Partij-formatie. Er wordt geklaagd over ons partijwezen, en er zal ook wel niemand zrjn die de vruchten van de partij-politiek der laatste jaren zal roemen, — rechts niet en links niet. Onder het vorige vrijzinnige kabinet met zijn onbetrouwbare meerderheid van twee stemmen, werd erg gesukkeld, tot het plotseling ineenzakte. Het daarop volgende kabinet-Heemskerk, bogend op een ongekende meerderheidsweelde, heeft al even min zijn aanhangers verheugd met rijke resultaten. En eigenlijk is er al heel lang geklaagd, ook vroeger, dat er zoo veel onafgedaan blijft liggen. De schuld wordt door sommigen, — wellicht door velen — gezocht hij 't stelsel. Er is al een brochure verschenen waarin er op werd aangedrongen dat Kamer en regeering zich eens wat meer met .zaken" zouden bemoeien, en minder met politiek. Amen ! kunnen we grif op dien wensch zeggen. Maar hoe krijgt men dat gedaan . Er is een andere brochure verschenen, van mr. M. Oppenheimer, .Het partijwezen in het parlementair stelsel", waarin de kwestie grondiger wordt onderzocht. Het tweede hoofdstuk daarin over >de gebreken van 't heerschende Btelsel" zou men vernietigend kunnen noemen, als daartegenover niet de overtuiging stond, dat er toch niets vernietigd zal worden, en dat alles bij het oude blijven zal, in weerwil van de gebreken. We weten het allen, dat het staatsbelang vaak onder den voet komt in het gedrang der party belangen. We weten ook dat partij-propaganda tot eenzijdigheid leidt; dat, tengevolge der partjj-politiek, bij benoemingen de politieke kleur vaak meer den doorslag geeft dan de bekwaamheid; dat er met den val van een ministerie bekwame ministers moeten heengaan, wier aanblijven iedereen als een landsbelang zon beschouwen, maar die nu eenmaal weg moeten, vanwege 't party-stelsel. En dus . . . zou 't partystelsel moeten vervangen worden door een ander, dat — althans volgens de denkbeelden van den heer Oppenheimer — zich zou richten naar de concreto maatregelen welke telkens de meerderheid der kiezers tot stand gebracht wenschen te zien. Voor elk der ministerieele zetels zou men dan allereerst moeten zoeken onder hen, die zich hebben doen kennen als voorstanders der gewenschte maatregelen. Voor 't OTerige zou noch het minister-college, aöch ieder der ministers individueel eenige partij-kleur dragen. We moeten bekennen dat we ten opzicbto van dit plan behooren tot de twyfelmoedigen, wier tegenwerpingen de achryver zelf reeds in zyn brochure verwacht, nl. tot hen die ook die gevolgen van het party-stelsel veroordeelen, maar tegelijkertijd te zeer twyfelen aan de mogelijkheid om dit nieuwe stelsel te verwezenlijken, dan dat zy het oude kunnen prijsgeven. Niét echter omdat we een dergelijk sakenministerie onmogelijk achten. De voorbeelden zijn er van in onze parlementaire geschiedenis, dat zoon ministerie levenskrachtig en vruchtbaar kan zyn. En zelfs is het niet buitengesloten, dat ook nu een zakenministerie de eenig mogelijke oplossing zal blijken uit een toestand, waarin de twee groote party - großpen geen van beiden over de meerderheid beschikken, die ze toch ook niet willen bereiken door samengaan met de afzonderlijke groep der socialisten. Maar al ia een zakenminiaterie ook mogelijk, daarom is het nog niet het meest gewenscht als regel! Ja, zelfs gelooven we niet, dat er twee werkelyke zakenministeries achter elkaar mogelijk zyn, omdat nit de tegenstanders van de door het eerste ministerie genomen maatregelen reeds dadelijk een principieele party zal geboren worde», die haar invloed -*1 laten gelden by de verkiezingen, waaruit het tweede zal ontstaan. Want van de belangrijke staatszaken zijn de meeste niet afgedaan, als er een wet over in het staatsblad staat. Dat is wel het geval met een wet op een naturalisatie, op grond ruiling, e. d. Die zijn skiaar" als ze zijn afgehandeld. Maar een onderwijskwestie blijft