Middelburg 11 Maart. Een gunstigen indruk moet, dunkt ons, op alle voorstanders var leerplicht maken de memorie van antwoord der regeering op het voorloopig verslag der Tweede kamer over het aanhangige wetsontwerp. Ën zy, die ongeduldig werden over het lang uitblijven daarvan, zullen nn zeker erkennen, dat voor dit dralen gegronde redenen bestonden, omdat de minister van binnenlandsche zaken op zeer uitvoerige, zaakrijke wijze zyn standpunt nader heeft ontvouwd en verdedigd, blijkbaar met ernst heeft overwogen de bezwaren, tegen zijn oorspronkelijk ontwerp ingebracht, en aan sommige met beleid is tegemoet gekomen. Principieele tegenstanders, of bestrijders pur sang van den leerplicht op zichzelven zal de minister niet van gedachten doen veranderen; en hoe degelijk de gronden ook mogen zQn, waarop zijn standpunt berust; hoe welwillend zijn tegemoetkomende houding tegenover het bijzonder onderwgs ook moge wezen, mannen als pater Hendricbe en de zynen, die zelfs bestraffingen van eigen parüjgeiooten, o. a. van dr Sehaepman. tartten; en bladen als De Grondwet, De N. Delftsche Courant, De Hollander en hun aanhang zullen den strijd niet laten varen. Doch wat deert dat mannen als mr Goeman Borgesius, waar zy voor een goede zaak strijden. Welk een overtuiging spreekt er uit die lijvige memorie van antwoord, ïuim 46 bladzijden druks beslaande! Die doorlezende, bewonderden wij evenseer de heldere betoogtrant als het duidelijk streven van den minister, dat daaruit doorstraalt, om toch vooral geen enkel tegenargument onweersproken te laten, hoe gezocht en, laten wij dit woord eens mogen gebruiken, al klinkt het niet fraai, hoe „afgezaagd" het ook moge wezen. Want men zal toch moeten toestemmei' dat by een vraagstuk, zoo lang aan de ordt als dat van den leerplicht, zoo herhaaldelijk verdedigd en bestreden, men vanzelf telkens weer staat voor oude en gezochte argnmen ten. Dat alles is echter voor den minister geen hinderpaal om steeds even strijdvaardig te zyn. Daar hebt gy het argument dat het de regeering te doen is niet om leerplicht maai om schooldwang. Hoe dikwijls is dat al niet gebruikt en bestreden I En toch wijst dt minister er nog eens uitdrukkelijk op, dat het hem alleen en uitsluitend te doen is om het verzekeren van het noodige onderwijs aan allen. „Of dat onderwijs wordt genoten op school dan wel te huis, is der regeering onverschillig, mits slechts de waarborg bestaat, dat deugdelijk ondervijs wordt verstrekt". En dan: hoe wist men der goegemeente te verkondigen dat het der regeering te doen was om den Staat de opvoeding der kinderen in eigen hand te doen nemen. Ter bestrijding van dat beginsel schrijft de miniater nog eens uitdrukkelijk in de Memorie van antwoord: „Ook naar de meening der regeering zou een wetsontwerp, hetwelk die stelling huldigde, in beginsel syn af te keuren. Maar in het ontwerp, thans bg de Kamer aanhangig, komt geen enkele bepaling voor, welke bedoelde uitspraak ook slechts eenigermate zou wettigen Wel wordt daarbij den ouders verboden de opvoeding hunner kinderen te verwaarloozen door hun zelfs het meest noodzakelijke onderwys te onthouden, maar bet springt in het oog, dat een dergelijk verbod geheel iets anders is dan de opvoeding te willen overbrengen op den Staat. In het laatste geval belast zich de Staat met de opvoeding in de plaats van de ouders, in het eerste geval worden de onders door de wet verhinderd zich straffeloos aan den plicht der opvoeding te onttrekken- Dos juist het tegendeel. De misvatting, waaraan bovengenoemde leden zich schuldig maakten, zou verklaarbaar zgn, indien eene regeling werd voorgeßteld