I CD-speter is aangesloten Ê^ j_c_\ \op gewone televisie. fi_\ (f\. >S/ TELEVISIE CD-lAFSPELER \, \ \jl f I aaDciD • Jpjf I __" 11 ■ '< I ' ~C—l_._£>. I Ut-"-"■"■■ H- - - :■ ..l:l. .... U-JWrjj \CD-f I CD waarop alterlei ï irfSk. ■ (@) W 3 draadloze /^<~~'~~~'\ informatie van \fê?\\A^r- öfstandbedter>mg f ■f \ schilderijen tot ''«jjlv. kunnen ; i —^ i autotechniek op i_|l___ opdrachten /_ma\^^^AstaaUowel in '^w^t^^A^Orden gegeven. |ssr^\i^nYrrAi I Deze bon in een als brief gefrankeerde envelop zenden aan: mjf* iI^IAk^ILKUMDL-U | De Financiële Telefoon, Postbus 376. 1000 EB Amsierdam. Of\ --- (advertentie) ZOM FLORIDA FUND Vermogenswaarde per participatie op 31-12-1990 $ 47.30. 118 I 1 1 1 ■ j 1 1 y 116 /e kwartaal. Dit komt •door de relatief gunsti- in de i v°or niet-levensmidde- Eu" is een omzet gerWan ƒlO5O miljoen terno34 miljoen in 1989. L^zet van de in 1989 afge- L? Produktie- en handelingen is in de eerste L an dat jaar nog opgeno- --- ors lager Duits andelsoverschot 5 FRANKFORT, vrijdag bj J-Verschot op de Duitse s|. '^balans is drastisch ge-6>_i ne,: 'nzakken van dp ll*' In oktober vertoon[wk_i_delsbalans nog een van 8,4 miljard > m november is het sur- tot 3,29 miljard Hj, export maakte in nor een duikeling met Ijj^jard mark tot 58,37 jjQ^mark. De import ging O* »93 miljard omhoog tot *.' «niljard mark. Dit heeft itjil^onale bureau voor a% gisteren bekendge- lot -^m& van ket over- Sj.l ijst erop dat de econo- groei van de Bondsrel^* aan het vertragen is. Lj * deze week werd be- IliL, a* de werkloosheid in i( **nd in december flink genomen, waarbij ook estelijke deel een op- % liet zien. k Jtens voorlopige cijfers ks^ Bundesbank is het _% °P de loPende re- Van de b-talingsba"^•fp van een herzien ' olft ïan 6.6 miljard mark l.ber naar 1,3 miljard |.v ln november. Eerder \ _iif°r °kt°ber een voorlofe Jter van 6,7 miljard op_ eri. --- Richting bepleit voor Aandel in mestquota \. ZEIST, vrijdag i **e t s'eve veehouderij sector moet een stichting krijgen j, _0f stquota gaat kopen en verdelen. Op die manier kan de |* v_rue*'er met het verplaatsen van bedrijven aan de slag en * '*t_ü andelen van mestquota. De stichting zou gekoppeld ✓ borden aan het Landbouwschap. ' %"feft Ir- Rob Tazelaar 1 jj ■tünctie als voorzitter 'Nv voor ti.j een Eieren gezegd. 'S erPlaatsen van inten'' i tftomeenouderi. bedrijven ïP h» teel niet mogelijk. k üifdelen in mestquota „S ïerst moeizaam. Dat 1 '^JJrJ.°ordat de overheid 'Snik beslissing heeft ge\ v ' Waar en onder "^en£orwaarden verplaatrh. a nandel mag plaatsvin.hjer het thema wordt al (X^gediscussieerd. De TW -ltleke Partijen zijn ; Xi_m_S d»t er een ver\ "gsbesluit moet kofSe.^ vreest dat de in" T k? Veeh°uderij niet lan- SS.Wachten- »In het [JjerTd^ geval kan midden ,^tnpt-llfar begonnen wor.Sivl et verplaatsen van K: 7 ,en de handel in }l w~?ar*g kan de sector VYw"chten. Het moet snel*Wt \ Ministerie van Landft cle n?og niet op de hoogte \.r_. armen van Tazelaar. l' ccr°rdvoerder wijst erop Neri een beslissing moet * genomen door de poi^'yrrn 8 daarna kan gekek v w-en naar het oprich-00^neen stichting. Ki.. .* Landbouwschap is Wl d 0 nltormeel op de hoogte Mannen van Tazelaar! --- COMMODORE EN PHILIPS STRIJDEN OM GUNST CONSUMENT Nieuwe concurrentieslag op de elektronicamarkt ■ door PHILIP KOENE LAS VEGAS, vrijdag De Nederlandse consument kan al vanaf april dit jaar kennis maken met de nieuwste toepassing van de compact-disc: cd-interactief. Met CD-I kunnen op willekeurige wijze geluid, bewegende en stilstaande videobeelden, tekst en computergegevens worden gecombineerd. Het Amerikaanse computerbedrijf Commodore maakte gisteren in Las Vegas (VS), waar de jaarlijkse consumenten-elektronicashow wordt gehouden, bekend dat zij als eerste bedrijf ter wereld met een CD-I-speler dp de markt komt. Commodore heeft haar CD-I-systeem CD-TV gedoopt. Met CD-TV gaat Commodore de strijd aanbinden met Philips, die eind dit jaar met een voor de consument geschikte speler komt. De