Middelburg 4 Februari. Eene nadere toelichting. De heer mr H. Ph. de Kanter heeft in een ingezonden stuk in de N. B. Crt. nader de bedoeling met zgne opwekking tot de liberalen om bijeen te blgven toegelicht. Hjj herhaalt nog'eens dat er geen scheuring mag ontstaan onder de geestverwanten die er 26 Januari in geslaagd zgn een verkiezingsprogram tot stand te brengen met § 1 vooraan, dus de noodzakelijkheid van grondwetsherziening, ten einde te komen tot algemeen stemrecht voor mannen en vrouwen, als vlag in top. «De dadelgk e bereikbaarheid van dat einddoel doet niets ter zake", zoo schrijft hg verder. «Daaraan geloof ik evenmin als mgn vriei>d De Boer van Zaandam; daaraan gelooft niemand. Maar wie het program der Liberale Unie onderteekent, verklaart alle krachten te willen inspannen om dat doel, als eisch van rechtvaardigheid te bereiken, en daarvoor als eene noo dzakelgkheid te gveren. Dat zoodanige regeling van het kiesrecht eisch van rechtvaardigheid zou zgn, wordt door u (redactie der N. R. Crt.) tegengesproken. Ik verlang er niet over te twisten. Maar ik constateer dit principieel verschil van gevoelen, omdat ik geloof dat hiermee de demarcatielgn getrokken wordt tussehen de twee afdeelingen der oude liberale partg, die meer en meer door het spraakgebruik worden aangewezen als de conservatief- en vooruitstrevend liberalen. In h*»t belang van eene meer gezonde partjjgroepeering, in het belang van den terugkeer tot die eenig ware ataatspartg'en: de hervormingsgezinde en conservatieve, met opruiming van het verouderde clericaal en anticlericaal, reken ik het trekken van zoodanige demarcatielgn wenschelgk. En het blgkt uit alles, dat hetzelfde verlangen in de clericale partgen sterk doorbreekt en tot zgn recht gaat komen. Wat bedoelde nu mgn oproep ? N ï e t. mannen, broeders, laat ons geen scheuring maken in de Liberale Unie, opdat wij straks met liberalen van alle gading als é*éne staatspartij naar de stembus zullen optrekken! Volstrekt niet! Maar wel dit: Vrienden van de Liberale Unie, aangesloten kiesvereenigïngen, nu wg tot stand gebracht hebben een in veel opzichten uitstekend verkiezingsprogram, nu wg daardoor een positie in den verkiezingsstrijd hebben veroverd, die doet zien, dat wij front maken tegen de sociaal democraten en tegeljjkertgd, dat wij de sociale hervormingen krachtig willen voortzetten, te beginnen (zoo mogelgk) met definitieve regeling van het kiesrecht, laten wg nu die positie niet gaan opofferen door het kibbelen over een nesterg. Voor dat program, voor de verovering van die positie hebben geßtemd de 44 en de 33. Aan hen allen riep ik toe : Blgft het bestuur bg aftreden, dan — met wegwerping van den twistappel — uit vóór- en tegenstemmers gekozen, en van die gekozenen de vaderlandslievende toewijding, om dit ons program den kiezers aan te bieden als wegwijzer. Wg achtten het onzen plicht deze nadere toelichting van den heer De Kanter ook te brengen onder de oogen van onze lezers. De billgkheid brengt dit mee. Zg kunnen daaruit zien dat de heer De Kanter zeer na staat bij ons en bg netbestuur der Unie, veel nader zelf 3 dan wij na het lezen van zgn stuk in Het Vaderland dachten. Het trekken van de door hem gegeven demarcatielgn komt ook ons wenschelgk voor. Maar daarvan zal een natuurlgk gevolg moeten zgn eene scheiding, zooals velen wenschen en die de heer De Kanter toch ook tegenover tal van liberalen niet onnoodig schgnt te vinden. Andera verkrggt men geen zuiveren toestand. Eigenlijk gezegd, is het ons weer niet