aan de orde zelfs na drie onderwijswetten; een tariefherziening zon dadelijk een partij doen ontstaan tot intrekking van dien maatregel; een wet op ouderdomsverzekering door 't premiestelsel, brengt de voorstanders van staatspensioen niet tot raat. En telkens zouden eenige dier doorloopende lijnen evenwijdig blijken, en zoo de gelijkdenkenden samenbrengen in een partij. Zonder partijen zou bet misschien best gaan het land te besturen. Maar dat is de kwestie niet. De praktijk leert dat de partyen eenvoudig niet weg te krijgen zijn, zoolang men parlementen behoudt. En die doen we voorloopig nog niet weg. Maar nu is er wel iets anders, dat, mits in zeer ruime afmetingen genomen, den heer Oppenheimer gelijk geeft. Als men over groote tijdvakkeu rekent, en niet van de eene verkiezing tot de andere, dan ziet men werkelijk, dat de partycombinaties — dus iets anders dan de partgen zelf — zich vormen om bepaalde onderwerpen. En als nu een party-combinatie het doel dier combinatio bereikt heeft en toch een combinatie blijft, dan is er slechts één ding mogelijk : dat de regeering slap wordt, en de combinatie tenslotte ineenzakt. Zoo is gebeurt met de samenwerking der liberale »nuances*, zooals men vroeger de onderdeelen der liberale party aanduidde, en zoo dreigt nu te gebeuren met de coalitie. We achten de coalitie niet in staat voor het werk waarvoor ze zich nu aanbiedt. Ze heeft in haar vyf-jarig bewind ons volk geen „kiemen gegeven voor verdere ontwikkeling", zooals mr. H. L. Drucker zei in een opmerking, aangehaald door het jongste nummer van het „Vrijz. Weekblad voor Zeeland." En ze weet voor een eventneele voortzetting van haar heerschappij eigentijk niets anders aan te bieden, dan nog weer een belofte aan het bijzonder onderwijs. We behoeven wel niet nader toe te lichten dat de geloofsantithese een onjuiste grondslag is voor party-groepeering. De gebeurtenissen der laatste jaren in de Kamer zijn in dat opzicht welsprekend geweest. Vanzelf werd die geloofsantithese herhaaldelijk verbroken wanneer men op practisch politiek terrein kwam. Toch gelooven we niet aan een spoedige verwezenlijking van een andere groepeering, die zich zou richten naar de zakelyke kwesties. Daarvoor hebben de anti-revolntionnairen on de katholieken zich te sterk afgezonderd als groepen, geleid door kerkelijke organisaties, die als zoodanig wel buiten de politiek staan, maar die door hun discipline ook in de politiek hun volgelingen den weg voorschrijven. Door het bestaan en 'net streven dier twee groepen is voor 't oogenblik wel geen andere tegencombinatie mogelijk dan die welke zich als de -vrijzinnige concentratie" heeft gevormd. Ze is geboren uit het gevoel dat een verweer tegen die noodlottige kerkelyke overheersching noodzakelijk is. Maar de leiders hebben begrepen dat uit die negatie een positief program moest volgen, wilde men iets bereiken. Het manifest is in dat opzicht duidelijk geweest. Door plaatsgebrek moesten we dit artikel Zaterdag aanhouden. Maar we kunnen nu ook nog als aanvulling melding maken van een artikel in de jongste over -Zaken-Kabinet». Het blad moet daar niets van hebben — wat. heel begrijpelijk is, want juist zoon zaken-Kabinet zou van de baan schuiven wat voor de «Standaard» vaak van nog meer belang schijnt dan 't staatsbelang, n.l. de party-politiek en in in ieder geval de geloof s-anti these. Zooals we hierboven zeiden, achten we het echter heel goed mogelijk dat een zaken-Kabinet de eenige oplossing is, die ons uit een eventneele verlamming van de Kamer kan brengeD. En daarom willen we op het betoog der «Standaard» ingaan, al gaat die ook langs de hierboven behandelde kwestie van partij-formatie heen. De «Standaard» beweert nl. dat er voor een zaken-Kabinet niets te doen zou zyn, behalve de Zuiderzee-drooglegging, die het blad echter ook niet mogelijk acht zonder dat onze defensie