de rechter --- puzzel van de dag Welk winwoord komt er in het balkje? HORIZONTAAL: 1 erbarmen; 8 vaartuig; 9 drank; 10 speelgoed; 12 knaagdier; 13 beek; 15 gesloten; 17 Eng. titel; 18 reeds; 19 militair; 21 schop; 23 motorrace; 24 vogel; 26 model; 28 voegw.; 29 warmte; 30 voorz.; 32 tijdperk; 34 schreeuw; 36 bid; 38 maatstaf; 39 voetbalterm; 40 bakplaats; 41 paardje; 43 bevel; 45 loot; 46 volgens gebruik; 49 bloem; 52 ondernemingsraad; 54 drank; 55 stuurs; 56 met name; 57 strik; 59 aansporing; 61 pers. vnw.; 62 tweetal; 63 noodsein; 65 gevaarte; 68 vervoermiddel; 69 honingdrank; 71 uitroep; 72 vrag. vnw.; 73 geneesheer. VERTIKAAL: 1 schaakterm; 2 maanstand; 3 voordat; 4 verdriet; 5 dunne; 6 getijde; 7 vochtig; 8 bloeiwijze; 11 ongebonden; 12 tocht; 13 warboel; 14 wang; 16 pi. op de Veluwe; 17 delfstof; 18 hoekpilaan 20 regel; 22 muziekterm; 24 zangnoot; 25 sterrenbeeld; 26 betaald; 27 pers. vnw.; 29 stevige; 31 dief; 33 gard; 35 interest; 37 loop; 42 woning; 44 mispunt; 47 ijlbode betaald; 48 weekdier; 50 bijwijlen; 51 boom; 53 Europeaan; 56 vogel; 58 optelling; 60 verlegen; 62 slaapje; 64 droog; 66 handvat; 67 nakroost; 68 straf; 70 aarzeling; 72 pers. vnw. --- UITGEVERSMAATSCHAPPIJ Limburgs Dagblad b.v. Directie: mr. F.A.M, van Hellemondt K.J. Verwer Hoofdkantoor: In de Cramer 37, 6411 RS Heerlen Telefoon: Abonnementen 045-739881 Advertenties 045-739886 Algemeen 045-739911 Piccolo-advertenties 045-719966 Advertenties 045-739204 Algemeen 045-739364 Redactie 045-739264 Banken: ABN-AMRO Heerlen 57 75 35 935 Postbank 10 35100 Rayonkantoren: Brunssum 045-256363 Geleen 046-746868 Kerkrade 045-452932 Maastricht 043-254477 Roermond 04750-18484 Sittard 046-515577 Abonnementsprijzen: Bij vooruitbetaling te voldoen. Bij automatische betaling: per maand ƒ 29,00 per kwartaal ƒ 86,90 Per acceptgiro: per maand ƒ 30,50 per kwartaal ƒ 88,40 Losse nummers ƒ 1,75 Bfr. 32 Alle orders worden afgesloten en uitgevoerd overeenkomstig de Regelen voor het Advertentiewezen en overeenkomstig de Algemene Voorwaarden van het Limburgs Dagblad. --- exposities ’Souveniers’ bij Henn MAASTRICHT - Een installatie van Michel Vanderheijden is tot en met 18 juni te bewonderen in galerie Henn, St. Nicolaasstraat 26c in Maastricht. De installatie, 'Souveniers' getiteld, is te bezichtigen van donderdag tot en met zaterdag van 15 tot 19 uur. In deze gewaagde installatie probeert Vanderheijden de bezoeker zowel naar de jaren '30 te ontvoeren als ook zijn bewustzijn voor de huidige, vaak schizofrene, situatie te verscherpen. De kunstenaar trekt vergelijkingen tussen de situatie in de jaren '30 en de huidige omstandigheden. Beelden uit Gorazde bijvoorbeeld herinneren Vanderheijden aan de jaren '30, evenals onze tijd een periode vol crises. Het materiaal is voor. Vanderheijden een belangrijke inspiratiebron: zijn fascinatie voor de schoonheid van zijn 'Objects Trouvés' en zijn zwak voor edele materialen bepalen tevens het karakter en de richting van zijn beeldende uitspraken. --- Duo-expositie in Hof van Oensel OENSEL - Linda Verkaaik (Utrecht, 1956) en Cor de Ree (Maastricht, 1950) exposeren van 28 mei tot en met 4 juli in galerie Hof van Oensel, Haagstraat 5 in Oensel. De tentoonstelling is geopend van donderdag tot en met zondag van 14 tot 17 uur. De beelden van Linda Verkaaik, vervaardigd met onder andere emailles, mozaïeken, brons, zink, zilver en goud, ontstaan