Middelburg 4 December. Zeeuwsche Omtrekken. Een rij weg ovor den Seheldedam, die Zeeland mot Noord-Brabant verbindt, is „een onafwijsbare noodzakelijkheid" geworden. Dit wordt beweerd in het adres, door Vliaaingen Vooruit gezonden aan Gedepateerdo Staten der beide provïnoiën. In dat adres, in zijn geheel opgenomen in ons nommer van Vrijdag 15 October, wordt verder opgemerkt dat sedert 1867 znlk een weg gewenscht werd door do nabij liggende gemeenten, maar dat de behoefte er aan dringend noodig werd sedert het rijwiel meer algemeen in gebruik kwam en nog meer nu de automobiel als vervoermiddel meer en meer burgerrecht verkrijgt, o. a. van toeristen, dio nu, om Zeeland van nit Noord-Brabant te bereiken, den weg daartoe hun zien afgesneden. Herhaaldelijk is in ons blad daarop gewezen, o. n. door schrijvers van ingezonden stukken. In October van bet vorig en in Haart van dit jaar leverde H. verschillende pleidooien in het belang van deze hoogs nuttige, dringend noodige verbinding. Bemoedigend was eohter niet wat de heer W. J. F. Juten nit Bergen op Zoom meedeelde in ons nommer van 27 October 1908. Hij herinnerde er aan dat een jaar geleden, kort nadat de Kamers de bekende subsidie hadden toegestaan voor de horbedijking van de Bathpolders, de zaak van de verbinding der beide provinciën Noord- Brabant en Zeeland door het maken van een harden weg langs den Scheldedam opnieuw werd ter hand genomen door een Commissie, die zioh vormde op initiatief van den heer De Ram, lid der Kamer voor het district Bergen op Zoom en welke bestond uit genoemden heer, uit de burgemeesters der aangrenzende gemeenten Rilland en Woensdreoht, uit twee Statenleden, een uit iedere provincie, de heeren Hombach en W. Kakebeeko en den heer Juten- Deze commissie deed verschillende stappen, liet, na een audiëntie bij Minister Krans, een gedetailleerd plan opmaken, waaruit bleek dat de kosten van het aanleggen van een harden weg 90 a 100.000 gulden zonden bedragen. Er was hoop gegeven, dat het Kijk voor een derde in de kosten zou bijdragen; de commissie meende dat de provincie Zeeland ook een derde, Noord-Brabant (de weg ligt geheel op Zeeuwsch grondgebied) een zesde de aangrenzende en naburige gemeenten en polders het overige zesdo zouden bijdragen. Bij velo dier gemeenten en polders bestond echter geen lust iets te doen. Woénsdrecht b.v. weigerde f5OO te geven; de meeste Zeeuwsche polders eveneens iets bij te dragen en in de najaarsvergadering der Staten van Noord-Bmbant werd door Gedeputeerden de mededeeling gedaan dat „hnnne ambtgenooten in Zeeland er de vcorkcur aan gaven deze zaak voorloopig aan te houden met het oog op de door den Minister van Waterstaat binnen afzienbaren tijd in uitzicht gestelde bedijking bezuiden den spoorwegdam. welke een verbindings weg zal vormen met deö ruimen hoofdweg jn den Reijgerbergschen_o\A6T. Waar nn aan verschillende gemeenteraden door Vlissingen Vooruit adhesie aan zgn adreß gevraagd is en de zaak dus op nieuw ter sprake komt, is het misschien goed even de bezwaren uiteen te zetten dio tegen inwilliging van den wensch bestaan. Zijn wij goed ingelicht, dan gaat de aanslibbing bezuiden den Scholdedam geregeld voort en is het te verwachten dat binnen niet te long tijdsverloop die aanßlibbing zoo ver is gevorderd dat tot bedijking kan worden overgegaan. Is dat geschied en de dan aangewonnen polder van rijkswege verkocht, dan zullen de koopers voor hot vervoer hunner landbouwproducten een weg moeten aanleggen en zullen dan zeker den kortsten weg kiezen, die aansluit op bestaande wegen. Dio kortste weg zoujdjn van Bath naar de polders aan den Brabantsehen kant, aansluitende aan de eene zijde aan don weg van Bath naar Rilland en aan den anderen kant aan den weg van "Woensdreoht. .Niet alleen dat die verbinding korter zon wezen, maar bovendien heeft zij nog het voordeel dat de weg van beide zijden gevoed zou worden, wat bij den aanleg