mede, dat dit rapport in besloten zitting was behandeld en vroeg of een der leden, de heer Van den Hooft misschien, er iets over wenschte te zeggen. Dit bleek niet het geval te zijn. (Tengevolge van het besluit der meerderheid om dit rapport niet in publieke zitting te behandelen, hadden de heeren Harte, Van IJsselsteyn, Visser, Van den Hoek en Van de Velde de vergadering verlaten, tot zy weder openbaar werd.) Door de vijf genoemde heeren werd nu een protest ingediend tegen dit besluit van den raad om het rapport in geheime zitting te behandelen, en verklaard dat zij zich voorbehielden om met alle ten dienste staande middelen zich recht te verschaffen. De stellers vau het rapport zgn van meening, dat de heer V. d. Hooft verre zyn bevoegdheid heeft overschreden met den bouwmeester af te raden de wijzigingen aan te brengen, die de commissie noodig oordeelde, en door burg. en weth. waren goedgekeurd. Zy verklaren, dat uit geen hunner bemerkingen blijkt van een tegenwerken van den bouwmeester, maar vragen deu heer V. d. Hooft of hy durft beweren,dat de bouwmeester instaat zou zgn geweest, zonder hnlp het bestek in den thans aangeboden vorm op te maken en of hy ook niet moet erkennen, dat bij het uitbakenen van den oprit ten duidelijkste gebleken is, dat er zonder hulp der commissie niets van zon terechtgekomen zyn. Meer voegen zij er niet aan toe; zy achten het beter dat de leden inzage nemen van de ten gemeentehuize aanwezige bestekken, begrootingen enz., door den bouwmeester ingezonden, niet twgfelende of dan zal voor den raad wel eenig licht opgaan over de bekwaamheden van dien ambtenaar. Kaar aanleiding van dit protest werd feitelijk de discussie geopend over het rapport der drie heeren. Daarin gaven dezen te kennen, dat door hen in het hun tot onderzoek gezonden bestek voor den oprit aan de Grenulaan tien opmerkingen werden gemaakt, vragender wijs gesteld, met het doel die in de vergadering der commissie van fabricage te bespreken. De in het bestek aan te brengen wijzigingen werden in de vergadering der commissie van 6 Febr. met algemeene stemmen, dus ook met die van den heer V. d. Hooft, aangenomen. O. m. werd het onderhond, op 60 dagen gesteld, veranderd op 180 dagen, met bet doel de gemeente te vrijwaren om te spoedig voor hare rekening de bestrating te moeten her leg* gen. In het door den bouwmeester aan burg. en weth. teruggezonden bestek is die termijn op 150 dagen gesteld. Dit is de eenige der wijzigingen, door de commissie van fabricatie aangegeven, waarvan de bouwmeester notitie heefÉ genomen, en dan nog wel in strijd mat betgeen hem door den waarnemenden burgemeester spoedshalve was opgedragen. Uit de over het rapport gevoerde discussie* die veel te uitvoerig was om die hier te vermelden, bleek dat de heer Van der Hooft betreurt de artikels in de couranten te hebben geplaatst en dat hg erkent verkeerd te hebben gehandeld met zijn zoon af te raden de bsvolen wijzigingen in het bestek aan te brengen. Erkend werd ook, dat de maandsuten niet door den bouwmeester aan het dag. bestuur waren ingezonden, zoodat de wethouder Vad IJsselsteiu op dat punt in 't gelijk werd gesteld. Op de vraag of de heer Van der Hooft de beschuldiging wilde terugtrekken, dat de leden der commissie zijn zoon tegenwerken, en op de uitnoodiging om daarvan éen bewys te noemen, antwoordde deze het eerste wel te willen doen, indien de drie heeren op hun beurt introkken hunne beschuldiging, dat hy de anti-revolutionnaire party had misleid door de bekwaamheden van zyu zoon op te hemelen. Verschillende anti-revolutionnaire leden protesteerden tegen de bewering dat zij zich hebben laten misleiden; zij bebben goed uit hnn oogen gezien. De heer Van IJsselsteijn vroeg daarop, of 't geen misleiding was dat de heer Van der Hooft tot den heer De Feyter zeide, dat zgn candidaat, de heer Van Wugckhuyse, aan wien hij schrifteiyk zgn stem beloofd had, niet meer solliciteerde en hy dus nu zeer goed zijn zoon kon stemmen ? En op die eene stem was het no jawt aangekomen, Do heer De ï'eljter beaamde dat de heer V. d. Hooft dat gezegd had. De discussie duurde geruimen tyd voort, zonder dat men iets verder kwam, daar beide betrokken partyen by hun eischen bleven, waarom eindelijk de voorzitter de discussie sloot. lot ambtenaar van den burgerlijken stand werd met algemeene stemmen benoemd de heer Geïll, burgemeester. Nadat nog besloten was tot het laten vervaardigen eener nieuwe kaart voor het kadaster en tot verkoop van eenige overtollige bouwmaterialen, werd deze veelbewogen vergadering gesloten. Ditmaal werd de zitting eens door publiek bijgewoond. Sommigen dezer hoorders hadden zich de moeite getroost tydens de een anderhalf uur. durende geheime vergadering te wachten. In het in ons vorig nommer voorkomende verslag omtrent de vergadering der afd. Oostburg van de Zeeuwsche landbouwmg. staat in de tweede kolom van onderen, dat de heer P. de Mmjnk opmerkte dat de in het adres beschreven toestanden hoe langer hoe meer onbetrouwbaar worden; dit moest zyn onhoudbaar. Als tweede afgevaardigde ter hoofdbestuursvergadering werd aangewezen de heer M. Lucieer, secretaris der afdeeling. ---