Buitenlandsche Kroniek.
Landdrost Wannenburg van Johai, burg die deel genomen heeft aan het gevecht te Vlakfontein. heeft vol. ontvangen berichten, medegedeeld dat het verlies der Boeren in dit gevecht 9 dcoden en 16 gewonden, ■ Vau het En bericht dat de Boereu 57 dooden op 'het slagveld hebben achtergelaten, is du» niets waar. Ook moeten de Boeren | beat zijn geweest der Eng. doch ook iv het bezit j*jjn gebleven.
De „Corrieie cl ien," ontving bericht Dit Aden met bijzon ■ omtrent het •wrak van het Duitsche stoomschip ~Asturi»" dat ecu lading aan. boord had ter waarde van drie miliioen mark. Een Engelsch stoomschip kwam dc „Asturia" hulp bieden en ï bemanning. Teen kwamen 3e mbo*' 'ami met het dpel de ~Astu maai" dc Italiaansche kruiï.i „Colombo kwam juist daarop aa^ , waardcor eeodcod. il dc he . 't de „Coltmb i naar Kaap Gaidafui. Den vi dag kwam de kruiser evenwel terug, tn m P tot de ontdekku. !e inland hadden w dat nun aanvoert! as Sultan Om die tegen Italië in opstand ia.
Uit Buenoe-Ayres wordt aan de ..Times ' ncf. dat dcor de Argentijusche Republiek bliek; hd genomen tot het sluivan chil\eaf Zuid-Amerika, om de veryeio a in China tegen te gaan. Argentinië. Brazilië, Peru, Bolivia, Uru_av ere komen hun *edë' «f het in Mexico gehowleai pan Pen' wanneer daai- gedacht.; nwi "ar arbi' Peru is geac- Diplo- Biat' '-?1-® jraüe republieken in C -k*
van Ugauda doet teruggeke 'hop drijft a
j, . aan de Lunr* ijl ik op ' deT1' afleggen % toodig had. En op hoe t men dien grooten afstand thans af. Nakmo, Jxet t ut van dc spoorlijn i dan. 400 i aakzal ■ '*j» tot al zal wezen. punt van .nncnland van de ven, en dan sal vandaal iani met ziju ii naar alle rich'jn
En . If is een s t waar.tj nemen. Ovt i de plaat-i van de woningen van licht vlechtwerk, gebouwd flinke gev'3l-diepti!. met het n Entebbi wc ver| am van ongeveer zes uur lang. Er h i*neJ allerwege •a die, naar het zich laat Worde-n verstoord, zoo lang de»ambtenaren,bolast m:t het bestuur, niet den noodigen tact optreden.
Pc i teu bekend een dat koningin amen om de Brit- n en en. itrie een kleinen duw door lady Amherst : dat zij Verlangt, dat lig zullen ziju bij in Juni a. 8., zich zullen waarvan van gemaakt ■"■"e © «, •-» ïjjn. door Eng 11. ": j' er bijvoegen, dat Eni ne 11 ndsche ccncuriiiitie.
---

A.J.G. Nyssens.
Over den Belgischen oud-minister, die zich giatarGaorgen vau hat leven beroofd heeft, meldt bec Handelsblad van Antwerpen o. a. bet volgende: De man, die op zoo droevige wij-e van dit leven scheidt en die, wij honen het als phristenen, in een oogenblik van waanzin heeft gehandeld, heeft in den politieken strijd der 20 laats t eene zeer voorname plaats ingenomen. Albert Jan Gteraar-J Nyssens, ouJ-volksvertegenwoordiger van Leuven, oud-minister van arlteii, werd geboren te leper, op 20 Juni 1
Na schitterende studies gedaan te hebben aan de hoogeschool van Gent, vervoltrens gedurende twee jaren te Parijs en in de hoogescholen van Italië, deed hij zich onmiddellijk kennen door verscheidene Staat- en rechtskundige sebriften. In 1885 liet hij deze leergangen over om deleergangen van deheer Thoniesen,die van het ministerie deel uitmaakte, namelijk strafrecht ca strafrechtspleging, op zich te nemeu.
Vooral in het domein van bandelsrecht verwierf hij spoedig een solide faam, verechuldigd niet alleen aan de degelijkheid en de helderheid van zijn onderwijs doch ook aan zijn talrijke geschriften en aan zijn deelneming aan de werken van geleerde genootschappen en internationale congressen.
De heer Nvssers deed zich ook kennen door ziju modernen geest in de hervorming der leerprogramma's en, bij de herziening der wet op het booger onderwijl, ondernam hij tegen de studie der oudheden en der pandecten ecu veldtocht, die de universitaire wereld iv beroering bracht.
In 18öl stichtte hij met de heeren: Jules de Smedi, Beernaert, Eudore Pirnaiz, E. Anspach, Péty de Thozée, Victor d'Hondt en anderen den Boud voor de evenredige vertegenwoordiging. Hij was er de eerste secretaris van, alsook de voornaamste medewerker vaa het tijdschrift, gesticht ter verdediging dezer hervorming.
In hetzelfde jaar werd hij ter hoogeschool van Leuven geroepen om er het handels-, notariaat en fiscaal recht te onderwijzen.
