Twee Wegen. I. De Roede. ft Schoon de tekende Novembsrweek" al W' ver achter ons schijnt te liggen, is oe geestesgesteldheid in Europa, waaruit die ■"«eek is voortgekomen, in wez.cn nog eender gebfevaa. Zij is alleen, van apert, meer Went geworden. Maar eener;reis, kunnen — nu zijn het weer gebeurtenissen in •Frankrijk die daarop wijzen — ons nog völsttfekfc niet veilig rekenen voor revolutis, |*-ttdersijds mceten wij blijven 'beseffen dat Heae tijd ingrijpende hervormingen cxht. Öit laatete is, voer een niet-socdaal-tlemocr&at, kwalijk logisch te verklaren. Welk verband is er, vooral in een land, «lat niot aan den oorlog heeft deelgenomen, wj voorbeeld tüsEchen Vrouwenrecht, achturen: ening, *öz. ©enerzijds, en den oorlog met zijn na-6Wp anderzijds? Waa rem zouden sij, dio tot v<*>r korten tiid 'tegenstanden van deze en dergelijke zaken waren, nu cpeens voorstanders ervan moeten zijn geworden . Toch ziet dat. Do eenigo verklaring hiervan is, er een zokor© psychische revolutie* heoft Waats gehad, dio zeer velen, builen de sfeer Va-n het logisch rede i en dus -. *an de «evoèlssfeer uit, tot de overtuiging heeft gebracht, dat er „wat* nieuws most kol^a" Voor ons, die, om bij dc zooeven gc!^°.socialiseering". Toch komt het ons voor daar, op dat punt, een van de hand- is't© vinden, waarmee men de tegeu- maatschappij geleidelijk in een omzetten. Dat het kapitalistische ?*lsel evenmin ab welk ander maatschap- stelsel ook, evenmin trouwens als menschelijke instelling, van eeuwigen j^T kan wezen, hebben wij al meermalen l^eg-tt Voor een liberaal is er geen twijfel do voortdurende evolutie der dingen, "^ de waarheid van het woord: Denn Alles was besteht Ist wert, dass es eu G-runde goht. -.*hi do psychische omstandigheden waarop zooeven doelden, kunnen, in verband met een zekere neiging tot bedrijfs- die de crisisjaren hebben doen .p-staan, het evolutieproces thans bespoe,i hebben wij —* ook weer op liberaal y^ödpunt — niet te streven naar het -maken \^ een nieuwe maatschappij, maar wel te* C eQ op hot worden ervan. Én dat worden \ ,vergomakkclijkon. Want dit is nu weer »g . verschil tusschen de liberale en de rt ClaHstischo (Staatssocialistische en sociaal- Hy^ocratische) mentaliteit, dat in de eerste ift!- aangestuurd op een vooropgezette Wyting der maatschappij, in de laatste W* 'Ware dus het ~socialiseeren" iets *H jÏVan men den aauzet al ZAZ. o"k°m&n l^Q tegenwoordige maatschappij, ,dan «m tZ^ dat van liberale zijde moeten leiden en 'itJ^ren. Doch wij zien daarvan nog niets. ÏH 'Sis trouwens een'zaak, die- nog zoo geheel W° theoretische sfeer is gebleven, dat men ta,»8 tij do sociaal-democraten te vergeefs V^if eenige klaarheid daaromtrent zal °ï> ha' Wi.i ll6b'b6n aandachtig toegeluisterd S>jv Arnhemsche Congres, maar over de Vf bering niets gehoord dan een paar aanduidingen van mr. Troelstra. En W^ongres heeft dit denkbeeld blijkelijk hö|i ïoo weinig voldragen geacht, dat bet Ct' OGn speciale commissie ervoor te be- A *U.' Zo° eil"~ ri.ip vra:! °'"s 110-'' 2elt"3 J^ii^Pril, de gedachte waarvan men de ver- reeds in November als eisch yan urgentie stelde....