BUITENLAND. Berlijnsche Brieven. Berlijn, 29 October 1912. Stations. Te teUen sgn ze natuurlijk de Berlgnsehe stations, maar of er iemand is, die zonder na te kgken in een spoorboekje precies weet, hoeveel stations wg hebban ? Ze zgn er in soorten. Daar zgn «FornbahnstMions*, das stations, die een afdeeling hebban voor de >Pernbahn« en een voor de Stadtbabn, die met twee «tel rails naast het dubbele stel rails der door de stad komende West-Oost-verbinding der Fernbahn loopsn, er sgoßtadlbahnstations, en Vorortstations, en Ring bahnstations, en bovendien nog de e'ations van de Hoch- und Untergrandbahn, om niet eens do Kreisbabnaiations te noemen, waarvan er bg Berlgn ook nog altgd een paar zgn, al wetea de meeste Berlgners waarschijnlijk niet eeas, dat de SeknndarbahtK, waarover de «'liegende Bl<er* nooit uitgepraat raken, zoo dicht bg het centrum der beschaving komt, als de echte Berlgner zgn stad weet te zgn. Tooh zgn er een paar, on 't is zelfs niet onm^rkwaardig, dat eon deser treintjes in het noorden der stad zelfs deneelfden naam draagt die in Twente de locaalspour siert, Heidekrautbahn zegt men hier, «sohaddespoor < zeiden wg in Twente voor een paar jaren ali ham nog. Zuivere Fernbahnhöfe hebben wg trouwons maar enkele meer. Het enorme verkeer tusschen de stad en de voorsteden, heeft de andere tot gemengde statone doen worden. Maar de Anhalter Bahnhof bijvoorbeeld, is tuiver station voor het verkeer met plaatsen op grooter afstand nu Berlgn gelegen. Het is tevens een der karakteristieke stations van Berlgn. Hier treft ge in den zomer de reieigers met den bergstok, den groenen hoed van Loden al ot niet gesierd met gemshaaid of Spielhahnveer, die willen doen gelooven, dat de drager >.en groot Nimrod is, voorts met een korten broek en de >Wiokelgamaachen". Ook de rugzak ontbreekt nooit bg deze demonstratieve bergbestggeis, die de zwaar vernagelde ach lenen roods op hot Berlgnaohe oifalt dragen, d. w, z_ tot de naastbgzgnde tramhalte on van de tram naar het station, Omitreeks Kerstmis domi. neeren hier de reinigers, die even demonstratief hun wil om wintersport to gaan beoetenen aan den dag leggen ij bun uiterlgk. Hier ook vindt ge in het Rivieraaeisoen de reizigers voor de luie treinen, die hen naar de ainren kust en de groene apeeltafel moeten brengen, wat de Berlgn er, om te toonen op hoe tatniliaren voet hg met deze wonderen der achepping staat, samenvat in het woord > Monte*. Op den Anhalter Babnhof boort ge voorts het zuiverste Soksisch, dot alle horde medeklinkers in den ban doet, naast het >derbs Boarisch«, kortom het is het minst Pruisische onder de station Kaast den Anhalter heeft ook de Stettiner Bahnhof long zgn karakter als zuiver Fornbahnot gehandhaafd. Eerst in de allerlaatste jaren beeft zich daar een voorstedenverkeer ontwikkeld, voorol sedert de Berlgnsche raad door zijn boschaankoopen doar, de aondaoht vestigde op dese streek der Mark Brandenbnrg als ontspanniagioord. De Stettiner Bahnhof is echter nog om een andere reden merkwaardig. Moge het Anhalter station reeds een geweldig vsoantieverkeer hebben, met de drnkte aan den Stettiner Bahnhof in de eerste en laatste dagen der acantie kan ook dit station zich niet meten. Maar het is drukte van anderen aard. Terwjjlde vacantiereislge-s, die van het Anhalterbabn-station vertrekken, of wier reis daar een einde vindt behagen vinden in een minimum van bagage is de reiziger, die zgn reis, de vacantie, aan het Stettiner station begint, gewoonlijk zwaarder bepakt dan iem.nd anders, want terwijl de eerste met voetreisplannen omgaat, vertrekt de laatste naar de >Sommcrfmche" aan de knst der Oostzee. Daarheen gaan de Berlgners niet slecht» »mit Kind und Kegel", zooals de niet overduidelijke, waarsobgnlgk enkel om de alliteratie eekossn uitdrukking luidt, maar