Wat echter het meest den naam van Nyssens in België zal doen bekend blijven, is zijn medewerking aan de herziening van art. 47 der Grondwet en de invoering van het meervoudig stemrecht, waarvan Lij de vader is. 't Was tijdens een gedeeltelijke ministerieele crisis,dat de heer Nyssens zijn portefeuille neerlegde en opgevolgd werd door den heer Cooreman.
Reeds toen was het gerucht verspreid dat familieverdriet niet vreemd was aan het besluit van den verdienstelijken man.
Tot in Mei 1900 maakte hij deel van de Kamer eu als verslaggever had hij een groot deel aan het op-taken der Pensioenenwet.
Sinds dien hoorde men niets meer vanden heer Nyssens, dan dfct zijn gewondheid zeer zwak was. Zou hetzelfde leed, dat hem eens dwong het ministerkabinet te verlat n, hem nu gedreven hebben tot het wanhopig besluit, met eigen handen een einde aan zgn leven te stelten 't
---

BINNENLAND. AMSTERDAM, Woenadag 21 Augustus. Bysenterie te Hattem.
Het schrijven van piof. Hector Trenb in het Tijdschrift v. Gen. heeft aanleiding gegeven tot heel wat op- en aanmerkingen van voor- en tegenstanders, hoofdzakelijk in de Zw. Ct., waaruit wij die opstellen overnamen.
Wij herinneren alleen nog dat de Ilaad van Hattem, in weerwil van het ernstige karakter der ziekte, de kermis deed doorgaan en de geneeskundige inspecteur voor Gelderland en Utrecht, dr. A. E. Post, de dysenterie daarna epidemisch verklaard heeft. Hattem werd ook een vorig jaar door dysenterie geteisterd. Aan bet verslag van dr. | Post over 1900 ontleenen wij het volgende:
ln de eerste dagen va-tt (September 1900 ii Hattem nemen van Hen.
Alle die l, «üe juist broek, pi. het .ii de gemeente ode t"l Wezep. Muils'-liet. • hel, . vallen van dysenterie, .ca t Duiven voorkwamen en van daar naar werden overgebracht, ook aan ■it het knltieli,i toe te Kt-hrijven.* Familieleden uit Duit.-'.-li. die nl. overkwamen ter ksrmisvkring in Xeind, ten vorigen jiue te 'sHeei m te ,nt. In ln H.ittem. watv de Duit.ll in Atigtustus 5 lesel*n van epesmi. Ken dezer vaa mren van dit gezin vertrok wem d.i-gen I ook 'ie/.o milicien le I zijn Ui. .mi II .en, behoorende let
Hoewel veel door de gegoeden te Hattem werd gedaan in het belang der lijders en, gesteund door particulieren, werd door de zorgen van den geneesheer een diaeonesse met de verpleging belast. Doch de weinige zindelijkheid in sommige der besmette woningen en de nonchalante wijze waarop buren en vrienden bij de zieken in- eo uitliepen waren oorzaak, dat de geneeskundige inspecteur met den minister in correspondentie trad over het oprichten van een ziekenharak.
Terwijl v.m regeerir-gswege overwegend b Lei: verstrekken vun een barak van deed evenwel de minister weten, dat thoetkoming iv deze vaa gem Haute ren onvolle bleek te ziju, da Minster bereid was om in da ontt het oprichten vun ecu ziekenbarak verie willen a. Op een met meer notabelen te li .aden veriij de leden v,c voor dit veoreieiieii, niet die sympathie die de inspecteur zich Incl i 1, Gelukkig kwam plotseling een zeer g i in du ziekte, wat Hattem en t • . De emisck-verklaring van die gemeenten kon wonleit opgeheven. Inmiddels was ïoor eep bezorgde moeder uit een B te Hattem ecu jong kind in een kinderwagen mar de lamilte ie Wapenveld (ge. Hattem \senii en werd in dezelfde w liedje diende, naar Hattem tere put'teci'd. js ln.e hevig Je bestm-t telijklieid der ; in weinige dagen in de. .eene werd .[• den Ket-eeskundigej* inspecteur *'** 1" , .Il heeren X. Cpopius, arts le Ha W .S. Ovink, iite.l. doctor en i 01debroek) en .1. Vcr-tec. ined. doctor en mis te Heerde, voor hun vele snede zorgen in deze.
Thans heerscht de ziekte weder hevig. Sedert 15 Juli jl. zijn 46 personen aangetast, waarvan er 7 overleden. Daarvan komen 23 gevallen met 3 overledenen voor in de week van 11—17 Aug. Dcxc cijfers Relden voor Hattem, Oldebroek en lieerde. En het verwondert ons dus niet te vernemen dat tal van inwoners tijdelijk naar elders vertrekken, daar men voor uitbreiding der ziekte zeer vreest. Te betreuren is het dat bet vorig jaar niet krachtiger is opgetreden en de verpleging nog even primitief is als toen. Wellicht zal men thans toeschietelijker worden en spoedig een barak verrijzen, die in staat stelt de lijders voldoende te isoleeren.
---

Verzekering tegen werkstaking.
