De Landbouwcommissie over de Pacht-kwestie. 111. Ben enkel woord slechts over den invloed van het pachtwezen op de arbeidsloon en. Wanneer we meedcelen dat de Staatscommissie ertegen waarschuwt zich geen al te groote verwachting te vormen van den invloed, dien verbetering in het pachtwezen of vervanging daarvau door eigen exploitatie op den toestand der landarbeiders zon hebbeu, — dan zal men begrijpen dat haar oordeel ook op dit punt negatief is. Meer aandacht vordert de toeneming van het pachtwezen. In het eerste van deze artikelen reeds wezen we er op dat Z eland bovenaan staat van alle provincies in het percentage van pachters en ook wat toeneming van het aantal pachters betreft. Die toeneming heeft echter een byzonderen vorm, want men vindt haar het meest bij de kleine bedrijven en het minst bij de groote. Nanr de heer Kakebeeke in zijn reede vermelde »Schets" opmerkte moet hiervan de oorzaak alleen gezocht worden in de omstandigheid dat, wanneer boerderijen verkocht worden, kapitalisten, niet-exploitauten in den regel als koopers optreden. Is dat verschijnsel van toeneming van het aantal pachterß al of niet zorgwekkend, en moeten er krachtige maatregelen tegen worden genomen ? Zooals we ook reeds aanhaalden uit genoemde „Schets", is men in Zeeland van meening dat de bezwaren tegen het pachtstelsel, als zoodanig, niet zoo groot zyn als beweerd wordt. Maar toch oordeelt men ook hier niet, dat bet in 't algemeen veel gunstiger is pachter dan boerderij-bezitter te worden. eDe positie van een schuldvryen eigen-geërfden boer, aldus de heer Kakebeeke, wordt bier de meest gunstige gevonden». Men zal echter niet toegeven, zoo laat hij er op volgen, dat men aan het land kan zien of het door een pachter dan wel door een eigengeërfde beboerd wordt. De Staatscommissie is van oordeel dat, van algemeen standpunt uit, de eigeneiploitatie de voorkeur boven de pacht verdient, en dat als eerstgenoemde gestadig afneemt, ingrijpen door de overheid alleszins gewettigd kan worden. Let men op de positie van den elders wonenden eigenaar, dan vooral is 't nadeel zeer duidelijk. Maar als de commissie dan gaat opsommen wat de oorzaken zijn, die de pacht doen toenemen, dan blijkt h. i. eerst recht, hoe moeilijk het zou zyn, de toeneming van de pacht in haar oorznken aan te tasten. Die oorzaken kunnen als volgt worden samengevat: het aankoopen van landerijen voor geldbelegging door buiten het landbouwbedrijf staande personen; het gaan rentenieren van rijke eigengeërfden, die dan hun bedrijf verpachten; de -splitsing van eigen of verpachte boerderijen in verband met de groote vraag naar kleinere perceelen door tuinbouw rs en arbeiders ;de moeilijkheden met arbeiders, die sommige eigenaars bewegen hun land te verpachten om zelf niet de zorg daarvan te hebben; het opvoeden van kinderen van welgestelde landbouwers voor een ander vak, waardoor zij dan later het goed verpachten. inderdaad zijn die oorzaken niet door wettelijke maatregelen te bereiken en wat de commissie dan verder bespreekt, zyn dan ook te beschouwen als kleine middelen ter indirecte bevordering van eigen exploitatie :'t verstrekken van een plaatsje aan landarbeiders; het vergemakkelijken v_n 't verkrijgen en behouden door de landbouwende bevolking van onroerend goed, o. a. door verbetering van het crediet-wezen. En dan maatregelen Tan fiscalen aard, inzonderheid :de progressieve grondbelasting en de differentieel e belasting. Evenmin als haar