welke de ouders zou verplichten hunne kinderen te lenden naar een bepaald soort van scholen, by voorbeeld naar de openbare. Maar daarvan is in de versta verte geen sprake. Dit wetsontwerp laat niet alleen de ouders in de keuze van de school geheel vry, legt niet alleen volstrekt geen voorkeur aan den dag voor openbaar of bijzonder, voor neutraal of kerkelijk onderwijs, maar stelt de vrijheid der ouders om hunne kinderen geen onderwijs te doen genieten, dat met hunne innige overtuiging in strijd is, zoo hoog, dat dezen in die gevallen, waarin zij geen plaats kunnen vinden op een school van hun eigen richting, zelfs het recht behouden bunne kinderen van alle onderwijs verstoken te laten, indien zij daaraan de voorkeur geven boven plaatsing op een school van een andere richting." Maar wy willen onze lezers ditmaal liever niet vermoeien met aanhalingen nit die memorie. Zij zouden daaruit wel veel degelijke en flinks, maar toch ook niets nieuws vernemen. Hoe de minister denkt over het bijzonder onderwijs, wij hebben het hun reeds meegedeeld ; en er iB wellicht nog wel eens meer aanleiding voor eene enkele aanhaling. Het is thans slechts ons hoofddoel onze groote ingenomenheid te betuigen met het werk van den minister; hem buide te brengen voor den bewonderenswaardigen arbeid, door hem verricht, en in 't kort eens te wijzen op de verbeteringen die zijn ontwerp beeft ondergaan. Wie indertgd kennis heeft genomen van de beschouwingen, over het oorspronkelijk ontwerp geleverd, zal bemerkt hebben dat door de voorstanders algemeen bezwaar werd geopperd tegen het voorgestelde zevenjarig tijdperk voor het verplicht schoolgaan. Daaruit toch zouden groote onkosten zijn voortgevloeid voor de gemeenten en schoolbesturen, omdat nitbreiding der schoollokalen een noodzakelijk gevolg ervan zou zijn geweest. De minister wil thans een zesjarig tydvak voorschrijven; zooals nn reeds gevolgd wordt. Het vangt aan met het zevende en eindigt met het dertiende jaar. Natuurlijk blijft den ouders de vrijheid hnnne kinderen vroeger schoolwaarts te ienden; maar door deskundigen wordt nit paedagogisch oogpunt het nn voorgestelde tijdperk ook zeer toegejuicht. Zoo menig_naal is door de onderwijzers geklaagd dat, waar het laatste schooljaar het best is, de Heeste kinderen de school gaan verlaten wanneer zij zoo ongeveer den leeftijd bereikt nebben, dat zij zelf lust en ambitie beginnen te krijgen in hetgeen hun onderwezen wordt- Uit dat oogpunt is het tijdvak tus_chen het zevende en het dertiende jaar van veel meer waarde dan dat, liggende tusschen het zesde en twaalfde; en ook daarom is het een goede gedachte van den minister toe te geven aan de bezwaren, vooral om financieele redenen geopperd tegen zyn oorspronkelijk idee. Een tweede, groote verbetering brengen de in het ontwerp opgenomen bepalingen omtrent het herhalingsonderwijs, waarvan het bijwonen tot den vijftienjarigen leeftyd verplichtend is gesteld. Dit onderwys heeft tot heden jammerlijk fiasco gemaakt, en dit kon niet anders, omdat er bij gebrek aan leerplicht niets of bijna niets te herhalen viel. Omtrent die belangrijke wijziging zegt de minister in zyne memorie van toelichting: „De bepalingen betreffende het verplicht herhalingsonderwijs behoeven Blechts eene korte toelichting. Evenals by het verplicht gewoon lager onderwijs is bepaald, dat de ouders, enz. zich van bnnne verplichting kunnen kwijten Langs twee wegen: door huisonderwijs of door schoolonderwijs. Schooldwang is dns ook bier nitgesloten. Uit den aard der zaak moet de verplichting tot het doen verstrekken van herhalingsonderwijs aanvangen, zoodra