uit een fascinatie voor vervlogen tijden van grootsheid en mystiek. Geïnspireerd door middeleeuwse ruïnes en opgravingen uit de Oudheid confronteert Verkaaik de kijker met schijnbaar kleine gebeurtenissen in een grote mythische context. Cor de Ree verwierf bekendheid met driedimensionale creaties opgebouwd uit koper, zink, messing, oude ornamenten en glasin-lood. Het zijn ruimtelijke sieraden voor huizen, tuinen en parken, zoals romantische vogelhuisjes, tafels, zetels, bankjes en vorstelijke tronen, kamerschermen, lantaarns en kroonluchters. Zijn verbeeldingswereld lijkt te stammen uit een sprookjeswereld van ridders en kastelen en uit drama's van Shakespeare. • Scherm 'Koning en Vogel' van Linda Verkaaik. --- het aruba-dossier --- kunst Kunstenaar viert vijftigste verjaardag in eigen atelier Retrospectieve expositie van Gilbert de Bontridder DOOR PIETER DEFESCHE MAASTRICHT - Op Pinkstermaandag heerst in de Maastrichtse Hoogbrugstraat de rust van een ouderwetse zondag. Daardoor valt het op dat van de mooie monumentale panden, versierd met pas vergulde gevelstenen, er een is waarvan de voordeur open staat. Men moet dat huis, dat 'in de rijpe-grutmolen' heet, van binnen kennen om te weten dat alle van links en rechts aankomende voetgangers elkaar daarbinnen niet op de tenen hoeven te staan. De reden van hun komst geldt de vijftigste verjaardag van de bewoner De Bontridder, voornaam Gilbert, op zyn Frans, en het feit dat deze inmiddels ook buiten Maastricht en de regio befaamde kunstenaar in eigen atelier een tentoonstel; ling houdt. j De bezoekers vertegenwoordigen ;de kunstwereld en de burgerij over ; de'volle breedte; er zijn overheids: personen bij, bekend van het beeld; scherm, docenten, gewone kunst• minnaars en collega-kunstenaars. Onder de literatoren Frans Budé, bij wiens gedichten De Bontridder •de tekeningen maakte die onder de titel 'Navarra' een wezenlijk deel uitmaken van de tentoongestelde collectie. De tentoonstelling gaat open, exact op de dag waarop Gill bert de Bontridder voor vijftig jaar het licht zag, niet in Maastricht maar in Sint Genesius Rode. Of de■ze plaats, dicht bij Brussel, op 23 ; mei 1944 al door de oprukkende Amerikanen bevrijd was, kan de jarige niet bevestigen: „Ik was nog ' klein, niet?" Misschien had hij in de ' wieg al iets van de relativerende be> schouweüjkheid die hem later zou ; kenmerken, en lagen zulke histori; sche incidenten buiten zijn aandachtsgebied, i I Vijftig jaar later zal hij zijn eigen ■ tentoonstellingen inleiden, beginnend met de verklaring dat wij sinds de relativiteitstheorie van Einstein er ons van bewust zijn dat ! alle lichamen door. andere lichamen • beïnvloed worden. Dus dat de nori male toestand er een is van constan< te beweging en verandering. Om vervolgens na te gaan wat dit in' zicht, gelijk ook vroegere nieuwe ; wetenschap, voor de ontwikkeling van de kunst voor conseqenties had. Hij dankt zijn inzichten aan een grote belezenheid. Zijn favoriete lectuur is niet lichtzinnig; de schrijvers zyn Merleau-Ponty, Beuys, Wittgenstein, Barther en Derrida. De materie is theoretische ruimte, aspectwisseling, waarnemings-psychologie en post-structurele theorie. Intussen hebben zijn eruditie en het succes van zijn schilderschap hem zijn bescheidenheid niet ontnomen: hij ontvangt zijn bezoekers bij de deur met een ontwapenende minzaamheid. Zijn scholing als