Blijkens de ..St.-Ct." van den 17eu dezer ie Zaandam opgericht de vereeniging: ..Bond van Werkgevers in het houtbedrijf". Haar algemeen doel is ..hot behartigen vati de belangen bij en in hun bedrijf ". haar bijzonder eicel en dit maakt haar oprichting tot een feit vau sociale beteekenis: dc behartiging dier belangen „inzonderheid in de gevallen waarin deze door geheele of gedeeltelijke werkstaking worden geschaad of bedreigd ". Als middelen tot bereiking van dit doel worden in de statuten genoemd :
o. het nemen van maatregelen ter voorkoming van werkstakingen;
b. de leden bij te staan en te steunen bjj intimidatie van de «ijde der werklieden en corporatiën en geheele of gedeeltelijke werkstaking; e. het beramen en nemen *>an maatregelen, die in zoodanige gevallen wenschelijk zijn, inzonderheid het voorschrijven van een eenvormige gedragslijn; d. het houden van bijeenkomsten der leden, waarin hunne belangen een onderwerp van bespreking zullen uitmaken; e. het vormen van een fonds; ƒ. alle wettige middelen, die aan het doel bevorderlijk kunnen zgn.
Leden der vereeniging kunnen zijn werkgevers iv het houtbcdrijf (ook vennootschappen), met drie vierden der uitgebrachte stemmen toe te laten. Zij betalen een jaarlijksche contributie, bestaande in een op voorstel van het bestuur door de ajgemeene vergadering voor elk jaar vastgesteld percentage over het bedrag der arbeidsloonen. door hen in het onmiddellijk voorafgaande vcrecnigingïjaar. uitbetaald.
Onder arbeidsloonen wordt verstaan : a loonen uitbetaald aan vaste en losse werklieden; b emolumenten van welken aard ook, aan de werklieden onder a bedoeld uitbetaald;
c alle kosten vallende op het ontvangen, vervoeren eu opslaan van gezaagde en onj-ezaagae houtwaren, de huren van het vervoermiddel daaronder echter niet begrepen.
Het bedrag dat jaarlijks dooreen lidman arbeidsloonen wordt uitbetaald, wijst het aantal stemmenfaan dat hij kan uitbrengen: het loopt van f 5000 (1 stem) tot f 40,000 (5 stemmen, het maximum).
De ~N. C" wijst er op, dat van deze proefneming de gevolgen niet te voorspellen zijn, omdat zij nagenoeg geheel zullen afhangen van de samenwerking, het inzicht en de bedoeling van de meerderheid der leden. Voorop stelt het blad, dat het zedelijk recht der patroons, om zich tegen het gevaarlijkste) en vaak lichtvaardig gebruikte wapen der werklieden, de werkstaking, gezamenlijk too te rusten, ep geen enkelen grond kan worden ontkend. Tegenover weerstandskassen en stakingsfoiidsen kunnen en mogen anderzijds organisatie» gesteld worden, welke ook daar het weerstandsvermogen versterken.
//De Bond echter kan op zeer velschillende wijzen werken. Hij kan zodanige maatregelen ten behoeve der bij ziju leden in dienst zijnde werklieden nemen, dat werkstakingen geheel doelloos, overbodig zouden zijn. een roekelooze daad van de zijde der arbeiders. Doet de Bond dit, dan verricht hij in hocge mate nuttig werk: in de eerste plaats door bij de vereeniging aangesloten leden en waarschijnlijk ook patroons daarbuiten, die anders of onwillig zouden z\jn, of zich onmachtig zouden achten zekere redelijke verbeteringen in de arbeidsvoorwaarden aan te brengen, daartoe ie dwingen of te bewegen en door het duchtig argument dat de concurrentie er zich tegen verz-t. te verzwakken of weg te nemen. In de tweede plaats door de arheidstoo; waarden ter plaatse en indirect in het algemeen te verbeteren. In de derde plaats docr de werklieden beter te leeren bepeffen, hce ernstigen stap zg doen door den arbeid neer te leggen en door op die wijze den invloed van volksleioeis tegen te gaan, welke hen soms tot ongemotiveerde en verbitterende werks.akingen beweegt. En zoo meer. //Maar ook op andere wijze zou een Bond als deze kunnen werken. Hrj zou ter voorkoming van werkstakingen zi.h twiancieei zoo krachtig kunnen maken, dat een werkstaking voor de werklieden een hopeloos ondernemen zou zijn en, bouwend op die kracht, de arbeidsvoorwaarden zoo ongunstig mogelijk kunnen houden.
«Men ?ou afspraken kunnen maken tot bedreiging ' met ontslag, neerkomende op een aanslag op vereenigiugsrecht of vrijheid van politieke zienswijze, ingeval er een gedeeltelijke werkstaking dreigde of uitgebroken was. En aldus zou een Bond als deze betzelfde kwaad doen, wat sommige werkliedenvereenigingen uitrichten: n.l. de betrekkingen tusseben werkgever en werknemer, bemoeilijken en de verhoudingen verscherpen. In het laatste geval zou de veieeniging waarschijnlijk niet lang duren; dit zullen de oprichters zeif beter weten dan iemand. En daarom geleoven wij, dat hun voornaamste middel tot I voorkoming van werkstakingen zal zijn het zooveel mogelijk en gezamenlijk verbeteren der arbeidsvoorwaaiden. Blijkt dit hun ernstig voornemen en houden zrj daaraan vast, dan zullen zij tevens met des te meer kracht eu recht zich tegen onmogelyke of oveidieven eischen kunnen verzetten en hun medeleden sleunen bij intimidatie van dc zijde van werklieden en coiporatiën. In verschillende omstandigheden zal dan tevens hun bestuur als vertegenwoordiger der werkgeversbelangen bjj voorkomende gedeeltelijke arbeidsconflicten bemiddelend kunnen optreden."
