TWEEDE BLAD VAN DE Middelburgsche Courant. TAN Maandag 9 Oec. 1912, no. 291. --- Middelburg 7 December. Landbouwkroniek VAN ONZEN VASTEN MEDEWERKER. Een drietal aardigheden. (Slot). Het derde punt, dat wij in bespreking willen brengen, is het vruchtbaar maken Tan een boom, liefst lagen vorm, die te weinig of geene vrachten voortbrengt. Voor de onvruchtbaarheid van zoon boom kunnen verschillende redenen bestaan; redenen die wij kunnen opsporen en ook de zoodanige, die voor ons verbergen blijven. Sommige boomen — wij spreken hier meer in 't bijzonder van appel- en pereboomen — willen lang, andere daarentegen kort gesnoeid worden om vruchtbout te vormen; weer andere, daaronder de juttepeer, worden Helst in 't geheel niet gesnoeid. Er zijn soorten, die als pyramide of snoer weinig of geene vruchten geven; doch als waaiboomjaar op jaar een rijken oogst opleveren. Weder andere soorten verlangen eene oculatie op kwee om spoedig vrucht te dragen ; terwijl daartegenover soorten staan, die de voorkeur geven aan eene enting of oculatie op wildoling. Verder kan 't geoanrei, dat de vruchtboomen op eene ongunstige plaats staan; dat de grond, waarin zij geplant zijn, te onvruchtbaar is; dat die grond het water niet voldoende doorlaat; ook dat de boomen in een al te vruchtbaren grond staan, waardoor do onvrnehtbaarheid een gevolg is van te weligen groei. 't Kat zich ook voordoen, dat men, wat bij enten op wildoling vaak voorkomt, den boom te diop heelt geplant; dat do ondergrond totaal is nitgepat enz. enz. Wannoor dus een boom goen vruchten voortbrengt, kunnen daarvoor tal van oorzaken bestaan tn het komt cv nu maar op aan, dat _ten er ïn slaagt de wart oorzaak te vinden, wat, gaïijk wij reed., vroeger opmerkten, voor alle niet evan gemakkelijk is. Te welig groeien en te weinig groeien, dat zijn twee gevallen, die gemakkelijk zijn waar te nemen. fle.lniten wij uit een te weligen groei, dat de grond al to vruchtbaar is, dat hij hoogstwaarschijnlijk te veel stikstof bevat, dan kan men beginnen met in de nabijheid van den boom wat groenten te verbouwen, die aan den grond veel voedsel onttrekken bijv. rapen of selderij ; helpt dit niet, dan kan men het wortelgeatel, dat zich wel waarschijnlijk te ver uitstrekt, wat inkorten, door op eenigen uf stand van den stam eerst een diept voor te gravtn en dan met de spade dt zioh lager bevindende wortolo loodrecht af tt steken. ..roeit do btom al te traag, maakt hij nagenoeg geënt aeheuten, is men oveituigd, dat dt bovongrond voldoende gemest ie, dan kan men trachten den ondergrond vruchtbaarder te maken. Zulks gtsehiedt htt bont in de maanden Juni on Juli. Men slaat dan zes' tot tien gaten in de omgeving van den stam tot op ten grootomen afstand van 1 M, ongtvoor 46 a 50 cM diep. Men doot zulks met oen puntïgen otok, dien men voortdurend hoon on weer beweegt en waardoor dus geen wortels ernstig gekwetst worden. In die gaten giet men vloeibaren mast: umin o r..iuk-_nperpbo.phai.t, kali en kalk in water opgelost, of ook verdunden secreet mest met beendermeel. Wanneer die meat bezonken is, herhaalt men de bewerking den volgenden dag en sluit daarna de openingen. Groeit de boom goe_, niet al te weelderig, en draagt hij toch geen vrucht, dan kan 't daaraan liggen, dat er geen kali genoeg in den grond aanwezig is. Eene ruime bemesting met patentkali, die nooit kwaad kan doen, brengt dan misschien de verlangde verbetering. Helpt nu geen enkel vun die mildelen, dan moet het boompje verplant worden. Om zulk. Ie knnnen doen, mag