NIESVEREENIGING VOOR DEN GEMEENTERAAD. Bij de periodieke raadsverkiezingen van dezen zomer hebben we gewezen op het gemis aan een vrijzinnige organisatie die leiding geeft aan de candidaatstelling van die zijde voor onzen gemeenteraad. *I)e bestaande „groote" kiesvereeniging bemoeit zich daar niet mee. En daar is reden voor. In andere plaatsen in onze ■buurt hebben we dit jaar kunnen zien hoe _eer de persoonlijke kwesties, die uit den aard der zaak bij raadsverkiezingen een groote rol spelen, oneenigheid bunnen verwekken in den boezem van een kiesvereeniging, ten nadeele van het partij-belang dat die vereeniging voorstaat bij de toch altijd gewichtiger verkiezingen voor Kamer en Prov. Staten. Maar het gevolg is hier ler slede dat de candidaatstelling van vrijzinnigen voor den raad is overgelaten aan hel initiatief van „losse" personen, wat altijd het gevaar oplevert dat er candidaten worden gesteld, die eigenlijk niet door de vrijzinnige kiezers gewenscht worden, maar die men dan toch aanvaardt, omdat er geen ander is, of omdat men geen tweedracht wil wekken door het stellen van een tegencandidaat. Ten einde aan die bezwaren tegemoet te.komen, hebben nu eenige vrijzinnigen het plan geopperd een kiesvereeniging op te richten, (die !op kien jgrondslag van vooruitsbrie vend-vrij zinnige beginselen van gemeentelijk beleid zich zal bezig houden roet de verkiezingen voor den gemeenteraad. Onder advertenties vindt men er een oproeping voor. Maar we willen hier ook nog meedeelcn dat zij, die bereid zijn daartoe mee te werken, verzocht worden daarvan te doen bUjken, door hun visitekaartje voorzien van het opschrift „kiesvereeniging voor den gemeenteraad" te zenden aan het bureau van dit blad. --- BINNENLAND. Uit de Staatscourant By kon. besluit- is aan den heer A. Mauritz, te Dusseldorf toegekend de gouden eerepenning als blijk van waardeering zijner belangstelling in 's rijks wetenschappelijke en kunstverzamelingen betoond; is met 1 November, benoemd tot opzichter van den arbeid, E. J. H. van Beusichem, werktuigkundig teekenaar bij «ie Nederlandsche fabriek van werktuigen en spoorwegmatericel te Amsterdaiu. De minister van landbouw, nijverheid en handel heeft bepaald dat, met ingang van 1 November, werkzaam zal zijn: a. in het 6de district der arbeidsinspectie, ter standplaats Haarlem, de opzichter van den arbeid J, Wervers * b. in het 2de district der arbeidsinspectie, ter standplaats Breda, de opzichter van den arbeid E. J. H. van Beusichem. --- Uit Stad en Provincie. Uit Middelburg. Hedenmiddag namen we eens*c*en kijkje op de Markt K 5 (voorheen gebr. Boudewijnse) waar door de afd Middelburg van den Ned. Kinderbond gedurende deze week een schip geëxposeerd wordt, dat zeer zeker de moeite waard is eens te gaan bezien. Het heeft het model van een loodsschoener en is tot in de kleinste bijzonderheden keurig afgewerkt. Voor bijzonderheden verwijzen wc naar een in dil nunnner voorkomende advertentie Uit Vlissingen. Door het loodstransportvaarluig,,Coerlzen" is Vrijdagnamiddag in de Roompot drijvende gevonden 't lijk van een chique gekleedeu man. Het droeg een blauw costuum, grijze overjas, bruine schoenen en bandschoenen en was glad geschoren. Verscliillende voorwerpen van waarde, op 't lijk gevonden zijn bij den strandvonder alliier gedeponeerd Wegens het ruwe weer kon 'l lijk met naar Vlissingen worden gebracht; men heeft het laten drijven. Zou dit hel lijk van den vermisten heer Diesel niet kunnen zijn? Door de politie te V* issi n g e n is Zaterdag een persoon aangehouden, die zich op verschillende plaatsen ïu de omgeving der slad zeer onwelvoeglijk had gedragen, in het bijzijn van