van den door Vlissingen Vooruit gewonschten niet het geval zon wezen wijl die aau den eenen kant door het water begrensd worden zou. Een ander nadeel is nog dat de in de nabijheid wonenden van laats HjedoeMen weg weinig of geen gebruik maken zouden, wijl zij veel gemakkelijker en spoediger Bath en Woensdreoht kannen bereiken langs den dan te maken nieuwen weg. Bovendien zou de f 90 a, f 100.000, aan een weg langs den Soheldedam besteed, grootendeels nutteloos worden uitgegeven, wijl na de ïndïjking door den polder toch een weg zon moeten gelegd worden, die ver de voorkeur zou hebben. Nn moge men tegenwerpen dat er nog eenige jaren zullen moeten verloopon eer laatstbedoelde weg er komt, maar dan is de vraag gewettigd: staat het nut en voordeel van den gewensehten weg in evenredigheid met de kosten, als men aanneemt dat hij binnen vijf, stel tien jaar niet meer gebruikt wordt? Aan deze overwegingen vermoeden wij is het zeker toe te schrijven dat weinig gemeentebesturen en polders indertijd financieelen steun verleenden en dat Gedeputeerde Staten van Zeeland er de voorkeur aan geven de zaak voorloopig aan te houden. In hoever dit standpunt juist is, beoordeelen deskundigen en tot oordcelen meer bevoegden dan wij. Wij meenden goed te doen de bezwaren, die tegen het verzoek om zulk een weg aan re leggen bestaan; de voorstanders daarvan zijn thans in de gelegenheid dïe van naderbij te bezien en zoo mogelijk te weerleggen. Van te water eu te land. Onder dit opschrift schrijft men ons uit Oost Zoeuwsch Vlaanderen: In het land van Axel heeft zioh een commissie gevormd, die — gelijk bekend — pogingen zal aanwenden om het z. g. Axetsche got te water te verbinden met de kont der gemeente Axel. Dat dio commissie en haar pogen niet onbesproken zou blijven, ligt in den aard der dingen en — der mensohen. Vooral in dezen tijd van 't jaar, nu men stof zoekt voor het kortavonden, en men misschien aan velerlei dingen gebrek hoeft, docb zeker niet aan water. Als men zijn schoenen in het bietenland door de aarde heen trapt, dan zijn ze onmiddellijk vol water. De peeën kan men hier en daar niet uit het veld gereden krijgen: de wielen zinken tot aan de as in den slikkerigen grond. Men laat ze in manden uit het land dragen. Sn krijgt dat nog maar moeilijk gedaan, omdat men er geen menschen, dns geen handen genoeg voor vinden kan, ol verhoogt men de daggelden ongewoon. Men vertelt zelfs, dat men voor f 3 per dag nog geen volk vinden kan. Nu, een gemakkelijk werk is dat peeën-uitdragen zeer zeker niet. En, er is hniiHt bij, zoodat de werkgever allicht handen te kort komt, Vooral, omdat menig bietenbouwer lang heeft gewacht met .steken" vanwege de nattigheid, die dit jaar maar niet wilwegblijven, en gedurig terugkomt in heviger mate. En de fabriek kan niet wachten. Vanwege al dat water, den last en de kosten, daardoor veroorzaakt, moet mon van water niet veel hebben, duß ... Men vergeet, dat het bovengenoemde verbindingsplan volstrekt niet bedoelt meer water in den bodem te brengen maar het, zij het dan indirect, eruit te halen. Een waterweg immers, een goed gegraven kanaal, ïb nittoraard tot afvoer von water dienstig. Afgezien no£ van de waarde, die zoon verkeersweg te water heeft in 't belang van vervoer in een hoofdzakelijk, om niet te zeggen uitsluitend vnn landbouw bestaande streek. Men moet zien, hoezeer de mensohen en de p.iarden er uitzien, lijden, bij het transport per as van de suikerpeeën in een nat Beizoon, in een bodem van vette klei. Om niot te spreken van de karren, de wagens en hot tuig. Als men eens nauwkeurig boek hield van de slijtage, dan zou men- gemakkelijker heenstappen over de kosten, die hot maken van zoon nieuwen waterweg met zich brengt. De polderboeren zoudeu dan daar beter over te sproken zijn. En de meiißcheu aan de eentra, waar de bieten in reuzonhoopen worden opgestapeld, ziet men als zioh op twee beenen voortslepende sükmassa's zich bewegen. 