---

Het dorp Jisp en zijn Raadhuis.
Nu de Régeeripg besloten heelt, subsidie te verleenen voo auratie v;tn het Raadhuis '« ïISP, is he /ien vau tien heer GJ. Honig, in het ..litiiietin", uitgegeven door Xederlandsehen Oudheidkundigen 6 een en ander over Jisp en het Haadhuis aldaar te vertellen. Wij nemen zijn verhaal hier over: De weg van de Zaanstreek, en wel van Wormerveer, naar Purmerende gaat langs de aloude ien Wormer en Jisp. Oudtijds waren deze plaa ■ ■ 11ip en schout-anih d, maar sedert het jaar Wil komen zij n voor. Hoewei in eenige opzichten met eikander overeenkomende, vertoonden zij toch vele punten van verschil. Wormer was bekend door zijn l.aiijnsche school, vooral bloeiende onder den rector Martintis Duncanus, door eenige geleerde mannen en schilders in dit dorp geboren of opgevoed, alsmede door het : aantal best huilbakkerijen w-elke er eenmaal in werking waren, men spreekt van een 130 ial; in 1648 weiden er nog omtrent ion \ "iiilcn. Ka dit jaar ging de bloeitijd van Wormer achteruit. De welvaart, van Jisp evenwel nam meer en meer toe. liet aantal kooplieden was in betrekking tot het gering aantal bewoingrijk te noemen. In tic t7e eeuw Is haardsteden niet meer dan est; ut 1749 waren er nog maar 801, terwijl omtrent dit u tijd het zielental niet meer iiim ein a oim bedi
Inden besten tijd van de walvischvaan weiden door de Jisper-, dikw pen naai- Groenland en straat Qavis jaarlijks uitgerust; er waren 7 traankokerijen iv het dorp. terwijl vele ambachten en bedrijven niet (le Walvisctl inenliingen. De graanhan'•' weid op groote sclni dreven; men vond er 4 oliemolens. i henmede korenmolens, en Idoekreederijen. In vroegeren tijd ok bfschuiibakkerijen en werden er i-t. Natuurlijk trof men in tiit dorp ook de binnenlandsche vi-scherij aan, nbedrijf beoefend; in 1708 "'iiie rhen te Jisp een 50-tal kaashandelaren.
Maar viel alleen was het. kleine Jisp een dorp v.'tn gs den handel.'guest eu het jtfrij, ook nog. om andei naam van dit Noordhollandsche dorp door het geheele gebied tier Vereen Provinciën bekend, zelfs daar builen. In het ..Reisboek door de voornaamste Koningrijken t-ii heerschappijen van Europa" vindt men aunekend: „Omtrenl een uur van de Mail Furttiei. liet tlorp Jisp, vermaard wegens de geluk "lieve gr. lijke ongemakken, die den mensch overkomen, welke door tl. .Inge ervarentheid van »ters aldaar gedaan zij lijks worden. Men kan ren in dc herbergen de Fuik, de Wijnrank, de .1. dc Prins en Malegijs", waarbij aandacht verdient dat Jisp het eenige dorp ia al de Provinciën is. hetwelk in dezen ouderwet schen Baedeker wordt genoemd.
Jlsp was aldus ' an het verin ia acht der b , 1 die in eenige genelutfje4okters ia kreupele es ellendig» zich riepen om door hunne kunst zen te worden. Zciu de Staten van Holland zonden gebrek liep heen ter genezing. ilutie vajn H. H. Hoog . dd. 15 Februari 1609, vermeldt dat aan Willem Thomasz, ledezetter ie liep, verdund wond 5 stuivers te eischen voor lederen soldaat in actieven dienst, die te zijnen huize gezonden werd om genezen | . zullende die suni door lw\ Jand betaald worden. Deze Willem Thomasz. was de eerste van hei gild; hij werd meestentijds mr. Willem Thaamsz. genoemd, of met zijnen bijnaam „de ijzeren duym'. Claee Lourensz. Euveiiander ~een Beeldt-Houwer in Hout en Steen, alsmede Bootseerder" vertelde eens aan zijn vriend, den Zaauscheii geschiedschrijver Soeteboom, dat gedurende zijn verblijf te Home, hem door zijn biechtvader werd , uit welk land hij kwam. waarop hij antwoordde, dat hij te Jisp in Holland was geboren. Toen zei de priester: ..<>. dan zuli se dien ijzeren duim wel kennen!" — „Voorzeker, was het antwoord ran den beeldhouwer, die daarop den Geestelijcken Hem- oog veel lesjes daer van vertelde". Mr. W'iilem Thaamsz. overleed in 1613 en bracht zijn knus; over op zijn kleinzoon mr. ib Cornelisz. Ploegh, die stierf ,\o. 1644, die weder werd 0] zijn zoon mr. Cornelis Ploegh, overleden Ao. 1696, en door zijn kleinzoon mr. Jacob Cornelisz. Ploegh, die evenwel reeds in liet jaar 1692 was gestorven. Wel kwam. mr, Jacob piètersz. Neelen bij testamentaire beschikking van zijn grootvader mr. Cornelis Ploegh in het bezit van diens huis ca., maar hij word; geen 'ledezetter genoemd en schijnt niet anders dan een gewoon dorpschirurgijn te zijn geweest. Met den g] mr. Cornelis Ploe mdc kunst verloren en moest het dorp Jisp een groote vermaardheid missen.