speler kan op een normaal televisietoestel worden aangesloten. Met behulp van de bijgeleverde afstandsbediening kan de consument in een eigen tempo ingrijpen in het programma. Een voorbeeld is het elektronische kookboek, dat Commodore in samenwerking met een uitgever heeft ontwikkeld. Daarin worden onder meer stap voor stap instructies gegeven bij het bereiden van een maaltijd. De instructies worden ondersteund met videobeelden, die het water als het ware uit de mond doen lopen. Verder geeft het programma menu-suggesties en kookinstructies bij een door de consument opgegeven willekeurige combinatie van ingrediënten. Dit is slechts een voorbeeld van een CD-I-toepassing. Commodore komt met CD-I-titels op het gebied van sport en spel, zelfeducatie, kunstgeschiedenis, simulaties enz. enz. Dat is nog maar het begin. Volgens Commodore zullen aan het einde van dit jaar zeker 100 titels op CD-I verkrijgbaar zijn. Zo verschijnen onder meer een volledige medische encyclopedie, talencursussen, alsmede het volledige Guiness Book of Records. CD-TV is gebaseerd op de succesvolle Amiga-computer. Commodore heeft al jarenlang een sterke positie op de consumentenmarkt. In Nederland bijvoorbeeld heeft één op de tien gebruikers een Amiga of C-64 thuis staan. Dat feit geeft volgens Commodore een behoorlijke voorsprong op de concurrenten, omdat een heleboel software (spelletjes e.d.) voor consumententoepassingen er al is en alleen maar op cd hoeft te worden overgezet. Bovendien is er al een hoop ervaring opgedaan met de ontwikkeling en toepassing van software. Commodore hoeft dus geen hoge ontwikkelingskos- i ten te maken. „In feite hebben wij een voorsprong van vijf jaar opgebouwd op Philips c.5.," aldus topman Nolan Bushnell van Commodore. Vooralsnog gaat men bij Commodore dus nog uit van de eigen kracht. Toch doemt de strategische vraag op, of het niet beter is zich aan te sluiten bij Philips c.s. CD-TV beschikt niet over een chip die het mogelijk maakt om over het hele tv-scherm bewegende beelden te laten zien. Chip-fabrikant Motorola heeft een dergelijke chip al in huis. Die chip maakt het in principe mogelijk dat op een cd van 12 centimeter doorsnede minstens een uur lang bewegende beelden digitaal kunnen worden vastgelegd. Maar de software-specificaties zoals door de Motion Picture Electronics Group (MPEG), waarvan ook Philips en de meeste andere fabrikanten van . consumentenelektronica Lid zijn, zijn nog niet exact geformuleerd. Motorola kan de chip dus nog niet in massa-produktie nemen. Over dit probleem vergadert de MPEG pas over enkele maanden. De CD-I-spelers, waarmee Philips in de tweede helft van dit jaar in de VS op de consumentenmarkt komt, zijn wel al voorbereid op deze chip. Tegen de tijd dat het apparaat in Europa op de markt komt (1992) is het probleem opgelost, zo is de verwachting. De komende jaren zal blijken welk CD-I-systeem (dat van Philips c.s. of dat van Commodore) het meeste zal aanslaan bij de consument. De komst van CD-1 en CD-TV wordt door sommigen vergeleken met de revolutionaire uitvinding van de boekdrukkunst enkele eeuwen geleden. Binnen vijf jaar zal de CD-I-speler gemeengoed zijn in zowel de huiskamer als het bedrijf of kantoor, zo valt te beluisteren bij de consumenten-elcktronica-industrie. Maar dan moeten er wel voldoende programma's op CD beschikbaar komen, met name voor de consumentenmarkt. Fabrikanten van de spelers zijn al met zon 100 uitgevers en studio's over de hele wereld in de slag om aantrekkelijke programma's voor de consumentenmarkt te ontwikkelen. Philips werkt daarbij onder meer samen met Bertelsmann, een van de grootste uitgevers ter wereld. --- Philips zet aanval in op de DAT-recorder Van onze speciale verslaggever LAS VEGAS, vrijdag Philips is ervan overtuigd dat de consument, waar ook ter wereld, massaal zal kiezen voor de digitale compact-cassette (DCC). Dit ondanks het feit dat de hiervoor geschikte recorder ruim een jaar na de komst van de DAT-recorder op