Nieuws in vogelvlucht WASHINGTON — Reagan en Gromyko hebben 3,5 uur «nuttig en intensief- met elkaar gesproken in het Witte Huis; 1,5 uur daarvan onder 4 ogen, met alleen tolken erbij. Minister Shultz meent dat de vrede metditgesprekgediend was. Gromyko sprak krachtig en strijdlustig, de president luisterde aandachtig, aldus Shultz. Reagan zei dat er een opbouwender relatie moet komen tussen SU en VS. Gromyko kwam glimlachend naarbuiten. Aan deorde zijn geweest de kernoorlog-dreiging, de militarisering der ruimte, de brandhaarden zoals Irak-Iran, Libanon enz. Uit alles bijkt dat er in feite niets werd bereikt. Vandaag ontmoeten Shultz en Gromyko elkaar weer. ***** PARIJS — VS-delegatieleider Gerard bij de Unesco is niet optimistisch over de verlangde hervorming van dit VN-orgaan voor cultuur en onderwijs. Daarvan hangt het lidmaatschap van de VS af; dit betaalt 1/4 van de Unesco-begroting. De SU is overigens tegen een hervorming ervan. ***** LONDEN — De kans is groot dat de Britse kolenproductie volledig tot stilstand komt. De organisatie van opzichters en veiligheidsmensen heeft zich bij de staking aangesloten, maar eerst komt er nog een gesprek met de Kolenraad. Een kwart der kompels werkt nog maar als hun voormannen staken moeten de mijnen wel sluiten. Er is een nieuwe bemiddelingspoging in de mijnstaking onderweg. PARIJS — De Iraanse parle- Ssvoorzitter Rafsanjani acht de M ujühedeen-opposi tie tegen het volk en anti-Islamitisch. Hij beschuldigde hen van bomaanslagen en brandstichting. Nederland is door Iran op het matje geroepen wegens het ontbreken van afdoende beveiligingsmaatregelen bij de Iraanse ambassade in Den Haag, welke voor de 2e keer dit jaar bezet werd, waarbij ook documenten zijn gestolen. ***** ISLAMABAD — Volgens Pakistan heeft een Afghaans vliegtuig een Pakistaans grensdorp gebombardeerd waarbij 32 doden vielen, volgens andere bronnen echter 82. Afghanistan heeft de laatste 6 weken zijn activiteiten tegen Pakistan opgevoerd. ***** ANKARA — In Turkije zijn wegens politieke misdaden zoals moord 4 doodvonnissen uitgesproken en 21 mannen werden tot lange gevangenisstraffen veroordeeld. ***** SAN FRANCISCO — De dodelijke immuniteitsziekte AIDS blijkt ook via bloedbanken te worden verspreid. In 2 gevallen is als gevolg daarvan iemand overleden. Tot heden toe dacht men dat alleen homofielen met veel wisselende contacten en drugsverslaafden die onzuivere injectienaalden gebruiken de ziekte kregen. Volgens deskundigen is de kans dat men via donorbloed van een AIDS-patient de ziekte krijgt niet zo groot. Probleem is dat men de ziekte al een paar jaar onder de leden heeft voordat hij zich toont (incubatietijd). Van de 6.033 mensen die AIDS hadden is 45% overleden. ***** DEN HAAG — In Delft is een partij van een paar ton hasjies ontdekt. Er zijn 11 arrestaties verricht. Ook een paar wapens werden er gevonden. Onder meer zat het spul in olijfolie. ***** OOSTENDE - Uit de Mont Louis zijn vrijdag weer 6 containers met radio-actieve lading boven water gebracht. Men hoopt vandaag het karwei te klaren. ***** AMRITSAR — Het Indiase leger heeft zich vandaag uit het Sikhheiligdom Gouden tempel in Amritsar teruggetrokken. Onmiddellijk daarna gingen honderden Sikhs ernaar toe om het einde van het 115 dagen lange beleg te vieren. ***** DUBLIN — De lerse marine heeft vannacht een vissersboot aangehouden met uit de VS komende wapens welke bestemd waren voor de IRA in Noord lerland. Er werden 5 arrestaties verricht. Dit bleken IRAkopstukken te zijn. ***** NEW YORK — De VN-assemblee heeft de nieuwe Zuidafrikaanse grondwet scherp veroordeeld. De resolutie werd zonder tegenstemmen aanvaard. ***** SEOEL — Een konvooi Noordkoreaanse schepen is met