de kinderwagen en het beddegoed gaan ook meer. In gewone omstandigheden is dit ststioa even sterk Pruisisch als het andere on- Prnisisch is. Potnmeren, de Mark Brandenborg en dtaraaast Mtcklenburg stellen hier het grootste contingent der reizigers. Moor het internationale publiek mist men er toch ook niet. Noren, Zweden en Denen, die naar Berljjn, naar Zuid- en Midden-Dnitschland trekken, moeten allen over dit station reisen, trouwens ook tal van Soandinavieahe reizigers naar West- en Zuid-Europa kiezen de route over Berlgn in de prachtige doorgaande treinen die op de ponten gezet, overstappen tusschen de Scandinavisch hoofdsteden en Berlgn en Hamburg onnoodig maken. Van hier trekken ze dan ntar de andere Birlgnsohe stations het meest nog wel naar het in Nederland meest bekende station, den Bahnhof Friedriohstrasse. De Friedrioh strassebahnhof ligt ongeveer midden op den vienporigen spoorwegdam, dia Berlgn van Oost naar West doorsnijdt. Do treinen naar de Russische grens aenerigds en die naar Amsterdam, Hoek, Vlissingen, uitende en over Keulen naar Frankrijk andercjjds krjjgen hier hun* meepto passagiers, want wanneer oorspronkelijk de Schlesische Bahnhof begin- en eindpunt was voor de treinen naar Silene en de Russische grens, thans beginnen de treinen naar het O. en ten W. van Berlgn in Cbarlottenb.; aan den Sohlesischen Bahnhof beginnen de treinen naar het Westen. In beide richtingen kan men dan op de gemengde Stadtbahn-Fernbafanstations plau's nemen en zooals de treinen uit het Westen» als ze de Friederiohstras«e voorbij zgn en over den AtezanderplatE naar het eindstation stoomen, bgna zonder passagiers zjjn zoo vorliesen ook de treinen uit bet Oosten op het station Friedricfastrasse de me o ste passagiers Vandaar dat ge bg niet één station zoovele groote hotels vindt, als bg het station Friedricb■trasse. Zeker ook bg de Stettiner en Anhalter station vindt men hotels, ook op den Alexanderplatz, bg den Sehlesisahen Bahnhof en in den allerlaatstentgd ook bg het station Zoologischer Qarten, maar de o vergroote meerderheid der vreemdelidge» rekent zich eert in Berlgn, waaneer eg de Ftiederiohstrasse hebban bereikt. Vandaar dat er gaan internationoler station is dan de Friedriobstrasse, Als ik eerst laat klaar ben met mgn brieven voor Hilland en te, ala ik ze nog mee wil hebben, zelf op het perron moet gaan posten, dan is het altgd een genoegen om eena even rond te blgven loopen in dit publiek, waar uw trommelvlies in beweging gebracht wordt door Eogelache, N derlandsohe, Fransche, Poolsche en Russische klanken Daar vindt ge ds Eogelschen| die regelrecht uit Siberië komen en doorreizen naar kuis Op het station Friederichsstrasse verlaten ze meestal den trein uit het Oosten, om in dien naar het Westen te stappen, daar stuwen zich om de tïeiuen, die met vierde klas naar het Oosten atoomen scharen van seizoenarbeiders, als de tgd er naar is, die een plaatsje willen bemachtigen voor zich en hun bagage, daar ziet ge de meest luxueuse koffers en tassobea, door treffon u de sterkste tegenstellingen tusschen de lnxetreisen von de Noordexpres naor Oatende en de treinen naar Thorn, die voor de reis bet dnbbele van den tgd noodig hebbes, du de D-treinen behoeven. Te vervelen behoeft gg u nooit op het station Friedriohsstrasse. Moet ge wachten op uw eigen trein, dan zgn er óf aan uw perron andere treinen, die vertrekken of binnenkomen, óf ge ziet op het andere perron waar de Stadebahntreinen passeeren, elke anderhalve minuut een trein binnenkomen, die na twintig seconden oponthoud weer vertrekken, zonder g< tldit, zonder geschreeuw. Een conducteur aan het einde van den trein steekt zgn arm op, ten bewijze dat de trein klaar is, dan heit de chef zgn wit-en-groene staat en de trein vertrekt met zgn nieuwen last De portieren van de