Import Het gedrag van het in- Quenzavirus is te vergelijken Wet dat van een 'workaho- Jjc' zei ons een WHO-specia"-st. ~Het virus rust nooit en tussen epidemieën door, taaakt het overtijd om vaganten te reproduceren, daaruit ten slotte een nieuwe soort aan de oppervlakte "Kunt, klaar om aan haar wereldreis te beginnen. Bij im- Port in een bepaald land slaat "ft virus op agressieve ma- Dler toe door verkoudheids- te creëren. Na grote schade te hebben aangericht daarvoor ontvankelijke bevolkingsgroepen — 2°als kinderen en ouderen — komt het virus tot stilstand om door andere soorten te worden overgenomen." Moneculaire analyse van vitaal belang om te kunnen vaststellen welk vaccin voor een bepaalde soort effectief zal zijn. Meer dan 100 laboratoria wereldwijd houden nauwgezet het moeilijk te vatten virus in de gaten en ieder jaar komen medische specialisten uit de influenzawereld' in Genève bijeen om hun actieplan te bepalen... vóór de grote aanval begint, waarbij het meest gevoelige agendapunt is het precies vaststellen van de samenstelling van het vaccin. Want het is niet alleen de taak de juiste dominante virussoort te determineren voor het komende seizoen, maar eveneens voor de afwijkende soort, die daar het dichtste bij komt. Influenza A-infecties zijn volgens WHO oorzaak van buitensporig hoge sterftecijfers. De Wereldgezondheidsorganisatie raadt dan ook ten sterkste vaccinatie aan voor hoge risicogroepen, zoals 65--plussers, mensen met chronische kwalen van ademhalings en hartvaatsystemen en personen die door hun regelmatig contact met risicogroepen de influenza kunnen overdragen, zoals doktoren en verplegend personeel. Een onderzoek dat nog gaande is bij de Erasmus Universiteit in Rotterdam wijst al uit dat in de leeftijdsgroep boven 65 jaar al 15 jaar lang sprake is van een oversterfte' van jaarlijks 2.000 tot 3.000 mensen tijdens influenza-epidemieën. De Rotterdamse viroloog prof. dr. N. Masurel zou daarom liever zien dat de indicatie voor vaccinatie wordt uitgebreid tot alle ouderen boven de 65 in plaats van tot alle 70-plussers. --- LINKS- OF RECHTSHANDIG ERFELIJK? Linkshandigheid begint soms al in de baarmoeder. Dat hebben onderzoekers van de lerse Queens Universiteit in Belfast vastgesteld aan de hand van een onderzoek met ultrasone geluidsgolven bij totaal 224 ongeboren kinderen. Twaalf foetussen bleken tijdens het eerste deel van de studie al af en toe op hun Knkerduim te zuigen. Zeventien kinderen hadden na enkele weken in de linkerduim overduidelijk hun vaste sabbel- duim gevonden. De bevindingen steunen de gedachte dat genen de 'handigheid' bepalen, temeer daar er een overeenkomst viel te bespeuren tussen links- en rechtshandige kinderen en hun ouders. Maar volgens de universiteit van British Columbia bewijst deze peiling geenszins dat 'handigheid' erfelijk bepaald is: „In 15 procent blijken kinderen in de baarmoeder al overduidelijk linkshandig te zijn; vijf procent is al heel vroeg rechtshandig," --- TAND ERUIT GESTOTEN... Soms komt een vallend kind 20 ongelukkig terecht dat een voortand eruit wordt gestoten. Zaak is dan deze zo snel hogelijk weer terug te zetjen. De beste manier is het tandje voorzichtig op te pakken aan de bovenkant, zodat de tere wortel niet beschadigd wordt, en hem onmiddellijk, maar wel voorzichtig, weer terug te zetten. De tand kan dan tijdelijk op zijn plaats worden gehouden met bijvoorbeeld een stukje aluminiumfolie. Een tip voor huisartsen is de tand vast te zetten met een klein beetje histoacryl-huidlijm. Daarna moet het kind direct naar de tandarts, die de tand vakkundig kan vastzetten. Een tand los in de hand houden en naar de tandarts gaan is funest. Ten eerste