voorgangster van 1886 acht de Landbouwcommissie een progressieve grondbelasting gewenscht. Men zou er liet groot grondbezit door beperken, maar de groot-grondbezitters zijn in den regel niet de slechtste landheeren. Veeleer zijn dat die eigenaars welke, onbekend met den landbouw en de landbouwers, den grond als geldbelegging Upopen en verpachten ; en onder hen zyn er velen wier grondbezit niet groot is, en die dus niet gedeerd zouden worden door een progressieve belaetiug. Ea aan den anderen kant zou deze het bestaan bedreigen van die groot-eigenaars, die zelf hun grond exploiteeren. Bovendien acht de commissie de grondbelasting op zichzelf een ondeugdelijke belasting. Hoewel zy minder principieel gekant is tegen ecu differentieele rij-B inkomstenbelasting, zwaarder voor de verpachters, lichter voor de eigen-exploitanten, vreest zij toch dat een dergelijk iugrrjpen in veel gevallen tot ongewenschte gevolgen zou leiden. Wanneer men de verpachters op die wijze tracht te dwingen tot eigen exploitatie over te gaat), zullen velen hunner gaan verkoopen en dat kan voor hnn pachters zeer uadeelige gevolgen hebben, omdnt die dan verplicht worden om, zoo zij blijven willen, op zware lasten eigenaar te worden. Uit de Bijlagen blijkt dat men hier in Zeeland die slechte gevolgen van verkoop reeds in sterke mate ondervonden heeft, doordat de verhoogiug'der overgangsrechten bjj overlyden voor vreemdelingen vele Belgische eigenaren heeft genoopt te verkoopen, met het gevolg, dat daardoor de pachters voor de keuze worden gesteld: öf vertrekken, öf hun landen tot buitensporig hooge prijzen koopen. Niet zeldzaam zyn voorts de gevallen dat een voogd onroerend goed verpachten moet, omdat geen der erven zelf het bedrijf kan leiden. Tal van uitzonderingen zouden dus op den regel moeten worden gemaakt, wilde men zulk een differentieele belasting niet slecht in haar nawerking maken. We hebben ons in deze artikelen voornamelijk er toe bepaald uit den afschrikkend dikken stapel rapporten der Staatscommissie datgene te pnren wat betreffende de pacbtkwestie de hoofdzaak was. De lezers, die dit nog zeer beknopte overzicht gevolgd hebben, zullen daarbij wel moeten getroffen zyn door het negatieve karakter vau bijna alle adviezen door de commissie gegeven inzake verbeteringen door wettelijk voorschrift. Ten opzichte van het te hoog opdrijven der pacht acht ze ingrijpen der overheid bezwaarlijk, omdat men dan inbreuk maakt op het eigendomsrecht; het dwingend remissie-recht wil ze bepalen tot enkele gevallen; hetverkrygen vau meer zekerheid voor continuïteit der pacht moet h. i. worden overgelaten aan de partyen ; inzake vergoeding van de kosten voor aangebrachte verbeteringen ziet ze alleen mogelijkheid in contractneele, dns vrijwillige bepalingen; van verbetering der arbeïdsloonen verwacht ze weinig van verbetering van het pachtwezen ; de oorzaken van de toeneming van het pachtwezen kunnen h. ï. niet door overheidsmaatregelen worden aangetast. Maar in dat negatieve van het rapport, het moge dan in sommige opzichten wat erg pessimistisch zijn, ligt toch ook een krachtige positieve leer, nl. deze : dut de door de commissie uls zeer nood iq erkende verbeteringen dienen uit te gaan van de betrokkenen zelf. En dat middel is in den regel ook gezonder dan het geven van voorschriften van hooger hand. Wat we ia den aanvang aanhaalden over den sleur, die in de contracten doet b'honden, wat uit den tyd is, wijst oik den weg