Kattekwaad „Er is een gigantisch verschil tussen het gedrag van een jongen van 15 jaar en een meisje van dezelfde leeftijd," vult Els aan. „Jongens tussen de 15 en de 18 jaar halen meer kattekwaad uit dan meisjes. Bovendien stelen ze vaker, vernielen meer en zijn agressiever." Alleen zwartrijden en weglopen komt bij meisjes even vaak voor. Om erachter te komen hoe de jeugd zelf over het straffen denkt, moest de helft de vraag 'Harry breekt autospiegels af, hoe moet hij worden gestraft? beantwoorden. De andere helft moest Marietje bestraffen voor hetzelfde misdrijf. Marietje kwam er met een flinke preek vanaf, voor Harry zag het er stukken slechter uit. Dergelijke vragen werden ook aan 350 ouders, 50 docenten, 13 kinderrechters, 41 officieren van Justitie en 53 maatschappelijk werkers voorgelegd. Ook zij waren het eens dat Harry, die een autoradio had gestolen, flink voor zijn wandaden moest boeten. Hij kreeg nog meer straf dan de jeugd hem wilde opleggen. Marietje, daarentegen, moest voor de gevaren worden gewaarschuwd. Anders zou het verkeerd met haar kunnen aflopen. Tijdens bezoeken aan de politie stuitten de psychologen op een ander verschijnsel: Uit de dossiers blijkt dat meisjes eerder als vermist worden opgegeven en dat de politie sneller gaat zoeken. Als het meisje terecht is, regelt de politie een gesprek met de ouders en een maatschappelijk werker. Bovendien wordt er, zonodig een slaapplaats gezocht. Bij weggelopen jongens is de nood niet zo hoog. Het zal wel weer goed komen is de opvatting over hen. --- Drukker Duisenberg betaalt altijd Onervaren 'kapitalisten' kunnen maar het best op de onderste sporten van de beleggingsladder beginnen. Daar, dicht bij de grond, is het risico te overzien en zijn kosten en opbrengsten bekend. De eenvoudigste beleggingsvorm is de spaarrekening. De bank geeft je eens per jaar een beloning (rente) over het geld dat je daar in goed vertrouwen hebt achtergelaten. Aan zon kosteloze en 'doe wel en zie niet om' belegging zijn twee risico's verbonden: de bank kan failliet gaan (dat is niet waarschijnlijk) en het tegoed kan door inflatie (geldontwaarding) minder waard zijn wanneer je het weer terug wilt hebben. En dat komt wel voor. Illustratie: Benno Franken --- Eenvoudig De rentevergoedingen die een bank biedt voor saldi in guldens lopen uiteen van een paar procent tot bijna negen procent. Dat spaargeld gaat de bank bijvoorbeeld uitlenen aan uw buurman die graag een huis wil kopen en voor die lening meer rente betaalt dan u voor uw spaarcenten ontvangt. Dat verschil in rente is de winst van de bank na aftrek van kosten en risicovoorzieningen. Heel eenvoudig: de bank gaat aan het werk met uw geld. Wie zelf bankje wil spelen en zijn spaargeld voor een paar jaar direct wil uitlenen aan een behoeftige buurman, kan overwegen om staatsobligaties te kopen en zo de ergste nood van ons aller buurman Wim Kok te lenigen. Een obligatie (een verplichting tot aflossing van een schuld) van de Nederlandse Staat is de volgende sport op de beleggingsladder. De minister van Financiën leent ieder jaar miljarden guldens van binnen- en buitenlandse beleggers, die in ruil daarvoor schuldbekentenissen ontvangen met een waarde van duizend gulden. Over het bedrag van de schuld wordt ieder jaar rente betaald (daarom heet dit ook wel een vastrentende waarde) tot de lening wordt afgelost. Per obligatie lost de staat altijd duizend gulden af. --- Relaties Els: „Toen we de 400 dossiers lazen, zagen we dat ook de achtergrondinformatie verschilde. Bij meisjes staan er regelmatig irrelevante opmerkingen