de markt komt. Philips is vastbesloten om van DCC, een eigen uitvinding, de nieuwe wereldstandaard te maken. De DCC-recorder van Philips beleefde gisteren de wereldpremière op de consumenten-electronica-show in Las Vegas (VS). Het revolutionaire apparaat zal pas volgend jaar in de winkel te koop zijn, tegen een prijs die waarschijnlijk iets onder de ƒ 1000 komt te liggen. Philips heeft de eerste licentie voor de produktie van de speler verleend aan Tandy Corporation. In de loop van dit jaar zullen nog meer licenties worden afgegeven. De digitale compact cassette is de opvolger van de gewone audio-cassette, die door Philips in 1963 werd uitgevonden en uitgroeide tot wereldstahdaard. Volgens topman W. Wielens van de audiogroep van de Philipsdivisie Consumenten Electronica International, staat de muziekindustrie volledig achter de komst van de DCC-speler. PolyGram, EMI en enkele andere grote platenmaatschappijen hebben toegezegd met voorbespeelde digitale cassettes op de markt te zullen komen. ~De komst van de digitale cassetterecorder zal leiden tot een enorme toename van de vraag naar voorbespeelde DCC's, aldus de heer Wielens, die er op wees dat de steun van de muziekindustrie onmisbaar is, wil een nieuw consumentenprodukt wereldwijd tot een succes uitgroeien. --- GOUDPRIJS TROY OUNCE IN US $ --- DOW-JONES-INDEX INDUSTRIE --- Plannen voor „Sonyland" VS LOS ANGELES, vrijdag Het Japanse elektronicaconcern Sony laat de Amerikaanse dochteronderneming Columbia Pictures Entertainment plannen ontwikkelen voor een amusementspark in de VS, waarschijnlijk in Zuid-Californië. Dit „Sonyland" zou moeten concurreren met pretparken als Disneyland en de Universal Studios. Geruchten over dergelijke plannen circuleerden al sinds Sony in 1989 voor vijf miljard dollar eigenaar werd van Columbia Pictures. Gedacht wordt aan een park waarin de „hardware" van Sony, zoals high definition televisie, wordt gecombineerd met „software" van de Amerikaanse dochterbedrijven Columbia (films) en CBS Records (muziek). CBS werd begin 1988 voor twee miljard dollar overgenomen. Sony zal waarschijnlijk binnen een jaar een beslissing nemen over het project. „Sonyland" is voorlopig slechts een werknaam. Als besloten wordt in Zuid-Californië aan de slag te gaan, komt daar het derde amusementspark van een filmmaatschappij en het tweede in Japanse handen. --- Bonden tasten in het duister over plannen Staal Bankiers PAUL VAN DER LOOS ■ door JEROEN HENDRIKS HOUTEN, vrijdag ) De vakbonden zijn het weliswaar eens met Staal Bankiers over een sociaal plan, nodig voor een reorganisatie van de noodlijdende bank, maar weigeren het plan te ondertekenen totdat Staal bekend heeft gemaakt hoeveel mensen er exact uit moeten. Daarnaast willen de bonden weten welke afdelingen er geschrapt of ingekrompen worden en welke mensen er moeten blijven om de bank weer levensvatbaar te maken. „Wij stellen dit als een keiharde voorwaarde", zegt de bestuurder P. van der Loos (Unie BLHP) die bang is dat hij anders binnen de kortste keren met een tweede reorganisatie zal worden geconfronteerd. Hij is er echter van overtuigd dat Staal in de komende weken met een plan zal komen dat voor alle partijen aanvaardbaar is. Het bedrijf kan zich volgens hem niet veroorloven nogmaals negatief in de publiciteit te komen. In november werd bekend dat, door het afspringen van de overname door Bank Brussel Lambert (BBL) en een verlies van ƒ 8 miljoen, tenminste 90 van de 230 werknemers bij Staal zullen worden ontslagen. Het balanstotaal van de Vendex-dochter (79%) zal worden gehalveerd tot ƒ 1 miljard. Eerder deze week maakte Staal al de nodige wijzigingen in de top bekend. Het sociaal plan voorziet onder meer in een aanvulling op de werkloosheidsuitkeringen tot 90% van het brutomaandsalaris, een regeling voor de kosten van omscholing, begeleiding bij het zoeken naar een andere baan en een regeling voor de afbouw van (tegen personeelscondities) afgesloten hypotheken. De bonden vinden