aan, waarlangs de verbetering kan gezocht worden. Ineen der Bijlag, n betreffende Zeeland trof ons de volgende meedeeling: »Op Tholen is in de laatste jaren gestreefd naar een betere, zaakkunliger inrichting der pacht contracten ?" Is het zoo onmogelijk dat ook in andere streken van de provincie dat werk ter hand wordt genomen ? Een poging van een enkele zou natuurlijk weinig haten. Er is samenwerking noodig; eu de pachters zyn niet gemakkelijk tot samenwerken te brengen. In het hoofdstuk over »Te hooge pacht" betoogt de commissie dat men de > vakorganisaties", die in nijverheid en handel tot bloei zyn gekomen, niet zoo maar in den landbouw kan overbrengen met evenveel kans op succes, omdat daar meer belangengemeenschap is, en de tegenstellingen niet zoo scherp zijn in den landbouw als ia andere takken van bestaan. Van een politiek, die op de bevordering van gemeenschappelijke belangen heenstuurt en deze versterkt, zon meer te verwachten zyn, dan van een streven, dat de tegenstellingen onderstreept en den economischen strijd verscherpt. Daarin schuilt veel waars. Maar daarin wordt dan ook aangewezen welke organisaties bet meest geschikt zijn om de leiding te nemen voor vrijwillige verbetering van de pachtcontracten. We hebben in onze provincie krachtige landbouwmaatschappijen, waarin de belangen vnu pachters en verpachter» zijn vertegenwoordigd. Kunnen die niet de zaak practisch ter hand nemen ? De aausporing zou dan kunnen komen van de centrale besturen. Maar de uitvoering zou dan het best kunnen geschieden door de plaatselijke vereenigingen. Er is ook in die vereßmgiugea'reeda veel over gesproken, nianr kan er niet iets gedaan worden ? En dan ten slotte nog ieü over de publieke verpachtingen, die een voorname oorzaak zyn van het opdrijven van de pacht. Uit de gehouden enquête is telkens gebleken dat de slechtst behandelde gronden de publiek verpachte zyn. En behalve dat die geweldige opdrijving natuurlijk terugslag heeft op den prijs der onderhaodsche verpachtingen, werkt ze verderfelijk voor de pachters dier dure landen. Als één voorbeeld halen we uit de Bijlagen aan een meedeeling uit Colijnsplaat, volgens welke het gedeelte van N.-Beveland waar het onderhandsche verpachten regel is, welvaart kent, terwijl daar waar de publieke verpachtingen aan de orde zyn, de bevolking armer wordt. Die publieke verpachtingen bepalen zich in onze provincie voornamelijk tot de losse landen; wel neemt hier en daar ook het verpachten van boerderyen toe, maar dit blijft toch uitzondering. Nn is het opmerkelyke van het verschijnsel dat die publieke verpachting voor de overgroote meerderheid geschiedt door publieke lichamen: gemeentebesturen, armbesturen, diaconieën e. d. Is het nu zoon onmogelijkheid, dat die besturen met dat stelsel breken ? De polderbesturen, óók publieke lichamen, maar samengesteld uit landbouwers, d. z. dus deskundigen, komen er meer en meer van terug. In Zeeuwsen Vlaanderen O. D. willen die polderbesturen meestal niets vau publieke verpachting weten. Ligt hot nu ouk niet op den weg der andere publieke lichamen, om het kwaad van te hoog opdrijven der pacht zooveel mogelyk tegen te gaan? 