Distributie-artikelen voor schippers. De Minister van Landbouw neeft tot de burgemeesters de volgende circulairo gericht: Nog 3teeds bereiken mij klachten omtrent onvoldoende verstrekking van regeeringsartikelen aan schippers. Meer in het bijzonder is zulks het geval met die goederen, die, zooals hardo zeep, suiker, sago en vermicelli, niet in de schippersboekjes vermeld staan. 'Hierbij schijnt het meermalen te zijn voorgekomen, dat de winkeliers bij aankomst van den schipper hun voorraad hadden uitgeput, zoodat het dezen niet mogelijk was, zich van die artikelen te voorzien. In verband hiermede zoude het aanbeveli>__; -verdienen om, althans j__,durende één periode, een bepaalden winkelier te" belasten met den verkoop van de hicrbedoelde artikelen aan schippers, aan wien dus een voldoende voorraad hiervan zou dienen te worden toegewezen. Om 'bevoorrechting te vermijden, zou op gezette tijden een andere winkelier met dezen verkoop moeten worden.belast. Voor wat de wijze van beschikbaarstelling van harde zeep betreft, zij verwezen naar de circulaire van het Rijks Centraal Administrat-ie.kantcor voor de Distributie van Levensmiddelen van 4 Augustus 1918, terwijl van de verstrekking van andere artikelen niet in het schippersboekjo voorkomende, als suiker, vermicelli en sago of pakmeel aanteekening moet worden gehouden op de binnenzijde van den omslag. Hierdoor wordt het bezwaar ondervangen, dat somige schippers van die artikelen grooter hoeveelheden verkrijgen dan met het rantsoen overeenkomt. • Nog breng ik, wellicht ten overvloede, onder uw aandacht, dat voor de schippersbevolking levensmiddelen kunnen worden aangevraagd boven het gemeenterantsoen en dat zulks ook geldt voor de bovenbedoelde artikelen. (iSt.Crt.) --- Jam. Het Bureati voor Mededeelingen inzake de Voedselvoorziening meldt: In verband met de vetschaarschte is het Tan belang dat een behoorlijke hoeveelheid jam tegen redelijke prijzen ter beschikking der bevolking komt. Daarom heeft de Minister van Landbouw' besprekingen doen houden met de Nederlandsche Vereeniging van Fruitverwerkers met het resultaat dat de fabrikanten ettelijke millioenen K.G. jam (aardbeien, frambozen, bpssen en kersen) aan de Regeering sullen leveren in kistjes van 10 K.G. Daarvoor zal eene distributie van jam kunnen plaats hebben; deze distributie zal geschieden op bons. De prijs ,waarvoor deze jam verkrijgbaar zal worden gesteld is ƒ 1,05 per K.Q. of 11 ets. per ons. De fabrikanten zullen het recht hebben 1/10 van hun voorraad pulp te verwerken tot huishoudjam, dio zij in kleine verpakking in dep handel mogen 'brengen. Hierbij zullen echter maximumprijzen in acht moeten worden genomen «n wel: glazen, potten of blikken met een maximum-inhoud van 0.45 K.G. 70 et. in den groot- en 85 et. in den kleinhandel; kistjes van denzelfden inhoud 63 et. en 78 c.; glazen, potten of blikken van minstens 1 K.G. V f 1,38 en ƒ 1,65 en kistjes van gelijken inhoud f 1.24 en f 1.50. --- Wild en schadelijk gedierte. De Min. v. Landbouw, gezien art. 26 der Jachtwet, overwegende, dat in verband met de bestaande buitengewone omstandigheden doeltreffende maatregelen behooren te worden genomen tot voorkoming van schade aan gewassen door wild of schadelijk gedierte brengt ter algemeene keunis dat, ingeval door wild oï .schadelijk gedierte belangrijke schade aan gewassen wordt toegebracht, door hem voor bepaald aangewezen terreinen buitengewone machtigingen tot het schieten "of op andere wijze bemeesteren dezer dieren zullen wordon Verleend. Deze machtigingen zullen niet worden verleend, dat nadat: a. het advies van deskundigen is ingewonnen omtrent den aard en den omvang der schade en de maatregelen om deze te voetkomen; b. belanghebbenden bij de jacht op die terreinen in de gelegenheid gesteld zijn het wild of het schadelijk gedierte binnen een bepaalden termijn te beteugelen of op te ruimen. („St.-Ct.") --- Aardappelen en peulvruchten voor eigen gebruik. De Min. v. Landbouw heeft bepaald: Art. I. Aan verbouwers van aardappelen en peulvruchten zullen uitsluitend voor eigen gebruik wotlen gelaten: van aardappelen 4 H.L. ad 70 K#L per gezinslid boven één jaar; van ne'ulvrucnten 12 K.G. per gezinslid boven één jaar. De verbouwers, die voldoende verbouwden om deze rantsoenen voor hunne gezinnen to bereiken, zullen van de distributie van de betrekkelijke artikelen worden uitgesloten. Mocht de opbrengst van door verbouwers beteelde oppervlakte minder bedragen dan het voor de overige inwoners vastgestelde rantsoen, dan zal liet ontbrekende hun door de gemeentelijke distributie worden toegewezen, waartoe hun dan de -K-nodigde levensmiddelenbons moeten worden gegetsm. Geen rekening wordt gehouden mot de prodrrsten, geteeld in kleine moestuintjes, welko nfoi grooter zijn dan 5 Aren. Art. lt, Ot.'der verbouwers zullen worden fa:'A. Zii. die de betrekkelijke artikelen i verbouwd op gronden, welke tof dusverre nogdÉÉt voor den verbouw van voedings ïr-^F mensch of dier in gebruik waren, of op graslanden, welke langer dan vier jaar in gras hebben gelegen en