De nagedachtenis der ledezetters werd nog I lan' uien in hel dorp. In de groote i en fraaie kerk was een glasraam, dat door tafe-'-■ii en inscriptie** aan deze heelkunst herinnerde en in 1466 doen zijne huisvrouw geschonken was. De kerk, bouwvallig geworden, werd in 18i:l afgebroken en door een veel klei. ngea. De glasramen zijn verdwenen, Je kerkmeubels en het koperwerk zijn echter van de oude kerk naar tic nieuwe overgebracht, ook een menigte grafzerken, waarvan de meeste versierd zijn met de wapens, merkteekens en emblema's, waarmede zich de oude Jisper familie*) oudersrheidden. Ook de zerken, die eenmaal de graven hebhen gedekt, waarin het stoffelijk overschot der ledezetters rustte, hebben een plaats in het nieuwe kerkje gekregen. De beeltenis van mr. C. Ploegh in kopergravure hangt thans nog in het raadzaal-je ran liet gemeentehuis, evenals de groote gravures van de luisterrijke optochten, die de bewoners van Jisp hebben gehouden in 1697 ter viering van den Rijswijkschen vrede, en in 1766 bij gelegenheid van de installatie van prins Willem V. als Erist&d-hotider. Op deze wijze wordt de herinnering aan belangrijke personen en feiten uit het verin van Jisp levendig gehouden bij de ingezetenen van het titans zoo eenvoudig dorpje. \luar het is vooral het antiek mooi raadhuisje zelf, van gebakken en gehouwen steen opgetrokken, dat als een sprekende getuige die davan voorheerr ons voor den geest bri Dit monument vau otid-Hollantisehe bouwkunst en kunstzin der vaderen blijft ons herinneren aan den bloeitijd van Jisp, aan hel vermaarde lachl tier ledezettërs, die ook als magistraten hei dorp hielpen b hunne kapitalen steunden de koophandel en tart en Industrieels ondernemingen, ■» door ii eenmaal v, e rijk dom ln hunnen kleinen hu. brachten. I.i.i de afsert Hill werd ~op dc Kerkeboom in zijn Zaanlandsche Arkadia uitg. 1658), een raadhuis gebouwi
..nu voor drie"of vier | ffelyk herbouwd". Pil was in hJ.'iO, welk jaartal te lezen is boven de deur in den voorgevel, welke aau het water uitkomt, nit is dc deur vavoormalige waag; daar.boven prijkt, een cartouche, waarin hei dorpswap lepelaar, liet bovendeel n gevel i eindigt in een sierlijken top,met aan weerszoden tic beelden van gerechtigheid en tic liefde. Bode vensters ziel mi ms mei vii werk iv roode en gele gebakken .-leen: tic zij- IS hebhen toppen met trappen. Ik iv dat alles zich rïo-g in deu oorspronkelijker) stand bevind*, met uitzondering van schoorsteen. Ook vau binnen is alles vrijwel schoiirlen gebleven. De hoofdingang is op z.ij.lc. men kom; dan in de ruimte, die dh deed als waag. Hij den ingang is een eikenhouten portaal met trap, tüe naar de raad- en trouwkamer voert. Hier treft tien bezoeker dadelijk het ongeschonden zeventiende-eeuwsche karakter van dit vertrek, met zijn breede iw met fraai gebeeldhouwde pilasters en Delffsehe tegels, waart an tic voorstel!, meest aau dr zccwiarï zijn ontleend; aan w kantten bevinden zich hangende muurkasten van eikenhout, tic zuidelijke met pilasters, de noordelijke alleen van cannelures voorzien. 11,■ kamer wordt door een zeer fraaie eikenhoufen balie met bank in twee gedeelten gescheiden; een sierlijke eikenhouten tafel is daarvoor plaatst. Aan tic achterzijde van het gebouw is nog een ingang met trap, die toegang geeft tot een ander boven vertrek, ook geheel in eikenhout betimmerd en voorzien van een kleinere schouw. Het is de vergaderkamer voor de ariiH'iivoogden. Hoewel er in het inwendige van het gebouw veel is, dat men volgens de eischen van den tegenwoordigen tijd niet practisch, niet aangenaam of gezellig kan vinden, is het zeer zeker te prijzen in het Jisper gemeentebestuur, dat, nu het raadhuis bouwvallig wordt en flinke herstelling noodzakelijk is, men liever tot restauratie wil overgaan, dan lot slooping. De Regeering heeft toezegging gedaan van een subsidie van ten hoogste / 3000, de Gemeente zal met behulp van particulieren zorg moeten i gelijke som bijeen te brei. Wij vertrouv rag wel gevonden zal w i dat hei fraaie, echt Holland gebouw zal blijven gespaard! 1) 7.ie hunne geschiedenis in J. Honig Jz.n. Jr. he. Oudheid- en Letterkundige Studiën 1806. 1 deel biz. 1.
2) Deze beschrijving is grootendeels ontleend aan v. Arkel en Weissman, Noord-Holl. Oudheden, ~e si. lc -cl.