't Is waar dat ze er zelf financieel direct voordeel van hebben. Nog eenige weken deelde ons een correspondent mee, dat de publieke verpachting voor 7 jaar door het burg. armbestuur te Wolphaartsdijk dit jaarf 3373 opbracht tegen f 2580.51 bij de vorige verpachting, dus een jaarlijksche meerdere opbrengt vau f 792.49. Het is mogelyk dat er nu door dat armbestuur meer armen kunnen worden verzorgd. Maar het maakt er ook waarschijnlijk armen door, want bij zulk een stelselmatige opdryving kau verarming niet uitblijven. En voor de waarde van het land is 't zeker niet gunstig. --- Binnenland. DE NEDERL. AMBULANCE BIJ DE BOELGAREN. Naar dr. Sikemeier meldt in een brief aan het Hoofdcomité, werd hein in een onderhoud op het Boelgaarsche hoofdkwartier meege-1 deeld dal aan goen enkele vreemdeling werd toegestaan in een der veldhospitalen, hetzij bij Tsjataldzja hetzij bij Adrianopel dienst te doen. Hem werden echter .eenige iets meer naar achter gelegen plaatsen genoemd waarheen men de gewonden zal Lransportecren. Dr. Mei hui zen is nu eop, weg oan: die plaatsen te onderzoeken. In de ambulance in Tsjorloe zijn zooveel mogelijk bedden vrij gemaakt. Dr. Koolemans Beijnen moet wegene dringende omstandigheden naar Nederland lerugkeelen. De leden der ambulance zijn allen gezond. --- Uit Stad en Provincie. Uit Middelborg. Op de kiezerslijst voor 1913/14 alhier zvjn 417 nieuwe kiezers geplaatst, verdeeld i als Volgt: * Belastingkiezers (ambtshalve en aangemeld) 234, woningkiezers 74, loonkiezers 79, spaarfaarnkkiezers 13, en oxamenViezers 17. Hoewel bel onze gewoonte niel is algemeene ' vergaderingen van vereenigingen ook in deze : rubriek aan te kondigen, willen we, met het oog op het feit, dat de „Openbare Leeszaal ien Bibliotheek" alhier nog zulk oen jonge . vereeniging is, er op wijzen dat Donderdag| avond 8 uur een algemeene vergadering zal plaats hebben in het gebouw. Ruim een week geleden werd het 600ste lid ingeschreven. I o Ui t Vli ssi Egoc. Voor pliatsing op de kiezerslijst te Vlïs' siugen 1913/1914 hebben zich niet minder 1 dan 638 personen aangemeld, terwijl het aantal nieuwe belastingkiezers 406 bedraagt. (VI. Crt.) Blijkens hot jaarverslag over 1912 van de ! afd. Vlissingen van Meicurius bestond deze afdeeling op 31 Dec. 1.1 uit 63 leden, tegen 56 op 31 Dec. 1911. Een cursus werd gehouden in n_ichine> schrijven; 6 personen namen daaraan deel. 1 Een cursus in Engelsche I lande lscor resp on - ■ dentio is nog loopende. i Aan verschillende patroons worden circuj laires verzonden betreffende een vroeger slui. tingsuur op Zaterdag, echter voor zoover be! kond, zonder resultaat. Adhaesie werd betuigd aan 't adres van Gemeenschappelijk Belang inzake wettelijke winkel si uiting. 1 Damk zij het bestaan van het fonds tot uit-3 keering bij werkeloosheid kon aan 2 leden ' rente uitbetaald worden resp. over 53 eb 90 , dagen tot een bedrag van i 71.50, waarbij nog te voegen een gemeentelijke toeslag van . f 53 over 106 dagen. ,De heeren J. \V. R. N. de Vroom en W. H. ! Appel ver legen woordigden de afdeeling op de algemeen© vergadering te Nijmcgenk Zaterdagavond werd te Vlissingen in l het Concertgebouw aan de Emnißstraat een toofaoelvoorstclling gegeven door de Utrecht. sche onderwijzers looneelvereenigüig ten bate van de Kinderherslellings- en Vacantiekolonics. 'De groote zaal was vol.' Opgevoerd werd ~Mijnheer de Senator" blijspel in drie bedrijven van F. von Schonthau en G. Kadel\ berg. De zeevarende J. de Schepper te Vlissin* gen woonachtig, is benoemd tot matroos bij l den dienst te Antwerpen. [ Ij Er heeft zich te Vlissingen een comité gevormd tot stichting van een Proteslantsch Christelijk ziekenhuis. In dit comité hebben 1 zitting de dames J. W. A. Gewin—Vader, E. IS. T. van Doom van Koudekerke—Schüssler, ■ J J. A Ilogerzcil—Mijnssen en de hoeren ds. 