BEZOEK VN-SECRETARIS SCHEPT VERWACHTINGEN Sovjets kennelijk bereid tot akkoord Mogelijke doorbraak kwestie Afghanistan NEW YORK - In een sfeer van toenemend optimisme over Afgha"istan begint VN-secretaris-generaal Javier Perez de Cuellar zondag een driedaags bezoek aan Moskou. Dit optimisme wordt in de eerste Plaats gevoed door verklaringen van VN-functionarissen zelf. Maar waarnemers menen ook tekenen te zien dat het Kremlin uiteindelijk bereid zal blijken zijn troepenmacht uit Afghanistan te halen. Anderen waarschuwen echter voor te groot optimisme, olndat het probleem zo complex is. -Hoewel er nog geen concreet vN-plan is voor Afghanistan *ordt niet uitgesloten dat Pérez 01 Moskou belangrijke vooruitzag kan boeken. Sovjet-partijkider Joeri Andropov zelf no!%ie Pérez uit om in Moskou te *°öien praten. De Sovjet-ge- J?legeerde bij de Verenigde Na- Ves, Oleg Trojanowski, sprak deze maand de hoop uit dat Pérez zou slagen bij het zoeken naar een oplossing. Amerikaanse diplomaten bespeurden bij hun Sovjet-collega's een toenemen van de bereidheid tot het vinden van een oplossing. Maar Trojanowski herhaalde wel dat de Sovjet-Unie haar troepen pas terugtrekt uit Afghanistan als er een eind komt aan gewapende invallen vanuit Pakistan en dat er een akkoord tussen de Pakistaanse regering en de door Moskou in het zadel gehouden regering van Babrak Karmal moet komen. Pakistan en de regering-Karmal beginnen twee weken na Pérez' bezoek een tweede gespreksronde in Genève onder leiding van een speciale gezant van de Verenigde Naties. De twee delegaties praten niet rechtstreeks met elkaar maar via VN-dip lomaten, omdat president Zia UI Hag de Afghaanse regering niet erkent. Een van de sterkste beweegredenen voor het zoeken naar een oplossing lijkt voor Moskou het verloop van de strijd in het zuidelijke buurland. Drieëneenhalf jaar oorlog toonden aan dat een overwinning voor een van de partijen niet in het verschiet ligt. Diplomaten in Moskou verklaarden dat sommige Sovjet-leiders nu de mening zijn toegedaan dat de beslissing tot een invasie in Afghanistan, kort na Kerst in 1979, een foutieve was. De Sovjet-pers publiceerde de afgelopen weken voor het eerst berichten waarin het Sovjetvolk werd voorgelicht over grote moeilijkheden van Sovjet-militairen. Zowel Tass, als Pravda en Izwestija, begonnen verslagen af te drukken over gevechten tussen Sovjet-soldaten en "bandieten" (de officiële Sovjetterm voor de opstandelingen). Dit verzet beschouwt zichzelf als enige legitieme vertegenwoordiger van het Aighaanse volk en het wordt gesteund door conservatieve Arabische landen, China en de Verenigde Staten. Het opereert vooral vanaf Pakistaans grondgebied, waar naar VN-schatting tegen de drie miljoen Afghaanse vluchtelingen verblijven. Maar er zijn in Afghanistan ook allerlei groepen actief die nauwelijks contact onderhouden met verzetsbewegingen die hun hoofdkwartier in Pakistan hebben. Volgens de New York Times zal Pérez in Moskou aandringen op een vertrek van de Sovjetstrijdmacht. Maar het probleem voor de VN is dat er geen duidelijk alternatief voorhanden lijkt voor de regering-Karmal. Moskou zal niet dulden dat "Afghanistan een reactionair bewind krijgt dat onrust zaait onder de Islamitische bevolking in de Centraal-Aziatische Sovjet-republieken". Er wordt gesproken over niet-gebondenheid, maar welke gestalte een nieuwe regering in Kaboel precies moet aannemen, is onduidelijk. Het verzet wil niets te maken hebben met Karrnal en omgekeerd. AMSTERDAM - In de categorie News Features van het World Press Photo Contest 1983 behaalde de fotograaf Raffestin de eerste