hulpgoederen onder weg naar Zuid Korea. De hulp is voor de 200.000 in september bij noodweer dakloos geworden Zuidkoreanen. Het is voor de eerste maal dat dit gebeurt. ***** --- Door Westeuropese ministers Verzet van Nicaragua en El Salvador genegeerd SAN JOSÉ — Minister van den Broek van Buitenlandse Zaken is niet van plan om in de Costaricaanse hoofdstad San José vertegenwoordigers van de Nicaraguaanse en Salvadoriaanse oppositie te ontmoeten, zo is van diplomatieke zijde meegedeeld. Ook zijn collega's uit de negen andere landen van de Europese Gemeenschap zullen dergelijke ontmoetingen uit de weg gaan. Dit sluit niet uit dat hun medewerkers wellicht wel contact zullen opnemen met de voormannen van de oppositie in Nicaragua en El Salvador. De Nederlandse ambtenaren die in San José de conferentie van 21 Westeuropese en Latijnsamerikaanse ministers over de problemen van Midden Amerika bijwonen, hadden vrijdag echter nog geen afspraken gemaakt. De Nicaraguaanse oppositie wordt in San José vertegenwoordigd door de leiders van de "Coordinadora Democratica Nicaraguense", Arturo Cruz, Adnan Fletes en Luis Rivas. De Salvadoriaanse oppositie is aanwezig in de personen van Guillermo Ungo en Ruben Zamora van het Revolutionair Democratisch Front/Bevrijdingsfront Farabundo Marti (FDR/FMLN). Cruz heeft bij aankomst in San José een verklaring afgelegd die ook is onderschreven door de leiders van organisaties die, met Amerikaanse hulp, een guerrilla tegen de regering in Managua voeren. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken George Shultz heeft zijn Europese collega's van de EG-landen en Spanje en Portugal al aangespoord geen enkele economische of militaire steun aan Nicaragua te geven. Dit staat in een vertrouwelijke brief die vrijdagavond (plaatselijke tijd) in de Costaricaanse hoofdstad San Jose is verspreid, zo heeft het Franse persbureau AFP uit goed ingelichte kring vernomen. Shultz vraagt in de brief met nadruk de samenwerking tussen Europa en Midden Amerika "niet te laten uitmonden in grotere economische hulp of politieke steun aan de Sandinisten". --- Geldregen RIO DE JANEIRO— orge Matto repareert in het dagelijkse leven auto's. Hij woont op de vierde verdieping in de Pilares-buurt van Rio de Janeiro. Dat is geen rijkeluisbuurt. Dat zeker niet. Als echte volksbuurt wemelt het er van de kinderen. Laatst is berekend dat er in heel Brazilië zon dertig miljoen klein grut rondkrabbelt en ronddoolt. Brazilië is een jeugdig land. Een kwart van deze kinderen moet het doen zonder vader en heel wat ook zonder moeder. Naar hen gaat Matto's hart uit. Daarom had hij een bijzondere manier van viering van het feest van Cosmas en Damianus bedacht. Op een gegeven ogenblik begon het vanuit Matto's ramen geld te regenen, papieren geld. Voor de kinderen, zo verduidelijkte hij tegenover de pers. Dan kunnen die wat snoep en zo kopen. Bij Matto komen inderdaad alle goede dingen van boven. Hij zou een goede Sinterklaas zijn. --- WEST EUROPA ACHT POLITIEKE OPLOSSING le PRIORITEIT In Costa Rica 21 ministers van Buitenlandse zaken bijeen Midden Amerika verwacht steun en hulp van EG SAN JOSÉ — De conferentie van 21 ministers van Buitenlandse zaken uit West Europa en Midden Amerika plus de vier Contadora-landen is in de Costaricaanse hoofdstad van start gegaan met de dringende oproep van president Luis Alberto Monge om tot samenwerking op een breed vlak te komen tussen Midden Amerika en de Europese Gemeenschap. In de naaste toekomst moet dit ministersoverleg uitmonden in algemeen samenwerkingsverdrag, zo meent Costa Rica. Van Europese zijde ziet men deze samenkomst meer als een manifestatie van steun aan de democratisering van Midden Amerika en wil men zich het