het een mager resultaat, maar realiseren zich dat er niet meer te halen valt bij Staal. Volgens districtsbestuurder Martha Hesper van de Dienstenbond FNV wordt norm. liter eerst met de directie onderhandeld over het toekomstplaatje van een bedrijf en dan pas over een sociaal plan. Gezien de beroerde situatie bij Staal en de haast die daardoor is geboden, is volgens haar van deze volgorde afgeweken. Staal onderhandelt momenteel met de ondernemingsraad (or) over de vraag welke afdelingen er moeten verdwijnen of inkrimpen. Ook bestaat er nog onduidelijkheid over het aantal en de samenstelling van de mensen die nodig zijn in de nieuwe situatie. Van der Loos, die het sociaal plan ter oriëntatie heeft voorgelegd aan zijn leden, zegt het plan pas te zullen ondertekenen wanneer de or zeker is van een goede afloop. Van der Loos heeft signalen ontvangen van leden, die inzicht hebben in de financiële situatie, waaruit blijkt dat een afgeslankte bank met het huidige aantal klanten levensvatbaar is. In een eerder stadium van de onderhandelingen sprak hij zijn twijfels uit toen Staal bekendmaakte zich te willen richten op het overvolle marktsegment van vermogende particulieren en het midden- en kleinbedrijf. De bestuurder maakt zich echter wel zorgen over het verloop van de ontslagprocedures, die inwerking worden gesteld zodra het sociaal plan van kracht is. Staal zal in principe het ancienniteitsbeginsel hanteren bij het samenstellen van de lijst van medewerkers voor wie ontslag wordt aangevraagd. Het ancienniteitsbeginsel houdt in het kort in dat de leeftijd en het aantal dienstjaren van elke medewerker wordt opgeteld, waarna mensen met een lagere score het eerst zullen worden ontslagen. De bank mag daar alleen van afwijken voor mensen die 'de kar moeten trekken' in de nieuwe situatie, of die nodig zijn voor een evenwichtige leeftijdsopbouw van het personeel in de toekomst. Het gevolg daarvan is dat iemand anders (met een hogere score) moet vertrekken, stelt Van der Loos. Staal moet dergelijke ontslagaanvragen volgens hem heel goed onderbouwen, omdat anders de kans bestaat de mensen hun ontslag met succes zullen aanvechten. Het gevolg daarvan zou zijn dat Staal met meer medewerkers blijft zitten dan verantwoord is in de nieuwe situatie. „Daarmee zouden we terug zijn bij ai", waarschuwt Van der Loos. Hij heeft bovendien aangekondigd zijn leden, die geconfronteerd worden met ontslag, te zullen bijstaan in hun verweer tegen dé' ontslagaanvraag. --- RENDEMENT OP STAATSLENING --- Matige reactie beurzen op mislukt Golfgesprek AMSTERDAM, vrijdag De effectenbeurzen in West-Europa, die gisteren pas konden reageren op het mislukken van het Golfoverleg op woensdag, bleken behoorlijk onder de indruk te zijn van het stuklopen van de bespreking tussen de de ministers Baker en Aziz. De kans op een oorlog in het Golfgebied deed veel beleggers ertoe overgaan hun aandelen te verkopen of in ieder geval geen aandelen te kopen. De verwachte stijging van de dollarkoers viel mee: die ging van ƒ 1,7110 op woensdag naar per saldo ƒ 1,7250 gisteren in Amsterdam en daalde toen in New Vork naar/1,7215. De gemiddelde koersdaling was evenwel niet zo groot als die van woensdag op Wall Street. Alleen de beurs van Frarikfurt ontsprong de dans met een kleine stijging. Woensdag konden de Europese beurzen, die sloten voordat de uitkomst van het beraad in Genève bekend werd, nog profiteren van de hoop op een vreedzame oplossing van het conflict die voortkwam uit de lange duur van het overleg tussen de ministers. Op de Amsterdamse effectenbeurs heerste een zwakke stemming en de CBS-koersindex daalde 1,4 punten naar 166. De omzetten waren uitermate laag en bedroegen nog geen miljard gulden. De effectenbeurs van Londen onderging een gemiddelde koersdaling van net iets meer dan een procent. De Financial Times-index van de honderd fondsen daalde met 20,2 punten tot 2108,7 punten. Halverwege de dag kwam de handel tot de conclusie dat de reactie op de