welke in den herfst van 1017 of in 'het'voorjaar van 1918 zijn gescheurd. Do verbouwers moeten volledig kunnen bewijzen, dat zij de woeste gronden hebben o-rt zonnen cf doen ontginnen en dit graslandhebben gescheurd of doon scheuren. Aan hen. die een contract hebben aangegaan betreffende de opbrengst va* gronden, welke reeds vóórdat het'contract tot stand is gekomen, waren ontgonnen of. gescheurd, zal derhalve niets worden gelaten. Verbouwers kunnen ziin zoowel natuurlijke personen ak gemeentebesturen en corporaties. B. Zij, die kunr.cn worden beschouwd als bona'a._ w. van wie ook in normale tijden kan worden verwacht, dat zij ■trekkelijke artikelen trien o' grordSD, welke zii in eigendom of hiHi'r hébben en welke cloor hen op eigen risico en' in l!- Zij. die „-.-.n \, fobcn aangeg'um, ' ;elen to verkrij:-,voon waren in normale tijden te doen. oi zij, die hunne gronden vóór 1 Febr. hadden verhuurd en derhalve niet •_■ hadden, doch nu een gen weder aan de huurovereenkomst hebben ohtt_rokken om voor eigen ik hiorop producten te telen, komon daarvoor derhalve niét in aanmerking, een en ter uitsluitende beoordeeling van den niSSaris in de provincie, waar de met aardappelen en peulvruchten beteelde gronden zijn gelegen. >rt. 111. Als verbouwers worden ook gemeentebesturen beschouwd, die aardappelen en peulvruchten in hunne gemeenten ten behoeve van hunno gemeente-naren hebben verbouwd, mits aan de in art. II gestelde eischen is voldaan. De door hen verbouwde producten zullen kunnen dienen om de hoeveelheid aardap. pelen en peulvruchten, welke aan hunne gemeenten door het Rijks Centraal Administratiekantoor voor de Distributie van Levensmiddelen worden verstrekt, aan te vullen tot een hoeveelheid van 4 H.L. aardappelen ca 12 K.G. peulvruchtens per gezinslid boven één jaar. De hoeveelheden, welko aan dio gemeenten' zullen worden gelaten, zullen derhalve worden vastgesteld door den RegeeringseAnv jnissaris in de provincie, waarbinnen de gemeenten zijn gelegen, zoodra bepaald is, weik rantsoen dit jaar aan de bevolking van regeeringswege kan worden verstrekt. Verzoeken tot het laten van deze hoeveelheden moeten bij do Regeeringscommissarisscn worden ingediend, onder opgave van het aantal inwoners, dat op deze lioeveelheden aanspraak kan maken. Eerst nadat door den betrokken Regeeringscommissaris is vastgesteld en nadat door dezen ter kennis van do gemeentebesturen is gebracht, weike hoeveelheden mogen worden behouden, zal door de burgemeesters uit dezo hoeveelheden mogen worden gedistribueerd. Datgene wat door de gemeentebesturen meelis verbouwd dan gelaten wordt, moet bij de Rogeeringscommissarissen worden ingeleverd. Art. IV. De Regeeringscommissarissen zullen aan de bepalingen, vervat in de bovenstaande artikelen, de meest strikte uitlegging geven. Uitzonderingen zullen onder geen omstandigheden worden gemaakt, terwijl, indien blijkt, dat door de verbouwers op eenigerlei wijze handelingen worden verricht, welke niet in overeenstemming zijn met de voorschriften van den Min. v. Landbouw, betreffende de inzameling en de distributie van de landbouwproducten, de hun gelaten hoeveelheden onverwijld zullen worden in bezit genomen en zij van verdere distributie zullen worden uitgesloten. („St.-Ct.".) --- Tarwe en rogge op gescheurd grasland. Alvorens de uitvoering dor Seheurwet zoo ver gevorderd kan zijn, dat voor elk bedrijf in ons geheele land de te scheuren oppervlakte grasland is aangewezen, zal de zaaitijd van rogge en tarwe reeds zijn aangebroken. Het is eohter zeer in het belang der voedseivoorzieniinlaatsolij:ke kantoren zenden wekelijks de ingekomen opgaven toe aan den directeur van het Prov. Productiekantoor, die ze zoodra mogelijk laat controleeren en in zijne registers doet inschrijven. Desgewenscht bunnen zij, die op bovenstaande gunstigo voorwaarden reeds thans w.nsclien te scheuren, ook rechtstreeks aangifte doon bij den directeur van het P. P. K„ waaronder zij ressorteeren. ( Aldaar worden ook de verlangde inlichtingen verstrekt. De adressen der Provinciale Productiekantoren welke op 1 Aug. jl. in de plaats getreden zijn der voormalige Cultuurcommissies zijn: voor Groningen: Landbouwschool, Groningen; voor Friesland: Willemskade 6, Leeuwarden; voor Drente: Groningerstraat 81, Assen; vcor Overijsel.: Hengelo; voor Gelderland : Erichem ; voor Utreoht: F. C. Dondersstraat 13a, Utrecht: voor Noord-Holland: Rijkstuinbouwwinterschool, Alkmaar; voor Zuid-Holland: C. v. Bylandtlaan 14, 's-Gravenhage; voor Zeeland: Grooto Markt C 58a, Goes; voor Noord-Brabant: Wilhelminalaan 2, Bergen op Zoom; voor Limburg: Baikkerstraat 26, Roermond. De bekendmaking van 23 Aug. komt hierdoor te vervallen. („St.-Ct.") --- Aflevering van aardapnelen. De Min. v. Landbouw heeït aangewezen als vertegenwoordigers van de regeerings-commissarissen voor de Rijksgraanverzameling, belast met het verstrekken van _ opdrachten tot aflevering van aardappelen: Ver. van exp. van veenkol. aard. te Groningen, secr. E. Luttner, Stadskanaal. Tel.: Stadskanaal 12. Telegramadr.: Erzol Stadskanaal. Ver. van aardappelh. in Friesland, bur. Schoolstr. 