kinderen. Na verhoor is de man op vrije voeten gesteld. Door de Maatschappij de Schelde is het terrein van de oude remise der tram Vlissingen—Middelburg aangekocht, om daar een electrische centrale voor deze fabriek te stichten. Tot tweeden officier bij de slooravaartmaatschnppij Zeeland is benoemd de heer S. W. Stookes te Vlissingen. ïn de Vrijdag te Vlissingen gehouden bijeenkomst van belangstellenden in de oprichting van een volkswasscherij is een commissie benoemd, die de mogelijkheid zal onderzoeken, en daarover in een volgende vergadering verslag zal uitbrengen. Uit Znid-Beveland. Vrijdag is een vrouw van lers c k c afkomstig aldaar uit Amerika aangekomen om haar ouders een bezoek te brengen. Zij had liaar drie nog jonge kinderen van huis meegenomen, maar deze kregen aan boord alle drie diphtheritis. Een er van een meisje van 4 jaar overleed en werd in zee neergelaten, de twee andere moest zij le Rotterdam in liet ziekenhuis achterlaten. Men kan zich de verslagenheid der arme moeder en haar familie voorstellen. Met 179 stemmen is Zaterdag de heer Hirdes tot lid van den gemeenteraad te Krabbend ij ke gekozen. De candidaat van de werkliedenvereeniging D. Jacobussen had 136 stemmen. Uit Noord-Beveland. Vrijdagnacnt zijn de beide gestrande schepen vóór Colijnsplaat, waarvan in het nummer van Zaterdag melding isgemaakt, weer vlot gekomen, De motorboot liad een verbrijzelde sloep en een defect aan de schroef bekomen en is door een sleepboot weggehaald. Het aakscheepje bleek te zijn van scliipper De Haas uit Bergen op Zoom en is er beier afgekomen. Het was geladen met draineerbuizen .bestemd voor Colijnsplaat. Uit Schouwen-D ui v eland. Zaterdagavond vergaderde le Z i e r i kze e de Vrijzinnige propagandaclub „De Jonge Vrijzinnigen" en had ballotage plaats van 22 nieuw voorgestelde leden, welke allen met algemeene stemmen werden aangenomen. 3 personen hebben zich opgegeven als donateur. De mededeeling dat na de gehouden lezingen van het bestuurslid J. Enzlin te Oud-Vossemeer en Haamstede, aldaar clubs waren opgericht, respectievelijk met 52 en 25 leden, wekte algemeen applaus. Besloten is de candidat*_ur van den heer E. J. Gelderman voor lid van den raad te steunen, en werd de vergadering na bespreking van een te houden propaganda-avond, gesloten. De heer A. Cappon, hoofdagent van politie te Zierikzee zal, na ruim 40jaxigen diensttijd ,als zoodanig eervol ontslag verzoeken tegen 1 Januari a.s. De ten loon stelling van zuivere en vervalschte eet- en handelswaren te Zierikzee ni'gaande van de neutrale Midden stands vereeniging is zeer slecht bezocht geworden, niettegenstaande het bestuur als 't ware een ieder in de gelegenheid heeft gesteld, wat entreeprijs betreft en de openstelling hield van Woensdag tol en met Zondag Men heeft de groole massa niet bereikt. Voor alle winkeliers eu handelslieden hier ter stede zeker was een gang daarheen ten volle waard geweest misschien wel leerzaam Uit Zeeuwsch .Vlaanderen O. I). Sedert Vrijdagmiddag wordl vermist de te Neuzen woonachtige 11. V., oud 18 jaar, werkende op de cokesfabriek te Sluiskil. Een jongere broeder, die daar ook werkt bemerkte dal hij niet kwam eten en ging op zoek. Er was nergens een spoor te vinden. Men vreest dal de jongeling, die ongesteld was, een ongeluk is overkomen. Zaterdag is met een een politiehond naar hem gezocht. Na eenige vergeefsche pogingen om een spoor te ontdekken gaf deze herhaaldelijk een spoor aan dat naar het kanaal liep. Er is ter plaatse gedregd, doch zonder resultaat, trouwens, hel kanaal is daar zeer breed en diep. Zondagavond is door onbekende oorzaak brand ontstaan in de bergplaats van den