als 'heeft veel verschillende of verkeerde vriendjes. Er wordt een duidelijk verband gelegd met seksuele relaties die in het verleden een strijdpunt binnen het gezin waren. De mannen krijgen eerder notities in het dossier als gebruikt softdrugs en alcohol." Jongeren uit kindertehuizen hebben doorgaans eenzelfde achtergrond. Maar ook in de tehuizen is het verschil tussen de seksen te merken. Meisjes voeren meer gesprekken met de hulpverleners en worden eerder gestimuleerd nuttige dingen te doen. Krijgen hulp bij een studie of het zoeken van een baan. In plaats van stimulerende opmerkingen, worden de jongens juist hard aangepakt. Begaan zij een misdrijf, dan wordt zonder pardon de politie ingeschakeld. Moeten meisjes nu zwaarder worden gestraft? „Nee, zeker niet," zegt Tineke overtuigd. „Jongens verdienen net zoveel aandacht als meisjes. Harde straffen leiden niet tot minder crimineel gedrag. In ons onderzoek hebben we zelfs het tegendeel bewezen. Als je kinderen van begins af aan stimuleert in plaats van straft, bereik je meer. Dit geldt zowel voor jongens als voor meisjes." --- Bijdrukken staatslening is de in 1988 uitgegeven 6%-lening die in 1994 wordt afgelost. Eens per jaar op 15 juni wordt er 60 gulden uitbetaald voor iedere obligatie van 1000 gulden. Die rentevergoeding van 6% ligt onder het huidige rentepeil van ongeveer 9%, maar daar staat tegenover dat de 6% 1988/1994-staatslening geen 1000 gulden kost, maar 900, de koers van deze lening. Gaat de rente verder omhoog, dan wordt het aankoopbedrag nog lager. De aankoopkoers gaat omhoog als de rente daalt. Wie voor 900 gulden (als de koers intussen niet veranderd is) deze obligatie koopt, ontvangt tot 15 juni 1994 de volgende bedragen: vier maal 60 gulden plus 100 gulden belastingvrije koerswinst (verschil tussen aankoop en aflossing) is 340 gulden. Ter vergelijking staat een trede lager op de ladder een gangbare spaarrekening die ook tot 15 juni 1994 loopt. De huidige rente voor zon rekening is ongeveer 8 1/4%. Wie 900 gulden inlegt ontvangt in vier jaar 297 gulden aan rente. De obligatie levert dus De kans dat de staat zijn verplichting niet nakomt is te verwaarlozen. Immers als de schatkist leeg is, zet Wim Duisenberg, de president van De Nederlandsche Bank, bij wijze van spreken op een regenachtige zondagmiddag de 1000-gulden persen een uurtje aan en schijnt de zon weer. De staat is dus een eersteklas debiteur. Dat bijdrukken vermindert natuurlijk wel de waarde van het geld (inflatie). Een voorbeeld van een veel meer op. Voor de aankoop, het aanhouden en het verzilveren van de obligatie in 1994 moet in totaal echter 61,45 gulden (voor een deel fiscaal aftrekbaar) aan kosten worden betaald en het sparen kost niets. Zo blijft er van het rendement op de obligatie 278,46 gulden over tegen 297 gulden voor de spaarrekening, een veel kleiner verschil. Maar schijn bedriegt, want na de , belastingheffing (bijvoorbeeld 50% inkomstenbelasting) resteert voor de obligatie 195 gulden en voor de spaarrekening 148,50. Er zijn meer verschillen die van invloed zijn op de keuze tussen sparen en uitlenen. Wie tussentijds van zijn obligaties af wil, moet zijn stukken verkopen op de beurs ! tegen een hogere of lagere koers —dat hangt af van de rentestand— dan de oorspronkelijke 900 gulden. Voor de spaarrekening moet als regel een opnameboete worden betaald. De conclusie uit de gegeven vergelijking zou kunnen zijn dat beleggen in obligaties meer oplevert dan het aanhouden van een langlopende spaarrekening. Maar de persoonlijke financiële omstandigheden van een