'C. L. Voorhoeve en ds. 11. C. Ilogerzeil. ! __o— Uit Walcheren. Het Bestuur van de Vereeniging van Nering. doenden „Ons Belang" te Souburg zond 1 ons nog een ingezonden stuk waarin het 1 schrijft niet in te zullen gaan op het stukje ■ van den heer Mantz, maar waarin zij ons ■ dringend verzoekt een stuk to willen opnemen ■ dat ons binnen enkele dagen zal toegezonden i worden door her Fanfarecorpß. |We achten het gewenscht zoo spoedig mogeilijk meo todcelen, dat we die kwestie niet verder in deze courant kunnen laten bespreken. De gedachtcnslrijd is nu van bel algemeen bolang afgedwaald naar een geschil i_ don boezem van een vereeniging, en oen besproking daarover hoort thuis in den kring van do belanghebbenden zelf Maandagavond hield ds C. L. Voorhoeve van Vlissingen in de geref. kerk te Oostkapclle eene rede in 't belang der stichting „Vrederust" naar aanleiding van Mare u 3 9 vers 14—26 Aan het einde bleven belangstellenden bijeen en werd opgericht een afdeeling Oostkapelle van de Vereeniging tol Christel, verzorging van krankzinnigen in Zeeland. In het bericht betreffende de gemeenteraadsverkiezing te Domburg is abusievelijk gezet 1 Maart in plaats van 3 Maart De gefaeole opgave luidt: 3 Maart verkiezing, 14 Maart stemming, 25 Maart zoo noodig nerstemnung. Uit Soboywen-Dalveland. Tot lichtwachter bij de Rijkskustverlichting aan de Vpl bij Zaerikzee, is naar de ~Z. Nb." meldt, benoemd do heer J. bïj de Vaate. Maandag voormiddag kreeg de 14-jarige D B. Ta Bruinisse zoon hevigen slag van een I paard tegen zijn hoofd, dat hij hevig bloedend [ neerviel, zoodat geneeskundige hulp moe3l ! worden ingeroepen. —>-- Zeeuwßcn Vlaanderen 0. D. ! Door Gedeputeerde Staten is aan den heer J. Gort te Neuzen, lid van den Raad van beroep (Ongevallenverzekering) te Middelburg, op zijn verzoek ontslag verleend Uit Z.-Vlaanderon W. D. Onze Biexvlietscho berichtgever schrijft ons : De coaliticbladcn hebben correspondenten, die er maar luk-raak los op schrijven. Hoofdplaat zou 65 nieuwe kiezers leveren, dank zij de roomsche actie, was zulk een ; bericht, misschien om als aansporing te dio| men, ter navolging in andere katholieke ge[ meenten, of ontsteltenis te wekken in de liberale gelederen. Van een (autoriteit aldaar vernam ik 16 Febr. dat de winst 20 kiezers bedraagt. | In mijn eigen gemeente worden door de . Nieuwe Zeeuwsche 40 roomsche kiezers als : winst geboekt, dat is maar offentjes meer {dan de helft gelogen. j We kunnen er ons op gewapend houden i jdat nog wel erger leugens, pardon onjuist| heden, zullen gedebiteerd worden. ~Vele recht-1 sche bladen staan voor niets", is een geboekstaafde uitspraak --- GEZONDHEIDSCOMMISSIE TE GOES. Maandagavond werd door de gezondheóds'- I commissie, zetel Goes, een openbare vergade■ ring gehouden onder voorzitterschap van den heer D. Mulder van Ovezand. Na opening der vergadering, die door alk» leden der commissie en d00r.,.. twee verslaggevers werd bijgewoond, werd door den secretaris voorlezing gedaan van het verslag dier commissie over 1912, welke voorlezing meer dan een uur tijds vorderde. Waar, nadat dit verslag in druk zal zrjn verschenen, dit in hoofdzaak aan de lezers van dit blad zal worden ter kennis gebracht, willen wij ons thans sleehls bepalen tot het mededeclen van enkele in ons oog moest belangrijke zaken. Zoo zijn in 1912 voorgekomen te Goes 50 •n te Kloetinge 44 gevallen van