dvi- Hjk waarom de heer De Kanter niet consequent doorredeneert en zich beslist Bchaart aan de zgde van het bestuur der Liberale Unie. Volgena zgn eerste stuk, blijkens de aanhaling daaruit in ons vorig nommer: beaamt hg ten volle dat nu geen wijziging van het kiesrecht meer ondernomen kan en mag worden dan na grondwetsherziening; gevoelt hg' levendig dat die urgent ïb ; meent hg — zooals hg hiervoren schrijft — dat de demareatielgn tnsschen concervatiefen vooruitstrevende liberalen getrokken moet worden bg de kwestie der noodzakelijkheid eener grondwetsherziening om te komen tot algemeen kiesrecht voor mannen en vrouwen ; en acht hg het trekken van die lijn noodzakelgk. Dit alles nu is precies wat het bestuur der Unie ook heeft gezegd en gewild. Er is dus tussehen hem en dat bestuur volkomen eenstemmigheid op al die punten. Alleen als nu dat bestnur er op staat door de candidaten tegenover dat uitstekend hervormings programma klaren wjjn te doen schenken; ala het bestuur wenscht dat men den candidaten vraagt hoe zg daarover denken ;of zg den grooten stap tot verbetering niet te lang willen uitstellen ; of zg de door mr De Kanter zelven gewilde grondwetsherziening, evenals hij, urgent verklaren, dan spreekt hy" van nesterg. Zie, dat is ons onverklaarbaai. Zoo handelende, zou men mannen, die den weg tot verbetering wenschen 'in te slaan zoodra mogelgk, en hen die dit eerst b. v. over twintig jaar verlangen, opnieuw bg eikaar brengen en weer een allegaartje, een verzameling van »Hberalen van alle gading" krggen. Het is ons niet duidelgk hoe de heer De Kanter zgne ontboezeming over dat, naar hij zelf zegt «uitstekend" Hervormingplan, over de noodzakelijkheid van grondwetsherziening rg'men kan met zijne bewering omtrent een nesterg". Zgne nadere toelichting heeft ons zgn stuk in Het Vad. eer nog enverklaarbaarder dan duidelijker gemaakt. En wg betwgfelen of zij, die zg'n eerste opwekking zoo hoog prezen en uitspeelden tegen het E/m'e-bestuur en de 33 afgevaardigden ter algemeene vergadering, die het steunden, wel erg gesticht zullen zgn over die nadere opheldering. De houding van den heer De Kanter blgft ons halfslachtig schjjnen; en zgn schrgven doet ons denken aan het sparen van kool en geit! --- De Waterweg van Dordrecht naar zee. Ook in de Eerste kam e r is dit jaar, i bg de behandeling der begrooting voor water- < staat, bovengenoemd, ook voor Zeeland '. zoo belangrijk, vraagstuk ter sprake gebracht. ' De bespreking werd ingeleid door den heer ', Nebbens Sterling, lid der Kamer voor Zuid- Holland. Hij zeide: Mgnheer de voorzitter! In de Memorie van Antwoord bg art. 33 Watenoey van Dordrecht naar zee, leest men het volgende : ! »Den leden, die aandrongen op verbetering : van den Waterweg van Dordrecht naar zee, zg" het ondergeteekende vergund te doen opmerken, dat ook hij de wenschelgkheid en het nut dier verbetering beaamt, gelgk voldoende bigken kan uit de vroeger gewisselde stukken laatsteljjk uit de Memoriè'n van Antwoord op de Voorloopige Verslagen der Tweede Kamer van de Staten-Generaal nopens hoofdstuk 1 (§ 7) en hoofdstuk IX (art. 33) der ontwerp-Staatsbegrooting voor 1901. Het ter hand nemen van de verbetering van den Dordtschen Waterweg, hoe wenschelgk op zich zelf die ook moge worden geacht, moet, blijkens bedoelde stukken, wegens bezwaren van financieelen aard vooralsnog worden uitgesteld." Ik heb met belangstelling vooral het eerste gedeelte van dat antwoord gelezen. Maar hoezeer-ik die bewoordingen op prgs stel, ligt het toch in den aard