't Zal nog wel wat voeten in de aarde hebben, eer de waterverbinding van bet Axelsoho gat met de gemeente Axel een voldongen feit is. Wellicht znllen er nog meer natte bietenseizoenen moeten komen, eer men er vrede bij heeft. Maar 't is alvast een gelukkig teeken van den voortgang der ideeën van den nieuweren tijd, die, onder velerlei andere dingen, propaganda maken voor beter, sneller, gemakkelijker, goedkooper vervoer en verkeer, dat daardoor ook beter kan worden gecontroleerd en georganieerd, naar vast te stellen regelen. Bovendien, het water, dat als neerslag, als regen, op onzen bodem komt, is lang niet altijd eon zegen, noch voor het land, noch voor den mensch, nooh voor het vee. De Staatscommissie voor den Landbouw heeft in haar Rapporten On Voorstellen betreffende den oeoonomisohen toestand der Landbouwers, erop gewezen dat het noodig is, bij het toenemen in aantal van de bevolking ten plattelande, in 't belang dier bevolking, meer aandacht te Bchenken aan de groote beteekenis van goed drinkwater en verbetering van de bodemverontreiniging in de nabijheid dnr woningen te plattelande. Zoolang het hemelwater zioh zonder paal of perk naar hier en daar kan „vast ■eggen, zoolang het den bodem kan dras maken, ieder oogenblik de greppels en slooten kan overvullen, zoolang zal het lang niet altijd een zegen zjjn. Zoon nieuwe waterweg kan tegelijk de suatie bevorderen en den physischen toe stand der plattelanders verbeteren. Het buiteu-gezonder-zijn dan in de steden is niet per se waar. En misschien — wie weet — komt men er dan eindelijk toe le gaan denken aan een waterleiding, als in het land van Goes Dan zon men zeker niet alleen verbetering krijgen in het vervoer te water; maar ook in het verbruik van het water. Wat niet anders dan heilzaam wezen zou. Er is hier vaak veel, te veel water. Men zou or zoo nuttig gebruik van kunnen maken. Neuzen heeft in zijn Kanaalverbindingen met Gent zulke prachtige hulpbronnen voor verkeer en handel. Kon men de landen van Axel en Hulst, door nog meer waterwegen te maken, niet daarmede in contiot brengen ? En eindelijk uitvoeren wat in het plan lag van Koning Willem I, toen hij Gent door het kanaal Gent—Neuzen dichter bij de Schelde en Neuzen dichter lig Gent bracht P iïet gevreesde nadeel, dat zou ontstaan doordat alles nit de gemeente zou weggaan, ia immers een groot voordeel gebleken ? Van hot belang van meer verkeerswegen te land schijnt men meer overtuigd te worden. In Neuzen althanß heeft zich een comité gevormd, dat een net van tramwegen wenscht tot stand te brongen, waardoor oen gansche streek, dio nu eigenlijk nog geen openbare verbinding heeft tusschen de verschillende gemeenten, zal komen in het teeken van verkeer. --- Kameroverzicht. Zitting van Vrijdag. Heden kwam de Kamer nog vóór de koffiepauze gereed met de Justitie-begrooting In hoofdzaak liep het debat vorder over de gebruikelijke „lots verbeteringen." ledere spreker had zijn speciale klanljes, wier schamele positie naar bohooren geschetst werd, en waarop de Minister do gebruikelijke „qvcrwegings-phrase" toepaste. Wie zich voor deze ~discussies" over de diverse „lotsverbeteringen" interesseert, verwijzen wij naai- de Handelingen, waarin al het gesprokene woordelijk is opgenomen. Het kantongerecht le Groningen en de verbouwing van het gerechtsgebouw aldaar gaven zoowaar nog aanleiding tot de indiening van een amendement door den heer Van Veen. Deze afgevaardigde wilde van die verbouwing niets weten, het was totaal onnoodig z. i., daarvoor f 120.000 uit te geven. Hij stelde voor den botreffenden post met f 1000 te verminderen. Minister Nclissen was echter van een geheel ander gevoelen, maar om lange discussies uit te sparen, was hij bereid de verbouwing op lo schorten, om, als het kantongerecht er stond, de Kamer ook van de noodzakelijkheid der verbouwing van het gerechtsgebouw te overtuigen. Dit was een prachtige