omdat kinderen altijd buiten kantooruren vallen en tandartsen juist dan vaak moeilijk bereikbaar zijn. Ten tweede, omdat de tandwortel na een uur te zeer beschadigd is door het vasthouden en te veel is uitgedroogd om nog vast te kunnen groeien. Het wordt wel aanbevolen de tand in de mond te bewaren, maar doe dat dan wel heel voorzichtig in uw eigen mond, want een huilend kind verslikt zich beslist in zijn eigen tand. Een andere manier om het uitdrogen van de tand te voorkomen is inpakken in plasticfolie. En in melk blijft de tand zelfs langer dan een uur levensvatbaar. Snel en accuraat optreden kan voorkomen dat een Per ongeluk verloren tand «en kindergebit incompleet maakt. Foto: Theo Terwiel --- Ziekte Frans Veldman moet enigszins lachen om de alarmfase die intrad na het bekend worden van het Dark Avengervirus. „Wij kennen deze ziekte al langer en ook deze kwaal is in een met kaart uitgeruste computer kansloos." Wat te doen als computercriminelen proberen de kaart te kraken? Robin Bijland: „De crimineel zal eerst moeten uitvinden hoe de geprogrammeerde chips op de kaart in elkaar steken. En dat is bijna onmogelijk want slechts kleine series zijn hetzelfde. De intelligentie op de kaart is afgeschermd met een pincode. Bedrijven die daar prijs op stellen kunnen al hun machines met een unieke code laten uitrusten." Een besmetting komt altijd onverwacht. Een recent slachtoffer, Tineke van Brederode, was er snel bij toen zij 'n relatief onschadelijk virus opliep. „Ik was bezig een verhaal te schrijven toen er plotseling een wit balletje over mijn scherm begon te bewegen en letters uit mijn tekst wegsnoepte. Gelukkig was ik redelijk voorgelicht en het eerste wat ik deed was het systeem snel uitzetten en een expert erbij halen. Met behulp van een detectie-programma konden we het virus dat naar de fraaie naam van ping-pongvirus luisterde uiteindelijk van elke flop en harde schijf slopen. Ik heb een klein computersysteem maar alles bij elkaar zijn we toch nog vijf uur in de weer geweest om dat kreng definitief de nek om te draaien. De tweede stap was iedereen die met mij in de tijd daarvoor een flop had uitgewisseld in te lichten. Gek genoeg reageerden de meesten vrij lauw in de trant van: „We merken het wel als dat ding toeslaat." Op die manier kom je natuurlijk nooit van computervirussen af. Ik weet nu nog steeds niet hoe ik het heb opgelo____. >> pen. De Nederlandse Thunderbytekaart is internationaal enthousiast ontvangen. „Al met al is met deze kaart een ontwikkeling in gang gezet die het de computercrimineel bijzonder moeilijk maakt," aldus Fred Veldman. De kaart biedt momenteel beveiliging aan de meest voorkomende harddisks (MFM en RLL). Voor harde schijven met zogenoemde IDE (Integrated Drive Electronics) en SCSI controllers komen binnenkort beschermende kaarten beschikbaar. --- Een ORFAC keramiek wandklok. Een geschenk van ORFAC KLOKKEN RODEN voor onze puzzelactie ten bate van o.a. het Fonds Hulp aan Slachtoffers. --- Meer Over Medisch GRIEPSEIZOEN STAAT WEER VOOR DE DEUR Experts van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) geloven dat het influenza- of griepvirus op het noordelijke halfrond nog *4eze maand kan toeslaan. ■ De meest verwaarloosde ziekte, volgens de WHO, die door de overgrote meerderheid van de wereldbevolking n°g steeds niet serieus wordt Senomen, slaat wetenschappers overigens nog immer Wet verbijstering. Sinds de kaamde 'Spaanse griep' 'Van 1918, die aan 22 miljoen pensen het leven kostte, Rebben medische onderzoekers weliswaar belangrijke bijdragen geleverd aan de algemene wetenschap over °orsprong en type van het 'Virus, maar de grote moeilijkheid is en blijft de constante