prijs met zijn foto "Hand, Iran-Iraq War". --- Na vijf eeuwen relaties Vaticaan-Zweden hersteld VATICAANSTAD - Het Vaticaan en Zweden hebben na bijna vijf eeuwen hun diploma- Weke betrekkingen hersteld. Deze werden verbroken ten tijde van de Reformatie. Dit gebeurde na de Conventie van Augsburg van 1530. Zweden sloot toen ook alle kloosters. In 1617 werden rooms-katholieken uit het land verbannen. Een decreet tot verdraagzaamheid tegenover buitenlandse katholieken werd aan het einde van de achttiende eeuw uitgevaardigd. Ongeveer 100.000 Zweden ofwel 1,2 procent van de bevolking is rooms-katholiek. --- Milieuverdrag gesloten over Caribisch zeegebied Nederland tekent namens Antillen CARTAGENA - Vertegenwoordigers van dertien van de 27 aan de Caribische zee grenzende Latijns- en Middenjjftierikaanse landen en de EG jtebben in Cartagena, Noord- Colombia, een verdrag getekend bescherming en behoud Van het maritieme milieu in het "aribisch gebied. De ondertekenaars verpüchten zich "vervuiling te Voorkomen, te beperken en te bestrijden" in het gebied en een rationeel beheer" van het Milieu te waarborgen. Een aantal bepalingen in het Verdrag geven doeltreffende Maatregelen aan voor bepaalde gevallen van vervujling: door Schepen, bij operaties om kabels te leggen, bij activiteit op de Zeebodem «n vervuiling vanaf •and of via de lucht. Aan het verdrag is zeven j aar gewerkt onder auspiciën van het Programma van de Verenigde Naties voor het milieu. Het gebied waarop het verdrag betrekking heeft strekt zich uit Van de Golf van Mexico ofwel Caribische zee tot zones in de Atlantische oceaan op tweehonderd zeemijlen uit de kust Van de ondertekenende landen. De Conventie van Cartagena Werd ondertekend door de volgende landen: Colombia, de EG namens de Franse overzeese gebieden Guyana, Martinique en Guadeloupe, de Verenigde Staten, Frankrijk, Grenada, Honduras, Jamaica, Mexico, Nicaragua, Panama, Santa Lucia, Venezuela, Groot- Brittannie en Nederland voor de Nederlandse Antillen. Verscheidene landen keurden het slotdocument van de Conventie wel goed, maar konden de tekst om technische of juridische redenen niet ondertekenen. Dit betreft met name Cuba. Tien landen, voornamelijk kleine onafhankelijke Antilliaanse eilanden, konden om financiële redenen geen vertegenwoordiger sturen naar de bijeenkomst. Maar zij zullen volgens een woordvoerder de conventie nog ondertekenen. --- Nicaragua beschuldigt Hondurasvan grensoverschrijding MANAGUA — Eenheden van het Hondurese leger zijn, ter ondersteuning van de invasie van anti-Sandinistische guerrillastrijders de grens met Nicaragua overgetrokken. Zo heeft het Nicaraguaanse bewind meegedeeld. Er waren echter geen aanwijzingen, dat dit inderdaad was geschied en Honduras haastte zich te verklaren dat de Sandinistische bewering onjuist was. In het noorden van Nicaragua duren de gevechten tussen de Sandinistische strijdkrachten en de guerrillastrijders voort. Omdat geen persmensen in het betrokken gebied worden doorgelaten, is het niet bekend welke groep aan de winnende hand is. Beide zeggen, dat de strijd in hun voordeel verloopt. --- PARIA'S LATEN SLANGEN LOS NEW DELHI - Een groep Indiase paria's heeft paniek gezaaid in een bioscoop in Madras waar de film "Gandhi" werd vertoond toen ze slangen loslieten en daarmee de bezoekers de schrik op het lijf jaagden. De paria's, ook wel onaanraakbaren genoemd, waren kwaad omdat hun leider, wijlen Bhim Ambedkar, niet in de film voorkomt. De directie van de bioscoop ving en doodde vijf slangen en vond een zak met daarin nog meer slangen. In paniek geraakte bioscoopgangers werden door