der zaak dat, wil men eenigszins een uitkomst zien, men door het laatste gedeelte van dat antwoord teleurgesteld moet worden. Daaruit blgkt toch dat, hoezeer de Minister dan ook zelf erkent de wenseh el ijkheid van dat werk, het wegens bezwaar van financieelen aard, vooralsnog moet worden uitgesteld. Een dergelgk antwoord is niet voor het eerst ten aanzien van dit onderwerp ontvangen, maar reeds herhaaldelijk vanwege den minister van waterstaat gegeven. En nu zal men toch moeten erkennen, dat met een zoo waardeerend antwoord, voor zoover de uitkomst betreft, nog ontzagljjk weinig voor de zaak zelve is verkregen. Ik zou dus den minister in overweging willen geven om nogmaals de zaak, die hier reeds zoo menigmaal besproken is, en waarvan de wenschelgkheid ook nu weder erkend is, na te gaan, opdat zij niet als 't ware ad Calendas Graecas worde nitgesteld, en wij spoedig van den Minister zuüen mogen tegemoet zien een antwoord, waaruit niet alleen waardeering blijkt, maar ook dit, dat binnen een niet al te langen termijn aan de uitvoering de hand zal worden geslagen. De heer Rutgers van Rozenburg, volbloed Amsterdammer, bezag de kwestie van een geheel ander, naar wg meenen, nietiw standpunt. Hg zeide : Mgnheer de voorzitter. De rede, daareven door den heer Sterling gehouden, noopt mij ook een woord te spreken over dezelfde zaak. Doch vooraf moet ik hulde brengen aan de wgze, waarop die afgevaardigde de zaak ter sprake bracht en welke sterk afsteekt bg den weg, tot nog toe door anderen vaak bewandeld ter bereiking van hetzelfde doel: den weg van een beklag, een soort van gejank over miskenning, en van achterstelling van Dordrecht bij andere havensteden. De weg, ingeslagen door dezen afgevaardigde, is zeker veel meer geschikt om het beoogde doel te bereiken dan die, zooeven door mg gekenschetst en berustende op afgunst en een soort van broodnijd. De zaak van den waterweg van Dordrecht is reeda meermalen ter sprake gebracht. Zg wil eigenlijk zeggen : verbetering van het Hellegat' bewesten Willemstad. Maar tot nu toe werd die verbetering te problematiek geoordeeld, in de eerste plaats om den toestand van den bodera, hoedanige er — naar ik meen — slechts op een paar andere plaatsen in ons land gevonden wordt, namelijk in Zeeland ten oosten vau Bruinisse en aan de oostpunt van Vlieland in Noord-Holland. Die bodem bestaat tot groote diepte uit drijfzand dat, wanneer men er eenig voorwerp of obstakel op brengt, snel door den stroom wegspoelt. om op een ander oogenblik even snel weer een diepte aan te vullen. Wanneer daar een schip aan den grond raakt, is het onherroepelijk weg; he* zinkt onregelmatig in het drijfzand, of dit schuurt er in het midden of vóór of achter onder uit, zoodat het vaartuig doorbreekt. Wil men in zulk een bodem kribben, .hoofden of dergelijke werken aanleggen, deze zouden denzelfden weg opgaan of zeer lastig te maken of te onderhouden zijn. Dit behoefde ons echter nog niet te weerhouden om de zaak te beproeven, want wie niet waagt niet wint. Op éen ding in deze te letten is intussohen zaak, te weten dat het Hellegat niet alleen is de waterweg van Dordrecht naar zee, maar ook is de waterweg van Antwerpen naar den Rijn. Een kleine dertig jaar geleden hebben wij een grooten dienst aan Antwerpen bewezen door den aanleg van het kanaal door Zuid- Beveland, ter vervanging van den ellendigen waterweg van het zocgenaamde land, d. w. z> het verdronken land tussehen Bergen op Zoom en fort Bath. Maar nog veel grooter dienst zou zijn de verbetering