De Telegraaf GUINESS RECORD BOOK DE DIKSTE MAN VAN NEDERLAND pagina TAS --- WERKEN EN WELZIJN Chauffeur ziek van onwillige ambassade pagina TA 19 --- WETENSCHAP ELEKTRONISCH REIZEN IN ANDERE WERELDEN pagina TA 15 --- DOEI FRONTERA Het werkpaard van Opel pagina TAI7 --- JOHN SAYLES Robin Hood of Don Quichote? pagina TAS --- REISKRANT Zaanstad meer dan Zaanse Schans pagina TA27 --- WAT IS HET VERSCHIL TUSSEN KINDERTEKENINGEN EN 'ECHTE' KUNST? Genuanceerde critici hebben vanaf vandaag bij het Informatiecentrum voor Naïeve Kunst in Rotterdam een ongekende kans hun hart te luchten over de moderne kunst. De waterverftekening van Karel Appel en de krijttekening van de zesjarige Jan hangen daar naast elkaar. Ter vergelijking. Terwijl de één zal roepen dat duidelijk zichtbaar is dat het werk van Karel Appel kunst is en dat van Jantje niet, zal de ander verklaren geen verschil te zien. Maar als velen geen verschil zien, zijn kindertekeningen dan kunst? Kan de krijttekening van de zesjarige Jan het museum in? Een voorproefje op een unieke tentoonstelling. ■ Wie van de drie? Een van deze schilderijen is van Karel Appel, de andere twee zijn gecreëerd door kinderen. Experts aarzelen geen seconde: de middelste is de echte. „Het is het verschil tussen kiezen voor soberheid en niet anders kunnen." Karel Appel zelf wil niet reageren op de prikkelende tentoonstelling. Vanuit zijn atelier in New Vork meldt zijn vrouw Henriette dat hij het daar te druk voorheeft. „Hij schildert en kan absoluut niet uit zijn concentratie worden gehaald." Foto's: JOHANNES DALHUIJSEN --- Dit kan mijn I nichtje van zes 00k... doorASTRIDFEITER ROTTERDAM, zaterdag „Is dat kunst? Dat kan mijn nichtje van zes ook!" Menig modern kunstenaar kreeg in zijn carrière zon opmerking naar het hoofd. En inderdaad: wie het resultaat ziet van een tekenfeest voor kinderen moet beamen dat het heel knap oogt. „Maar kunst is het zeker niet," zegt de conservator van het Informatiecentrum voor Naïeve Kunst in Rotterdam, Sandra van Dijk. „Wij tonen dat hopelijk nu voor eens en voor altijd aan." „Een kind maakt met tekenen een aantal fasen door: de krassen worden poppetjes, bomen worden niet meer paars geschilderd en de tafel krijgt perspectief. Het is een normale ontwikkeling. Daarin is geen enkel kind uniek. En dat is het verschil met kunstenaars. Die zijn wel uniek," aldus de conservatrice. „Abstracte artiesten hebben bijvoorbeeld bijna allemaal eerst perfect gelijkende tafereeltjes geschilderd. Landschapjes, portretten, noem maar °p. Een vaardigheid die ze daarna bewust loslieten." In het Informatiecentrum begint volgende Week een tentoonstelling Waar iedereen met eigen °gen kan zien wat het verschil is tussen de werken v&n de grote en de kleine kunstenaars. Schilderijen van Cobra-schilders als Karel Appel, Lucebert en Corneille en werken van Naïeve kunstenaars als mieter Haagoort en Leo Neervoort hangen dan Ilona Schmit: „Kindertekeningen hebben oerkracht" „In kindertekeningen zie je de oerkracht van de mens," is de stelling van de naïeve kunstschilderes Ilona Schmit. Het gaat haar te ver kindertekeningen tot kunst te verheffen: „Een kind tekent vanuit het onderbewustzijn. Dat is een overeenkomst met de naïeve schilders. Het verschil is alleen dat een kind op een gegeven moment dat onderbewuste verliest en heel bewust gaat schilderen." Schmidt kijkt voor haar werk nooit naar kindertekeningen. „Dan zou ik gebruik maken van een ander. Dat doe ik niet." broederlijk naast kindertekeningen. De tentoonstelling is het sluitstuk van een grote manifestatie die momenteel in het Nationaal Onderwijscentrum in Rotterdam wordt gehouden over het tekenonderwijs. Eén van de discussie-onderwerpen is of kindertekeningen wel of geen kunst zijn. Aanleiding zijn ideeën voor de opzet van een museum voor kinderkunst in ons land. Dit in navolging van landen als de Verenigde Staten, Rusland en Tsjechoslowakije waar kindertekeningen met alle egards worden behandeld, verhandeld en tentoongesteld. ■ Nienke Heespelink (9) met haar bijdrage aan de expositie. Links achter haar een doek van Cobra-kunstenaar Lucebert (het fatale hoef ijzer, 1991, prijs / 31000,-) Rechts een compositie van haar leeftijdsgenootje Rosa (zonder titel, 1991, prijs niet bepaald). Rosa houdt van tekenen. „ Ik schilder het liefst op de muren." --- Vernieuwing In Nederland moet het zeker die kant niet op gaan, is de stelling van Timon Hagen, beeldend kunstenaar en als psycholoog gespecialiseerd in de diepere betekenissen in kindertekeningen. Al is hij niet zo resoluut als de Rotterdamse conservator, ook Hagen vindt kindertekeningen geen kunst. „Kunst heeft te maken met vernieuwing. Kijk