het boompje natuurlijk niet te oud zijo, hoogstens mag het 6 tot 8 jaar op dezelfde plaats hebbeu gestaan. Wanneer men tot de verplanting zijn toevlucht wil nemen, dan be-. gint men op een behoorlijken afstand van den itam in de rondte een diepe voor te graven; vervolgens neemt men met een drie- of viertandigen krabber den grond tusschen de fijne wortels weg, welken gropd men naar de voor trekt, terwijl die tijnere wortel- ongeschonden blijven; de zwaardere wortels snijdt men op eene bepaalde lengte in. Heeft men ten slotte den grond tusschen de wortels zoo ver verwijderd, dat men het boompje verder met de klnit kan vervoeren, | dan graaft men de kuil, waarin bet moet komen, brengt het daarin voorzichtig over en vooral niet dieper dan het oorspronkelijk stond- legt de vrij geworden worteltjes in dezelfde richting, waarin zrj gegroeid zijn; vult de tusschenruimten der wortels aan met vruchtbare goed verkruimelde aarde en giet daarop, maar niet te forsch, wat water om den grond tusschen die wortels goed te doen aansluiten. Dat gieten herbaalt men two. of driemaal, telkens met kleine hoeveelheden. Is de grond, waarin men den boom overbrengt zeer los, dan moet men bij 't verplanten zorgen, dat de boom zooveel hooger komt, dat hij na de inzakking, die een gevolg kan zijn van 't gieten, zeker niet | dieper kont te -taan dan hij oorspronkelijk otond. Verricht men deze bewerking nauwkeurig, dan kan het gevolg daarvan zijn, dal men reeds het volgende jaar talrijke bloemknoppen ziet ontstaan. Een onder middel om tot vruchtbaarheid te dwingen, bestaat bij goed, maar niet te weelderig groeiende boompjes in het ombuigen of meer horizontaal leggen der takken. De sapomloop wordt daardoor gestremd en het zetten van bloemknoppen bevorderd. Ook bij hot snoeien van lage vormen kan het vormen van vrnehthout aanzienlijk bevorderd worden door de jaarlijksche scheuten bij den zomersnoei boven het zesde oog over den rug van het mes weg te breken, het zesde en vijfde oog te laten staan en bet vierde en derde oog met het blad weg te snijden ; daardoor wordon de beide onderste oogen bevoordeeld ; na eenigen tijd sofaieten | de bovenste twee out, eon daarvan kan men later wogkreken en het hoogst groeiende op vier of vijf oogen inknijpen. Bij den naj aanwoei snijdt men dan het geheele takje boven ; de onderste twee oogen af. We hebben nn een groot aantal ziektegevallen en tevens een nagenoeg even groot aantal geneesmiddelen behandeld, 't Zal er nn maar op aan komen, dat de eigenaar of de perooon, die hem vervangt, eene goede diagnose weet tt maken en daarna het juUte geneesmiddel weet te kiezen. Een afdoend middel om een minder vrachtbaren boom, die overigens volkomen gezond is, het volgend jaar vruchten te laten voortbrengen, bestaat daarin, dat men op goede gezonde takken vrnebtoogen inzet en dat is onze derde aardigheid, die bij pereboomen in den regel goed slaagt. Wij namen dese proef herhaaldelijk en steeds met den besten uitslag. Men zij daartoe voorzien van een volkomen aniver, vlijmscherp mes, waarmede men ■en vruchtoog met het takje, waarop het staat, en het hout uit den hoofdtak Ur grootte en ook nagenoeg ter dikte van een schild, waarmede men oculeert, afsnijdt. Men opent nn von den onvrnehtbaren tak den bast op dezelfde wijze als bij 't ocaUeren, Bchaift het houtschild met don bloeiknop daar taisehen, omwint de plaats gewoon weg met raffia en overdekt alles met ontwas. Daarvoor gebruiken wij een entwas, dat samengesteld is uit 2/3 bars en 1;3 ongezouten