belegger geven altijd de doorslag. Dus - alles goed doorrekenen en vergelijken is de grondslag . van iedere beleggingsbeslissing! __. --- Cardiologe onderscheidt zich met proefschrift: „VAN DIE PRUS BETAAL IK DE OPPAS” door ANITA ZIJLSTRA j, AMSTERDAM, maandag to1 droomreis naar Hawaii? Een nieuwe auto? Barba- die onlangs de eerste ICI-Farma-prijs van 25 kQ(* S^den heeft ontvangen voor het beste cardiologie proefschrift van 1989, schudt lachend haar hoofd. Mi* hoor, eerst mag ik waarschijnlijk een groot deel '\ aan de staat en van de rest kan ik mooi de Voor m*in ver maanaanders- Experimenteel N ioek' dat op termijn \t kan zijn Hm mens, moet je nu tsn>.?aal vaak bij dieren star- Vdtbara Mulder is in Am" Nf ahj geProm°veerd bij ■•W j Ter Keurs en rVs a M- J- Janse- Vo1" K^e jury, leden van het Interuniversitair Cardiologisch Instituut Nederland (ICIN), maakt het proefschrift aannemelijk dat mechanische functiestoornissen van de hartspier, zoals die ontstaan bij een hartinfarct, ook kunnen bijdragen tot het optreden van levensbedreigende ritmestoornissen. „Heel ingewikkeld allemaal, maar ook interessant. Want meer dan de helft van de mensen die een hartinfarct heeft gekregen, overlijdt het eerste uur aan hartritmestoornissen. In feite is het ritme van het hart dan te snel, waardoor het bloed niet meer goed kan worden rondgepompt." Barbara Mulder is één van de twintig cardiologes die ons land telt. Na jaren op de afdeling hartbewaking te hebben gewerkt, is zij sinds drie weken hoofd van de polikliniek cardiologie van het Academisch Medisch Centrum (AMC) in Amsterdam. „Een hele uitdaging," vindt de Amsterdamse cardiologe. „Op de hartbewaking moet je acute zorg hulp verlenen aan patiënten die met loeiende sirenes worden binnengebracht. Ja, net zoals op de televisie bij St. Elsewere en Medisch Centrum West. Ik mag graag naar die programma's kijken." --- Combinatie Op de polikliniek daarentegen is het een stuk rustiger. „Meer een kantoorbaan, want als het nodig is, kan ik om vijf uur de deur achter me dichttrekken om voor mijn zoon te zorgen," vertelt Barbara. „Er gaat veel tijd zitten in de organisatie, in de opleidingen van assistenten die stage lopen en in het overleg met andere poliklinieken. Gelukkig kan ik ook onderzoek blijven doen, want de combinatie onderzoek en patiëntenzorg spreekt mij juist erg aan. Hier houd ik natuurlijk ook spreekuur." Haii> en vaatziekten zijn nog steeds volksvijand num- Mer één. Met name roken, overgewicht, een te hoog cholesterolgehalte, suikerziekte, een te hoge bloeddruk alsmede erfelijke factoren verhogen de kans op een hartinfarct. „Tegenwoordig zijn de meeste klachten, die risicofactoren zijn, goed te behandelen. Maar rookgedrag moeten mensen toch echt zélf veranderen. Ik probeer mensen daarop te attenderen, maar iemand die willens en wetens sigaretten blijft opsteken, moet het zelf maar weten. Ik heb het meegemaakt dat iemand die aan de monitor lag stiekem onder de dekens lag te roken! De patiënt geneerde zich en ik werd kwaad uit wanhoop. Want, wat hebben we ons best gedaan om die man te redden." De meeste mensen stoppen na een hartinfarct terstond met roken, is de ervaring van Barbara Mulder. „Tot in het extreme. Zo hadden we laatst een vrouw van 95 jaar, die haar hele leven flink had gepaft. Ze kreeg een hartinfarct met iedere complicatie die maar mogelijk was. Ze redde het en zei: „Dokter, nu stop ik definitief met roken!" Ja, op die leeftijd vond ik dat nu ook weer niet nodig." ■ Cardiologe Barbara Mulder: „Steeds meer jonge vrouwen krijgen hartklachten." Foto: Peter