het kind niet meer valt onder den gewonen leerplicht. Wanneer moet echter de verplichting eindigen? De ondergeteekende heeft gemeend als algemeene regel het einde te moeten stellen by het bereiken van den vQftien jarigen leeftyd evenwel niet op den verjaardag als zoodanig, maar by het einde van den cursus. Aan de gemeentebesturen wordt echter de beyoegdbeid toegekend den leerplichtigen leeftyd voor jongens met een jaar te verlengen. Dit is geheel in overeenstemming met het boven ontwikkelde denkbeeld, dat by het herhalingsonderwijs zooveel mogeiyk rekening moet worden gehouden met plaatselijke toestanden en plaatselijke bc' hoeften. De verlenging zal echter alleen de jongens mogen betreffen, niet omdat meisjes minder behoefte hebben aan goed onderwijs, maar omdat het verplicht stellen van herhalingsonderwijs ook voor meisjes boven 15jaar in de practijk tot beu waar aanleiding zou kunnen geven. De tegenstand van velen, om meisjes van dien leeftijd in de avonduren op school te laten gaan, behoort te worden ge gëerbiedigd. In den regel zal het herhalingsonderwijs wel vijf maanden in het jaar gedurende 10 uren in de week worden gegeven. Om echter alles, wat naar overdrijving zweemt, te vermijden, is bc. paald, dat men met 8 uren in de week gedurende vier maanden kan volstaan. De meeste artikels van deze wet zyn ook op het verplichte herhalingsonderwijs van toepas sing verklaard. Zoo ook de vrijstellingen,maar met eenige uitbreiding. Zijn er ouders, die er de voorkeur aan geven de kinderen nog een jaar langer op de gewone lagere school te laten blijven, dan behoort de wet dat niet te verbieden. De „45 minuten gaans" zijn hier tot 30 minuten ingekort, omdat het herhalingsonderwijs in de avonduren wordt gegeven. Waar enkele artikels niet toepasselijk zgn verklaard, is daarvoor een bgzondere reden. Voor vrijstelling wegens landbouwwerkzaamheden gedurende zes weken van het jaar kan natuur jk bij herhalingsonderwijs geen sprake zyn". Een derde verbetering mag wel genoemd worden het vervallen der bepaling omtrent de verplichte aanneming van leerlingen ten minste tweemaal in het kalenderjaar; eene bepaling, welke, volgens veler getuigenis, een zeer nadeeligen invloed op den gang van het onderwijs zou uitoefenen en waartegen ook wij indertijd zijn opgekomen. De voorschriften betreffende de coutiöle zijn evenzeer veel verbeterd en in menig opzicht vereenvoudigd, wat de handhaving der wet ten goede zal komen. En al vreezen wij nog altijd, dat de bepalingen ten opzichte der vrijstellingen voor gemoedsbezwaarden de deur kunnen openen voor misbruiken; bij de behandeling van bet ontwerp in de kamer zal, naar wij hopen, hieraan nog wel uitdrukkelijk de noodige aandacht worden geschonken en getracht om ontdniking van de wet onmogelijk te maken. Maar wanneer zal die behandeling nn plaats hebben ? Zal zij nog geschieden in dit zittingjaar? De commissie van rapporteurs stelt voor het ontwerp nogmaals aan een onderzoek in de afdeelingen te onderwerpen. Met het oog op de belangrijke wijzigingen, daarin gebracht, en de regeling van het berhalingsonderwijs, valt daarvoor zeker wel een en ander te zeggen, al is het te betreuren, dat de openbare behandeling daardoor weer vertraagd zal worden. De kamer bespoedige en bekorte daarom dit onderzoek zooveel mogelijk I Het vraagstuk is nn toch wel van alle kanten voldoende bekeken; en aan de meeste, ernstige bezwaren, door de kamerleden geopperd, kwam de minister te gemoet. Veel moeite behoeft het nienwe afdeelingsonderzoek dus niet te kosten. Aan de voorstanders van den leerplicht in de kamer —en die zijn er, wy weten