Stadtbahntreinen moet ge zelf openen en sluiten, mocht er een deur openblijven, dan werpen de treinbeambten die in het voorbggaan dicht Toch hoort ge er nog genoeg: bloemen, couranten, cakes en vruchten worden er te koop aangeboden, kussens en reisdekens te huur, en al dese menschen wenschen zaken te doen en moeten dus da aandacht vestigen op hun artikelen, en de voortdurend binnendonderende treinen overstemmen hun geroep, dat anders, als het station eene even leeg is van treinen, uitklinkt boven het onbestemde geroezemoes von de wachtende menschen. Het station Friedrichsstrasse is niet wat men noemt een mooi station, het is een ge. bouw, dat zich heeft moeten aanpassen bg de reeds bestaande stad, dat dus niet al te veel ruimte in beslag mocht nemen, want de rijtuigen en auto's daarbuiten, de postwagens ook vroegen plaats en aan de eene sgde is de ruimte beperkt door de Spree, aan de tegenovergestelde agde door de Frtedrichstrasse en het ■ daar stroomend verkeer. Nu ia echter een der groote gebouwen aan de Fnedriohstiasse, waar de >pillenschool", de opleidingsinrichting voor officieren van gezondheid, was gevestigd, vrg gekomen en daarvan zal terstond gebruik worden gemaakt om het station te verbreeden, zoadat de beide perrons ook wat verbreed kunnen worden en vooral de toegang tot den Fern bahnhof. De Zoo is in menig opzicht een filiaal van de Friedricbstrasse. Hetzelfde onderscheidt, dat ge tusschen het publiek van Weßt-Berlgn en van de Friedriohatadt opmerkt treft u tusschen het publiek van den Bahnhof Zoologischer Garten en van het station Friedrich- Btrasse. Wie Westwaarts treint neemt hier ook wel den trein, ook al woont bg dichter bg een der andere stations van deze Ign, omdat de Zoo zoo uitnemende verbindingen heeft, o. a. een ondergrondatation in de onmiddel - lgke nabgheid van het station. Ken heel ander karakter heeft weer de Lehrter Bahnhot. Daar vertrekken de treinen n&ar Hamburg en Bremen. ln den zomer, als de volksverhuizing uit Amerika plaats heeft, hoort g{j er bg aankomst van de treinen uit de havensteden der Noordzeekust meer Engeisch, of althans «United States", dan Duitsch Het publiek is trouwens over het algemeen een heel ander. De menschen van den waterkant zgn een onder slag dan de Pruisen, dan de Saksen on Beieren en te hebben dit station den stempel opgedrukt. Hier ziet ge ook de troepen vol ka verhuizers uit GaliciS en West- Rusland, die hun heil willen zoeken aan de overzgde vau den >grooten haring vijver", in kudden bgeengehouden door agenten der stoomvaartmaatsohappgen, die willen verhinderen, dat Berlgnsch geboefte de onervarenheid dezer wereldreizigers uitbuit, met het gevolg, dat de boeven in kwestie thans het terrein van hun actie hebben verlegd naar de stations van aankomßt, waar de gverige agenten nog niet altgd aanwezig zgn om hun beschermelingen te behoeden voor de parasieten dezer armsten der armen. De Potsdamer Bahnhot is langzamerhand een complex van stations geworden. Aan weerszoden van den Ferubaunhof hebben daar de Ring- und Vorort Bahnhof en de Wannseebahnhot hunne poorten geopend Daar wemelt het meer nog don op de andere stations van uniformen. De officieren van de kleine residentie komen niet ateedo in civiel, als ze de hoofdstad bezoeken en hier vallen ze Berlgn binnen uit de stad aan de Havel. Voorts iB hier veel dagjeapubliek, immers Potsdam is een uiterst geliefd oord — ca terecht —voor uitstapjes. De Wannseehohu brengt de sierlgkste zakenlieden naar bon bureaux. Daar loopen zelfs zoogenaamde bankierstreinen, sneltreinen, die alleen do zoogenaamde bankierskolonie in Zelendorf aandoen, Ook de andere stations hebben hnn karakteristiek publiek. Zoo drukt bg voorbeeld de centrale markthal zgn stempel op den Bahnhof Alexanderplats; Bahnhof Tiergorten ondervindt den invloed