en onze tarieven eerst op orde zijn gebracht. We caoeten allereerst bekennen niet in te zien waarom de defensie-kwestie en de tariefherziening aan die drooglegging moeten voorafgaan. Maar bovendien beweert het blad dat rechts en links scherp tegenover elkaar staan ten opzichte van de defensie, het tarief on de sociale kwestie. We zyn zoo vry dat beslist te ontkennen. De leiders van rechts zouden dat wel willen, maar het is niet zoo dat alle rechtsche leden één lijn trekken tegenover links ten opzichte van die drie vraagstukken. --- BINNENLAND. EEN LID VAN GEDEPUTEERDE STATEN, DAT GEEN ZITTING KAN NEMEN? Men schrijlt ons: ~Door do Provinciale Staten van Zeeland weid in do vergadering vap. 28 Februari j.l. tot lid vian Ged. Staten gekozen de beer H. 3. E. Ge-lach van Sint Joosland, burgemeester vftn Koudckeike on con__i9saris van bet .Waterschap ~ Walcheren". Met bet öog op ft-t. 53 der provinciale) Jwet, luidende ~De leden vpjn Ged. Staten mia- met de hunne, niet tegelijk bekleeden eenige bezoldigde lan_3- of provinciale bediening, ïloc_' de betrekking; van lid of beambt 1 van een gemeentebestuur; ~v_n (dijkgraaf, lid of beambte van het bestuur vjan een in de provincie gelegen waterschap, veenschap of veenpolder; ~vpn boogleeraar, lector of onderwig_er, van. notaris", vroeg en verkreeg de heer G. ontslag als burgemeester en nam dit als commissaris van den polder. Volgens ftrt, ö4bis der provinciale wet echter aanvaardt een tot Gedeputeerde benoemde het lidmaatschap niet, dan nadat hij van do in japrt. 53 uitgesloten betrekkingen welke hij bekleedt op wettige wijze ia ontheven. Van bet pmbt van burgemeester is de heer G. dus op wettige wijze ontheven, maar van, da,t van commissaris van den. polder Walcheren nog niet en bet zal WaarScQnjküqk nog geruimen _jd duren eer dat wel het geval z_,l _nn. In art, 14 toch van het reglement vpui bedoelden polder staat: ~Con__issa.is___. kunnen ten allen tijde bun ontslag nemen en zenden dit aan het dagelijksch bestuur in, doch blijven in betrekking tot dat een hunner opvolgers, zitting is verleend'-'. Dg verkiezing van een nieuwen comïnissaris ia door het polderbestuur uitgeschreven tegen 24 en 25 April as. maar daar de algemeene vergadering der polders slechts tweemaal in het jaar bijeenkomt nl. in. April en Septetaher en de April vergadering reeds plaats gevonden heeft, zaj do heer G. niet op wettige wijze Vjan de onvereenigbare betrekking van commissaris kunnen, worden ontheven vóór September p,.s. en derhalve tot zoolang van het college van Ged. Staten geen deel mogen uitmaken. In een. analoog geval hebben Ged. Staten van Zeeland jaren geleden een comlmissaris van den Polder Walcheren, die tot Gedeputeerde benoemd was reeds toegelaten nadat de termijn van 14 dagen bij het reglement toegestaan om bezwaren tegen een plaat- gehad hebbende verkiezing In te brengen, vcrloopen waren." Wij zifn naar aanleiding van bet bovenstaando eens op onderzoek uitgegaan en vernamen het volgende: Uit de arlt 52 en 53 van het polderreglement kan men lezen, dat een nieuw gekozen commissaris toegelaten is, indien binnen den daarvoor gestelden termijn van 8 dagen geen bezwaren tegen zijn verkiezing zijn ingediend en indien hij binnen 14 dagen te kennen heeft .gegeven zijn benoeming te aanvaarden. Do (algemeene vergadering beslist volgens £3 alleen over toelating bg geschillen. Zijn fsr dus geen geschillen gerezen, dan beeft _ij ook geen beslissing te nemen en is de gekozene toegelaten. Hierin ligt dus een kenmerkend verschil tusschen het polderreglement en de gemeente- en provinciale wet, di_ in ieder gergJ onderzoek van de gelooftforieve*. «üicheo. Uit bet boven_ta_nde volgt dat indien degeen, die als opvolger van den. heer Gerlach tot Poldercontraissjajis gekozen wordt, zrjno benoeming aanvaardt en er binnen 8 dagen geen bezwaren daartegen worden ingediend, de