7, Leeuwarden, Tel.: Leeuwarden 960. Telegr.-adr. Roodstar, Leeuwarden. Ned. bond v. hand. in aardappelen. Expeditiekant. regeeringsaardappelen Gelderland en Utrecht. Johannus Vijghstraat 71, te Nijmegen. Tel.: Nijmegen 1970. Telegramadres: Bravo, Nijmegen. Briefadres: Exp.kant. regeeringsaardappelen, Nijmegen. Ned. bond v. hand. in aardappelen. Expeditie-regeeringsaardappelen, prov. Noord-Holland, kant.: G. Bos & Co., Prinsengr. 524. Tel.: Adam N. 528 en 7535. Telegramadr.: iStapelgut, Adam. Rotterdamscho ver. v. fruit- en groentenexp., Exp regeeringsaardappelen v. d. prov. Zuid- Hollandf Kant. Haringvliet N.Z. 91, Rotterdam. Tel.: R'dam 12803 en 12809. Telegr.-adres: aardappelexpeditie Rotterdam. Zeeuwsche bond v. aardappel-, groenten- en fruitexp „Ons Belang". Kant.: Stationsweg, Goes. Tel.: Goes 125 Telegr.adr.: Ons Belang, Goes! Limb. bond v. exp. in aardappelen on verdere land- en tuinb.prod. Kant. Godsweerdersingel 19, Roermond. Tel. : Roermond 298. Telegramadres: Aa,rdappelbond Roermond. („St.-Ct.") --- Ontheffing vervoerverbed. De Min. v, Landbouw heeft bepaald, dat eene algemeene ontheffing van verbod van vervoer on aflevering van zand, grind en grindzand wordt verleend voor zendingen zand, grind en grindzand bestemd voor het Dep. y. Oorlog en instellingen ressorteerende onder dit Dep. Indien het vervoer niet geschiedt ten name van het Dep. v. Oorlog of ten name van onder dit Dep. ressorteerende instellingen, dient de lading gedekt to zijn door een bewijs, afgegeven door of vanwege dat Dep., waaruit de bestemming genoegzaam blükt. („St. Ot.") --- BINNENLAND. H.M. de Koningin. H. M. de Koningin is gistermiddag te 12 uur 23 min. per Staatsspoor uit Den Haag naar het Loo teruggekeerd. --- Het nieuwe Kabinet. x De totstandkoming van bet nieuwo Kabinet is verzekerd. Vermoedelijk zal de samenstelling Maandagavond in do' „Staatscourant" worden meegedeeld. Het ministerie zal als volgt *ijü samengesteld : ■ Binnenlandsche Zaken: Jhr. mr. G. L-. M. EL Euj^s de Beerenbrouck... Buitenlandsche Zaken: jhr. mr. dr. H.. A. van Karnebeek. Justitie: mr. Th. Heemskerk. Oorlog.- jhr. G. A. A. Alting von Geusau. Marine: (ad interim) dezelfde. Financien: mr. S. do Vries Czn. Landbouw en Crisiszaken: H. A. van IJsselsteijn. Arbeid en Sociale Wetgeving: prof. mr. P. J. M. Aalberse. Waterstaat: M. C. E. Bongaerts of A. A. H. König. Onderwijs, Kunsten en Wetenschajipen: dr. J. Th. de Visser. Koloniën: A. \V. F. Idenburg. Naar ~De Tijd" verneemt, is het regeeringsprogram door het komende Kabinet reeds in bijzonderheden vastgesteld. Het werd niet enkel in een vergadering van degenen, die een portefeuille aanvaardden, na enkele wijzigingen goed bevonden, maar ook met nagenoeg algemeene instemming begroet in een bijeenkomst van leden der rechtsche partijen. Behalve de practische uitwerking van art. 192, voor de aanneming waarvan ook oen ernstig beroep op de verplichtingen der linkerzijde zal worden gedaan, bevat liet o.m. de indiening van wetsvoorstellen tot belangrijke bezuiniging op de oorlogsuitgaven, inperking der mobilisatie, vereenvoudiging van het distributiestelsel en opheffing van de thans vigeerende overbodige bureaucratie, voorziening in den woningnood en herziening der woningwetgeving, zekere hervormingen in het belastingwezen, hervormingen in het koloniale bestuur, vereenvoudiging in de parlementaire werkwijze, enz. Het onjuiste bericht in sommige bladen over de signatuur van mgr. Nolens, welke het toekomstige Kabinet zou dragen, schijnt weinig in overeenstemming met de feiten. Reeds de lange duur van de formatie — nu reeds anderhalve week — waarmee jhr. mr. Ruys de Beerenbrouck zich bezighoudt, logenstraft een veronderstelling, die evenzeer in strijd is met de sterke persoonlijkheid van den nieuwen formateur als met de nieuwo combinatie, welke hij zelfstandig en op oen eigen program bijeen heeft gebracht. --- De Kabinetscrisis. Hot Haagsche Correspondentieibureau deelt mede: De kabinetsformateur, jhr. Ch. Ruya de Beexeiibrouck, die de geheele week te 's-Gravenhage heeft vertoefd en daar drukke besprekingen, heeft gevaetfd, is gisteren tegen den avond naar Limburg vertrokken, vanwaar hij echter hedenavond terugverwacht wordt. --- Sluiting Kamerzitting. Bij K. B. van 7 Sept. is bepaald, dat de tegenwoordige zitting der Staten-Generaal zal worden gosloten op Zaterdag 14 Sept., nam. te 3 uur. De Minister van Binnenlandschei Zaken wordt gemachtigd zich op genoemd tijdstip te begeven naar de vergadering der Staten- Generaal, teneinde in eene vereenigde vergadering der beide Kamers de zitting te sluiten. (St.