liefst onthouden van daadwerkelijke hulp in de vorm van een voorkeursbehandeling van Midden Amerika. Ook is men huiverig voor het ondertekenen van het ontwerpvredesverdrag van de Contadoragroep voor Midden Amerika. Een heropleven van de Middenamerikaanse gemeenschappeli - ke markt echter kan een eerste resultaat van deze vergadering zijn. De bijeenkomst duurt twee dagen. Deskundigen van beide partijen hebben in de voorgaande dagen bekeken wat de mogelijkheden zijn voor een slotdocument van samenwerking. President Alberto Monge heeft de laatste dagen al gewaarschuwd voor overdreven verwachtingen van de conferentie, welke een geesteskind is van hem. Tijdens zijn recente rondreis door West Europa heeft hij dit idee gelanceerd met als gevolg dat inderdaad de Buitenland-ministers van de tien EGlanden nu present zijn samen met hun collega's van Spanje en Portugal terwijl van het Amerikaanse continent present zijn hun collega's van Guatemala, Nicaragua, El Salvador, Honduras en Costa Rica en verder de bewindslieden van Colombia, Mexico, Panama en Venezuela als Contadora-landen. Op het verlanglijstje van Midden Amerika staat bovenaan financiële hulp van de EG om de moeilijkheden te overwinnen welke deze landen hebben met hun betalingsbalans, maar vooral ook om hun export-mogelijkheden weer goed op de been te krijgen. Tot heden toe hebben de Westeuropese landen op dit punt niet zo enthousiast gereageerd. Volgens goed ingelichte kringen willen de EGlanden wel met geld over de brug komen maar dan tegen de gangbare rentetarieven. Daar voelen de Middenamerikaanse landen niet veel voor. Die rekenen op een voorkeursbehandeling, ook ten aanzien van de toegang van hun producten tot de EG-markt. Wat de handel betreft ziet de EG wel mogelijkheden om iets te doen maar een speciale behandeling zoals de ontwikkelingslanden in de Lomeovereenkomst krijgen voelt de EG niets. Voor de Westeuropese gasten blijken de politieke problemen van Midden Amerika veel belangrijker te zijn en deze staan op de eerste plaats op de agenda bij de Europese ministers. De voorzitter van de EGcommissie, het bestuur van de EG, Edgar Pisani, formuleerde het bij aankomst in San José als volgt: Zonder vrede kan er geen veelbelovende toekomst zijn. Daarom willen de Europeese ministers dat er garanties komen voor de democratisering van de Middenamerikaanse landen via vrije en democratische verkiezingen. Opvallend is echter wel dat de Westeuropese ministers zich in concreto niet willen binden aan het vredesverdrag, dat door de Contadoralanden aan de orde is gesteld op de bijeenkomst. Formeel doet men dit door te verwijzen naar de militaire passages in het verdrag over militaire adviseurs, conrtole op bewapening enz. Dit acht men zaken waarover men zich zonder meer niet kan uitspreken. Of bij deze huiver van Europese kant ook de gedachte meespeelt dat Amerika kennelijk in verlegenheid is gebracht met dit verdrag omdat Nicaragua het tegen alle verwachting in aanvaard heeft is niet duidelijk. Zeker is wel dat de Westeuropese ministers best lippendienst willen bewijzen aan het Contadorastreven, maar verder dan morele steun wil men niet gaan. In zijn openingstoespraak legde president Monge de nadruk op de behoefte aan samenwerking. Hij zag mogelijkheden aanwezig om in de naaste toekomst te komen tot een algemeen samenwerkingsakkoord tussen de EG en Midden Amerika, waarbij hij dacht aan samenwerking op cultureel, technologisch, wetenschappelijk, economisch en financieel gebied. De voorzitter van het EG-bestuur Pisani zag als doelstelling van de bijeenkomst: het bereiken van een evenwicht tussen de politieke en economische factoren. Maar het belangrijkste is het bereiken van een vredestoestand. Anders