- on die zekere liberalen toen bereid waren, onmiddellijk to aanvaarden 1 Wij liebben ocrk het artikel gelezen, dat de lieer G. ds Schipper in de Aprii-Meiaflevering van De, Socialistische Gids hoeft geschreven en -waarnaar mr. Troelstra ten congress© verwees. Maar ook daaruit is ons niet duidelijk kunnen worden, vat eigenlijk prefies. verstaan wordt onder „speialisceviug", Staatsexploitatie van eenigo bedrijven wordt als desideratuni gosteld en wel volgens dezen algemeenen vogel, „dat de Staat telkenmale den import van eenig artikel zal ter ha.ui nemen, wanneer dit duurzaam mogelijk is 'tegen lageren prijs (natuurlijk zonder toeslagen (**)) dan door den inlands-ellen producent wordt gevraagd." Voorts*lezen wij, dat de arbeidersklasse zelve ondernemer zal mceten worden, maar dit wordt slechts ~aangestipt" als een „probleem". In een ander deel van liet artikel vinden wij neg, dat men niet moot u naar staatsmonopolies, maar naar ~liet vrije gemeenschapsbedrijf in vrije concurrentie met-liet vrije particuliere bedrijf." Eu het practische doel, dat men beoogt* schijnt te worden, aangeduid door de, (ineej- in een ander verband g-esehreVen) woorden: ~een socialistisch geleide — dus stabiele — product-i»''. Samenvattend en 700 goed hogelijk tastend n&or de bedoelingen van den schrijver, meenen wij deze dus zoo te moeten weergeven: Partieel© staatsexploitatie met productieregeling (zonder winf.tmakingi) alf. deel, dus ter bereiking van een rationeele productie, waarin alleen wordt voortgebracht wat strikt noodig is voor de* consumptie en onder een, nog niet vaststaanden, vorm vau bedrijfsleiding door de arbeiders. Het eerete ware niet anders dan cle ~rationeele productie", die in den laatsten tijd door oeu 'niot-sociaal-democraat, Wal! le, tl ten au, wiens denkbeelden trouwens dcor onze sociaal-democraten reeds oehigo malen met instemming zijn aangehaald, is verdedigd. Walther Rat* neemt dan ook, als' burgerlijk staatesocialist, in Duitsohlaïid' tegenwoordig op economisch gebied eon dergelijke plaats in als, een veen fcigtai jaren geleden, Rodbertus, in het Duitse lila, ud van Bismarck ep sociaal gebied. Nu voelen wij Vo*i' dit eerste gedeelte, voor liet raticnalisecren van de productie, in theorie zeer veel, in praktijk echter weinig omdat de ervaring van de oorlogsjaren - gebrekkig ook') geleerd hoeft, hoe. moeilijk de behoefte jjfelfs van hst oogenblik (geswegen nog van een ietwat verdere en dus van de noodige voorraden) van boven af is te beoordeelen. Wij willen daarmede volstrekt niet elke overheidsprodiictie afwijzen, doch wij zijn van oordeel — ook hier ' uitgaand met van het maken maar van het worden — *dat overheidsbedrijven, 't zij dan als monopolie** ol naast cic particuliere bedrijven, alleen daar moeten worden ingesteld waar het'een vitale functie van liet maatschappelijk leven geldt (zooals het geval was in de* Limburgsche kolenproduetie) of waar, door collectieve overeenkomsten tusschen werkgevers en werknemers, een gesloten bedrij 1' is gevormd en de prijszettingen ondragelijk worden voor den consument. Wat het *t#eede d?el.'belangt, de bedrijfsleiding van de arbeiders, te dien aanzien is bet perspectief bij de sociaal-democraten blijkelijk nog ?M duister, dat daarover nog niet zou v*te -pra t" "11 en.... ....indien niet b op dat punt van andere zijdo een v\.. -; ware gewezen waarvan het uitzicht wèl klaar en helder is. Dio tweede weg is niet de Röode maar de Z v/ar te. Da Roomsche. (*) Schrijver dezes deed het voor het eerst in JDe Tijdspiegel van 1908, daarna opnieuw *in Onze 'Eeuw van 1013 en meermalen in het Handelsblad. (■■**) Lees: bijslagen, fl --- Bijdrage Amsterd.vrouwen. Over de 215ste week is als bijdrage vau ac ~Amsterdaïusohc Vrouwen" door mevr. Mendes da Costa aan het Algemeen Steuncomité afgedragen ƒ 120, totaal f 70.285. --- Jubileum. Den Hen Juui is het 25 jaar geleden, cat de heer A. Botechuijver in betrekking kwam nij de N. V. Meggerij en Maalindustrie l)e Houttuinen", v/h. Wed. John