-Ct.) --- Voorzitter Eerste Kamer Bij Koninklijk Besluit is benoemd tot voorzitter van de Eerste Kamer voor het ■zitting-ja-ar aanvangend met den derden Dinsdag van September 1918, J. J. Baron van Voorst tot Voorst, lid dier Kamer. --- Staatsraad Struycken. Naar „De Tijd" meldt, is Staatsraad Struycken, sinds eenigen tijd lijdende, thans opgenomen in de Ziekenverpleging aan de Prinsengracht te Amsterdam. --- Nederland of Atjeh? „ 's-G ravenhage, 6 Sept. Gisteren vermeldden wij dat nog geen week geleden draad van onzo telefoonlijn was gestolen. En vandaag reeds, dus binnen een week, was onze .lijn om dezelfde reden opnieuw gestoord. Men kan uit dezo ervarinc met osn enkele lijn afleiden, welk een gangetje het tegenwoordig gaat met de draaddiefstallen in de buurt van Den Haag. Indertijd — het is al vrij lang geleden placht men in de Indische bladen berichten uifc Atjeh te lezen omtrent diefstallen van telegraafdraad in de Gajoelanden enz. Die tijd is voorbij. Atjeh is gepacificeerd en ordelijk. En Nederland? --- J.E. Scholten. † Onze correspondent te Groningen seint: Gisteren bereikte ons uit Den Haag het bericht, dat de heer J. E. Scholten m het Roode Kruis Ziekenhuis aldaar hedenochtend is overleden. Voor Groningen beteekent het heengaan van dezen man een onherstelbaar verlies. Enorm veel heeft hij gedaan tot verhooging van deu bloei van de stad zijner inwoning en tot vermeerdering van de welvaart der genieentenaren. Op bijna elk gebied van het maatschappelijk leven was hij werkzaam. En ontelbaar is bet aantal vereenigingen waarvan hij de leider was, eerelid of begunstiger. De heer Scholten werd geboren den llden Juni 1849 te Foxhol, gemeente Hoogezand. Hij was leerling van de R. H. B. S. te Groningen. Zijn verdiensten voor de gemeen-, (hap werden .ook door de regeeringen van -/erschillende landen erkend. Zoo was hij ridder van de orde van den Ned. Leeuw, o.mmandcur in de ord* van Oranje-Nassau, commandeur _ de orde Leopold van België enz. Hij was lid van den Gemeenteraad vau Groningen gedurende de jaren 1879 tot 1883 lid van de Provinciale Staten van 1886 tofc 1892, lid van de Eerste Kamer van 1902 tot 1910, toen hij, om plaata te maken voor den toenmaligeiï burgemeester van Gr-.mingen, daarvoor bedankte. Sedert de splitsing in 1905 van de firma W. A. Scholten in verschillende vennootschappen, was de heer J. E. Scholten van alle de president-commissaris, nl. van de Aardappelmeelfabrieken. de Carton- en Papierfabrieken, de Veenderij- en Tnrfstrooiselfabriek „Klazienaveen" en de W. A. Scholten Stark© und Syropfabrik A. G. te Hamburg. Hij was voorts de stichter van de Leeuwarder IJs- en Melkproductenfabriek ~Lyempf". Als oprichter en president van de Centrale Vereeniging- tot verhooging van den bloei yan Groningen, een vereeniging die den etoot heeft geg&veii tot de oprichting van velerlei stichtingen van algemeen nut, heeft de heer Scholten een ongekende populariteit verworven bij alle klasseiv der maatschappij van de stad zijner inwoning. In den laatsten tijd heeft hij zeer veel voor den middenstand gedaan door de oprichting van het Middenstandshuis en de stichting van de Middenstandshypotheekbank. Hij was voorzitter van onderscheidene vereenigingen van altruïstische strekking als daar zijn: Woningbouwvereeniging, Fonds tegen den Woeker, Vereeniging ~Het Buitenland", Volkstuintjes enz. enz. Verder van vereenigingen die speciaal den bloei van Groningen beoogden en voor verbetering van verkeerswegen, tram-, spoor-, water- en straatwegen. De paardensport had aan hem een grooten steun. Ook de wetenschap had zijn belangstelling, getuige o.a. het afstaan van de terp te Vierhuizen aan de Vereeniging voor Terpen onderzoek. Het stoffelijk overschot zal worden bijgezet in de familiegrafkelder op de Zuiderbegraafplaats. --- Gezondheidscongres. Amersfoort, 7 Sept. Nadat de voorzitter, de heer J. W. C. T e Ilegen, hedenochtend het congres heropend had, werd in behandeling genomen Het ont w e r p-v oedso 1 k e uringswet, waaromtrent praeadviezen waren uitgebracht door de heeren dr. L. E. Goester, inspecteur van de volksgezondheid te 's-Gravenhage, dr. H. M a r k u s en dr. H. S o h o r n a g e 1, hoogleeraren aan de veeartsenijkundige hoogesehool te Utrecht, dr. H. G. Ringeling, directeur van den gemeentelijken gezondheidsdienst te Amsterdam en W. Storm van L e.e uwen, conservator aan het pharmacologisch instituut der rijksuniversiteit te Utrecht, alsmede dr. H. W. S a 1 o m o n s o n, beituurslid der vereeniging van hoofden van particuliere laboratoria te Amsterdam. Een uittreksel dier praeadviezen werd reeds vroeger in ons blad opgenomen. Allereerst kreeg dr. Goes ter gelegenheid zijn rapport nader toe te lichten. Spreker wenschte er den nadruk op te leggen, dat de voedselkeuringswet bestemd is voor normale tijden. Laat men dit bedenken, en zich bij de discussies niet te veel verdiepen in de huidige toestanden. Met dr. Salomonson is de heer Goester het eens,, dat bij het- maken van standaardnormen vcor verschillende waren de uniformiteit van de keuringswet ten zeerste gebaat zou zijn. Verder zou spreker gaarne do mogelijkheid geopend zien om den invosr van alle ondeugdelijke waren tegen te gaan en zou hij het invoeren van waren welke bepaalde stoffen bevatten slechts voorwaardelijk willen toestaan. Dr. 11. Markus wees op de noodzakelijkheid om öf in de voedselkeurings- of in de vleeschkeuringswet de visch op te nemen. Dit is tot dusver niet geschied, zoodat het