reuzel. Dit entwas smelt, wanneer men het potje, waarin de was zich {bevindt, in kokend water plaatst; het verhardt na het gebruik, doch blijft bij de gewone temperatuur — men verricht deze oculatie in 't laatst van Juli of hall I Augnstns — lenig en mocht het door de I groote warmte willen afdruipen, dan plakt men er eenvoudig een wit papiertje voor, dat de zonnestralen terugkaatst. Op de soort, die men aldns overbrengt, behoeft men niet zoo bijzonder te letten nl. of oogen en stam van dezelfde soort zijn of verschillen; van meer gewicht is groote vruchtbaarheid van den boom, waaraan i men de vrnchtoogen ontleent. Wij zelf: 1 pasten deze metbode al vele jaren toe en Uteeds met de meest verrassende uitkomsten. Vooral hebbe men in 't oog te houden 1 'dat het afsnijden van het houtschild plaats] heeft met een volkomen zuiver mes, dat men na elke snede met een lapje zorgvuldig' afvegen moet ; ook nem.n wij daarmee de fijne vliezige opperhuid vun het schildje weg. Volkomen reinheid is hierbij onmisbaar, want komt er vuil tusschen schild, [ , tak en bast, dan is «en niet zeker van slagen. In den afgeloopen zomer badden wij aan een zoon geoculeerd schild vier peren, die tot volkomen wasdom kwamen. --- FEUILLETON. HET DERDE SCHOT. Crimineele Roman van HANS VON WIESA. 30 .Vertaald mal tcuwlwuulng van den ii-ütecnwi ■e__-#--tr.i) Mylius keek achter zicb en zag werkelijk bet blaadje dadelijk liggen, ofschoon bij het tot nu toe niet had opgemerkt op den looper, die bjjna. van dezelfde kleur was. „Toen is de moedige man uw kamer binnen gegaan, mijnheer Mylius, en heeft snel zijn voornemen len uitvoer gebracht. Op zijn haastigen terugtocht is hij bij ongeluk even tegen een stoel aangestooten, waardoor het sleuteltje uit het taschje gevallen is, Do man heeft het zeker wel gemerkt; niettegenstaande den kritieken toestand keert hij nog eens terug om den sleutel te zoeken. Het ding heeft zeker in ide schaduw van den stoel gelegen, waardoor B-if het niet zien kon — eenige voetstappen _!oor elkaar, wijzen aan dat hij gebukt heeft joan het te zoeken. Hij heeft het echter opgegeven en is de kamer uitgegaan langs denzelf- Öen weg als hij gekomen was. Ziezoo heeren, dat is het wat ik gevonden heb." Toen bukte hij, s treek met zijn mes eenige tandkotr-eltjes op een Wad papier, vouwde dat -amen en stak het in zijn po_-.-_i.-u.IK „Ik steek er een klein bewijaje van big mij".! zeide hij tot opheldering. „En nu ben ik u nog het bewijs verschuldigd, mijnheer Mylius, van ïnijn bewering van zoo straks." Hij raapte de beide bladeren van den grond pp. „Toen ik zoo straks vlak langs het tapijt liep zag ik op dit blad het balt cirkelvor-j mig afdruksel van sterke spijkers. Kijkt u. zelf maar. Eenige van de koppen staan een beetje naaf voren, zy boorden, door het vochtige blad en hielden het vast. Kijk, daar doe ■ik nog een nieuwe ontdekking I Hier is een open plekje er schijnt een spijker te mankeeren, de dorde.... deze kleine opmerking kan ons bij nader onderzoek groote diensten bewijzen." „De bladeren kunnen reeds vóór dien tijd di© kenteekenen gehad hebben, de tuinman of een arbeider " „Dat zal gemakkelijk bewezen kunnen worden", antwoordde Volk, terwijl hij het blaadje wegborg. „En nu?" vroeg Mylius. „Nu stel ik voor t<* gaan zitten , misschien kan mijnheer Behringer ons verder helpen." „Ik?" vroeg Behringer op somberen toon, ~u kunt niet gelooven mijnheer Volk hoo die ; zaak mij tegenstaat 1 Ik ben nu zoover heen, | dat ik er mij nie-ts meer van aantrek, waii"i___. u