naar Van Gogh, Mondriaan of Rembrandt. Ze hebben allemaal iets nieuws gebracht en zijn daarmee beroemd geworden. Kindertekeningen zijn niet vernieuwend. Ze laten slechts de groei van het kind zien. Een kunstenaar heeft die ontwikkeling al achter zich en is vrij om te kiezen wat-ie tekent." Op de tafel voor Hagen ligt een tekening die hij maakte op 7-jarige leeftijd. Bloemenkramen en poppetjes in pastel. „Die tekening kreeg ik van mijn zus toen ik geslaagd was voor de kunstacademie. Het is de enige tekening die ik nog heb van vroeger. Ik vond het leuk hem weer te zien. Kijk," en hij wijst naar een poppetje, „zo teken ik die mannetjes nog steeds. Dat is dus niet veranderd. En ik werk nog steeds veel met pastel." Aan de kinderen, om wie het uiteindelijk allemaal draait, schijnt de discussie over hun tekeningen volkomen voorbij te gaan. Met grote schorten voor, handen onder de waterverf en rode konen laten ze hun kunsten zien tijdens één van de kindertekenfeesten die het Nationaal Onderwijscentrum --- Jannie Kuiper: „Het is wèl kunst" Naïeve kunstschilderes Jannie Kuiper vindt kindertekeningen wel degelijk kunst. „Pasgeleden heb ik nog in de jury van een tekenwed- strijd voor kinderen gezeten. Ik heb verbaasd gestaan over de resultaten. Hoe komt zon kind op het idee. „Ik ben ontdekt door een tekenleraar die me smeekte nooit leste nemen." voor de expositie organiseerde. De 9-jarige Rosa is bezig met waterverf een gezicht te schilderen. „Rood is mijn lievelingskleur," zegt ze ter verduidelijking voor het rode haar. Tekenen vindt ze fijn, laat ze verder weten. „Vooral op de muren. Daarop mag ik schilderen omdat we nog geen nieuw behang hebben. En zij," ze wijst op het meisje naast haar, „mag dan ook meedoen. Zij is mijn vriendinnetje." Haar buurvrouw Tisa (9) knikt instemmend. „Dit is leuk," vertelt ze. Maar toch tekent ze het liefst op school of thuis. „De mooiste tekening geef ik mijn mama. Die doet mijn tekening soms in een lijst en dan mogen ze in de werkkamer hangen." De 7-jarige Jeroen en de evenoude Samuel hebben de waterverf gelaten voor wat het is en zijn op het krijt overgestapt. Of ze zich kuns- tenaars voelen? Ze kijken elkaar niet-begrijpend aan. „Nee, natuurlijk niet!" zegt Jeroen. „Wij zijn voetballers." Uiteindelijk wordt één van de tekeningen van de 9-jarige Nienke Heespelink uitverkoren om op de expositie te hangen. „Ze is gek op tekenen," vertelt haar moeder. „Maar volgens mij is ze geen ■ Psycholoog Timon Hagen: Kindertekeningen zijn niet vernieuwend en dus geen kunst. Kinderkrabbels geven slechts een ontwikkeling aan." Foto: PETER ZONNEVELD --- ZEEUWSE THUIS IN OLYMPISCH BARCELONA pagina TAS --- PUZZELACTIE pagina TA / --- VAARKRANT pagina TA3I --- Jan Sierhuis heeft alles van zijn kinderen bewaard Vanaf de eerste kras heeft modern schilder Jan Sierhuis alle tekeningen van zijn kinderen bewaard. Hoewel hij sommige kindertekeningen verbazingwekkend goed vindt, wi hij het toch geen kunst noemen. „Een kind tekent de ene keer beter dan de andere keer. Een beeldend kunstenaar heeft toch een bepaalde volwassenheid nodig om zijn niveau vast te houden." Op unieke expositie hangt werk van Appel naast dat van 6-jarige uitblinkster. Ze doet het wel elke dag. Haar slaapkamer hangt vol." Om het idee met de tekeningen van haar kind de hort op te gaan, moet ze lachen. „Nee, natuurlijk niet!" Timon Hagen gruwt van ouders die hun kinderen exploiteren om hun tekeningen. „Een modeverschijnsel," zegt hij. Het serieus nemen van kinderkunst kan wat hem betreft worden vergeleken met de Henny Huismanshow waar kinderen levensecht Madonna imiteren. „Kinderen worden in onze maatschappij gezien als mini-volwassenen. Een kwalijke zaak." De opwaardering van kindertekeningen is volgens de psycholoog uit Amsterdam wel te verklaren uit de belangstelling voor de moderne kunst: „Schilderijen van Karel Appel hebben iets van kindertekeningen. Maar om daarom kindertekeningen tot kunst te verheffen, _______ » nee. „Het is wel belangrijk dat kunstenaars naar kindertekeningen kijken. Kinderen kunnen op een heel bijzondere manier problemen oplossen." Als voorbeeld pakt Hagen een tekening van een 9-jarig kind dat een straat heeft getekend: „Het zebrapad en de straten zijn getekend zoals je dat van bovenaf zou zien, terwijl de auto's en de mensen van opzij zijn afgebeeld. In de moderne kunst zie je dat ook. Hebben de kunstenaars afgekeken van kinderen." Dat opa's, oma's, vaders en moeders de tekeningen van hun (klein)kind wel kunst vinden, daarvoor bestaat bij het Informatiecentrum voor Naïeve Kunst alle begrip. Maar het centrum opbellen met de vraag of ze misschien geïnteresseerd zijn hoeft niet. ---