Gay & tt. C. J. Licvcgoed' & Zoon. --- Artis-Concerten. Matinee op Zondag S Juni, te geven door Jict Muziekcorps vaen- het 7e regiment infanterie, kapelmeester de heer'M. Kleij. Eerste deel. 1. „Generaal Weber"-Marsch, Klei]; 2. Ouverture „Das Goldene Kreuz', Briill; 3. a.. „Ba Chilena", h. „Lola", Granado; 4. „La Uelladora", Danse Esoagnole. Saro; 5. Grande Fantaisie §ur I'Opéra „La Traviats"*'. , verdi. Tweede deel-' l„ "Ouverture „Das Modcll . *:**.J * Ganne; 3. „Morgeubliitter" Walzer, btrauss; 4. Fantaisia sur „Le Coeur et la Alaia, Le- COOCfy. Matinee op Maandag 0 Juni,, te geVen doeu het Stafmuziekcorps van de Kon. Ned. Voerbaarheid, kapelmeester de heer F. v. Diepenbeek. Eerste deel: 1. Priestermarsch uit ~Ath;t-liae", F. Mendelssohn; 2. Ouverture ~Oberon", 0. M. v. Weber; 3. La Gitana, Valse Kspdjrnola, Buccalossi; 4. Grande Fantaisie uit . an allo onderwijzei'S f 100 wordt teruggevorderd, omdat gebleken is, dat een der onderwijzers akte j niet beaat en dat op dezen grond, volgons de regeering, moet worden aangenomen, dat in de gemeentelijke jaarwedde geen belooning voor eten verplichte akte j is begrepen, tea-wijl dit wel het geval zou zijn. wanneer alle oi'.dewvijzea-s dioakte bezaten? Én. indien het vorenstaande juist js, hoe wordt do wet dan .st, wanneer in oen gemeente b.v. *in 1817 alle 'onderwijzers wel een"verplichte akte j en in 11)18 niet,allo die akte (bezaten, of omgekeerd? 3. Is de Minister niet van oordeel, dat e«n het terugbetalen van een eens ontvangen salaris voor do oaadeEwijzers praoti&ch meestal schier onoverkomelijk*© moeilijkheden verbonden zijn en bedoelde terugbetalingen achterweg© moeten blijven, vooral na de opneming van artikel XV ih het wetsontwerp betreffende de woelden der onderwijzerso • .-.* T ;* 0 e:l 3 \ ï* ;v heaft aan den Munster vau Bianenlar-dstho Zaken de volgende vragen gericht: 10.. Is het juist, dat ia ur.gcrw3<.ht door smok-■*. led-en dor burgerwacht te Zevenaar. d. Het te 'werk gaan door ?ta*M-nghrefccnd*e landarbeider» te ' Nieuwolda met .het geweer van de burgerwacht op schender en een 1>..,;0--net in don jaixak? 2. Zoo ja, is de Minister dan bereid, «mtrent ■de*zo feiten de Kamer nader in 'te lichten. 3 En wolke. maatregelen zijn dan vaa (Burkxmeer, n I'nvk in Waterland en Zimderdorp. Voorheen w?s ook daar «Hes weiland. Doch nn is dat weiland tor grootte van 38 H.A. en toehohoorendé aan dor. veehouder J. van Meerveld aldaar, verkocht aan do Veenderij Maat. schappij „Amsterdam", om te worden afge- veend Dagelijks worken er 200 arbeiders, dio wekelijks 2 müiioen turven stoken en opstapelen1. # ' Het vervoneti geschiedt Van Maart tot Augustus «imbit later d-r* turf niet meer droog kan komen, nl deze raaaaideu aal dns, met oen productie van .2 milli'-nou per week. een hoeveelheid van -10 roiliioon turven .aumen gemaakt worden, lu vier jaar is bet heele ten e turf in groote schepen et'kunnen vervoeren, is van ni Broek m Waterland do Ringsloot uitgebaggerd en een gemaakt. Ook" can de" Broekervaart nai, cendam wordteen stak weiland afgefi'eend. BUIKSLOOT, 6 Juni. Hedenmiddag had hier od de algemeene begraafplaats de overdracht'plaats van do, door do burgerij gesch ken grafsteen, op het graaf van den onlangs overleden secretaris eu ontvanger de* r ge. meente; den heer P. Pouw. ie werd daarbij het woord gevoerd door den hoer J. M. van Beek. burgemeester |cofc en ! die nog een den overledene herdacht als ( ' febetraohtend' ambtenaar en edel 'menseib eu vervolgens het monument,aan de aanwezige familio overdroeg. Op de steen staat gebijtekl: „Be ingezetenen van Buiksloot. Uit achting voor hnn .secreta.ri'=-ontva,nger den i Paaw. geboren te Buiksloot'. 