schilder kreeg de jonge De Bontridder niet aan een filosofisch instituut maar aan een school voor schilders: het Hoger Instituut Sint Lukas in Brussel. Hij kwam in 1971 met een studiebeurs naar Nederland en bekwaamde zich verder aan de academie van Arnhem. De leergierigheid van De Bontridder is permanent: hij ging in 1983 naar de academies van Düsseldorf, Warschau en Berlijn. Het atelier waarin de tentoonstelling valt te bezoeken - nog op 27, 28 en 29 mei en 3, 4 en 5 juni - heeft, op de benedenverdieping, het formaat van een museumzaal. Naast de tekeningen in de serie 'Navarra' zijn hier in rechthoekige kaders, die van de serie 'Pas de Deux' opgehangen en voorts een reeks van zijn bekende 'Ensembles. De expositieruimte zet zich voort, via het tuinpad van een welverzorgde binnentuin, naar een achterbouw waarin nog meer 'Ensembles' de daarin normaliter gestalde auto naar de straat hebben verdrongen. Een etage, eveneens met het karakter van een museumzaal, is privédomein; zij zou de functionaliteit van de 'Ensembles', die een groot ruimtebeslag wordt verweten, in een interieur overtuigend kunnen aantonen. Ensembles zijn wezenlijk voor het oeuvre van De Bontridder: zij dragen zijn filosofie het duidelijkst uit. „Ik ben altijd bezig geweest met de relatie van het schilderij tot zyn omgeving", zegt hij er zelf van. „Eerst door het maken van twee die met elkaar een dialoog aangaan, daarna door het combineren, in een vaste verhouding, van het schilderij met een object, meestal een vorm uit het schilderij, uitgezaagd en in het kleurenstelsel opgenomen." Een volgende fase bracht het schildery in relatie tot bestaande objecten. In de nieuwste ensembles' geven collages een overzicht van alle benutte elementen. Zo ook het in de achterzaal gepresenteerde werk dat op basis van een tandrad het verloop suggereert van de tijd. Zoals al dit soort samenstellingen beoogt het door zijn meervoudigheid bij de toeschouwer die suggestie te versterken. De suggesties kunnen van intieme en persoonlijke aard zijn, maar vaak ook van maatschappelijke en getuigen van sociale bewogenheid. Het werk over de tyd is beide. Het stuk is tenslotte zinvol op een verjaardag. In alle ensembles zijn de elkaar versterkende elementen nevengeschikt en gelijkwaardig. -Het is ook niet toegestaan de component, die uit een uiterst bekwaam en fraai geschilderd schilderij bestaat, van de rest te isoleren: het mag ook niet afzonderlijk worden gekocht. Gezien de aandacht die er aan de perceptie van de voortschrijdende tijd wordt besteed is een terugblik op de jaren die De Bontridders positie in het kunstbestel hebben bepaald bij deze bijzondere verjaardag misschien op zijn plaats: al kort na zijn vestiging in Maastricht trok hij de aandacht met tentoonstellingen in Galerie Agora. Hij nam een aandeel in het bestuur van het kunstcentrum 'Het Bassin' en had als schrijver een grote inbreng in de redaktie van het fraaie kunsttijdschrift met dezelfde naam. Hij nam deel aan tentoonstellingen in Het Bassin en aan alle Trajectatentoonstellingen. Hij exposeerde in Roermond, Venlo, Amsterdam, Bilbao, Gent, Parijs en Ostende. In 1985 werd hij docent aan de Stadsakademie. Nog wat zijn werk betreft: het is opmerkelijk dat bij alle theoretische beschouwelijkheid die hem eigen is, naast esthetische gevoeligheid daarin de emotionele drijfveren lijken te overheersen. Er resoneren opinies