is er geen kans op overleven. De EGlanden willen daarbij bezien wat voor hulp er mogelijk is om deze hierbij te helpen. Waarnemers zien de mogelijkheid dat een der vruchten van deze samenkomst kan zijn dat de Middenamerikaanse gemeenschappelijke markt weer tot leven komt. Toen tot deze markt werd besloten in 1960 heeft men als zodanig al meteen geprobeerd banden aan te halen met de EG. Daar is toen en later niet veel van terecht gekomen, omdat men nagenoeg geen gehoor kreeg. De florerende Middenamerikaanse gemeenschappelijke markt brokkelde aan het eind van de zestiger jaren steeds meer af, ook als gevolg van spanningen binnen Midden Amerika zoals de Voetbaloorlog tussen Honduras en El Salvador in 1969. Wel kwam er EG-hulp in de periode van 76 tot 83 ter waarde van vierhonderd mil oen dollar. Misschien wordt deze nu op jaarbasis verhoogd tot 150 miljoen per jaar na deze conferentie. Overigens is er al de nodige handel tussen beide «blokken», waarbij de handelsbalans in het voordeel van Midden Amerika uitvalt. Verleden jaar werd door Midden Amerika voor 790 miljoen dollar uitgevoerd maar de EG, terwijl de import uit de EGlanden uitkwam op 430 miljeon dollar. Al bij al verwachten waarnemers dat deze conferentie niet veel concreets zal opleveren. Wel kan hiermee een proces op gang worden gebracht waarbij uiteindelijk de onafhankelijkheid van Midden Amerika ten opzichte van grote broer VS minder gaat worden. Daarop hoopt men in Midden Amerika zeker. --- Arbeidsonrust in Suriname: Billiton plat, Kersten dicht, Bruynzeel ook stil PARAMARIBO — Bij het Surinaamse bauxietbedrijf Billiton wordt sinds vrijdag gestaakt. Dat is vernomen van een vertegenwoordiger van de vakbond. De staking begon, nadat de directie en de vakbond geen overeenstemming hadden kunnen bereiken over een nieuwe cao en een ultimatum vrijdag was afgelopen. De leider van de vakcentrale C 47, Fred Derby, had eerder deze week nog geprobeerd een akkoord te bereiken. Volgens een woordvoerder van C 47 had de directie van Billiton, kennelijk in afwachting van een vrijdag te beginnen staking, het rollend materieel onbruikbaar gemaakt door de contactsleutels weg te nemen. De werknemers waren daarom "gedwongen te staken", aldus de woordvoerder. Hij zei overigens te verwachten dat komend weekeinde alsnog een akkoord over een nieuwe cao kan worden bereikt. Het conflict draait om een loonsverhoging en een verbetering van de sociale voorzieningen. Bij Billiton werken ongeveer 800 mensen. Billiton ging eerder dit jaar een joint-venture aan met het bauxiet- en aluminiumbedrijf Suralco. Dit bedrijf verwerkt het door Billiton geleverde bauxiet tot aluinaarde en aluminium. Een woordvoerder van Suralco verklaarde desgevraagd dat dit bedrijf nog geen last ondervindt van de staking bij Billiton. De bauxietvoorraad bij Suralco is voorlopig voldoende. Indien de staking echter lang gaat duren kan dit echter wel problemen gaan opleveren voor Suralco, aldus de woordvoerder. Het Surinaamse grootwinkelen handelsbedrijf Kersten (1600 werknemers) was vrijdag voor de derde achtereenvolgende dag dicht. De directie had de poorten gesloten, nadat de werknemers een langzaam- aan-actie waren begonnen om uitbetaling van een midjaarsbonus af te dwingen. Bij het houtbedrijf Bruynzeel, waar enkele honderden mensen werken, wordt al enkele weken gestaakt, omdat de directie een nieuw vakbondsbestuur weigert te erkennen. In het afgezette vakbondsbestuur zaten vooral aanhangers van het regime. De werknemers eisen het aftreden van de raad van commissarissen en de directeur. De vakcentrale Moederbond ondersteunt deze eis. Volgens de Moederbond heeft de bedrijfsleiding van Bruynzeel een dusdanig wanbeleid gevoerd dat het bedrijf