verandering. ■ Velen zullen de komende weken en maanden weer te bed geraken door besmetting met influenza. Foto: Theo Terwiel door RENÉ STEENHORST --- Wetenschap Een computervirus is eigenlijk niet veel meer dan een computerprogramma. Een virus onderscheidt zich alleen door de zelfstandigheid waarmee het kan opereren. Eenmaal losgelaten richt het alle software die het tegenkomt ten gronde. Die wetenschap heeft Thunderbyte-ontwerpers, Robin Bijland en Frans Veldman, geïnspireerd. Met hun insteekkaart en bijbehorende software zorgen ze ervoor dat de ziekte niet kan uitbreken. In hun Nijmeegse kantoor ESSAS leggen de uitvinders uit: „De bestaande anti-virusprogramma's zijn gebaseerd op het ontmaskeren van virussen. We kwamen anderhalf jaar geleden al tot de conclusie dat zoiets op termijn geen bescherming biedt. De programmeurs die virussen loslaten slagen er steeds beter in om hun plagen onherkenbaar te maken. We zijn ons vanaf dat moment gaan concentreren op methodes die de acties herkennen waarmee virussen het systeem proberen binnen te dringen." „Waar wij heen wilden was een systeem dat al in werking treedt als de PC opstart en onmiddellijk constateert wanneer er iets ongewoons gebeurt in de computer. Er zijn immers maar een paar manieren waarop een virus kan doordringen. Ook een virus heeft zich te houden aan de mogelijkheden die een PC biedt. De insteekkaart schermt af, zorgt dat er wordt gemeld als er een virus tracht binnen te komen en vertelt welk deel van de computer wordt aangevallen. De gebruiker moet dan zijn machine uitzetten, professionele hulp inroepen of eigenhandig de door Thunderbyte gedetecteerde besmettingsbron verwijderen." --- STRIJD OM DIGITALE CASSETTEDECK LOSGEBARSTEN Nog nooit in de geschiedenis van de consumentenelektronica is een apparaat zo omstreden geweest als nu de Digitale Audio Tape (DAT) recorder. De DAT is dan ook een wonderlijk apparaat. Een technisch hoogstandje, waarmee, de consument betaalbare ■opnameapparatuur van studi^kwaliteit in de huiskamer haalt. De DAT, gebaseerd op de roterende-kop- Pentechniek die in videorecorders wordt toegepast, is een logisch vervolg op de verdere toepassing van de digitale technologie in audioapparatuur, zoals de cd-speler. op de band worden gezet, maar eenmaal op tape is het in principe ook mogelijk daarvan wéér een — eveneens perfecte — kopie op een andere DAT-cassette te zetten. maken van een cd, maar een kopie van een kopie is niet mogelijk. Maar onder druk van de muziekindustrie, (met Philips-dochter PolyGram voorop) die vreesde voor ongebreidelde muziekpiraterij en dus het ineenstorten van de cd-verkopen, werd afgesproken dat de fabrikanten in iedere DAT-recorder een Serial Copy Management System (SCMS) zouden aanbrengen. Deze chip maakt het mogelijk een digitale kopie te Met de DAT-recorder kunnen met alleen perfecte kopieën (d.w.z. zonder kwaliteitsverlies) van digitale bronnen zoals de compact disc en DBS satellietsignalen --- Kwaliteit Deze beperking zal volgens een woordvoerder van Sony nauwelijks van invloed zijn op de aanschafbeslissing van de echte Hifi-liefhebber. De audiofiel, die allereerst zijn heil blijft zoeken bij de cd-speler, krijgt met de DAT recorder voor het eerst een mogelijkheid in handen om thuis kopieën te maken van een kwaliteit die gelijk is aan de cd. Volgens Sony zal de DAT binnen enkele jaren in brede kring zijn doorgebroken. Daarvan is het Japanse bedrijf zo overtuigd dat het DAT-apparatuur voor verschillende gebruikstoepassingen op de markt brengt. Naast de al verkrijgbare stationaire' DAT voor in de huiskamer, komt Sony komend voorjaar ook met een gecombineerde autoradio/DAT-speler en een DAT-recorder