5 sl.ia.rt 1853 oil aldaar overleder; 15 .Januari 11)19." * GOEiS, 6 Juni. De beer. J. J. de Jongh (C. H.) heeft heden bericht gezonden dat hij zijn benoeming tot Ji cl van den gemeen niet aanneemt. In ziju plaats iü verkozen da heer J. A. Flink". --- Nederland en de Crisis. Ex-Keizer Wilhelm. Men deelt, ons mede. dat de geruchten alsof er toebereidselen zouden worden gemaakt voor een terugkeer van ex-keizer Wilhelm naar Duitechland, geheel ongegrond zijn. --- Van de Oostgrens. -Te Didam z...n twee smokkelaars dcor komfiezen aangeschoten. Zij rijn echter ontsnapt en vermoedelijk in liet ziekenhuis to Elten op- genomen. To Lobith zijn gisternacht door kommiezen 150.00Q sigaretten, bestemd vcor fraudaleuszen uievocr, in beslag genomen. De vervoerders ont- kwamen. . - Het grensverkeer met Duitschland is verscherpt, zoodat gewone, oqgcjviseerde binnonlandsche paspoorten niet meer golden. Thans is geviseerde buitenlandsche pas vereischt. --- Gemengde berichten. Eigenaardige vangst. De bemanning van don vrachtlogger „Tweeling" van. de reederij Zuid-Holland (dir. Do Groot en Van Belkum) to Vlaardingen heeft op de Noordzee 31 kisten boter opgevischt en bij aankomst afgegeven aan den burgemeester strand vonder te Vlaardingen. --- Brand. Door onbekende oorzaak is te Groenlo verbrand het huis, bewoond door de gezinnen van Noord en. Thijssen. Huis, en schuur brandden geheel uit. --- DE PERS. De verklaringen van Minister Van Karnebeek. Do Nieuwo Rot t er dam sche Courant ii van meening, dat Nederland ten volle tevreden kan zijn, al is het waar datniett. moet is gekolnen aan do Hollandsche extremisten, welke do regeling tusschen België en ons land als eene zuiver Nederlaiidsch-Belgischc aangelegenheid wenschen te zien beschouwd en in intiemen Ncderlaadsch-Belgischcn kring te zien beslist. De herziening van Uiet tractaat van IS3S), waaraan dus nu, behalve Nederland en België, cok 'de Vereenigde Staten van Amerika, Engeland, Frankrijk, Italië en Japan zullen veel hebben, zal geschieden ui dien zin, dat geen overgang van territoriale souvereiniteit (waarin, natuurlijk, ook de souvereiniteit over dc Zeeuwsche stroomen is begrepen; dit ter ■vermijding van misverstand) aal plaats hebben, noch ook internationale servituten zullen worden gevestigd. 'Hiermede is het Nederlandsche st-and, punt aanvaard, volgens hetwelk de acte van schoiUing tii-'chen België en Nederland als definitief behoort ie ivorden beschouwd, en niet als eene aangelegenheid, die aan herziening moet worden onderworpen. Nederland is nog verder tegemoet gekomen, doordat Nedorland en België tezamen zijn uitgenoodigd, een ontwerp voor wj,t er te regelen valt in te .dienen, eh aan,de commissie, waar zij op voet van gelijkheid deel van uitmaken, -,er goedkeuring veer te leggen. .- van Ki ren ih de Kamer reed-, uiteengezet h< ligt in deze laatste 'beslissing niet _ voor eca gering deel de groote beteeteais yaa Parijsche besluit. Zij wijst den weg, hier te kmdfe steeds is bepleit als de te, om de Belgische moeilijkheid tot eene bevredigende oplossing te brengen: ..den weg, die tot gezamenlijk overleg en gemeenschappelijk. - doar dè bei-* meest betrokken staten leidt". es nal er nu van ■ afhangen, in volken geest de besprekingen zullen i. orden begonnen en vorder gevoerd. Zooveel Xederland aangaat behoeft er niet te ivorden getwijfeld, dat Let een geest van welwillendheid zijn zal. on dat he;. verlangen, om tot eeno (hartelijke veivlaudding