heer Gerlpcb na afloop van die termijnen zijn betrekking als Gedeputeerde kan aanvaarden. --- Uit Stad en Provincie. Uit Xiddelbira. In een schrijven aan eere-comité, comité en correspondeerend e leden deelt het dag. bestuur van de tentoonstelling Flan 1913 mee dat de min. van binnenl. zaken het gebruik van lokalen en terreinen van de Abdij heelt toegestaan. Uit het vijlde district kwam nog toezegging van belangrijke inzendingen in; van welwillende zijde wordt getracht, ook uit Schouwen en Duiveland alsnog geschikte zaken te verkrijgen. Er bestaat groote kana, dat ook de oeaterteelt nog met eene mooie inzending zal komen. De briefkaarten en sluitzegels kwamen gereed. Zij zijn naar bet ontwerp van F. P. d'Huy en stellen een rïngrijder te paard voor met het silhouet der stad op den achtergrond, gelijk de bezoekers van de tentoonstelling der ingezonden ontwerpen zich nog wel Kullen herinneren. l)e groote reclameplaat en de geïllustreerde folder, die 16 blz. tellen zal, komen binnen een paar weken gereed- Voor datgene, wat tot opluistering van de tentoonstelling kan dienen, zijn ook al stappen gedaan. Het comité ontving reeds toezegging van eene uitvoering van liederen door schoolkinderen in gewestelijke dracht en deed pogingen om da medewerking van zangverenigingen te krijgen. Ten slotte bevat het schrijven een opwekking ter verkrijging van nog meer inzendingen en tot deelname in bet waarborgfonds. Men heeft de vorige week ia ons blad kunnen lezen hoe de Arnemuidsche visscher Van Belzen van zijn broodwinning is beroofd doordat zijn botter in den sneeuwstorm van 12 dezer verongelukte. De h er Joogepier, dia nadere bijzonderheden van bet gebeurde meedeelde, wees ook nog op het feit dat Van Belzen het is geweest, die in 1911 de bemanning van de redde. En nu verging bet hem zelf zoo erg. De oproep van den beer Jongepier om Van Belzen door giften althans eenigszins schadeloos te stellen voor de door hem geleden schade, werd slechts door enkelen beantwoord. Van hen onder onze lezers, die alsnog iets voor dit doel willen schenken, zullen wij gaarne de gift in ontvangst nemen en doorzenden aan het juiste adres. Door de keurmeesters van vee en vleesch alhier is beden van een slager afgekeurd een geslacht varken dat lijdende was geweest aan algemeene tuberculoie. Het mager vleesch zal ter sterilisatie naar het openbaar slachthuis te Rotterdam worden opgezonde». Uit Vl.asia_ea. Zondagavond is den beer M., toen bij zich in een café in de Palingstraat te Vlissingen bevond, zijn rijwiel, dat hij tijdelijk in de gang bad gezet, ontstolen. ) 'Z Met de dagboot „Koningin Wilhelmina" kwam hier Zaterdagavond eene Amerikaansche post aan bestaande uit ongeveer 1200 zakken. Hiervoor liepen vijf postrijtuigen in den Noordduitschen mailtrein. DII Waleheron. De vrijzinnige kiesvereenïging te Nieuw en St. Joosland heeft tot candidaat voor de Tweede Kamer gesteld den beer mr. E. E. van Kaalte, oud-minißter von justitie. In de Zaterdagmiddag te Sero o ekerke gebonden gemeenteraads-vergadering werd door den burgemeester overgelegd het jaarverslag der gemeente over 1912. Opgemaakt werd bet kohier van 't schoolgeld groot f 22.10 en het snppl. kohier van den H. O. De graskanten, der gemeente toekomende werden verdeeld. Het zand uit de gemeentezandputten zal aan de belanghebbenden voor de verbetering van de wegen en voetpaden gratie verstrekt worden. Een reclame in den H. O. werd in besloten vergadering behandeld en ingewilligd. Het aantal kiezers te%er«oikerke bedraagt 829. Zaterdag vergaderde de gemeenteraad van Westkapelle. Aanwezig waren zei leden ; de heer J. Brasser was wegens ongesteldheid afwezig. Onder de ingekomen stukken bevond zich een verzoek van de afd. Middelburg van den Ned. Bond van loodgieters- en fitterspatroons, om bij den bouw van de dokterswoning een partieé'le aanbesteding te houden. Voor