diphtheritis, zonder sterl geval, te Goes met 1 sterfgeval aan die ziekte. Waar in de meeste van deze gevallen het ziektebeeld van ernstige diphtheritis niet werd geconstateerd, wijst het groote aantal gevallen meer op nauwkeuriger onderzoek dan vroeger dan dat bol van verontrustend en aard kan geacht worden, temeer waar het bacteriologisch onderzoek zich ook uitstrekt lot bacillendragers van de genoemde ziekte. De oorzaak van het veelvuldig voorkomen van de diphtheritis in de twee boven vermelde gemeenten kon niet opgespoord worden. Het sterftecijfer in de verschillende gemeenten was over het algemeen niet groot te noemen. Bij het geboortecijfer werd medegedeeld, dat in de gemeente 's-Heer Arendskerke van de ! 100 geborenen er 27 het levenslicht aanschouwden zonder tusschenkomst van verloskundigen, wat ons een te merkwaardig feit toeschynt om het hier onvermeld te laten. Of zulks goregeld aldaar voorkomt werd niet gerapporteerd. Voor een in te stellen onderzoek naar de : zuigelingvorpleging, uitgaande van de vereeniging „Het Groene Kruis" in Zuid-Beveland, werd door de commissie f 175 's jaars gedurende 4 achtereenvolgende jaren toegestaan. Omtrent de indertijd veel opspraak verwekt hebbende ondragelijke stankvrspreiding door hot drogen van bedorven graan m een pakhuis, gelogen aan de Wijngaardstraat te Goes, werd medo in het verslag gewag gemaakt en tevens hulde gebracht aan do modewerking van het betrokken gemeentebestuur om hieraan een eindo te kumien maken. Bij onderzoek van dit graan kwam aan het licht, dat dit in verregaande slaat van bederf verki-erdo_ en bovendien vermengd was met kaarsvet, wat de oorzaak van den stank alleszins verkLiart, dio bij het verhitten van dit ~goedje" werd waargenomen. 'Aangaande de quae3tie van het veront-i reinigen door het afvalwater van de eventueel alhier op to richteen coöperatieve beetwortels suikerfabriek aan de haven te Goes, werd door de commissie als liaar meening uitgesproken dat uit e-en hygiënisch oogpunt dit afvalnaler, afgevoerd in de Dostcr-Schclde, zonder dat het vooraf gezuiverd wordt van de eiwitstoffen enz., ernstige gevaren zou opleveren voor de oesterindustrie to lerseke. Het tot stand komen der Zuid-Bevclandsche drinkwaterleiding wad met groote ingenomenheid door de commissie begroet, doch zij meent geen gc-uor to kunnen verleenen aan een ver- Koek om aanfluiting vpn woningen aan deze waterleiding te doen voorschrijven bij een bepaalden afstand der woningen van de hoofdhuis alsmede om het gebruik van regenbakken bij wett/lijk voorschrift to beletten. Het melkondcrzoek van leveranciers te Goes op watergehalte en op zindelijkheid had geen gunstige resultaten opgeleverd, terwijl het lage vetgehalte ook geen reden tot tevredenheid had kunnen geven. Hot laatste wordt veroorzaakt óf door te rijke toevoeging van water öf door het afroomen, der melk door de slijters voor het bezorgen aan de klantcm Een monster natuurbotcr uit Borssele doch/ afkomstig uit Goes bleek bij onderzoek rijkelijk met cocosvet te zijn vermengd, wat deze boter heel korrelig maakte en een bittere bijsmaak (af. Of de leverancier van deze botex daarna als overtreder van do boterwet is gestraft/,, vermeldt het verslag niet. Nog zij hier medegedeeld dat te Goes een systematisch .voningonderzock heeft plaats gehad, waarvan de uitslag m de bijlagen is opgenomen. Nadat het uitgebracht verslag was goedge.-kourd en vastgesteld, werd de openbare vergadering gesloten. ---