mij zoo aanstonds arresteert en in boeien j wilt slaan — als ik maar weg kan, Weg verl van, hier uit deze atmosfeer, die mij drukt en vervolgt als een nachtmerrie en die dreint mij te doen stikken." iDc herculische gestalte van den man beefde bij deze met woede uitgesproken woorden ; hij balde de vuisten. „Zeg maar ronduit of u mij voor den moordenaar aanziet IDe dief kan lik naar uw conclusie niet wezen, ik hoefde het raam niet in te klimmen 1' Volk ging op de teenen staan en legde zijh hand op den broeden schouder van den opgewonden man. „Houd u bedaard mijnheer Behringer; ook in zwijgen en dulden toont een man zijn kracht. U vraagt of ik u vtojr idien dader houd ? Van een moord kan in strafrechterlijken zin geen sprake zijn. Neen, ik ben overtuigd, dat u zoover ik weet niets met de misdaad te maken hebt. Maar het is daarom niet minder van belang licht te verspreiden over de zaak. En daarbij reken ik op u. — Mag ik gaan zitten?" • , Volk en dr. Mylius trokken ieder een stoel bij , Behringer bleef staan. „U wou mij iets vragen?*' vroeg hij eenigszins ongeduldig. „Sedert vanmoTgen heb ik mij waarlijk wel kunnen oefenen in het beantwoorden van vragen." Volk nam geen notitie van de verstoordheid van den jongen man en vroeg met kalmen stem: „Kent u Rott, den houtvester hier?" Behringer wierp een verbaasden blik op den spreker. . „Rott? Hoe komt u op dien man?" „Dat later. Wilt u zoo goed zijn mijn vraag te beontwooirden. „Ik ken Rott zeer goed. Wij komen beiden uit dezelfde plaats vandaan, wij waren speel•_L_-__.r_ toen wij «kinderen waren." „Dat is merkwaardig", knikte Volk. „Uw loven is later zeker uiteengelooper." „Ja. Maar het toeval heeft ons toch vaak bijeengebracht." „Waar, (bijvoorbeeld?" „Ik studeerde in de landbouwkunde en Rott moest houtvester worden. Toen ik student was diende Rott bij de jagers, in dezelfde stad". „Hebt u elkaar vaak ontmoet?" Behringer fronsdo de wenkbrauwen. „Ja, maar omgang hadden wij toch niet met elkaar ; onze belangen liepen uiteen, zooal^ da' gaat"- ' „Maaj zag u elkaar toch nn en. dam?" „Ja, dat wel." „Er bestond toch één gemjï-ESclbappelijk belang." Volk bief langzaam het hoofd omhoog; bij was op dat oogenblik precies een jachthond, die een spoor ruikt. Behringer bad op deze laatste vraag een afwijzend gebaar gemaakt. „U schijnt aan die ontmoetingen niet met heel veel genoegen terug te denken?" „Ach I dwaasheden uit de jeugd I maar ik vraag u nog eens, wat heeft Rott met mijn lot to maken? U gaf mij geen antwoord op die Taag." . „Dat zult u wel krijgen. Maar, mijnheer Behringer, u verzwijgt mi. iets 1 Waarom doet u dat? Geloofde u dat ik hier midden in den nacht met u zit te praten alleen tot tijdverdrijf of amusement?" „U heeft gelijk", (antwoordde Behringer,, „welnu ik heb een kleine OT__tapge-___-_-heid met Rott gehad." „En wie was de jonge dame?" „Jonge dame I Daar heb ik niets van gezegd." „Botsingen of onaangenaamheden op nw leeftijd — ach, daar weet ik alles van. Nu wie was de schoone dame?" „Een gemeenschappelnke kennis uit onze jeugd." „Is dat het jonge meisje dat nu niemand moer kwaad kan doen?" „Ja". „En ds u destijds als kwade vrienden van Rott gescheiden?" „Ach, kwade vrienden I Ik heb aan die heete zaak nooit zooveel gewicht gehecht als u er aan hecht, mijnheer Volk." „Wat ons beschaafden menschen een kleinigheid toeschijnt, wordt dikwijls door kleinere luidjes als een ramp, een ernstig feit beschouwd .mijnheer Behringer." Behringer zweeg. „U heeft Rott laler nog eens ontmoet, zei u