artikel visch eventueel geheel buiten een keuring zou blijven. Het zelfde geldt voor gelede dieren, wild, gevogelte enz. Samenwerking van verschillende deskundigen acht spreker bij de keuring dringend noodig. Niet altijd toch zal de dierenarts, wanneer vleesch niet meer in verschen toestand verkeert, doch op een bepaalde wijze geprepareerd werd, alleen een juiste en -voldoende gefundeerde wetenschappelijke uitspraak kunnen doen. Steun en hulp van een chemisch geschoolde kralht is dan noodig- en nan den anderen kant weer zal men in vele gevallen zonder den dierenarts geen alleszins godocumenteerden arbeid kunnen verrichten; vandaar sprekers conclusie dat in de wet of koninklijk besluit uitdrukkelijk bepaald dient te worden dat tot het onderzoek-personeel con dierenarts' behoort. Ook de derde en vierde conclusie: de vleeschkeuringswet dient zoodanig gewijzigd te worden, dat hare bepalingen niet gelden voor vleesoh, dat op andere wijze dan door afkoeling verduurzaamd or toebereid is, (vleeschwaren vclgens art. 2 sub b) de vleeschkeuringswet dient zoodanig gewijzigd te worden, dat hare bepalingen ook gelden voor visch, gelede dieren, weekdieren, wild, gevogelte, etc. in verschen toestand, vinden hun oorsprong in de zoo noodzakelijke samenwerking der verschillende deskundigen. Dr. H. G. Ringeling noemde het een verheugend verschijnsel, dat de regeering zich zoo algemeen mogelijk wenscht te begeven op het gebied der voedings- en genotmiddelen. Te betwijfelen valt het echter, volgens spreker, of de voorgestelde regeling een in alle opzichten vruchtbaar resultaat zal opleveren. De regeling zooals dio wordt voorgesteld, is gebrekkig en zal niet voldoende zijn om aan den voorop gestelden eisch, algemeene bescherming van do volksgezondheid, op bevredigende wijzo tegemoet te komen. Het komt spreker en dr.. Storm van Leeuwen dan ook voor, dat het wetsontwerp in de aangegeven richting dusdanige wijziging dient te ondergaan, dat men van een veelzijdige deskundige behandeling bij de keuring van voedings on genotmiddelen verzekerd is. Ten einde alle richtingen van onderzoek voldoonde tot haar recht to doen komen, achten de beide praeadviseurs een rijkscentrale organisatio noodig die leiding zou moeten geven aan do publieke organen, de districtskouringsdiénsten en daarop controle zou hebben uit te oefenen. Daarnaast zou zij onderzoekingen op zich moeten nemen, waarvoor do districtskeuringsdiensten personeel of installatie hebben. Dr. H. W. Salomonson verklaarde iv zijn toelichting op het door hem samengestelde' praeadvies dat z.i. in het wetsontwerp niét voldoende tot uiting komt de moderne opvatting van do wetgeving inzake het bestrijden van vervalschingen en bedrog in den handel, zooals dat sinds 1905 in Spanje, Amerika, Frankrijk en Zwitserland bij de wet is geregeld. Invoering eener handelswarenwet, die in beginsel alle waren omvat acht spreker dan ook dringend gewenscht. Dr. Salomonson zou voorts het recht van gemeenten om verordeningen vast te stellen, willen beperken en een permanente commissie willen instellen, die alle aanwijzigen, eischen definities, normen en onderzoekingsmethoden vaststelt met waarborgen voor handel en nijverheid, dat dezo en hare wetenschappelijke adviseurs voldoenden invloed krijgen. Spreker zette voorts de wenschelijkheid uiteen om in de wet op te nemen bepalingen in den geest van art. 2 en 3 van het ontwerp handelswarenwet van 1914 en strafbepahngen op to nemen voor overtreding van algemeene maatregelen van bestuur in den geest, zooals de Amerikaansche wet dat heeft geregeld. Het komt spreker verder voor, dat de wetgever zich vergiste, toen hij voor overtreding van algemeene maatregelen van bestuur geen strafbepalingen opnam, Dr. Salomonson zou dit i verzuim alsnog hersteld willen zien. Ook alweer aan de Amerikaansche wet ontleent spreker het door hem gepropageerde denkbeeld om de strafbaarheid voor overtredingen .op te heffen, wanneer de handelaar kan bewijzen, dat do waar hem is verkocht met schriftelijke garantie van een in Nederland gevestigden fabrikant of groothandelaar. Z. i. toch dienen dezo beide categorieën de verantwoordelijkheid voor deugdelijke waar te dragen en niet dc tusschenpersoon die zijn goederen van hem , betrekt. ■ Ten slotte bepleitte dr. Salomonson de wenschelijkheid om monsters beschikbaar te stellen en het recht op contra-expertise bij gerechte-, i lijke, vervolging in te yoaren,. Dr. Van der Laan, directeur van den Utrechtsehen keuringsdienst, meent, dat in het wetsontwerp de te behandelen stof al zeer weinig overzichtelijk is gerangschikt. Spreker behandelt speciaal de wijze van organisatie ten opzichte waarvan hij het in vele gevallen eens is met de door dr. Goester ontvouwde denkbeelden. Volgens den heer van der Laan is dit wetsontwerp een stap terug op den verlaten weg van het complex-vormingsstelsel. De bedoeling is het arbeidsveld van do centrum-gemeenten zoo ruim mogelijk te maken. Spreker vreest dat er op die manier een bron van naijver wordt geschapen zoowel tusschen de gemeenten, als tusschen de