van het Heflegat. Dan kreeg Antwerpen, dat nu een betere spoorwegverbinding met Duitschland heeft dan Rotterdam, een bgna even goeden waterweg ala Rotterdam naar den Rgn. Nu zal men, en met zeker recht, zeggen: waarom zouden we, omdat tevens een buurman er van voordeel trekt, een werk nalaten waarvan wij zelven kunnen profiteeren ? Ik antwoord: dat nalaten moeten wij niet, als wg maar zekerheid hebben van een goeden uitslag; doch neen, zekerheid vraag ik niet, en hebben wg bij zulke ondernemingen geen recht te vragen; maar wel een goede kans; en of die hier bestaat acht ik zeer twijfelachtig. Ik betwijfel of Dordrecht, als de verdieping van het Heilegat gelukt, zgn oud standpunt herwinnen zal, of ook maar tot een belangrgke haven weer opleven zal tussehen Antwerpen en Rotterdam.' Dat men daaraan in Dordt zelf gelooft, denk ik niet. Problematiek is de zaak in hooge mate, en in alle opzichten. Problematiek of zg technisch uitvoerlgk is, en problematiek is het, of zg, uitgevoerd en gelukt, de verlangde vruchten dragen zal. Het eenige wat vaststaat is, dat zg zeer kostbaar zijn zal. Men moet er op rekenen dat, wanneer aan het werk de geraamde millioenen verwerkt doch ontoereikend gebleken zgn, men, eenmaal in het schuitje, niet zal kunnen nalaten er nog een gelgk getal millioenen, of misschien eenige malen hetzelfde millioenenaantal in te steken. Bovendien wordt het werk kostbaar in verband met de fortificatiën, die bg het vervallen van den drempel van het Hellegat, om den vijand te keeren, gemaakt moeten worden. Nu heeft men getracht te betoogen dat dit van later zorg was, dat men maar moest beginnen met het Hellegat te verbeteren, en later aan de forten ter verdediging kan denken. Maar dan rekene men hierop, dat, is de verbetering van het Hellegat eens een feit, de oppositie tegen aanleg van de forten niet zal uitblgven; en ik acht het niet twijfelachtig, of zg, die nu op onbescheiden voet op de verbetering van den waterweg aandringen, (de vorige spreker behoort tot dezulken niet) in de voorste rij zullen staan der tegenstemmers bg een voorstel tot het verleenen van gelden voor den bouw van de forten, noodig gemaakt door het met hun medewerking in het leven geroepen nieuwe vaarwater. Hier geldt vooral de gulden spreuk: laat ons bezinnen eer wg beginnen, De heer Fransen van de Putte nam den heer Rutgers over zgne beweringen even a faire. Mgnheer de voorzitter, zoo zeide hg, het komt mg' voor dat de heer Rutgers van Rozenburg wel een beetje ondankbaar is. Wg, die hier lang gezeten hebben en ons herinneren alles wat er voorgevallen is met het kanaal naar Urnuiden, gedurende tal van jaren onder verschillende Ministeriën, weten hoe optimistisch die geachte spreker steeds was ten opzichte van dat werk; toen had hg geen bezwaar tegen Bteeds klimmende eischen aan de schatkist voor dat werk ; zelfs niet tegen dure forten, die voor 's lands rekening gebouwd moeten worden, en daarom vind ik zijn houding ten opzichte van Dordrecht onbillgk en onrechtvaardig. Ik herinner er aan, dat er een Staatscommissie ingesteld is geworden over verbetering van een waterweg van Zee naar Dordrecht en dat die in de eerste plaats heeft voorgesteld verbetering van de Oude Maas, als waarmede Dordrecht zou geholpen zjjn. Onjuist is het wat de geachte spreker zegt over dat breken van schepen, tengevolge van het drijfzand. Uit eigen ervaring weet ik, dat in het Hellegat wel eens schepen aan den grond gezeten hebhen: de grond was er los en het gaf oponthoud, maar gevaar was er niet