zoopveo..." „Heb ik dat gezegd?" „U sprak van „verscheidene malen." „Wjjj waren op hetzelfde landgoed aangesteld ; hij was houtvestersleerling en ik toegevoegd aan den landbouwkundige." „En hebben die onaangenaamheden ook invloed gehad op uwe verhouding aldaar?" „Ach neen, wjj zijn alleen in dienstzaken met elkaar in aanraking gekomen." fWp*4i v*rvolf d" --- VARIA. EEN STANDBEELD IN MIDDELBURG VOOR WILLEM III. Men schrijft ons: In het prospectus ter aankondiging van -het leven van Willem 111 door A. ,N. J. Fabius las ik: >Reeds jaar en dag heeft Nederland gewacht op het standbeeld van Willem 111, den Stadhouder. Te vergeefs werd daarbij ten onzent gevraagd naar een levensbeschrijving van dezen Oranjetelg-. Aangehaald werden daarbij dan verder de woorden van een Duitsch geleerde: »Het groote pnbliek weet zoo goed als niets van dien vorst.. Nu is het zeker na de verschijning van de drie boeken door Marjorie Bowen over den Koning- SUdhoud er, wel aan te nemen, dat deze onbekendheid eenigszins verminderd zal zijn. Zoo niet, dan is het toch waarlijk te hopen, dat chet leven van Willem lII_ hem wat meer bekend make, immers zou anders de oprichting van het standbeeld nog ontijdig moeten hee'en: er verrijzen toch geen standbeelden voor zoo slecht bekenden. De herinnering aan de oprichting van het standbeeld tt Breda geeft mij evenwel ook aanleiding tot de mededeeling, dat reeds in 1699 door dt Staten van Zeeland tot de oprichting van . een standbeeld van Willem 111 werd besloten. Immers de notulen der Staten van 2 Moi '1699 luiden: „De Eerste Edele" t) beeft ttr vergadering voorgedragen de goede gelegtntbeyt, die Svn Hoogt Edelhevt by o__»aio van de Ambassade in Vranckrijk, hadde' I gevonden, om een Metale Statut voor Syn | | Mtjesteyt van Groot-Brittangi.n te doei. 1 maecken, gevende aen de Leden in bedencken, of men, in consideratie van dt hooge en onwaerdetrlycke diens'en van Syn Majesteyt, soo aon hel lieve Vaderlant, in 't generael, als dese Provincie in 't particulier, successivelijk en onophoadelyck bowesen, niet behoorde deze occa-ie, waer to nemen, on alhier in 't Ho ff *) een Metale Statuo, tor eeuwige glorienso memorie vau Syn Majesteyt, op te richten, waer op, naer deliberatie, alle de Leden oenparighlyck betuygende, dast occaßie kaer geer aeogenaem te wesen, voorgekomen, hebben in 't oprechten van de geconcipieerde Metalt Statnevan Syn Majesteyt, in 't Hoff alhier, geconoentoert, om tot een eeuwigh teyeken von schuldige erkantenisße te konnen dienen, voor alle de weldaden en groote diensten, aen de Provincie soo memghvuldigb, door Hoogstgedachta Byne Majesteyt, en de_.elfß Doorlncbtighste Voor-Vaderen, Hooghloffelijcker memorie, toegebracht; sollende deselvo Itatne, naer f) de heer van Odijk, *) dt Abdij. gissing», bedragen omtrent M 2000 Vlaem., mits daer toe mede geßmployeert werdende eenigh onbruykbaer Metael Canon, werdende tot het uytvoeren en voltreeken deser resolutie, gecommitteert de Heeren van Odijck, Godin en Nuchtegael." Door den dood van Willem 111 en daarop gevolgde veranderingen in de stedelijke regeeringen is dit plan nooit tot uitvoering gekomen. --- HET LICHTVERMOGEN VAN INSECTEN. Door de onder-oekint-Qn van Gadean de Kerville was reeds gebleken, dat insecten niet ■oo talrjjk het vermogen van licht uit teatralen bezitten als oudere mededeelingen deden vermoeden. Van de 13 orden waarin men deto _oo verseheiden dierenklasse indeelt, ijjn sok-re gegevens nopens het bovengenoemde vermogen slechts by de kevers, vliegen en