verschillende ambtenaren onderling. Bij de organisatie zooals men zich die voorstel^ vreest spreker, dat de zoozeer gewenschte eenheid en eenvormigheid vrijwel uitsluitend op papier zullen Wijken te bestaan. Volgens hem zal alleen dan iets bereikt kunnen worden, wanneer men de keuring der verschillende waren als rijkszaak beschouwt. Dr. van Raalte, directeur van den keuringsdienst te Dordrecht wil het voorkomen, dat de wettelijke grondslag waarop het wetsontwerp het te houden toezicht baseert, w-einig aa.nbevelcnswaard is. Immers men krijgt dan 1100 gemeentelijke verordeningen. AVaarom niet in het ontwerp zolf de algemeene wettelijke bepalingen die tot basis moeten dienen opgenomen P Een rijkscommissie zou dan een codex in zake levensmiddelen moeten samenstellen en bijhouden, in overleg natuurlijk met de fabrikanten en hunne deskundigen. Ook dr. Van Raalte wenscht het recht op monsters bij gerechtelijke vervolging vastgelegd te zien. Bij contra-expertise wenscht hij als deskundig© alleen toe te laten den leider van een elders gevestigden keuringsdienst. Dr. Lam, directeur van den Rotterdamschen keuringsdienst, bepleit het spoedig invoeren van een „codex alimentarius", in den geest als het gezondheidscongres die propageert. Dr. D e K r u yf , directeur van den provincialen keuringsdienst in Friesland, deelde mede, dat de vrijwillige aansluiting bij de provinciale keuringsdiensten «en groot succes genoemd kan worden. Spreker is voorstander van een rijksregeling, doch wdl desniettegenstaande erkennen, dat aan de provinciale regelingen niet die fouten kleven welke men aanvankelijk heeft gevreesd. Integendeel, de dienst heeft bewezen goed te kunnen w-erken. Prof. De Jonge (Leiden) acht het zeer irrationeel, om te doen wat de heeren Markus en iSchornagel voorstellen: eenvoudig iets van de vleeschkeuringswet afnemen en aan de voedselkeuringswet toevoegen. Spreker kan zich hiermede niet vereenigen en zou dan liever nog een derde wetsontwerp zien samengesteld. Na de middagpauze was Zaterdagmiddag allereerst het woord aan het lid van de Eerste Kamer der Staten-Generaal, den heer H. H. yan Kol. . iSpreker heeft kennis gemaakt met den arbeid van den provincialen keuringsdienst in Friesland. Dc resultaten daar verkregen, acht hij verblijdend. Ook preventief werkt de dienst hoogst nuttig en waar nu het wetsontwerp spreekt van Keuringskringen, zou spreker den deskundigen op het gebied der yoedselkcuriiig w-illen vragen of het hun niet wenschelijk voorkomt de zaak zóó to regelen, dat de provinciale keuringsdiensten de c/entra vormen waarop in het wetsontwerp wordt gedoeld. Nadat den verschillenden praeadviseurs gelegenheid was geschonken om de debaters te beantwoorden, kreeg de voorzitter, de heer J. W. C. Telle g e n, het woord' om den praeadviseurs namens de vergadering dank te brengen voor hun veel omvattenden arbeid. In behandeling kwam vervolgens: De aanstelling van een technisch ambtenaar ten behoeve van de gezondheidscommissie. De wenschelijkheid daarvan was namens de gezondheidscommissie gezeteld te Brielle, door haren voorzitter don heer P. F. van de r Wallen in een praeadvies uiteengezet. Het werd te.- vergadering door hem nog nader toegelicht. De heer Van der Wallen en met hem de Brielsche gezondheidscommissie zijn van oordeel, dat men door het aanstellen van een ambtenaar moer zekerheid heeft onpartijdige en deskundige adviezen omtrent onbewoonbaarverklaringen en dergelijke te krijgen. De praktijk heeft geleerd, dat het systeem ten platten lande goed werkt en een spoedig afdoen van zaken bevordert. Zooals de zaak thans geregeld is, betalen de gemeenten uitsluitend de ambtenaren. Het komt spreker echter voor, dat het hebben van een ambtenaar door de w-et diende te worden voorgeschreven en dat dientengevolge dan ook rijk en gemeente te samen het salaris dienden op te brengen. » De heer Van Booven, inspecteur van de volksgezondheid te 's-Gravenhage, verklaarde zich met het verlangen van den praeadviseur ten volle te kunnen vereenigen. Zoolang dc toestand blijft als nu, zal van de feite lijke verbetering der woningen ten platten lande weinig terecht komen, en wel voornamelijk omdat zij die thans als deskundigen fungeeren niet met de noodige kracht kunnen optreden. Spreker zou plaatsen kunnen noemen waar telken jare adviezen uitgaan tot verbetering van bepaalde woningen, «zonder dat ooit iets aan die perceelen wordt gedaan. Al laat het bouwtoczicht te platten lande nog heel veel te wenschen over, toch meent spreker dat een ambtenaar als de heer Aan dei- Wallen ««edoeld, zich in hoofdzaak «ou hebben bezig te houden met de woningtoestanden in het algemeen. Mr. J. Kruseman, voorzitter van de Amsterdamsche gezondheidscommissie, 18 het volkomen eens met den heer Van der Wallen waar hij de aanstelling van een technisch ambtenaar bepleit. Hij vreest echter, dat men door de gezondheidscommissie de bevoegdheid te geven een dergelijken ambtenaar aan te stellen, zal komen tot veel conflicten tusschen gemeentebesturen en gezondheidscommissies, vandaar dat spreker er de voorkeur