---

De Hoogerhuisquaestie.
De heer F. Domela Nieuwenhuis heeft tot den nieuwen minister van binnenlandsche zaken een brief gericht, waarin hij herinnert dat De Stand, in April 1898, naar aanleiding van de afwijzende beschikking van den officier van justitie te Leeuwarden op de aanklacht van meineed tegen Gatze Haitsma, schreef: „Wij gelooven dat hiermede de zaak niet uit zal zijn. Als de justitie geeu ander materiaal kan bijbrengen, waardoor de schuld overtuigend blijkt, dan zal de agitatie sterker worden. Wij ven rouwen dat deze zaak alsnog aan de orde zal komen, want indien deze zaak niet komt tot revisie, zoodat het volle liebt in de openbare terechtzitting schijce, dan is de geheele antirevolutionnaire partij geroepen tot een ernstig verzet tegen het wegmoffelen van zulk een belangrijke rechtsquaestie." Daar tot heden de revisie is uitgebleven, verzocht de heer JNieuwenhuis dr. Kuyper deze thans te willen bevorderen.
---

Concert voor de Roerenvrouwen en Kinderen.
Het „Süngerchor des Lehrervereins" uit Frankfort a/M., bestaande uit 135 zangers, zal op 1 Oetober a. s. alhier, in het Concertgebouw, en op 4 October te 's-Gravenhage, in het Gebouw voor Kunsten- en Wetenschappen, uitvoeringen" geven, waarvan de opbrengst is bestemd voor de noodlij lende vrouwen en kinderen van de Boeren in Zuid- Afrika. Aan deze concerten zullen welwillend als solisten hunne medewerking verleenen: de pianist Frederic Lamond en de violoncellist prof. Hugo Becker. „De Nieuwe Muziekhandel" alhier, zorgt voor de regeling dezer concerten.
---

Adèle Sandrock.
De voorstellingen door de tooneelspeelster Adèle Sandrock in ons land te geven met haar gezelschap uit Weenen, in du maand October a.s., zijn door ~De Nieuwe Muziekhandel" aldus vastgesteld:
Amsterdam, Hollandsche Schouwburg, 2, 3, 7, 9 en 14 October; 's-Gravenhage. Gebouw voor Kunsten en Wetenschappen, 8, 12, 15 en 18 October; Kotterdam, Groote Schouwburg, 5, 11, 13 en 17 October; Utrecht, Schouwburg, 4; Haarlem, Schodwburg 6; Arnhem, Schouwburg, 10; Leiden, Schouwburg, 16; Breda, Concordia, 19; s-Hertogenboseh, Casino, 20; Deventer, Schouwburg 21; Zwolle, Odéon, 22; Leeuwarden, De Harmonie, 23; Groningen, Schouwburg, 24; ZutpheD, Schouwburg, 25; Nijmegen, Schouwburg, 26 October.
---

Theater Sarah Bernkardt.
Ik zou willen, zeide Alexander Dumas hls eens tegen Sarah Bernhardt, dat mijn werken de arbeidende klasse bereikten. Als ik rijk was zou ik gratis-voorstellingen van mijn stukken geven.
Of het is om aan dezen wensch van Dumas te gemoet te komen, durven wij niet beslissen, maar zeker is het, dat Sarah Bernhardt haar theater 3 ember heropent met een in de meest bekende van Dumas werken en dat hij die gelegenheid de toegangsprijs laag — voor Parijs bijzonder Jaag — zijn gesteld. De entrees voor den duursten rang bedraagt slechts fr. 3.50, heel boven kost het 50 centimes.
Een andere aantrekkelijkheid is, dat dien avond in La Dame aux Ca*»e7ta*alsMarguénte Gautier zal debuteeren madlle. Renée Parny.
Van haar zegt Sarah, dat dit de Mar-^uerite moet ziju, die Dumas zich heeft gedroomd.
---

Duiven voor militaire doeleinden.
In de legerplaats de Harskamp bij Ede worden dezer dagen proeven genomen met postduiven voor militaire doeleinden. De duiven worden in manden, welke van speciaal voor dit doel vervaardigde foudraals ziju voorzien, te paard vervoerd en de proefneming wordt in hoofdzaak gedaan om te kunnen constateeren welken invloed dit vervoer op de duiven heeft. De proeven zijn tot dusverre goed geslaagd. De le duif kwam gisteren te 1.58 'te Apeldoorn aan met een depêche bij zich waarop vermeld stond dat zij te 12.30 ten Oosten van Ede was opgelaten. Met tuschenpoozen van 10 en 15 minuten kwamen de andere aan. alle in uitstekenden toestand.
liet hinderlijk schudden te paard beeft dus op de diertjes dank zij den foudraals geen invloed gehad. De proeven worden voortgezet.
Bij nadere informatie is het der N. R. C. gebleken, dat in het telegram van baren correspondent te Batavia inderdaad bedoeld wordt de luitenant-kolonel «T. P. Meijer, plaatselijk commardant van Kotaradja. Hij is de eenige hoofdofficier in Indië met dien familienaam.
* WILDKRVANK, 20 Aug. De heer W. Veenhoven, secretaris dezer gemeente, heeft ouder vele blijken van belangstelling zijn 25-jarig jubilee als zoodanig gevierd. De Baad der gemeente verleende bern eene gratificatie van / 500 en de raadsleden boden hem een geschenk aan.