nog een orde bekend, die in de >E.lnisohe Zeitung", waaraan we deze beschouwing onMeenen, Spring■chvrlLn-e" heeten. Dese laatste z{jn kleine, _eer eenvoudig gebouwde luseoten, die men menigmaal als witte, huppelende diertjes op bloemkelken of op rottend water kan vinden. Zelf- do mododeelingen over het lïchtgeven der sgn. lan tai en dragers in Braiili. en Zuid- China _ijn niet stellig bewezen Meer dan tweehonderd jaar geleden heeft een dichteres en natunrondereoeketer, Marie Sjbille Merian, het eer.t over dit ver-cbgnsel mededeelingen gedaan. Ze vertelde dat het licht, hetwelk van het kop-aanhangsel dier dieren uitstraalde, de zgn. lantaren, zoo sterk was geweest dat men daar een krant b{j had kunnen lezen Volgende onderzoekers meenen dergelijke lichtverschijnselen aan die -lantarens" bemerkt te faebben. Andere echter, en dio vormen juist het meerendeel der moderne na.orschera, loochenen eenvoudig dat dit liehtvermogen bestaat. Ook bet lichten ot glinsteren van rupsen, dat wel opgemerkt werd, kan bestreden worden. Wuar.-hgn](j_t had men in deze en dergelijke gevallen met lioht-bacterièn te doen, welker werkzaamheid Molisch in de laatste jaren heeft onderzocht. H-t meest bekend is bg insecten lichtuititraling bg kevers en kever-poppen. Zelfs de eitjes van een bepaalde kevereoort geven licht af. Reeds sinds langen tijd stond het vast, dat men tusschen twee verschillende wgzen van liobtvcortbrengi.g in het dieren- en plantenrijk heeft to onderscheiden. Hot handelt nl. Óf om een eenvoudige terng traling van een ergens andere voortgebracht licht met behalp van bijzondere stoffen of lichtkleuren, öf (en dit geschiedt ia de meeste gevallen) om een licht, dat te vooraebgn is geroepen door de verbranding ol ozydatie van bepaalde stoffen tgdeai de ademhaling. Als zulke stoffen, die net de zuurstof in verbinding treden, geldes vo rnameljjk fosforus en koolstof. Eon geleerde van dezen tgd, Weilauer, heeft no aangetoonS, dat de humusauren, die zioh in een rottende* akkerbodem vormen, bg de licht-voortbrenging in het lichaam van het insect en bg de duisendpooten, waar dit vermogen evengoed ontwikkeld ii, een hoofdrol spelen. Alle genoemde dierei evenali hun poppen, leven in de humuslagen, nemen de daar gevormde zuren of de zouten daarvan met de voeding in aieh op en bewerken door hun ademhaling de oxydatie daarvan. Is deze ozydatie sterk, dan kan ■e door li.ht_iti_t-a.ing vergezeld zgn. Het laatste kan echter ook buiten het lichaam van het dier optreden, Wettlauer heeft opgemerkt, dat een humms-broi of een hoeveelheid rottend hout begon te lichten, oodra deie in bepaalde omstandigheden aan een sterken inuretof-toevoer en een daardoor beweikte krachtige oivdatie of verbranding werden blootgesteld. --- VERVALSCHING VAN NOTEN. In den winter eet men noten. Htt kan dut den leien belang iaboeitmen te verneme», wat de -Timpm meedeelt over -rervalschingen, die de Traniche dienst tot beteugeling van bedrie gerijen in den landbouw heeft vastgesteld. Sommige kooplieden in het groot van noten hebben in dat land de onaangename (om f oen ander woord te gekrnikei) gewoonte om _e_o vruchten, op bot oogenblik, dat men ze voor don verkoop geschikt maakt, gedurende eenige d-gen in water te laten weeken, om zoodoende het gewioht te vermeerderen. D. ze bewerking. die op bet oogenblik in den Franschen handel kracht van gewoonte beeft gekregen, heeft in o*eroenstemmiig daarmee ook een vasten naam ontvangen en heet -bovochtiging" (trempage). Deze wordt s.dert de eerate dagen