arm zou geren wanneer zoon ambtenaar van gemeentewep-e werd benoemd. De samenwerking met de gezondheidscommissie kan dan een zoo eng moaclijk© ziin. Do heer Van der Wallen beantwoordde ds verschillende spreker. De voorzitter wensrhte aan het gesprokene toe te voegen, dat z. i. het door den heer Kruseman geopperde denkbeeld alle aanbeveling verdient. Iv verband met den financieelen toestand van vele kleine plaatsen zou het wellicht wenschelijk zijn voor een complex van gemeenten één ambtenaar aan te stellen. Met een woord van dank voor de betoonde belangstelling sloot de heor Tellegcn daarop het congres. . Tijdens de vergadering word medegedeeld, dat- 'in de bestuursvacaturc.ontstaan doOr het overlijden van mr. H. L. Drucker werd voorzien dcor de verkiezing van den heer J. H. Faber, oudinspecteur van dc volksgezondheid, lid van- de gezondheidscommissie to 's-Gravenhage. Na.de sluiting van het congres bestond gelegenheid de twee Belgische dorpen te bezoeken. Des avonds zaten de deelnemers aan een gemeenschappelijken maaltijd aan. --- Gegoten huizen en woningnood. Dezer dagen mochten wij eenig nieuws vernemen aangaande het gieten van huizen, een procédé, dat in liet jaar 1911 in ons land nogal besproken is naar aanleiding van in Mei van dat jaar te Santpoort genomen proeven. _ Men herinnert zich het geval? Edison had een middel gevonden om beton vloeibaar dun aan te maken zonder dat de samenstellende deelen in de dunne specie bezonken, en tevens zóó, dat de specie na zeer korten tijd verhardde. Om dit materiaal in de practijk te kunhen toepassen, had hij daarbij gemaakt een stelsel van ijzeren vormen, die werden opgebouwd volgens een vooraf voor een huis gemaakt plan, op zoodanige wijze, dat wanneer de vorm gereed was, het beton or van boven af kon worden in gestort, zoodat wanneer na verharding, dat is te zeggen na enkele dagen, de vorm werd afgebroken, het geheele huis, — muren, vloeren en dak, — gereed was om ta worden afgewerkt. Bij het opbouwen van den ijzeren vorm weiden daarin tegelijk de kozijnen voor ramen eh deuren, enz. geplaatst, zoodat deze in de wanden werden vastgegoten. De bewapening werd 'opgetrokken met het opbouwen van den vorm. Edison zelf echter kwam niet tot de toepassing van deze vinding, waarop een van 'zijn super-intendents, de Hollander Henry J. II arms Jr., in zijn moederland ging trachten belangstelling vcor het procédé te vinden, Hij wist enkele menschen voor zijn zaak. te winnen, en kon dientengevolge voldoende vormmateriaal laten maken om oen próefhuisje té gieten, wat geschiedde te Santpoort, naar een ontwerp van den architect Berlage. Om de zaak echter in de juiste verhoudingen te kunnen op totiw zetten, was een grootere ouderneming noodig, welke zou moeten beginnen een belangrijke hoeveelheid vormmateriaal aan te maken; dit was dringend noodig om do noodige vormvarieteit in de te gieten huizen te verkrijgen, en bovendien.om meer in het groot te kunnen werken. De heer Harms vond de daartoe benoodigde fondsen uiet in Holland, maar na eenigen tijd wèl iii Frankrijk, waar een syndicaat werd gesticht, dat eigenaar werd van het patent, en trachtte het procédé ingang to doen vinden. Dat gelukte vooral bij ds groot-industrieën, welke behoefte hadden aan arbeiderswoningen. Grootere en kleinere complexen arbeiderswoningen werden gegoten voor de Société Francaise des Produits Chimiqiies d'Arlais et de la Camargue te Salindrcs, voor de Hautes fourneaux de Caen te Caen, voor Nozal Fils te St. Denis; voorts loodsen ten behoeve van den landbouw te Montauban. Toen de oorlog uitbrak was men juist bezig met den bouw van arbeiderswoningen voor Crépy Fils te Lille. Niet oneigenaardig is liet in dit verband mede te deelen dat liet daartoe te Lille aanwezige vormenmateriaal in handen gevallen is van de Duitschers, evenals het te Maübeuge in aanmaak -«ijnde vormenmateriaal. Daar dit materiaal bestaat uit- stevige gegoten ijzeren platen met zware flensen, was liet uiterst geschikt voor loopgravenmateriaal, waarvoor de. Duitschers het dan ook zorgvuldig hebben gebruikt. Even voor den oorlog stond de heer Harms op het punt zich naar Constantinopel té befeven om te onderhandelen over een reeks weren van enkele milljoenen francs, verschillendo gemeentegebouwcn, scholen enz. Daarvan is echter tengevolge van den oorlog niets gekomen, zooals overigens de oorlogsomstandigheden ook in Frankrijk zelf den arbeid vrijwel hebben stop gezet. Een van de medewerkers van den heer Harms is thans in ons land. Hij deed ous bovenstaande mededeelingen, en liet ons tevens foto's zien van verschillendo in Frankrijk uitgevoerde werken. Deze zijn in velo opzichten belangwekkend. In verband met de oppositie tegen het procédé, welke destijds ten' onzent vooral kwam van de architecten, is het zéker merkwaardig dat de gegoten huizen in Frankrijk — welk land ons altijd wordt voorgehouden als het voorbeeld van esthetisch© zorg en streven naar ■ élégaiica en sierlijkheid, ■—. van de meest eenvoudige vormen zijn, vlakke muren zonder eenigo. versiering, met een plat dak