de politie pas na het doorzoeken van hun tassen uit het theater gelaten. Bij de eerste voorstelling van de film van regisseur Richard Attenborough in Madras vond ook een incident plaats toen bezoekers uitwerpselen opjie t filmdoek s meerden. Ambedkar was een tijdgenoot van Gandhi die als paria een van de leiders van de onathajikelijkheidsbeweging in Bnts-Indie werd. Hij was een van de opstellers van de Indiase grondwet waarin discriminatie tegen de onaanraakbaren die buiten het Hindoe-kastenstelsel vallen werd verboden. In de praktijk blijkt dat aan de gelijkstelling van de paria's nog veel schort. Veel Hindoes verbieden lichamelijk contact met ze en veel paria's doen het vuile werk, zoals het schoonmaken van toiletten, het werken in wasserijen en het ophalen van vuilnis. Dit ondanks het bestaan van een wet waarin een vast aantal plaatsen op scholen, overheidsinstellingen en andere instituten voor de paria's is gereserveerd. --- Economie Mexico gaat achteruit MEXICO - Het Bruto Nationaal Product (BNP) van Mexico zal dit jaar 2,4 procent kleiner uitvallen dan vorig jaar, zo staat in een rapport van de Mexicaanse Centrale Bank. Vorig jaar was er sprake van een vermindering van het BNP met 0,2 procent, de grootste achteruitgang sind? j#ft%<éaar. In de jaren dat Mexico's olieuitvoer floreerde groeide de economie jaarlijks met acht procent. In het dagblad "Uno Mas Uno" is een publicatie verschenen waarin de economische achteruitgang dit jaar wordt geraamd op 5,5 procent. --- Inter-Amerikaanse Associatie: Persvrijheid in zes landen verdwenen MAMZANILLO, MEXICO - Suriname sinds de machtsoverneming door Bouterse, is één van de zes landen op het Amerikaanse continent waar de persvrijheid is verdwenen, zegt de Interamerikaanse persvereniging. De Vereniging schilderde een somber beeld van de perssituatie in Latijns-Amerika op de laatste dag van haar congres in Mamzanillo in Mexico. De vertegenwoordigers van de eigenaars en hoofdredacteuren van duizend kranten in de Verenigde Staten en Latijns-Amerika stelden een lijst van landen op waar de vrijheid van informatie het meest bedreigd wordt: Haiti, Nicaragua, Argentinië, Cuba, Suriname en Uruguay. Wat Suriname betreft is het volgens de Vereniging met de vrije nieuwsgaring gedaan sinds de opkomst van overste Bouterse. In Argentinië komen bij wettelijke breidel aanslagen op en ontvoeringen van journalisten. In Nicaragua koestert de regering het voornemen pluralistische persvoorlichting te verhinderen en dit land biedt volgens de Vereniging „een van de slechtste voorbeelden van censuur in de hele geschiedenis van het werelddeel". Op Cuba en in Haiti bestaat geen enkele vrijheid van meningsuiting en Uruguay gaat dezelfde kant op. Van de 29 bestudeerde landen roepen alleen Bolivia an Ecuador geen kritiek over zich af. Wat Paraguay en Chili betreft constateert de Vereniging dat in het eerste geval sprake is van zelf-censuur onder regeringsdruk en wat betreft Chile de handhaving van een voorschrift dat het verschijnen van een publikatie afhankelijk maakt van overheidsgoedkeuring. In landen als Brazilië, Guatemala, Panama en Colombia krijgt men wat meer armslag, maar obstakels blijven de vrijheid van de pers belemmeren. De Vereniging herinnert eraan dat in de laatste zes maanden acht journalisten die werkzaam waren in guerrillagebieden in Peru zijn vermoord, dat in Honduras, El Salvador, Peru, Guatemala en Argeninië linkse en rechtse journalisten slachtoffers van aanslagen zijn geweest en dat in Argentinië bovendien een twintigtal journalisten zijn ~verdwenen". Gehekeld worden de detentie sinds anderhalf jaar