aannemer J. van Drongelen, staande in den Van Wuijckhuizenpolder, gemeente Hoek. De brandweer dier gemeente kwam met 2 spuiten spoedig ter plaatse, doch behoefde geen hulp meer te verleenen, daar ijlings toegeschoten personen het vuur hadden weten te bedwingen. Bij de bergplaats stond een houtmijt en op enkele meters afstand de landbouwschuur van D. Bareman, die door de spoedige hulp voor gevaar bevrijd bleven. Verzekering dekt de schade. --- Kerknieuws. — Zaterdag had te Colijnsplaat een stemming plaats voor 5 leden voor het kiescollege van de Ned. Herv. gemeente. Van de 196 stemgerechtigden waren er slechts 55 opgekomen. De, aftredende leden W. Potappel, M. de Regt Jz., C. Kievit, W. Adriaanse en J. Schippers werden herkozen met respectievelijk 52, 44, 48, 45 en 51 stemmen. Ned Hervormde kerk. Beroepenle Lopik B. J. Wertherle Otterloo (bij Ede); te Vlieland G. H. Boersma te Groningen. Bedankt voor Ooltgensplaat J. H. v. Paddenburgh te Aalst. --- Kunst en Wetenschappen — Over het Nederlandsch Opera-ensemble, dat Woensdag a.s. in kien schouwburg alhier een opvoering zal geven van eenige bedrijven uit de „Troubadour" en de „Faust", kregen we eenige persbeoordeelingen ter inzage die allen vol lof waren over voorstellingen elders door dat gezelschap gegeven. Vooral de heer Orelio blijkt overal veel geestdrift te hebben gewekt, en ook mevr. Hulst— Bakels wordt zeer geprezen. Zooals men in de adverlenlie heeft kunnen lezen is het als naar gewoonte morgen plaatsbespreking. Tentoonstelling van goede en slechte architectuur. Frisch, leerzaam, belangwekkend —we herhalen de kenschets uit onze aankondiging onder „Laatste Berichten" in het nummer van Vrijdag. Den binnenkomende moet dit dadelijk treffen: dit is niet een gewone tentoonstelling van door een of meerdere kunstenaars vervaardigden arbeid, die opmerkelijk, mooi of boeiend kan zijn, maar door het gros van het publiek, laten we het ronduit mogen zeggen: vervelend gevonden wordt. Hier heeft men stalen voor zich van iets, dat ongetwijfeld óók kunst is, zoo goed als muziek of schilderkunst of litteratuur, dat ook door kunstenaars tot stand moet worden gebracht, al hebben deze eerst door een rijstebrijberg van technische beslommeringen heen moeten eten, al dienen zij, scheppend, onophoudelijk en zeer nauwkeurig met allerhande factoren rekening le houden, die op zien zelf met kunst weinig uitstaande hebben, doch onmiddellijk met de hoedanigheid van l>e[ toegepaste materiaal en de bestemming van het onlworpene samenhangen. Het opschrift licht voldoende. iv men vindt hier tal van afbeeldingen en architecten-ontwerpen langs de wanden, deels met kleur opgefleurd, die aanschouwelijk maken, wat praclisch, aangenaam en bebagelijk, wat onverantwoord, ijdel en afkcurenswaard in woningbouw is. De tijd is voorbij, dal iedere aannemer als zoodanig in staal werd geacht datgene, waarmee we dag aan dag in de nauwste aanraking zijn, ons huis n.l. van buiten en van binnen, op le trekken. Ongetwijfeld, in de eerste plaats heeft dit gebruikswaarde: het moet zich aanpassen aan onze behoeften, het moet licht zijn en ruim. Nu, over de laatste eigenschappen behoeven we niet uit te weiden. Hoe veel mensclien stoppen wat er aan ruimte overbleef, waardoor licht en lucht kunnen dringen, allerzorgvuldigst met vitrages en hoe dat verder heeten moge, dicht! Wat is dan toch het nut van de spiegelruiten, die nu zoo iets als de maatstaf van iemands maatschappelijk welvaren zijn? Ze doen koud en hoi aan, het zijn Itarakterlooze, valsch" glimpende vlekken in den gevel. Terecht vestigt een toelichting bij een ontwerp er dan ook de aandacht op, dat de moderne architecten