erop, letterlijk woondoozen. Volgens onzen zegsman lieten do Fransche lastgevers alle esthetische overwogingen achterwege,'en vroegen zij slechts naar goedkoope, solide en hygiënische woningen voor hun arbeiders. Het procédé is in. hoofdzaak gebleven zooals hot bij het próefhuisje te Santpoort werd toegepast. Slechts worden de vloeren niet 'meor met de muren gegoten, maar maakt men gebruik van betcnbalkcn, ongeveer van het type der bekende Siegwartbalkeii. Vanzelfsprekend brachten deze mededeelingen ons op het denkbeeld of dit systeem niet zeer bruikbaar zou zijn voor woningbouw ter voorziening in den woningnood. Natuurlijk zouden er niet onbelangrijke voorbereidende maatregelen genomen moeten worden. Men zou moeten beginnen met den aanmaak van vormmateriaal, waarvan volgens onzen zegsman een 200 ton noodig zou zijn om degelijk met woningbouw in 't groot te kunnen beginnen. Daarin moet dus een vrij groot kapitaal gestoken worden. Maar daartegenover staan zeer groote voordcelen, waarvan wel de voornaamste is, dat men, gietende een eenvoudig type arbeiderswoningen, elko vier dagen een huis kan gieten. Het opbouwen van den vorm kan door eenigszins geoefende arbeiders geschieden in één dag, het gieten volgt dan 's nachts, en den'vierden dag kan de vorm weer .worden afgebroken om opnieuw opgezet te worden voor een tweede huis. Met do noodigo betimmering, schilderwerk, enz., kan het huis bewoonbaar worden opgeleverd in veertien dagen nadat men begonnen is met het opbouwen van den vorm. Indien men voldoende vormmateriaal heeft, kan men dus in een minimum van tijd ec-u zeer groot aantal woningen leveren. Hygiënisch voldoen do gegoten huizen zeer. In Zuid-Frankrijk, waar do verschillen in dag- en nacht-temperatuur zeer groot zijn, vond men in do gegeten huizen een maximum verschil tusschen dag- en nachttemperatuur van 2 graden. Esthetische bezwaren behoeven zich niet op te doen naar aanleiding van do in Frankrijk bereikte resultaten. Het procédé verzet zich ten oenen male niej; tegen andere dan eenvoudige doos-vormen. Men kan er integendeel mee doen wat men wil. Een bezwaar zou Wellicht kunnen zijn de buitengewoon hooge cementprijs. Maar toch is er, dunkt ons, alle aanleiding voor gemeentebesturen om het geval eens te overwegen. --- Een hoogoven te Velsen. De „Opr. Haarl. Crt." heeft mot den heer Frans Netscher, lid van den gemeenteraad 'van Velsen, oen vraaggesprek gehad over bet vestigen van liet Nederlandsch lioogoveiiiliedrijf to Velsen. Z. i.'zal dat een enorme verandering gevéii voor de toekomst dier gemeente.. „Ken hoogoven drukt zijn stempel op den ganschen omtrek. Het maakt allo's zwart en kaal, de lucht onzuiver; liet veroorzaakt een helsch lawaai, dag en nacht. Want een hoogoven móet altijd doorwerken, des nachts is de gloed van do vuren ver in den omtrek zichtbaar. Ook bet lossen van de ertsbootan gaat steeds door en zal veel rumoer veroorzaken. „De terreinen in den omttrek zullen er zoor door in waarde achteruitgaan, het prachtïgo landgoed „Rooswijk" b.v. zal zoo goed als waardeloos worden. „Het bostuur van het hoogov-enhedrijf meent dat het bodrijf na 5 of 6 jaar 1000 a 2000 arbeiders zal hebben. In dion korten tijd. zai dus de bevolking van Velsen vermeerderen' met 4000 ii 8000 zielen. Daarvoor zullen scholen gesticht moeten worden, de kosten van geneeskundig toezicht en bijdragen voor krankzinnigen ziiUo-ii zeer vermeerderen, kortom het budget der gemeente Velsen zal er ssevr door verzwaard worden „Daar stelt het Hoogovenbedrijf niets tegenover. Integendeel, men verlangt van Velsen nog veel meer. Er zal een groot Aantal woningen ge-, bouwd moeten 'worden. Daartoe moet' de gemeente meewerken of zij moet zelf 200 arbeiderswoningen por jaar bouwen. „Op werkkrachten uit Noord-Holland schijnt het'Hoogovenbedrijf met gesteld. Deze zijn te democratisch,. Men- schijnt' het oog geslagen'tei hehben op, arbeiders yen de _Zuid-Hollïnldsgehe, eilanden. Dan zullen er zeker buitenlandsche, geschoolde werkkrachten komen, zoodat 't hier een amalgama van allerlei elementen zal worden. Bovendien zal do werkloosheid to I.Jmuiden er dus Zeer waarschijnlijk niet door vermindeten." De verslaggever van de „Oprechte" vroon- of fr zich wellicht een winkelstand zou kunnen ontwikkelen en of de badplaats Wijk aan Zee er last va.n zou hebben. De heer Netscher antwoordde, dat bij zulko groote bedrijven meest flinke coöperaties worden opgericht, evenals bijv. de Papierfabriek to Velsen er eén heeft. Daar de noordelijke eu westelijke winden hior overheersohend zijn, zullon IJmuiden, Velseroord en Wijkeroog het meest de onaangenaamheden van hot bodrijf ondei-vindan. Wijk aan Zee minder. Do heer Netscher meende dat de ingenieurs en de ambtenaren, dus de categorie van personen, waaraan wel wat te verdienen is, niet in de omtrek van het bedrijf zullen gaan wonen. Wellicht zullen die dus elders hun woonplaats kiezen, tenzij we te Velsen villaparken mochten krijgen. Het oordeel vaa den beer Netscher is, dat de gemeente Velsen heel geen moeite moet doen om het bedrijf hier te krijgen. ---