het, onder alle partyen — thans om de regeering de behulpzame band te bieden, voortvarend, krachtig en flink, teneinde een nationaal werk tot stand te brengen, dat ons volk tot zegen kan worden. Eenige voortvarendheid in deze kan waarlijk geen kwaad. Het ministerie gaat der vertegenwoordiging voor en overlaadt haar met werk. Wij zyn verlangend nit hare handen nn eens de vrachten te zien van al dien arbeid, waartoe de regeering haar als 't ware dwingt. --- De hedendaagsche anti-Joodsche beweging. Over dit onderwerp sprak Vrijdag avond te Vlissingen de beer W. Bax van Zaandam, daartoe uitgenoodigd door de aldaar gevestigde afdeeling vanden Nederlandschen Protestantenbond. Er was een talrijk publiek opgekomen, te tairij k bijna om plaats te vinden in de kleiue zaal van den heer Stofkoper. Spreker begon met te betoogen, dat de orthodox-kerkelijke beschouwing van het Jodendom, als zouden de Israëlieten zijn bet uitverkoren en met bijzondere liefde verzorgde volk van Jehovah, hoeveel roerends en aautrekkelijks deze beschouwing ook moge hebben, toch niet houdbaar is, en ging verder na het leven en het lijden der Israëlieten van het begin onzer jaartelling af. Zoo naderde hij tot den toestand der Joden in onze dagen, hetgeen hem gelegenheid gaf uit te wijden over de heftige, algemeen doordringende antisemitische beweging, die zioh in alle landen openbaart. Hierna gaf de beer Bas in korte, doch sprekende schetsen weer, welke vervolgingen, afpersingen en verdrukking de Israëlieten te lgden hebben in landen als Rusland en Duitschland. Hy staafde zyne beweringen o. a. door bet aanhalen van eenige regels nit bet ge[gehrift van den bekwamen Russischen rabbgn Riilff, waarin deze de Europeesche vorsten smeekt, zich het ellendig lot van zyne ongelukkige geloofsgenooten aan te trekken. „Waarin," zoo vroeg spreker, „waarin moeten wy de oorzaak zoeken van dezen weerzin tegen het semitisme, van welken weerzin ons land, met zyn hoog ontwikkeld beginßel van gewetensvrijheid, Goddank, tot nu toe vry bleef?" Naar zijne meening is die in de eerste plaats te vinden in den onafwysbaren rassenhaat, bestaande tusschen Joden en Christenen, en in de tweede plaats in een gevoel van drang tot wraakneming op de moordenaren van hun profeet, dat reeds de eerste Christenen bezielde. — Menigmaal vergaten èn deze èn latere Christenen de groote beginselen van zachtmoedigheid en verdraagzaamheid, juist door dezen leidsman ook tegenover zgne vijanden gepredikt. Maar, mogen de Christenen in vele opzichten schuld hebben, spreker toonde ook aan, en wel met groote onpartijdigheid, dat ook de Joden niet geheel zyn vry te spreken van het opwekken van haat tegen hun geslacht. Op menige wondeplek in het karakter van den Israëliet legde de heer Bax den vinger, bv. waar hy sprak over hunne bekende geld- en woekersucht. Daar tegenover evenwei wees hy erop hoeveel de menschheid in 't algemeen, op gebied van kunst, handel en wetenschap, dankt aan eminente, edele zonen uit Abraham'e nageslacht. Denken wij, zeide spr., aan een Baruch Spinoza, een Rothschild, een Mendelssohn— Bartholdy en tal van anderen. Spreker eindigde met eene aansporing tot verdraagzaamheid van beide zijden, Joden zoowei als Christenen ; de laatsten vooral moesten niet vergeten, dat beide moeten en kunnen leven naast elkander, met elkander, steunende elkaar en daardoor beide gelukkig. Een warm applaus verkondigde den spreker de instemming, welke zijne woorden by zyne hoorders vonden. Na eene korte pauze, deed de heer Bax zich nogmaals kennen als een bekwaam redenaar, door een korte improvisatie op zedekundig gebied, welke ook met