kennisgeving aangenomen. Aangeboden werd bet gemeenteverslag over 1912. Een wijziging werd aangebracht in do begrooting dienst 1912. Daarna werd een verzoekschriit behandeld van den heer J. J. van Elsïicker, waarin hij verzocht de woning te kunnen huren, waarin hij woont. Op voorstel van Burg. en Weth. werd met algemeene stemmen besloten, bedoelde woning aan den beer J. J. van ElaScker te verhuren voor f 75 per jaar. Daarna werd nog een commissie benoemd tot regeling van bet kohier van den Hoofdel. Omslag. De vergadering werd daarop gesloten. DII Zu-ttS-rel-nd. . In een Zaterdag gehouden vergadering 1 van besturen van afdeelingen in Zuid Beveland van den Bond voor Staatspensioneering te Kapelle is de regeling van de aldaar te houden openlucht meeting op Hemelvaartsdag, Donderdag 1 Mei a. s. vastgesteld. De spreekbeurten zullen worden vervuld door mejuffrouw Veer de Vère, van Brussel en de heeren Schuitema lid van bet hoofdbestuur van den Bond voor Staatspensioneering en jhr. R, M. de Muralt, van Zierikzee. Het muziekgezelschap te Kapelle en de zangvereeniging Harmonie van Krubbendijke. zullen deze bijeenkomst opluisteren. In bet verßlagje lezing mr. Canes zijn een paar drukfouten, die zinstorend aijn. Waar Btaat :opwekkend voorbeeld moet zijn sprekend en in bet laatst moet gelezen worden in het land. De afd. Feijenoord van „Schuttevaer" beeft in een de vorige week gehouden vergadering aangedrongen op een betere regeling en scherper toezicht in het kanaal van Wemeldinge en in de haven van genoemde plaats, waar bet scheepvaartverkeer dagelijks drukker wordt. In de Zaterdag gebonden raadsvergadering van Rilland Bath sprak de voorzitter bij de opening een gelukwenacb voor prins Hendrik op diens verjaardag. Omtrent een verzoek van bet onderwijzend personeel aan de scholen te Rilland en te Bath om vermeerdering van salaris, werd ter nadere bespreking ervan overgegaan in eene geheime vergadering. Aan bet eind der vergadering werd, na van een deskundige de noodige inlichtingen te hebben verkregen, besloten, om aan de Mij tot Bouw en Exploitatie van Gemeentebedrijven te Utrecht op te dragen, een rapport uit te brengen over de mogelijkheid tot oprichting eener rendeerende gasfabriek, die in de behoeften voorziet voor de gemeenten Etrabbendijke, Rilland Batk en Waarde en een plan voor zoodanige fabriek te ontwerpen. . (H^ Dit SBhonwßß -Dulveland, Do opbrengst der Emma-bloem ten bate der tuberculose-bestrijdiDg te Zierikzee heeft Zaterdag 19 April bedragen alleen voor Zierikzee f 190. De jonge dames zullen bet bloempje ook op de dorpen te koop aanbieden. In bet hotel de Faam te Zierikzee trad Zaterdag voor de tweede maal de heer H. A. Ko-raians van Breda, candidaat in dit district der 8. D. A. P., als spreker op voor een groot aantal toehoorders. Hij had het hoofdzakelijk over de twee burgerlijke partijen en merkte op dat men zich nog niet durft wagen aan een voorspelling van den uitslag der verkiezingen. Concentratie of coalitie. Nu de tarieiwet is opgeborgen en naar voren is geschoven de schoolstrijd onder de lenze voor Koning Christus, is het moeilijk een conclusie te trekken. De keuze laat de 8. D. A. P. ers onverschillig, zij voeren den strijd op zich zelve. Wanneer er echter herstemming komt, dan gaan wij macht uitoefenen en zal het voor ons zijn de concentratie. Deze overwegingen werden uitvoerig besproken in de rede, waarin in verschillende opzichten kritiek werd uitgeoefend op de bonding van den heer Patijn. In debat traden de heeren A. Frfinkelen L. Bonter, beide van Zierikzeee, die de houding van den heer Patijn verdedigden. Zftinwich Vlaanderen O. O. De heer W. J. C. van Santen te Goes heeft op een desbetreffende vraag van de centrale vrijzinnige kiesveieeniging geantwoord, dat hij een eventueele candidatuur van vrijzinnige zijde in het district H o ntenisse niet zul aanvaarden. ---