oplossing. De heer Van Veen wist dan ook niet beter te doen dan zyn amendement maar in te trekken. Zonder hoofdelijke stemming werd de Juslitiebegrootmg goedgekeurd. Na de pauze werd het gisteren nacht afgebroken marine-de bat voortgezet, waarbij Minister Wentholt onder gewoonte zorgde voor de noodige vroolijkheid. Maar vóór den Minister spraken nog de heeren Bos en Thomson. Eerstgenoemde nam het voor den Minister op, waar deze gisteren avond door dominee Van der Voort van Zijp was gekapitteljd over zijn onverschilligheid ten opzichte der „geestelijke verzorging" van het marine-personeel. Do heer Bos meende, dat de Minister geen „opper-dominee" van de matrozen moest worden en van „gezags versterk ing" door officieele geestelijke vreesde hij, dat het tegenovergestelde effect zou verkregen worden, het gezag zou verminderen, evenals de eerbied voor den godsdienst. Dit was ook het oordeel van den heer Thomson, die geen sympathie gevoelde voor het aankweoken van een „Christelijk legertje en vloot" in tegenstelling met een „openbaar legertje en vloot". Do afgevaardigde van Leeuwarden was lang niet malsch in zijn critiek! Zijn oordeel over het beleid van den Minister luidde alles behalve gunstig, Van hervormingen was hem niets gebleken. Precies hot idee van den heer Ilugonholtz 1 Met den heer Jansen, Den Haag, was hij het eens, dat de twee torpedo-jagers er niet moesten komen. Zeer heftig viel bij ook het monopolie der firma Krupp ten onzent aan. In een geheime zitting zal dit belangrijke onderwerp nader worden besproken. .In vlagvertoon met onze miniatuurdreadnaughts zag hij geen heil. In zake lotsverbetering van het mindere personeel was hij het in velo opzichten eens met de heeren Hugenholtz, Van der Voort van Zijp en anderen. Opheldering vroeg hij over bet verbod aan marine-officie ren om in couranten te schrijven. Toen kwam Z Ex., admiraal Wentholt aan het woord, en al dadelijk wist deze ronde zeeman de Kamer in „de stemming" te brengen. Dankend voor den steun, hem door eenige sprekers verleend, vergat hij de heeren van rechts op te noemen, die ook vriendelijk voor hem geweest waren. Op deze kleine nalatigheid gewezen, luidde zijn antwoord : „maar dit is immers niet noodig, want ik zit in een rechtsch kabinet, dus steunen die heeren mij van zelf." De geheele Kamer barstte in lachen uit, alleen de admiraal bleef hoogs te rus lig. Het was een allervorniakelijkst begin 1 By do verdere verdediging ging 't met de algemeene vroolijkbeid cresendo. De admiraal sprak aldoor op een toon, zooals dat „bij ons", d. w. z. bij de marine, gebruikelijk is. Op diezelfde manier behandelde hij ook de technische kwesties, welke de Kamer „wellicht" niot heelemaal duidelijk waren. Zoo deed hij een amusant verhaal over alles wat gebeurd was bij de verwapening der Kortenaers. Hoe dit echter precies toegegaan is, was, door de voortdurende vroolijkbeid onder de dikke gelederen van luisterenden om de Ministers tafel, niet goed te volgen. Er was een „uitvinder" komen opdagen, die kardoezen met schtctkatocn had bedacht, daarom konden de kanonnen der Kortenaers nog dienst doen. Zoo meenen wij ',t althans, onder het algemeen gelach door, verstaan te hebben. Voor de juistheid durven wij echter niet instaan, het luisteren was dikwijls glad onmogelijk Toen de heer Thomson opmerkte, dat deze uitvinding reeds 8 jaar geleden bij de landmacht bekend was, liet Z. Ex. er onverstoorbaar op volgen: „best mogelijk, maar ik kan alleen zeggen, wat ik zelf weet.." Mot den heer Thomsou hield Z. Es. onder do redevoering telkens afzonderlijk kleine gesprekken. Toen de voorzitter opmerkte, dat dit niet ging, antwoordde '_. Ex., dat interrupties soms heele lange redevoeringen ~uitsparen ' ou dat die „conversaties" met den heer Thomson juist zoo heel gonoeglijk zijn. Do voorzitter bad er echter bezwaar tegen: „interrupties" dat ging nog, maar aparte „conversaties" kon hij niet