van de nabgboid van het hippodroom en des morgens niet ge tal van omciersoppaßsers hier bg dit station wachten met de paarden waarop hun luitenants of kapi teins een morgen rit willon maken. En om er ook van de ondergrondsohe treinen nog een paar te noemen, de Leipiigerplatz is het station voor de dames, die gewinkeld hebben, de Friedrichstrasse des avonds het station der >Bammler", Kaiserhof, dat in de Wilhelmstrasse een uitgang heeft, ziet op bepaalde tgden van den dag zeer vele tweede klasiep assagiers met gewichtige portefeuilles, die bureauwaarts tggen naar oen der departementen, Hauevogteiplatz is het confeotiestation enz. Op de Ringbahn heeft men een bepaald Siemens en Halske-station, een ander, dat zgn karaktor dankt aan de buurt van het abattoir, een derde, dat vooral passagiers voor een bepaalde kazerne brengt, kortom er is niet een van de minste vgftig Berlgusobe stations, waarop sich niet een bepaald etiketje laat plakken. Ook hieruit krggt men weer een indrukje van de buitengewone veelzijdigheid van het leven eener metropole. DBBAN. --- Ingezonden stukken. Ingezonden stukken worden in geen geval teruggezonden. --- STOOMBOOTDIENST NEUZEN—HOEDERENSKERKE. Mijnheer de Bed.! Mag ik s. v. p. eenige plaatsruimte in uw blad voor 't volgende? 't Is algemeen bekend, dat de meeßte kwesties dierer liggende oorzaken hebben, dan de feiten, die genoemd worden: zoo ook de kwestie stoombootdienet Neuzen-Hoedekenskerke. De argumentatie van Gedep. Staten tot ondersteuning van 't vooretel Van Dam, bedoelende opheffing van genoemden dienst, is zoo zwak, zoo oppervlakkig, dut ieder onbevooroordeeld lezer direct snapt: Barbertje moet hangen 1 Oftewel: de dienst Neuzen- Hoedekenskerke moet opgeheven worden. Het lust me daarom niet, den gedachtengang van Gedep. Staten in nw blad van a tot z te volgen met critische opmerkingen, maar wel wil ik, vóór 't vonnis geveld wordt, me i eenige opmerkingen veroorloven. Gedep. Staten zeggen: >de dienst is uit een economisch oogpunt niet te verdedigen" en onmiddellijk laten ze erop volgen: >dat dit geen motief voor opheffing zou zijn, indien de dienst voor personen- of goederenvervoer noodig was, of als het algemeen belang ermede gediend werd. Noch het een, noch het ander komt Gedep. Staten voor het geval te zijn." Nu vraag ik, mijnheer de Bed. I waarom toch laten Gedep. Staten ; hier zoon uitvoerige on kostenberekening : van genoemden dienst voorafgaan, nis dit I tocb geen motiet voor opheffing zou zijn 't Schreven ze dit in de overtuiging, dat die (on)kosten toch maar een peulschilletje zijn vergeleken bij hetgeen de prov. stoombootdienst overigens kost, teneinde lastige Statenleden den mond te Buoeren ? En waar Ged. Staten zeggen, dat genoemde dienst noch voor personen- 01 goederenvervoer noodig is, noch dat het algemeen belang er door gediend wordt, daar constateeren wij (geen pluralis majestatis !) dat, blijkens de toename van 't personenvervoer, dat van 1907 tot 1911 klom van 528 tot 760 passagiers, die dienst wel noodig is voor 't personenvervoer en dat het algemeen belang er wel mede gediend is, ten/ij . . . men Hoedekenekerke'e belangen en die der binnenlanden van Zuidelijk Zuid-Beveland en die van 't 5e district uitschakelt en alleen oog en oor heelt voor hetgeen mr Van Dam naar voren schuift, wijzende op de belangen van '/.,• Vluanderens Westel. deel. Deze maakt het nog gekker en meent, dat het algemeen belang — d. i. hier het belang van Westel. Z.-V laanderen (en Walcheren !!!) —er door geschaad wordt! omdat een enkele bezoeker van de Neuzenscbe m..rkt uit Westel. Z.-V). niet in Neuzen kan komen met een boot, aooals hij wenscht 1! 