aandacht gevolgd en luide toegejuicht werd. Dd heer Delvoya dankte uit naam van de aanwezigen den spreker voor de aangename oogenblikken, allen door zyne bezielende voordrachten verschaft, en sprak den wensch nit spoedig weer den heer Bas te zien optreden, by welken wensch onze berichtgever zich gaarne aansluit. --- UIT STAD EN PROVINCIE. Mogen wij nog eens herinneren dat het adres van dankbetuiging aan den Czaar van Rusland, voor zgn bekend optreden ten gunste eener vermindering van krijgslaeten en ter bevestiging van den vrede, alhier ter teekening ligt bij de heeren J. C. & W. Altorffer, Van Benthem & Jutting en P. A. Janssen. De lijsten zullen in originali door tusschenkomst van het hoofdcomité aan den Keizer van Rusland of aan bet inmiddels opgetreden con gres worden aangeboden. Het hoofddoel der manifestatie is niet alleen een uiting van alle volkeren van Europa ten gunste van den vrede, maar vooral de wensch om een internationaal scheidsgerecht opgericht en bestendigd te zien, zoodat, by alle onder ben voorkomende geschillen, de arbitrage worde toegepast en dus oorlog, zoo niet geheel vermeden, zoo kort mogelijk en niet verwoestend en onmenßchelijk gevoerd zal worden. — Naar wij vernemen is de kinder-uitvoering, die in den schouwburg alhier zal plaats hebben ten voordeele van Kindervoeding, wegens ongesteldheid van eenige medewerkenden, acht dagen uitgesteld en nu bepaald op Donderdag 23 Maart a. — In de aanstaande week zal het ss. Nederland, van de maatschappy Zeeland, in het droge dok alhier worden gezet om te worden schoongemaakt en daarna de kruiser Noord Brabant, onlangs te Vlisfiingeo te water gelaten. —■ Op het eerste ontwerp der zomerdienstregeling op de Staatsspoorwegen, welke met 1 Mei a. s. aanvangt, komen op de lyn Vlissingen—Roosendaal een paar ingrijpende wijzigingen voor. De sneltrein, die tbans 's avonds om 5.33 van VÜBsingen vertrekt, gaat dan 33 min. vroeger en arriveert te Middelburg 5 9, te Goes 5.28, te Bergen op Zoom 6.6 en te Roosendaal 6.20. De laatste avondtrein van Vlissingen wordt 24 min. vervroegd en vertrekt van daar te 6.10, van Middelburg 6.21, van Goes 6.49, van Burgen-op Zoom 7.56 en komt te Roosendaal aan te 8.14. Deze treinen geven correspondentie in de richtingen Breda en Rotterdam. In omgekeerde richting komt er alleeneene wyziging in den trein, die thans 's middags te 1.10 uit Roosendaal vertrekt. Deze gaat dan 9 min. later en komt te Bergen-op-Zoom 1.37, te Goes 2.35, te Middelburg 3.5 en te Vlissingen 3.14. Alles Green wich-tyd. (G. Crt). --- Uit Vlissingen. Met ingang van 1 dezer zyn by het Belgisch loodswezen aldaar bevorderd tot zeelooda: de hutploodsen L. F. Lafère, E. L. Meyer en B. V. Maes; tot loodsleerling: de matroos van het lichtschip Wielingen F. F. Timmerman en de matroos van den maildienst, te Ostende, J. J. Corneau, terwijl de loodsleerling F. L. Lenaers, vau den loodsdienst te Ostende, in gelijke betrekking te Vlissingen overgeplaatst is en in diens plaats te Ostende is benoemd de matroos van het lichtschip Wielingen A. P. A. Willems; en tot matroos aan boord van datzelfde lichtschip: de matrozen van den maildienst te Ostende A. C. Declerck, F. X. Calemyn en E. F. Blonde; deze laat _te in plaats van den matroos F. X. Raekelboom vao datzelfde lichtschip, die tot loodsleerling te Nieuport is benoemd. De heer A. Wisse, onderwijzer te Biggekerke, is benoemd tot onderwijzer aan een openbare lagere school te Utrecht. — De ryks veldwachter C. de Waard is met 18 dezer verplaatst van Biggekerke naar Zoutelande. De vereeniging Door Oefening Volmaakter te Tholen vierde deze week haar öOjarig