niet meer aan belangrijke financiële verplichtingen kan voldoen. Bruynzeel is voor het grootste deel in handen van de overheid en de bedrijfsleiding is dan ook van overheidswege benoemd. --- WILLEMSTAD- In plaats van een aandenken aan alle aanwezige gasten te overhandigen, leek het de Barclays Bank van Curacao een goed idee om bij de officiële opening een zestal cheques te overhandigen aan verschillende organisaties. Enkele van de gasten, waaronder gouverneur dr René Romer en minister- president Maria Liberia Peters stortten de cheques op de rekeningen van Casa Manita, Scouting Antilliana, Stichting Wilhelminafonds, Sociedad di Siegunan, Ayudo Soci- al Corsow en de Federatie Antilliaanse Jeugdzorg. Op de foto: het moment waarop gouverneur Romer in gezelschap van Joseph Horngrad een cheque bij één van de bank- medewerksters op de begunstigde rekening stort. --- f % TELETON maandag 1 OKTOBER '84 om 8.30 's avonds Tel.: 010 v J --- Dollar in herstel na neergang AMSTERDAM — De dollar heeft zich vrijdag uiteindelijk toch nog gedeeltelijk hersteld van de klap welke hij eerder had gekregen op de Westeuropese wisselmarkten. Hij eindigde op 2,5150 Zwitserse francs (dit was donderdag: 2,4885) en wat de Nederlandse gulden betreft kwam hij vrijdagnamiddag op 3,4400 gulden terecht; een dag eerder was dat 3,3975. --- Bemanning gered Argentijns schip gezonken na botsing BUENOS AIRES — Na een aanvaring op de La Plata-rivier in Argentinië is het Argentijnse vrachtschip Gualeguaychu gezonken. De bemanning kon zich echter redden. Hij kwam in botsing met de Griek Laoliki. Op het ogenblik van de aanvaring was het erg mistig. Het ongeluk gebeurde op 35 kilometer van een haven. De Argentijn van 2000 BRT was onderweg naar Montevideo. De Griek meet 15.000 BRT. --- Nieuw Grenada vliegveld spoedig in gebruik ST GEORGE'S — Het nieuwe grote vliegveld van Grenada wordt op 28 oktober officieel in gebruik genomen. De bouw van deze luchthaven waarop ook de grootste vliegtuigen kunnen landen begon indertijd onder premier Maurice Bishop en was een van de stenen des aanstoots bij Amerika waar men achter dit vliegveld het streven zag van Cuba en Rusland om een nieuw bruggehoofd te krijgen in het Caribisch gebied. Het vliegveld werd dan ook door Cubanen gebouwd maar was volgens Bishop bedoeld als infrastructuur voor het toerisme. De afbouw van het vliegveld sedert de invasie van Amerika en de Caribische staten op Grenada heeft 24 mil oen dollar gekost, waarvan de Verenigde Staten tachtig procent voor hun rekening namen. --- Nicaraguaanse partijen vragen om stembus-top MANAGUA — De zes politieke partijen welke deelnemen aan de verkiezingen van 4 november in Nicaragua hebben het Sandinistische front verzocht onmiddellijk een top-conferentie uit te schrijven van alle sociale krachten om over de huidige politieke situatie van gedachten te wisselen en over de eventuele verplaatsing van de verkiezingen. Inmiddels heeft de Sandinistische regering een aantal landen en internationale organisaties uitgenodigd om waarnemers te sturen bij deze verkiezingen. Men wilde nog niet zeggen om welke landen het gaat. Men vraagt zeker om waarnemers van de Verenigde Naties en de Interparlementaire unie (IPU). De waarnemers krijgen alle vrijheid van bewegen, zo is verzekerd. --- Sudan heft staat van beleg op CAIRO — De staat van beleg welke sedert april gold in Sudan is door president Ga'afar Mohammad Nimeiry opgeheven. De veldmaarschalk-president deelde dit mee op de vergadering van het bestuur van de enige toegestane partij, de Socialistische unie van Sudan. Vandaag wordt de eerste verjaardag gevierd van de invoering van de Islamitische wet. Sudan heeft overigens een grote christelijke minderheid. ---