in, maar ook hooggestemde lyriek en raadsel. Maastricht, Hoogbrugstraat 54, tot 6 juni. Gilbert de Bontridder. • Tekening uit de serie 'Navarra' van Gilbert de Bontridder, --- recept Lente éénpansschotel 1 komkommer, 2 dikke schnitzels (250-300 gram samen), boter om te bakken, peper en zout, 3 tomaten, 4-5 eetlepels slagroom, 100 gram geraspte kaas, 1 eetlepel kleingeknipte bieslook Schil de komkommer en snijd ze overlangs doormidden. Verwijder de zaadlijsten en snijd de komkómmerhelften in ca. 2 cm brede stukjes. Snijd de schnitzels in repen. Verhit boter in een grote pan en bak hierin snel het vlees rondom aan. Neem het vlees met ces schuimspaan uit de pan en kruid de reepjes m& peper en zout. Roerbak de stukjes komkommC' Leg een deksel op de pan en draai de warmtebroij laag. Laat de stukjes komkommer een minuut o' 10 stoven. Breng de stukjes komkommer op smaak met p^ per en zout en voeg dan slagroom, stukjes vlees efl ontvelde stukjes tomaat toe. Schep dit alles voof' zichtig dooreen gedurende 2 minuten. Bestrooi de éénpansschotel met de geraspte kaaS Strooi tenslotte als de kaas gesmolten is de bieS look erover. Serveer direct. --- verder... ... zyn schilderijen en beelden van Paul Damsté en Henk van Putten van 28 mei tot en met 26 juni te zien in galerie De Vierde Dimensie, Zevenbergseweg 12 in Plasmolen. ... vindt in galerie Simera-Signe, Bogaardenstraat 40b in Maastricht, van 27 mei tot en met 5 juni de manifestatie 'Digital Directions' plaats. De expositie, diverse presentaties, performances en lezingen zijn dagelijks tussen 13.30 en 17.30 te bezoeken. ... exposeren Janneke Laheij en Pallieter Hutschemakers van 28 mei tot en met 8 juli in het Maastrichts Conservatorium, Bonnefantenstraat. --- oplossing gisteren OPLOSSING E 2218 HORIZONTAAL: 1 waarom; 7 dorpel; 13 alaaf; 14 som; 16 liane; 17 lork; 18 atlas; 20 stil; 21 m.d.; 22 maaltijd; 24 A.G.; 26 epos; 28 Sont; 31 cd; 33 ut; 34 t.g.v.; 36 pa; 37 Kr.; 38 wiel; 40 wreed; 42 pont; 44 ene; 45 VOO; 46 zon; 47 oei; 48 land; 50 leger; 52 stee; 53 en 54 ik; 56 fel; 57 la; 58 P.S.; 59 naar; 61 mast; 63 Ne; 64 mandaat; 67 el; 69 diva; 71 tiran; 72 spar; 74 onera; 76 sop; 77 moede; 78 Kalkar; 79 gillen. VERTIKAAL: 1 wal; 2 alom; 3 h 4 rak; 5 of; 6 college; 8 0.L.; 9\ patat; 11 enig; 12 lel; 14 sta; 1* 18 aas; 19 sijs; 22 mot; 23 d° geweten; 27 pul; 29 nap; 30 arti* dinar; 34 troef; 35 vezel; 37 knej een; 40 wol; 41 dor; 43 oot; 49 * Geldrop; 52 sas; 55 kam; 57 " nevel; 60 rat; 61 man; 62 tepj Nina; 65 nis; 66 aap; 68 lade; 6j 70 ark; 72 sol; 73 ren; 75 Aa; 1' Winwoord: VERDONKEREM' --- Ld-expot Mary Rosé Vink (Haarlem, 1965) en Jasper van der Wiel (Del 1947) exposeren van 29 mei tot en met 26 juni in Galerie Gaudi, l weg 83 in Landgraaf. De expositie is geopend op vrijdag van l uur, zaterdag en zondag van 13-17 uur. Mary Rosé Vink verwerkt in haar houten objecten menselijke' ties, dromen en verlangens en in een wat ruimer verband de 'v 4 len' van de mens: mythische en bijbelse motieven. Humor en tf spelen een belangrijke rol in haar'abstract figuratief werk. Ook Jasper van der Wiel laat zich inspireren door de geschiedt Zijn etsen doen sterk denken aan gerestaureerde landkaarten, pij gronden van opgravingen of oude afbeeldingen van schepen vaj Verenigse Oost-Indische Compagnie. Hij ordent de door hem dj beeldig gevonden fragmenten opnieuw. # Ets van Jasper van der Wiel ---