1... Neen, mijnh. de Red.! al deze toelichtingen zijn praatjes voor de vaak! De dienst Neuzeu-Hoedekenskerke moet weg. Het belang van Vlissingen en dat van de overige diensten op de Wester-Schelde eischt dit. Met allerlei schijn-argumenten wordt de wenschelijkheid der opheffing betoogd. Daarvoor laat men zelfs de conducteurs der booten ('t is algemeen bekend met hoeveel liefde het personeel der stoombooten naar Hoodokensk. vaart! !) meespreken en mogen ze constateeren, dat het personen- en goederenvervoer zich over Borssele en Vlissingen zul verleggen en behoud van den dienst onnoodig is I! 1 Belangrijk .... belachelijk !.' Om het pilletje der opheffing slikbaar te maken voor de Prov. Staten en om het stiel moederlijk bedeelde platteland in dr hummetje te houden, worden ze door Ged. Staten blij gemaakt met .. . men leze 't maar! Veel beloven, weinig geven, doet een g. k enz.! Verheugt u Zuid-Bevelanders en Vijfde Districters !... een tram ! een nieuwe stoombootdienst zelf*!! Wat wil je nie^r? Er ontbreekt nog slechts het uitzicht aan op een vlïegdienatl 'k Stel me niet voor door deze regelen eenigen invloed op den loop van zaken uitte oefenen. Doel vau mijn schrijven is hoofdzakelijk te boekstaven, dat Prov. Staten in de a.s. najaarsvergadering zullen beslissen over de vraag: zal aan het belang van Vlissingen, met den aankleve van dien (Neuzen, Breskenß) het belang van een paar welvarende landbouwstreiVen (Zuidel. Zuid- Bev. en 't 5e District) worden opgeofferd ? ?!! de dieper liggende oorzaak, ziet n! U bijj voorbaat dankzeggend, mijnheer da Hed., teeken ik hoogachtend, Uw dienstw. DIXI. --- Mijnheer de Redacteur Vergun mg een plaats in uw blad voor onderstaande regelen. Bij voorbaat hiervoor mijn dank. In de slot alinea van het praeadviea, inzake opheffing van den dienst Hoedekenskerke—Terneuzen, zeggen Ged. Staten dat zij bereid zijn in overweging te nemen, om een afzonderlijke dienst tusschen Neuzen en Hoedekenskerke in het leven te roepen,zoo het tramplan Hnygebaert in dien zin worde gewijzigd, dat niet Baarland maar Hoedekenskerke het eind station worde. Zoon toezegging vind ik mijnheer de redacteur al heel vaag, het heeft er veel van, om zoodoende Zuid-Zuid-Beveland blij te maken met een dooden muscb. leder bewoner van Z.-Beveland weet toch, hoe jaren en jaren reeds wordt gesukkeld, om een tramweg door Z.-Jevetand te krijgen. Gedurende de 8 jaar, dat ondergeteekende te Hoedekenskerke woont, kreeg hij al inzage van 3 (ramplannen, het een nog mooier dun het ander, er was er een zelfs bij die met zijn tijd medegisg, geen stoomtiam, neen dat was verouderd, een f-lectrische tram zou worden gesticht, met een electrische centrale, waarbij dan ook de gemeenten zonden kunnen aansluiten. Een prachtstuk op papier, maar wat de uitvoering betreft . . . steeds rijden we nog per rijtuig, vooral des winters door haast onrijdbare modderwegen en geschiedt de verlichting nog bij gebrek aan electriciteit door petroleum, noch van den concessionaris, nooh van zyn plannen werd verder iets gehoord. Maarook wanneer wij nog aannemen,dat het den concessionaris Huygebaert zal gelukken een tram tot stand te brengen, dan nog zgn wij en ook Terneuzen tn omstreken niet geholpen met een dienst Hoedekenskerke— Terneuzen. Wij vragen een betere sneller verbinding voor Z.-Zuid-Beveland en Terneuzen en omstreken, met Holland, en deze verbinding loopt voor dit gedeelte van Z.-Beveland, niet per trom via Borssele—'s Heerenhoek, 's Heer-Arendskerke naar Goes, evenmin, als deze verbinding voor Terneuzen via Vlissingen dient te loopen. Wij vragen een lijn tuaschen Terneuzen— Han&weert, met Hoedekenskerke als tuaschen station en aansluitende op de op kosten der provincie in aanleg zijnde Decauville tram Uansweert—Vlake, met zoon verbinding was een belangrijk deel van Zeeland geholpen, niet met een toezegging van Ged. Staten zooals boven is gedaan. Hoogachten 1 J. ERUERINS. Hoedekensberke, 30 Oct ---