van September toegepast, als de noot begint te rjjpon, tegelfik met de »waai-hing* en de »zwateliag-, andere bewerkingen die daarin bestaan, _at mense, om ze langer te kunnen bewaren, ineen oplossing van pekel wascht en ze daarna laat drogen, op teenen horden uitgelegd in een vertrek, waar zwavel brandt. Het is nu voor boyengenoemden dienst een kiesche taak, te onderscheiden tusschen al en niet geoorloofde praktijken. Dio der was.ihiig en awaveliag laat h$ door, maar de bevoahtiging niet, welke de noot doet zwellen en aldus het gewioht toenemen, terwjjl de vracht tegelijkertijd bogint te rotten. Bierdoor bedriegt de verkooper den kooper dus niet alleen omtrent het werkelijke gewicht van de geleverde waar, maar eveneens nopens haar hoedanigheid. Inderdaad is het den Fransoben kooper, sinds de bevochtiging op ruimer achaal wordt toegepast, onmogelijk te weten, wat hg zich aanschaft. Volgent de -Texapac komt het zelfs maar al te vaak voor dat op 50 noten, die de gebruiker zich verwierf, er nauwelgks IS voor de consumptie geschikt zgn. Geen wonder dus dat die tab van dienst tegen de vervalsehingen aan dat meer en meer om zioh heengrjpend misbruik een einde wil maken. Bovendien betaalt men dit jaar inFrankrgk tamelgk veel geld voor noten. De prjjs voor 100 K.U. droge noten wisselt daar tusschen 40 en 75 frank. Versohe noten zijn minder duur. Hiervoor betaalt men 20 tot 27 frank de 100 K.G. Toch worden veel noten verkocht: wat het jaar 1012 aangaat, _(jn in decentrale markthallen te Pargs 201.115 EG. versche noten on 176.050 K.G. droge noten verkocht tot op den dag, dat het artikeltje in het Pargsche blad verscheen, dat is een anderhalve week geleden. Daarbij moot men nogoigeveer 150.000 K.G. tellen, die op de uitstalplaatsen buiten de ballen verkocht werden, en 500.0. . die reahtstreeks bg de huizen werden bezorgd waar de noten besteld zgn. --- DE TOREN VAN PISA Had Pioa geen ooheeven toren, het otadje zou dezelfde, vage beteekenis voor het gros der menschen hebben als al die eteden, waarvan men op de school hoert en die in 't gunstigste geval een flauwen landkaart-indrak wekken, als de naam genoemd wordt, maar die overigens in het diepste van onr bewustzijn rustig slapen. Hu io het bekend — om zgn toren. Deze laatste mag wel tot de moderne wereldwonderen gerekend worden. De merkwaardige stand van dit bouwwerk is het voorwerp van veler onderzoek geweest. Canavari, hoogleeraar te Pisa, stelde vast, dat de grondvesten slechts 3,6 M. in de aarde steken en dat ze nauwelijks dikker sjjn dan de muren van den toren zelf. De grond, waarop deie rust, bestaat uit said en klei; onderaardiobe waterloopen in de nabijheid van de toren _jjn de oorsaak dezer afwgking. Als bestrijding daartegen werd in 1573 ton ronde gracht io cement om den toren gegraven, en later werden nog verschillende maatregelen voorgesteld. Volgens onderzoekingen uit den jongsten tgd, oofaQnt de helling tgdens don bouw telf van den toren dat ie tuischen 1174 en 1350, begonnen te _(jn, schijnen de bouwmeesters van dien tgd aich Tan de atwgking volkomen rekenschap te hebben gegeven en oordeelden ie terecht de fundamenten voldoende. Inderdaad bleet de helling deielfde tot in 184$, op welk tijdstip een aardbeving kaar deed vermeerderen. Thana ii de toren niet minder dan 3.2. K. uit het lood gesakt op een totale hoigte van ongeveer 55 M. en als de ondernomen metingen nauwkeurig ïgn, io de helling met 20 clt. sinds 1829 en met 7 oM. sedert 1859 vermeerderd. Aldus leien we in de -Temps". ---