aan verbonden. En wat Antwerpen betreft. Ik vrees die concurrentie niet; waar wg nu ovêrspreken is die vaart van Antwerpen naar den Rgn; daarvoor is diepgang genoeg en is verbetering van het Hellegat niet noodig. Het is dus niet gerechtvaardigd dat, waar Dordrecht vraagt om verbetering, zooals andere havensteden die verkregen hebben, wg" juist Dordrecht op die manier zouden uitsluiten. Ook de heer Van der Biesen mengde zich in het debat. Hij zeide: Mijnheer de Voorzitter !Ik had geen plan mg in deze beraadslaging te mengen, maar ik doe het, omdat ik vind dat er alle reden is om Dordrecht te helpen, als wij nagaan hoe tal van andere plaatsen door 's lands gelden geholpen zijn geworden, kleine en groote; denken wjj hierbij maar alleen aan den Rotterdamschen Waterweg, die nu nog ieder jaar bjjna 2 ton aan onderhoud kost, aan Holland op zgn smalst, het Merwedekanaal enz. enz. Men bestrijdt de uitgave voor Dordrecht mede op grond van de concurrentie van Antwerpen. Maar de heer Fransen van de Putte heeft zeer te recht aangetoond dat dit bezwaar niet geldt, daar Rgnschepen nu reeds ongehinderd met ongebroken last Dordrecht van uit Antwerpen kunnen bereiken. Men schgnt op Dordrecht te willen toepassen de Bpreuk: Cartago esse delenda, Dordt moet vernietigd worden. Daartegen kom ik op, Dordrecht, de oude Gravenstad, heeft evengoed recht op steun als andere plaatsen en als men er te lang mede wacht om Dordrecht te helpen, dan kan het gebeuren, dat de tgd er voor verstreken is, daar nu de handel hoe langer hoe meer verloopt. Ik vind dat Dordrecht geholpen moet worden, dat acht ik een daad van rechtvaardigheid en plicht. Het antwoord van den Minister van Waterstaat, den heer Lely, kwam neer op hetgeen hij herhaaldelijk heeft gezegd :de beheerder der schatkist heeft bezwaar. De minister dan zeide : Wat Dordrecht aangaat, mag ik al dadelgk opmerken, dat de reden waarom het daar gewensohte werk nog niet is voorgesteld, niet die is welke de heer Rutgers van Rozenburg daarvoor genoemd heeft. Ik ben het volkomen eens met den heer Franaen van de Putte, dat in dezen de belangen van Antwerpen geen beletsel mogen zgn om Dordrecht te helpen. Antwerpen heeft groot belang bij de Rjjnvaart en voor de Rgnschepen, die het Hellegat moeten doorvaren is het natuurlgk in hooge mate wenschelgk, dat zg daar een goed vaarwater vinden, maar de verbetering van het Hellegat heeft toch niet zóó groote beteekenis voor Antwerpen, dat daarin een reden zou kunnen gevonden worden om niet te voldoen aan het verlangen van Dordrecht. De eenige reden waarom daaromtrent nog geen voorstel is gedaan, is alleen van financieelen aard, zooals reeds in de andere kamer is gezegd. Met de verbetering van het Hellegat toch moet gepaard gaan het maken van een nieuw fort, een vrg kostbaar werk, met het oog op den vroegeren financieelen toestand had de Minister van Financiën, zooals in de andere Kamer is medegedeeld, bezwaar om thans tot het voor- Btellen van dergelg'ke werken over te gaan en werd besloten deze voorloopig uit te stellen. Ik hoop en vertrouw intusschen, dat dit niet zal leiden tot afstel en, voor zooveel het in . mgn vermogen ligt, zal ik niet nalaten te trachten dit vraagstuk weder aan de orde te brengen. --- HUWELIJK DER KONINGIN. Naar de St. Crt mededeelt heeft H. M. de Koningin Vrgdag in plechtig gehoor ontvangen den buitengewonen gezant en gevolmachtigd minister der Fransche Republiek bg Hoogstaerzelver Hof, den heer Monbel, ter overhandiging aan Hare Majesteit, ter gelegenheid der voltrekking