in walkman-formaat. Andere Japanse en Europese fabrikanten brengen trouwens ook al DAT-recorders op de markt. Philips houdt er overigens een andere mening op na. Die ziet de DAT als een apparaat dat meer in de professionele hoek zal worden gebruikt. Een echt massa-artikel zal de DAT niet worden, denkt Philips. Daarom komt het Eindhovense concern in 1992 met het Digitale Compact Cassette (DCC) systeem, dat eigenlijk een digitale versie is van het huidige cassettedeck. In de DCC-speler kunnen ook de bestaande niet-digitale compact cassettes (door Philips uitgevonden en tot wereldstandaard gemaakt) worden afgespeeld. De DCC zal bij introductie op de consumentenmarkt nog geen duizend gulden gaan kosten. De goedkoopste huiskamer-DAT-recorder kost momenteel zon 1800 gulden. Maar de verwachting is dat de prijs voor een DAT-recorder zal dalen tot even onder de 1000 gulden, waarmee het prijsniveau wordt bereikt van een top-cassettedeck. Welk systeem het gaat winnen — de DAT of de DCC — zal nog moeten blijken. Medebepalend voor dat succes is wel de bereidheid van de muziekindustrie om voldoende voorbespeelde cassettes op de markt te brengen. Zowel Sony als Philips claimen de steun te hebben van de muziekindust vit* PHILIP KOENE ■ De DAT-walkman van Sony. Ook deze versie van de DAT-recorder, die bij introductie in ons land komend voorjaar zon 1500 gulden gaat kosten, is uitgerust met een chip (SCMS) die ongebreideld kopiëren tegengaat. Overige kenmerken van de TCD-D3: gewicht 630 gram inclusief accu, langspeelmogelijkheid voor non-stop stereo opnamen van 4 uur (2 uur bij normale snelheid). Afmetingen: 85 bij 40 bij 120 mm. --- Nederlandse doorbraak in strijd tegen toenemend infectiegevaar Virussen. De meeste computergebruikers denken dat die ramp aan hen voorbij zal gaan, omdat ze zo „voorzichtig" zijn. En als ze hun machines al „onveilig" laten vrijen met onbekende software geloven ze dat ze zich met antivirusprogramma's kunnen beschermen. Niets is minder waar. Moderne computerziektes zoals het Dark Avenger-virus zijn zo geavanceerd dat juist het opstarten van een anti-virusprogramma een golf van besmetting kan veroorzaken. Fluitend fietst het virus zelfs om barrières zoals speciale stekkers op printerpoorten heen. Twee jonge Nederlandse ingenieurs bouwden een professioneel beschermingssysteem, de Thunderbyte insteekkaart die het de virusmakers echt lastig maakt. Ook de Nederlandse politie zit niet stil. Er zijn nu drie teams " van elk zes man opgeleid in > de computercriminaliteit, in/ clusief virussen. ƒ Illustratie: Edwin Merks --- VIRUSVANGER VERBIJSTERT COMPUTERCRIMINELEN door TONY THIJS AMSTERDAM, zaterdag Politiekorpsen kampen bij de bestrijding van virussen met een groot probleem: de geringe aangiftebereidheid. Voorlichter Klaas Wilting van de Amsterdamse politie: „Wanneer we het hebben over computers en virussen, hebben we het over economische belangen. Nog te vaak aarzelen besmette bedrijven aangifte te doen. Ze willen niet de indruk wekken dat hun organisatie kwestbaar is. Wij garanderen echter geheimhouding. Aangiftes zijn vitaal. Alleen als we weten wat er sluimert, kunnen we wapens ontwikkelen en daders opsporen." Door de geringe aangiftebereidheid is nog geen exact beeld te geven van de omvang van het probleem. Eric Ham,werkzaam bij de interne helpdesk voor computercriminaliteit van de Haagse gemeentepolitie: „Per maand komen er zon acht nieuwe virussen bij plus vele mutanten, variaties dus op oudere versies. Het wordt zo langzamerhand heel lastig om computersystemen met software af te schermen. Een beschermingssysteem als de Thunderbyte kan een goed alternatief zijn voor de klassieke methoden." ---