---

Haagsche Kroniek. 's-Gkavewiiage, 20 Aug. 1901.
Het toppunt van het bad*eizoen. — Het voorfrekkersbuis nit Zuid-Afrika op het Gevers Devnootplein. — De Tentoonstelling van den arbeid der Boeren. — Het badseizoen te Seheveningen heeft nu ziju toppunt bereikt. Heel Den Haag luiert aan de Noordzee. Zoover het oog oji den zee-boulevard, van Loosduinen naar Katwijk, reikt, is het strand ééne wemelende, daitelende rumoerige kihderkolonie. Genieten en gemeten, is 't parool van onzen tijd. ledereen moet en zal ziju tlccl van de zonierti-eerlijkheden hebben. Het ruime gladde terras van het Kurhaus is nu eiken avond gevuld met. eene rijk en fleurig gekleede menigte, die slechts met een half oor naar het weergaloos samenspel van Robicek's vee! geoefende kapel luisterende, coket en modieus heen en weer dribbelt. Onze Germaansche broeders zijn er in tic minderheid. Onder dit terras, in en voor den biertunnel, die van het eerste oogenblik af de gunst van het groote publiek gewonnen heeft, zetten zich des avonds duizenden neer, uiterst tevreden niet. hun viooiijk en fonkelend ..parterre". De Pier slokt zijn bezoekers met duizenden op; verleden Zondag bijna 20,000. De aandeelhouders wrijven zich vroolijk de handen, en de Hagenaar, die a.s. Zaterdag een pierbal in het vooruitzicht heeft, zegent zijn 101.
Schurnann's circus is eJken avond geheel gevuld en aai publiek, dat het voortrekkershuisje van den Zuidafrika'anschen boer wil i, neemt eiken dag in aantal toe. Verleden Zondag waren daar 1700 bezoekeis. Achter het kleine spoorwegstationsgebouw is op een stuk grond een klein terrein fr-genomen door de Zuidafrikaauscüe voortrekkerswoning en een paar tentjes, waarin allerlei voorwerpen zijn tentoongesteld', welke door de krijgsgevangen boeien (e Cel lon en op St. Helena gemaakt Eijtt. I He; lage woninkje zelf is zeer karakteristiek. cl het er uit als een st buurtje. c onzer Hollandsche boerenteden, behalve de brokken sl&en, waarvan het gebouwd is.- Door een laag deurtje komen we in de slaapkamer, die slechts het allernoorat Ken paar eenvoudige houten ledekaïc md ij n, een paar tabouretten, waarvan tic zitting uit dwars over elkaar gay venleer bestaat, eu waatmuw bouten kist staande, i het bed staat) ecu geweer. De bodem, die ln tic Transvaal zeil van gedroogde koeienrnest is. Bestaat hier uit aan elkaar gevoegde baknen. Oen jongen man, een kloeke, flinke gestalte. die wat slaperig uit de oogen keek, vroegen wij. ons eens uitvoerig alles uitte leggen, 't Werd zoo betuigde hij, als men den heelen telkens hetzelfde moest vertellen. Zeker. il.tt is de schadiiwzij van den uitlegger. Niettemin schikte hij zich in zijn verte-llerslot eu bracht uns van het slaapvertrek in de woonkamer, waar op eene tafel in 't midden brood en maïs, kopjes en borden stonden. Van de maïs maakt; men bakt er brood van; van de schaal wordt koffie gebrand; van de gekookte maïs welen de kaffers, na gisting, bier te brouwen.
Hier had men voor het eene venster een hout ten stoel, eveneens met zitting van dwars over elkaar gespannen lederen riemen, staande voor een tafeltje, waarop een. open statenbijbel en koffiekan met kopjes. Naast het venster in den hoek staat een houten bank, bedekt met aan elkaar gevoegde apenvellen. De zetel in den I is voor „Oom", de plaats op de rustbank voor ~T a n t e" bestemd. Aan den wand hangt de kalender in zijn Adams-eenvoud: een houten plankje met de namen tier weekdagen en der maanden er in gekorven, en waarbij een verzetbaar stokje den der maand aanwijst. Tegen de zoldering hangt da zweep, uit tVn stuk vau een reep rhinoceroshuid gesneden. Ze wordt gebruikt om de schapen en ossen le regeeren en te drtNen, maar — volgens den verteller — wordt ze .■ or neefjes en nichtjes in praktijk gebracht, o kaatje, in zijn e -ten vorm, en -apstok. waaraan de zwarte kap van ~tauii dc ronde hoed van „oom" bevestigd is, . de karige meubileering van dit lage huisyeitrekje. Aan tic zoldering bengelen nog twee onmisbare dingen in het Zuidalrikaansche boerenleven: gedroogde tabaksblaren en gedroogde stukken ossenbil. Het eerste is onmisbaar voor den boer, die zonder zijn pijp niet leven kan; het tweede is een hoofdbestanddeel in de voeding der familie. Ben paar bezoekers, die te veel aan Seheveningen en te weinig aan de Transvaal dachten, hielden die grauw-bruine dingen voor gedroogde scharren en bokkings. Een tweede slaapvertrekje, waai* vinnig gekleurde prenten van „De verloren Zoon" tegen tien wand hangen, komt ook uit in het keukentje, waar een eigenaardige waterbewaarder en een zeer primitieve trommel vooral de aandacht trekken, Het keukendeurtje geeft toegang tot de verandah, tegen welker spijten zich liet groen slingert, en waar aan -els een waterzak van zeildoek hangt, waarin liet water steeds koel en frisch blijft' tien laag tuighuis, waarin allerlei zadel.