van Hoogstderzelver echtverbintenis, van een geschenk, bestaande in een behangseltapgt, vervaardigd in de Fransche nationale werkplaats der Gobelins, alsmede van een brief van den President der Fransche Republiek, houdende aanbieding van dit geschenk. Die beleefdheid moet o. i. zeer worden gewaardeerd. Immers volgens de Fransche gewoonte is een aanbieding deze niet een offieieele onderscheiding, gelijk als een ridderorde, maar een persoonlijk huldeblijk, dat slechts zelden gegeven wordt en alleen als het in werkelijken zin een nationaal huldeblijk kan zgn. Het doek is 3.40 M. hoog bg" een breedte yan 2.33 M. en stelt voor le roman du XVlll'Siècle. Dagelgks komen ten paleize nog meer geschenken of huldeblijken in. Zaterdag werd het geschenk bezorgd van het damescomité uit den Nederlandschen adel. Het bestaat uit een kostbaren verguld massief zilveren toiletspiegel en een juweelen armband met smaragd medaillon in étui. Er is een album met calligrafische opdracht bijgevoegd. Namens de Nederlandsehe kolonie te Pinang werd aan de Koningin door den minister van buitcnlandsche zaken aangeboden een groot tegelstuk in Igst, voorstellende een gezicht op het eiland Pinang en vervaardigd op de fabriek Rozenburg. Door vrouwen en meisjes van 's Gravenhage en Scheveningen werd aan Koningin Wilheimina aangeboden de beeltenis harer moeder, in marmer gebeiteld door Pier Pander, benevens uit den glanstijd der Oud-Nederlandsche kunstnijverheid, een tafel en schrijn, met een stel van blauw Delftsch aardewerk, door Jan Harlees vervaardigd. Een aardige hulde brachten twee blonde kindertjes, dochters van een Hagenaar, die ten Paleize aanboden een mandje met twee blanke witte duifjes, de'halsjes versierd met zgden oranjelint en elk een oranjeappeltje in het bekje. --- Pensioneering gemeenteambtenaren. Naar aanleiding van een adres van het bestuur der Ned. Vereeniging voor gemeentebelangen, waarbg' aan den Minister van Binnenlandsche Zaken is verzocht de gemeentebesturen te willen uitnoodigen de, in overleg met een deskundige op té stellen vragen te beantwoorden, die den grondslag moeten vormen voor het oordeel of en in hoeverre pensioneering van gemeente-ambtenaren mogelgk is, heeft de Minister zich bereid verklaard zgn medewerking tot het instellen van het voorgenomen onderzoek te verleenen en mitsdien aan de Ged- Staten van de onderscheidene provinciën verzocht: 10. hem te willen opgeven hoeveel ambtenaren (werklieden hieronder begrepen) elke gemeente in vasten dienst heeft; en 20. de gemeentebesturen uit te noodigen de vragenlijsten, welke bun rechtstreeks door het beßtuur der vereeniging zullen worden toegezonden voor den burgemeester en ieder der ambtenaren (werklieden hieronder begrepen) in vasten dienst der gemeente zijnde, zoo volledig mogelgk in te vullen in verband met den toestand op 1 Mei en ze vóór 1 Juni rechtstreeks aan dat bestuur (adres: den heer A. De Vulder van Noorden, te Middel,burg, secretaris) te doen toekomen. --- BENOEMINGEN, ENZ. Bij kon. besluit : is, aan den onderdirecteur der telegraphie H. J. van Vianen, op zgn verzoek, eervol ontslag uit 's Rgks dienst verleend ; is benoemd tot ridder in de orde van Oranje-Nassau, de boekhouder tevens kassier, bg het vendukantoor te Samarang, Ph. Brandon. In de laatste helft van April a. s, zal een vergelijkend onderzoek plaats hebben van adspiranten voor de betrekking van klerk der postergen en telegraphie, om naar mate van de behoefte te worden benoemd. Voor bgzonderheden zie men no. 29 der St\ Ct. ---