geen groote ruiten zonder onderverdeeling toepassen, omdat deze den oneslhetischen indruk maken van gaten in den muur. Maai* dit is een onderdeel. Als men deze afbeeldingen ziet, schaamt men zich, schaamt men zich over zijn betrekkelijke geestesverstomping, dat geen krachtiger verzet tegen den hatclijken wansmaak onzer hedendaagschc architectuur in talgemeen zich uit, dat maar al te vaak zelfgenoegzame laksheid heeft geduld, dat prachtige voortbrengselen van vroegereeuwsche bouwkunst onherroepebjk moesten plaats maken voor eenvoudige stijlloosheid op zijn best, wanstaltigheden al te dikwijls. Wij hebben het onschatbaar voorrecht, in een bij uitstek schilderachtige stad te wonen. Ofschoon veel schoons bleef, talrijke geschonden gevels in den oorspronkelijken toestand werden hersteld — hoe veel is er gesloopt! Afbeeldingen (men zie vooral de door wijlen den heer Schütz stemmingsvol weergegeven binnenhof van het oude weeshuis, thans, o gruwel, door het ziekenhuis vervangen!) van die verloren weelde doen ons de mate van het verlies en van de ijdele willekeur der beweegredenen, die daartoe leidden, pijnlijk beseffen. Maar genoeg van het verleden! Ook in het heden is voldoende schromelijke wansmaak, wordt genoeg gebouwd, dat spot met het eenvoudigste gevoel van schoonheid en redelijkheid. Men bedenke toch, dat deze beide in den woningbouw moeten worden uitgedrukt, dat het een niet van het ander kan worden gescheiden. Behoeft hel herhaald in het blad. waarin de hand, die we ook in hoofdzaak voor de inrichting dezer tentoonstelling dankbaar mogen zijn, zoo menigmaal het dubbele voordeel der moderne richting in de architectuur met klem verdedigde, dat schoonheid in bouwkunst niet bestaat uit een versiersel meer of minder (aan de pronklust der toekomstige bewoners hebben de meesle architecten waarlijk ruimschoots geofferd!) noch het verlangen daarnaar als iets noodzakelijks thuis hoort bij het „lief vors", dat, ieder wel eens maakte? Een voorbeeld, ook aan een opschrift van een dor prenten ontleend De plint (naap uien weet de donker geschilderde muurrand aan den grond, die, zwart, zoo flrisch en fleurig afsteekt bij overigens wit geveHde huizen) heeft ten doel, de modderspatlen op den gevel voor 't oog te verbergen. , Zoo moet elk onderdeel een doel hebben en tevens het oog prettig aandoen. Zoo veirstond men het vóór de 19de eeuw. Wat voor dien tijd gebouwd werd, was alles min of meefi* smaakvol, had althans kairaktcr. Met de uitvinding der machines, en het opUreden van *de massa-productie ging het nauwe vejrbaM tusschen den kunstenaar en den ambachtsman teloor. Dit is men in de laatste helft van de vorige ecu wgaan inzien. De kunstnijverheid ontstond. Men begreep, dat kunst niet maa[r iets willekeurigs of hersenschimmigs buiten 'het leven is, waarvan men houdt of niet houdt men voelde de noodzakelijkheid, dat deze wee*" zooats het Ytroeger, maar minder bewusl, was. tot onontbeerlijk bestanddeel van bet maatschappelijk en particulier leven möcst warden gemaakt. Toonden we ons in ' I begin dezer bespreking le somber, met dat „men" : zijn we weer voorbarig optimist. In enkele kunstenaars groeide dal krachtig besef van de afschuwelijke leegheid onzer toenmalige beschaving. Zij namen het te lang versmade ambacht, wat dal ook was, ter hand en hebben daarmee menigeen de oogen geopend. Zeker, nog lang niet genoeg. De huizen, die landbouwers op Walcheren laten zetten, toonen welsprekend, hoe afhankelijk de smaak van laslgevers en uitvoerders was en vaak is van wat fabrieken van hu is-versierselen (hier hangt ook een afbeelding van verscheiden voorwerpen, door zoon gruwelkamer te leveren) u