bestaan, onder groote belangstelling. Zij telt thans 100 leden. De rederijkerskamer Cats voerde bij die ge legenheid op De gevolgen van een leugen. Verder werden een viertal komische kamerstukjes en voordrachten ten beste gegeven ; muziek verhoogde de feestelijke stemming en een geanimeerd bal besloot de gezellige bijeenkomst. --- BUITENLAND. Beknopte Mededeelingen. Het onderzoek naar de beide aanslagen, welke Dinsdag te Toulon zonden zijn gepleegd, geeft nog al geruststellende resultaten. De bij het kruithnis gevonden dynamietpatronen waren niet gevaarlijk; de inhoud ontplofte niet eens toen men ze probeerde. En de op den schild' wacht geloste revolverschoten hebben waarschijnlijk in de verbeelding van den man bestaan. Maar al vallen dan ook de aanslagen van Dinsdag weg, dat de groote ramp van Zondag het [gevolg van misdaad was, blyft mogelijk. — De Engelsche liberalen hebben in het district Ellan weer een mooie overwinning behaald. Hun meerderheid steeg van 306 tot 984 stemmen; er werd veel drukker gestemd dan in 1895, maar de conservatieven hadden zelfs nog minder stemmen dan toen. ■— Het te Praag verschijnende Tageblatt meldt, dat de Oostenrijksche regeering een nienw plan heeft voor de bijlegging van den taalstrgd. Zij zal een Duitsch en een Czechi.ch gebied maken, en daar tusschen een gemengd gebied. Dit laatste zoo klein mogelijk, omvattende de streken waar 25 % der bevolking een andere taal spreekt. Er zullen negen „kreisambten" worden ingesteld, de meeste on' gemengd, zoodat voor de ambtenaren nit beide deelen der bevolking een voldoende carrière wordt opengesteld. — De Hongaarsche Kamer nam het voorloopig vergelijk met Oostenryk aan. — Het heengaan van den Russischen gezant was niet de eenige moeilijkheid welke de Servische regeering by het jongste feest had. Er werd cour gehouden door den koning, waarby ook de Boelgaarsche agent tegenwoordig was. Toen nu de Turksche gezant binnenkwam en den Boelgaar bemerkte, verliet hy terstond met het personeel van de legatie de zaal. De hofmaarschalk bracht de zaak echter in orde. De Turksche gezant kreeg een heele booge ridderorde en de Boelgaarsche agent werd eerst later, na het eigenlyke corps^diplomarique, ontvangen. -— De vorst van Samos is werkelijk afgezet en vervangen door Eonstantin Valganis, president van het hof van appèl te Konstantinopel* — Het is toch waar, dat de Chineesche kei* ze?iu het gezag met den keizer doelt. Tenmiuato, deze mag een gedeelte der besluiten oii'iortoekonerj. Maar de listige vrouw maakt, na ir lord Charles Beresford mededeelde, een §....ifting tusschen wat zij en wat de keizorzal b.v-racbtigen. Haar naam komt onder alle beslisten die op het volk een goeden indruk maken, b.v. dat waarbij geld beschikbaar werd gesteld voor de slachtoffers van de overstroomiüg van de Gele rivier. Maar alle harde nooten, zooals afstand van gebied, krijgt de keizer te kraken. — De Cubaansche oorlog heeft in Georgia nog een treurigen nasleep gehad. Een der regimenten neger-soldaten keerde, navolbrach ten dienat, huiswaarts om te worden afgedankt. Maar de manschappen, die op weg wat te veel gebruikt hadden, begonnen uit de vensters der coupé's te schieten op allen die zij zagen. Een sectie loste 2CO schoten. Bij aankomst te Griffin was deze plaats aan hun genade overgeleverd', waarom de militie in allerijl werd bijeengeroepen. Eindelgk vertrokken de gevaarlijke bezoekers, maar nauwelijks was de trein op weg, of het schieten begon weer, waarop de militie met een salvo antwoordde, waardoor velen gekwetst werden. Eerst te Atlanta gelukte het der politie den troep te ontwapenen. ---