mislukte besprekingen wat overdreven zou zijn geweest. De koersen stegen wat, maar die stijging was slechts van korte duur. Een flink hoger geopend Wall Street op donderdag vermocht de koersen niet te laten stijgen. De olieprijs in de VS kwam weer tot rust en steeg gisteren slechts 45 dollarcent tot $ 27,71 per vat van 159 liter. De handelaren op de effectenbeurs van Frankfurt werden aangenaam verrast. De bezorgdheid over een mogelijke oorlog in het Golfgebied vertaalde zich niet in lagere aandelenkoersen. De DAKindex van dertig fondsen steeg met 0,6 procent ofwel 8,24 punten tot 1383,40 punten. De handel kende een zeer grillig verloop. Eerder op de dag sloot Tokio ook al wat hoger, namelijk 78,09 punten op 23.047,36. Ook Hong Kong en Sydney waren iets beter. Parijs was wel onder de indruk van de toeneming van de kans op oorlog. De CACindex van veertig fondsen ging met maar liefst 45,10 punten naar beneden op 1507,09 punten. De daling bedroeg daarmee 2,91 procent. De beurs van Zurich was ook lager, maar wist het verlies te beperken toen Wall Street hoger begon. Uiteindelijk sloot de beursindex 8,1 punten lager op 868,9 punten. --- ###########LDFEO ###########ldfneo CIEEL ■ HBG - HBW Beton- und Wasserbau in Bremen, onderdeel van de Hollandsche Beton Groep (HBG), begint in februari aan de bouw van een grote parkeerkelder met bedrijfsruimten voor de Bondsdag (de Duitse „Tweede Kamer") in Bonn. Met de opdracht is ongeveer f 76 miljoen gemoeid. ■ BOLS — Evenals over het boekjaar 1988 zal Koninklijke Distilleerderijen Erven Lucas Bols over het boekjaar 1990 een interimdividend uitkeren van ƒ 1,50 per aandeel van f 10 nominaal. Het wordt op 21 januari betaalbaar gesteld. ■ CSM - CSM keert over het boekjaar 1989/90 een hoger dividend uit. Voorgesteld wordt een dividend van f 2,05 per aandeel (v.j. f 1,85). Aandeelhouders en certificaathouders zullen, evenals vorig jaar, voor een stockdividend ten laste van de fiscaal onbelaste agioreserve kunnen kiezen. De grootte van het stockdividend zal op 22 februari worden bekendgemaakt. ■ CENTRAFARM - Het farmaceutische bedrijf Centrafarm uit Etten-Leur en haar Belgische zusteronderneming Eurogenerics zijn overgenomen door de Duitse branchegenoot Stada Arzneimittel uit Bad Vilbel. Centrafarm was een dochter van Christiaens International. Volgens een woordvoerster van Centrafarm zal de overneming geen gevolgen hebben voor de 135 medewerkers. ■ HAMILTON RENTALS - Met behulp van de Utrechtse Participatie Maatschappij (UPM) is Hamilton Rentals (verhuur van computersystemen) uit Veenendaal verkocht aan de zittende directie. Hamilton was een dochter van het Britse Altantic Computers, die vorig jaar april failliet werd verklaard. Volgens de directie kan het huidige aantal van 14 werknemers binnen drie jaar verdubbelen. UPM heeft nu een minderheidsbelang in Hamilton. ■ BNG - De Bank voor Nederlandsche Gemeenten (BNG) in Den Haag gaat de 11 procent 25-jarige obligatielening BNG 1981 (per 1992/2006) vervroegd aflossen op 15 maart tegen een koers van 103 procent. Het gaat om een totaalbedrag van f 150 miljoen. ■ FRAUDE - Tien handelaren in sojabonen op de Chicago Board of Trade, één van de twee goederenbeurzen in Chicago, zijn schuldig bevonden aan oplichting van hun cliënten. Dat gebeurde in het derde proces dat voortvloeide uit een jarenlang fraude-onderzoek. De FBI maakte daarbij gebruik van rechercheurs die zich voordeden als handelaren. Ook bij de andere goederenbeurs in Chicago, de Chicago Mercantile Exchange, kwam grootscheepse fraude aan het licht. ■ ISRAËL - Voor het eerst sinds de jaren zeventig overweegt Israël leningen aan te vragen bij het Internationale Monetaire Fonds (IMF). Aanleiding hiertoe zijn de hoge kosten van het huisvesten van de stroom joodse immigranten uit de Sovjet-Unie, de stijging van de rekening van de olie-import en de sterke vermindering van het toerisme door de Golfcrisis. Een eventuele aanvraag zal zeker niet vóór augustus worden ingediend. ---