gedogen Groot© vioolijkheid ontstond, toen na afloop van dit „incident" do voorzitter aan den heer Thomson. vroeg, of deze soms nog een „interruptie" voor den Minister had. Z. Ex. schoof daarbij dadelijk naar de zijde van dezen afgevaardigde om de „conversatie" voort to zetten. Het voorziltelijk vermaan werkte niet veel uit. In den verderen loop der rodevoering werden de „interrupties" voortgezet en Z. Ei. bleef het antwoord nimmer schuldig. Over de „groote bedrevenheid in de redenaarskunst" van den heer Thomson deed do Minister de Kamer nog menigmaal hartelijk lachen. Van uitstel van den aanbouw der twee torpedo-jagers wilde Z. Ex. niets weten. Evenmin van „proefnemingen." Die worden alteen aangeraden door heeren, die feitelijk tegen den aanbouw zijn. (Groot plezier bij de heeren rondom de Ministerstafel.) De mijnenstrooier is ook voor de defensie noodig. De bezwaren van de heeren Hugenholtr en Van der Voorl van Zijp kan de ministei geenszins deelen Van welke autoriteit hebben beide „godgeleerden" hun wetenschap dat 's Ministers voorstel niet deugt? (Uitbundig gelach). Tot grooten schrik van het auditorium verwijdert Z. Ex. zich opeens van de groene tafel en stelt al wandelende in de zaal plastisch voor hoe zoon „mijnenstrooier" op zee opereert (onbedaarlijk gelach). Beide theologen zouden ons willen „opknappen" met een schip, dat veel te weinig vaart loopt, „bij ons", d. w. z bij de marine, „een lam eendje" geheelen. (Nog meer vroolijkheid). Het is 's Ministers plicht te zorgen, dat zulke „lamme eendjes" buiten onze manne blijven. (Nieuwe uitbarsting van vreugde. De Minister kijkt- ernstig naar boven, waar de marine-autoritei ten van zijn departement zitten, met zijn oogen vragend ; hoe vindt ge nu dat ik 'tdien leeken uitleg?) Dominee Van der Voort van Zijp, omringd door eenige getrouwen, is de eenige m de Kamer die geen plezier heeft. Dominee had dan ook beter gedaan maar niet over den „diepgang" van „mijnstrooiers" en dergelijke marine-zaken le spreken. Met dezen zeeman achter de groene tafel, die „van politiek geen verstand" heeft, zijn dat voor een leek zéér gevaarlijke onderwerpen ' Voorts verklaarde Z Ex. dat er .tusschen den Minister en diens „bekwamen collega" van Buitenlandsche Zaken over de uitlegging der Noordzee-entente een „klein misverstand" bestond De admiraal had „kuststreek" bedoeld, terwijl de diplomaat van „kustgebied" had gesproken. Heel eerbiedig liet Z. Ex. zich over die Noordzee-ententie niet uit. Men zou zoo meenen dat Z. Ex. er niot vcol vertrouwen in hoeft. Maar om in 's Minisiers wijze van spreken te vervallen : „dat verhaal is véél te lang om nu hier te doen." Om vjjf uur vroeg de voorzitter of Z. Ex. zijn „rede" ook zou kunnen afbreken. Hierop antwoordde de heer Wentholt, dat hij „overal" kon afbreken, waarop de zitting tot Maandag a.s. werd verdaagd. Dan. krijgen wij de verzorging van do „geestelijke belangen" van het marine-personeel ; en zullen wij nog wel meer lachen --- Uit Stad en Provincie. Wg ontvingen van bet bestuur van Handelsbelang, vereeniging van den handeldrjvenden en induetrieelen middenstand teMidd elb n r g een In Memoriam Antonius Amoldut Met, door Frans Keulemans en overgedrnkt uit den Middenstandsbond. Eon goed gelijkend portret van den overledene versiert het nu in boekvorm uitgegeven o verdruk] e. Wg verwijzen liefhebbers van Bioscoopvoorstellingen naar de aankondiging in dit nommer van de Bdisons Bioscoop, die Donderdag a. e. alhier een vooratelling geeft, — Dinsdagmiddag te half vier houdt de Kamer «an koophandel en fabrieken alhier eene openbare vergadering ter behandeling van een vooratel om te requestreeren tegen verhooging der invoerrechten. — Door de keurmeesters van vee on vleesch alhier ia in deze wees: afgekeurd een vaars en een varken, beide alhier geslacht, benovens verschillende stukken ingevoerd vleesch, Ben en ander ia op de gewone manier onbruikbaar gemaakt. ---