van Pierre Durante, wegens het publiceren van een krant op Grenada en de aanhouding in Venezuela van drie hoofdredacteuren van tijdschriften. De Vereniging stelt tenslotte vast dat de recessie en de gestegen produktiekosten de pers kwetsbaarder hebben gemaakt voor regeringsfruk en zij hekelt het streven van officiële persagentschappen om samen te gaan werken ter effectiever prediking van regeringspropaganda. --- Actiegroep wil voor eind dit jaar Suriname bevrijden AMSTERDAM - Het actiecomité "Herstel Democratie Suriname" heeft aangekondigd een veel militantere koers te zullen gaan varen "teneinde de plechtige bevrijdingsbelofte aan het volk van Suriname binnen afzienb are tijd na te komen". In een verklaring zegt het actiecomité tot deze beslissing gekomen te zijn na ernstig beraad over zijn positie, werkwijze en doelstelling. Dit beraad heeft, aldus de verklaring, geresulteerd in een interne reorganisatie en een externe heroriëntatie om de hoofddoelstelling, verjaging van het moordenaarsbewind onder leiding van Bouterse en herstel van dé democratie en progressieve rechtsstaat Suriname, effectiever en vooral strijdbaarder te bewerkstellingen. Het comité zegt dat alle acties en activiteiten van nu af aan uitsluitend gericht zullen zijn op de daadwerkelijke bevrijding van Suriname. "Wij wijzen er met nadruk op dat de tijd van praten voorbij is en wij alles in het werk zullen stellen Suriname voor het eind van het jaar bevrijd te hebben van de moordenaar skliek van Bouterse", zo staat in de verklaring. --- Aflossing schulden Venezuela opgeschort CARACAS - Venezuela heeft de aflossing van het grootste deel van zijn buitenlandse schuld opgeschort tot 1 juli om meer tijd te hebben voor een formele herfinanciering van zijn schuld. Venezuela zal wel rente blijven betalen en ook staatsobligaties, schulden die voortvloeien uit handelstransacties en leningen van internationale organisaties zijn uitgezonderd van de opschorting. Naar verluidt gaat het bij het uitstel van aflossing om een bedrag van 4,5 a vijf miljard dollar. De totale buitenlandse schuld van Venezuela bedraagt 27 miljard dollar. Venezuela heeft de 300 banken waarbij het in het krijt staat laten weten te hopen dat er voor 1 juli een akkoord is over herfinanciering van tien miljard dollar aan kortlopende leningen die op die datum moeten zijn afgelost. De Venezolaanse minister van Financien, Arturo Sosa, zal hierover volgende week woensdag in New York praten met een coördinerend comité van tien of twaalf banken onder leiding van Chase Manhattan Bank. Half april wil Sosa een reis maken langs de grote bankcentra in de wereld. De financiële problemen van Venezuela zijn vooral te wijten aan de vermindering van de vraag naar olie en de daaruit voortvloeiende prijsdaling. De staatsoliemaatschappij Petroleos de Venezuela heeft laten weten haar prijzen voor lichte en middelzware olie met terugwerkende kracht vanaf 15 maart fee verlagen met vijf tot 6,74 Jflollar per vat overeenkomstig de afspraken binnen de organisatie van olie-exporterende landen. --- ÑAPA Deze week * Ernst van de "RC Takebora" * Doorbraak turbo-motoren ■ * De tuinkabouter * Eindelijk echte doorbraak bij kankeronderzoek * Nicaragua bang voor VS * Naipaul's Eva Perón --- BAHREIN HEEFT vorig jaar voor 1,84 miljard dollar aan olie uit Saoedi-Arabië geïmporteerd. In 1981 bedroeg die invoerrekening 2,48 miljard dollar. Als de enige raffinaderij van Bahrein op volle toeren draait, verwerkt zij 250.000 vaten per dag, waarvan tachtig procent afkomstig is uit Saoedi- Arabië. De eigen winning van Bali rein bedraagt 42.000 vaten per dag. ---