voorzetten en wat voor modern geldt. Men is afkeerig van de ongekunstelde schoonheid van oudere woningen het is le ouderwetsch' Dat het roode pannendak preftig contrasteert met de lucht, dat de naar buite* openslaande luiken den gevel verlevendigen, dat de goot door geestige consoles wordt gesteund, dat niets weggemoffeld is noch aangeplakt, doch de conslructiedeelen levens 10l versiering dienen, dat moderne bouwmeesters ook voor woningen van meer gegoeden zich op die boerenhoeven inspireeren, dat alles en nojveel meer wordt onbewust opgeofferd aan de slem*, die een nabootsing wil van het grauwe, stijve, onbeduidende stadshuis. Maar op het land niel alleen ergert men zich aan wansmaak. Wie heeft zich niet gestooten aan de verblinding der brchitecten, die langs den nieuwen Vlissingscheo weg en op sommige punten van Vlissingen huizen hebben gezet, zoo potsierlijk opgedirkt, zoo poenig-aanmatïgend met hun looze dakversieringen en tallooze andere, liefst krullige fraaiigheden, dat men niet weel, te moeten lachen of huilen. Hoe het wel moet: de door H. P. Berlage, K. P. C. de Bazel, J. H. W. Leliman, J. Goelhals, J. London, H. A. Reus, Van dea* Goot en Kruisweg, C van dei- Harst en C Doels ontworpen, hier afgebeelde huizen maken het duidelijk Hoe het vroeger geschiedde, leeren de deels tentoongestelde, voor 't meerendeel in portefeuille gehouden origineelc penteekeningen van H. v, d. Kloot Mcïjburg. voor zijn bekende en hier besproken uitgaven gemaakt. Dat het andea*s kan en anders wordt bewijst wat een vereeniging als die tot verbetering van de volkshuisvesting te Vlissingen tot stand heeft gebracht Maar ook de overheid kan ingrijpen. Het dorp Laren heeft, zijn eerbiedwaardige traditie getrouw, o, a. het voorbeeld gegeven. Een leerzame afbeelding, hier gehangen, toont, hoe de betreffende commissie van Saksen een ter goedkeuring ontvangen gevel-onlwerp eenvoudig totaal heeft omgewerkt tot iets stijl- en smaakvols, welk gewijzigd ontwerp de architect verplicht is uit te voeren! Het doel van deze van „Nehalcnnla" en „Voor de Kunst" uitgaande tentoonstelling is dan ook o.a. aan te toonen, hoe noodig het is, in Middelburgs bouwverordening een bepaling op te nemen, waarin aan het gemeentebestuur de bevoegdheid wordt gegeven, op voordracht eener schoonheïds-commissie schoonheïds-eischen te stellen aan c!k nieuw op te richten gebouw. .We vestigen len slotte de aandacht op de meedecling in een advertentie in dit nummer, volgens welke de tentoonstelling niet tot 4 uur maar tot 5 uur 's namiddags geopend blijft. --- Onderwijs. — Aan mejuffr. J. W. Francoys tijdelijk onderwijzeres aan school B. te Goes is op haar verzoek met ingang van 1 November a.s. eervol ontslag als zoodanig verleend. — Bestemd lot openbaar onderwijzeres in Ned-Indië mej. A. Vooren te Zierikzee. — Er hebben zich 51 eerstc-jaarsstudenten der Technische hoogeschool aangemeld als candidaat-lid van de* Delftschen studentenbond. --- PEST OP JAVA. Ben regeeringstelegram betreffende de pestgevallen op Java van 24 Sept. tot en met 7 dezer meldt afdeeling Malang 368 nieuwe pestgevallen, 337 dooden (in de vorige periode nog 9 dooden); Kediri 119 nieuwe gevallen, 112 dooden; Magetan 31 nieuwe gevallen, 28 dooden (in de vorige periode nog 8 dooden); M«dioen 27 doodelijke gevallen; Soerabaja 30 nieuwe gevallen, 28 dooden, waaronder een Europeaan; Berbek 11 nieuwe gevallen, 10 dooden; Paree 53 nieuwe gevallen, 43 dooden (in de vorige periode nog 3 doodelijke gevallen); Toelc-epgagoeng 20 doodelijke gevallen; Bwugil 6 nieuwe gevallen, een doode. Totaal 626 dooden. De 3 vorige opgave» gaven achtereenvolgens een totaal vm 744, 626, 706. ---