Zonneveld --- VROUW VROUW VROUW VROUW VROUW Jeugdig wangedrag wordt verschillend bestraft Jongens zijn slecht, meisjes ontspoord Po0r ZOETTE WIERINGA I %sterdam, maani to • . daS /Jasjes ,jie iets doen dat t ****** minder bestraft ,Ej jongens die dezelfde ffsstap begaan. In eerste 'E^fttie zijn het ouders Le «Un dochters milder hertelen, maar vreemd ge- P*g heeft de politie of een I^derrechter daar ook een >*je van. Ck .t is de belangrijkste conf sJe van het onderzoek teö* meisjes en jon- uit en wat doen we er|k Psychologen Els van _itïïe en Tineke Willemsen tn; ?en, in opdracht van de tjtinisteries van WVC en Jus(je ' onderzoek gedaan naar be strafmaat van jongeren. ioci drie jaar be!"%• Ze _ezmnen> scholen, kiesbureaus, rechters en J Anulge week belandden de foh en bij de ministeries 'ilj^t bureau. Tineke, even- Veröonden aan de vakfyj P Sociale Psychologie universiteit van Am~ '*Sfc_Jttt: ..De maatschappij kijkt anders tegen meisjes aan en behandelt ze ook zo. Volwassenen geven jongens een flinke straf, terwijl ze meisjes eerder zien als het arme ontspoorde meisje dat weer op het rechte pad moet komen." ■ Psychologen Els van Schie en Tineke Willemsen: „In dossiers van meisjes staan vaak irrelevante opmerkingen als 'heeft veel verschillende of verkeerde vriendjes. Foto: Peter Zonneveld --- VAN FOTOMODEL TOT MODELPOP Van onze redactie Vrouw NEW VORK, maandag Voor topfotomodellen Christie Brinkley, Beverly Johnson en Cheryl Tiegs reikt de roem nóg verder dan de cover van de Vogue. Zij zijn als speelgoed in de handen van kinderen, die nu Barbiepoppen kunnen aanschaffen met het uiterlijk van de favoriete fotomodellen. De poppen, die behoren tot de Real Model Collection werden pasgeleden geïntroduceerd op de jaarlijkse speelgoedmarkt in New Vork. „Er is mij vaak gevraagd of men een pop van mij mocht maken," vertelt Christie Brinkley. „Maar ik heb de aanbiedingen altijd afgeslagen. Tot ik op een keer mijn 4-jarige dochtertje Alexa Ray met poppen zag spelen en ontdekte hoe kleine meisjes zich aangetrokken voelen door poppen en hoe verwant ze zijn aan modellen. De glans en glitter spreekt ze aan." Een jaar geleden benaderde Christie een grote speelgoedfabrikant en ontwikkelde ze samen met vrienden en de twee andere modellen Beverly en Cheryl de Real Model Collection die bestaat uit de drie fotomodelpoppen, bijbehorende kleding, een minifotostudio en een plastic limousine compleet met whirlpool. Twintig procent van de opbrengst van deze collectie gaat nog naar een onbekende liefdadigheidsinstelling voor kinderen. ■ Beverly Johnson, Cheryl Tiegs en Christie Brinkley: „Aan mijn dochtertje Alexa Ray zie ik hoe meisjes aangetrokken zijn tot poppen en alles wat met fotomodellen te maken heeft." Foto: ABC ■ Cheryl Tiegs ■ Christie Brinkley ■ Beverly Johnson --- Verbazingwekkend Om de modellen precies te laten lijken huurde de speelgoedfabrikant Joyce Christopher in, de maakster van de originele Barbie-pop. „Verbazingwekkend," zegt Cheryl Tiegs over het eindresultaat. „De ogen, de neus, de jukbeenderen en zelfs de makeup lijken sprekend." Het uitzoeken van de kleding vergde iets meer tijd. Volgens Christie Brinkley was haar dochter daar uitermate geschikt voor. „Ik heb Alexa Ray een duik in mijn klerenkast laten nemen, omdat zij weet welke kleding meisjes leuk zouden vinden. Mijn dochter is bijvoorbeeld gek op alle stoffen met glans of glitter." Volgens de drie modellen zijn de poppen er niet om te laten zien hoe ijdel ze zijn en in wat voor een glans en glitter ze leven. „Ik denk dat we juist een goed voorbeeld kun