-en tuig voor paarden en ossen zijn gebo. komt aan de tegenovergestelde zijde de. randah uit. Zeer lange, buigzame bami stokken, om de aangespannen, ossen te i en te richten, zijn ookliier onder het afdak ngeen gebracht. Nu over 't dorre zandterrein naar de twee tentjes, waar ons een beeld getoond wordt van de wilskracht, den werklust en de doorzet teintheid der gevangen boeren. Zij hebben dei willen dooden en tevens ten. bate der schap hunne gevangenschap zoo voort!, mogelijk doen zijn. Verwonderlijk is het o zien, dat ctte ruwe handen tot stand hi I kunnen I Hoofdzakelijk zijn I werpen uit hout gesneden, die zij met behUiP van natuurlijk zéér gebrekkig gereedschap, hebben gemaakt. Sommigen hebben in die den pennehouders, sigai-enpijpen, tajbakspüpen, beursjes, linialen;, bordjes en zoovele au dingen met aardig en kunstig snijwerk, eene fantasie getoond, dat men evenzter hu.i aangeboren gave als faun vindingrijkheid en werkkracht bewondert. Men leert er uit, w omstandigheden van een arbeidzaam mens/h kunnen maken. In de bussen, die hier ten bate van de beklagenswaardige vrouwen en kinderen in Zuid- Afrika staan, wordt mild geofferd. Rijkders en guldens glinsteren er 't meest. Bezoekers stroomen er heen, en'ieder luistert met aandacht eb sympathie naar de uitlegging der Transvaler», die, huil sigaretje rookend. zoo zonder plichtpleging, op hun leuke manier, de bezoekers ontvangen en rondleid» G.
---

KUNST EN WETENSCHAPPEN. Bet Nederlandsch Tooneel.
Zaterdag, Zondag en Maandag worden door de Koninklijke Vereeniging „Het Nederlandsen Tooneel" de eerste voorstellingen gegeven van De Doode drama in drie bedrijven door G. H. Priem en A. van Sprinkhuqseo. In dit drama treden op de heeten Louis Bouwmeester, Van Sch»onhoveD, Chrispijn, Vau Westerhoven, Holtrop, Van der Hilst, Wensma Sr. en Jr. en de dames Theo Mann—Bouwmeester, Chr. Poolman, Greta Braakensiek, S. van Gijtenbeek, A. Fuchs, Kwijk en de jongejuffrouw Nachtegaal, üe regie is van den heer L. H. Chrispijn. De Doode wordt gevolgd door: Een Bruidschat, blijspel van Ernest Legouvé, waarin spelen de heeren Van Schoonhoven, Chriepijn, Wensma en de dames Chr. Poolman en Aug. Mulder.
---

Frascats.
Mej. Julia Ude zal den ln September a. s. „Het Nederland'sch Tooneel" verlaten en deel uitmaken van het gezelschap der heeren Prot. Op een nader te bepalen dag in September zal de heer F. Phlippeau daar eveneens optreden in een nieuwe operette -i grand speetacle.
---

ONDERWIJS. Examen Hoogduitsch (M.O)
'i-GBAVENHAGE, 21 Aug. Voormiddag-e-tamens. Toegelaten voor akte A de heer J. J. Lecker van Leiden.
Te dezer stede zal op 1 September e.k. in he perceel Prinsengracht? 29, door het bestuur derK.-K. Parochie onder den titel van O. L. V. Onbevlekte Ontvangenis, eene school worden geopend, bestemd voor lager onderwijs voor burger jongens, welke den naam zal dragen oßroedcrschool Sancta Maria.
De heer dr. J. Verslujjs alhier is voor het studiejaar 1901/1902 benoemd tot adsistent van den hooglceraar dr. C. Ph. Sluiter, aan het Zoölogisch Laboratorium aan de Universiteit alhier.
Mej. B. de Koning—Lem is benoemd tot tijdelijk onderwijzeres in de handwerken aan de openbare school der le klasse No. 74 alhier.
Ia September zal de eerste christelijke hoogere burgerschool te Rotterdam worden geopend Aanvankelijk tcheen het plan van de vereeniging om in September a i. te beginnen met e n ha' kl-i--scbool, om dan later te trachten een Christel ke hoogere bu>gerschool op te richten. Doch daa in is nu verandering gekomen. De school zal éen christelijke hoogere burgerschool zijn, die met één klasse begint maar toch een volledigen cursus van vflf jaren zich ten doel stelt. Kn aan deze school voor middelbaar onderwas wordt nu terstond reeds verbonden een klasse voor handelsonderwas
Dc officieele naam der school luidt daa ook: «school voor middelbaar en haßdelsoadenrae". (De Holl.)
Op voirdracht voor de benoeming van directeur en letraar der buigerschool te Veendam staan alphabetisca de heerent. Kiediet te Breda en dr. G. de Vries te Haarlem.
---