te geraken, daarbij zal voorzitten. *zeen waarmee minister van Karnebeek gisteren zijn mededeeling besloot, mag ivorden herhaald: j,Wat onze verhouding tot België betreft, aad do gedachte ' rogeering blijven leidon. dat h.et op den ■~:. dde tusschen de volkeren gewekt wordt, meer aankomt, dan op de formules, die de staten verbinden. Nederland, dat, naar men weet, oo zijne rechten staat, heeft genoegzaam bewjjs gegeven, dat het met België niet anders dan in vredo en vriendschap heeft .willen leven".. Het zijn treffende woorden, inderdaad, "en minister van Karnebeek is een man van zijn woerd. Wat hij gezegd heeft, geldt echter niét steéhte voor de"officieele wereld, wolke „de formules, welke do staten verbinden" hebben op te stellen, maar voor allen,' dio ii.in het publieke loven deel hobben. Het is te hopen, dat dit cok aan do overzijde Tan Maas . n Schelde zal wordon verstaan, en dat daar dnor allen, die de publieke nieeniiig helpen leiden, dio geest van vertrouweu eu goede gezindheid zal worden rekt 011 onderhouden, ko den anderad moet vormen van k'et geluk en den voorspoed van de 'beide volken, wier hein thans gemeenschappelijk in gesprek •eeten worden gebracht. Van den beginne af, schrijft D e T ij d, was duidelijk, dat. België het zou laten aankomen on een geding om Nederlandsche souveroiniteitsreektr-n. Het pleit voor onze regeering en ons volk beiden, dat zij dezen toeleg bij d# voorgeveobten, -welke de aiinesionistieche groepen in België koo doldriest hchhen geiocrd, niet alleen onmiddellijk doorvoelden, maar cok dat hun gezond verstand er dadelijk do natuurlijke consequenties uit trok eu ïiet inenschelijko dééd, wat voorzichtigheid kon ingeven tegen allo kwade kansen van het door België to Parijs begonnen avontuur. * + Of in België geen reactie zal volgen tegen den hooghartigen opzet en de étarhokl der Belgische vertegenwoordigers te Parijs, moet do toekomst loeren, maar het zou a.l verwonderlijk moeten loopen, indien het parlement to Brussel uiin de onberaden politiek, waartegen hot gezond vertd herhaaldelijk heeft gewaarschuwd, ;evoelig voorbijging. ,1e vermaant het blad tot een rustige van onzo voldoening. rwjjl onzo .regeering liet-behaalde ;t.!"c totuitgangspunt kan nomen voor ,1e verdere behartiging van de Nederlands* ho belangen, moge, de voldoening van ons volk zich. "-"ooral uiten in een bevorderen van de rust, welke na den koortsigen toestand mee? dan ooit nocdig 13 voor een lo regelittg onzer naaste toekomst met 'e. O-ir-^e DfrU'Voroino **pooHia*j*a rrdr liaudhnafd. thans znl het zaak worden, om hetzelfde beleid, dat haar to Parijs. verdedigde, oene verhouding te scheppen, welke arm béide buurstaten do voordcelen waarborgt, welko slechts in weerkecrigheid van welwillende en vriendelijke gevoelens kunnen gedijen. --- STADSNIEUWS. De melkvoorziening van Amsterdam. Eenigen tijd geleden hebben wij vernield, dat de Bond van. Melkveehouders, mede naar aanleiding van den melkoorlog, het plan had opom rondom Amsterdam coöperatieve fabrieken op te richten, waar de melk van d.o leden kon worden geleverd. Voor do uitvoering van dit plan laat het Bondsbestuur zich voorlichten door een Technische Commissio, bestaands uit do heeren De Boor, directeur van do F. N. Z., Jensma, directeur van de Cocp. Zuivelfaibriek to LiitjewinkcJ, Kooistra. secretaris vah den Frieschen Zuivelbond, Bouma, adviseur van den Bond van Melkveehouders, en Keegstra, directeur van het Giro-kantoor te Amsterdam. Deze commissie heeft een dezer dagen een bezoek gebracht aan Waterland, om de centrale lovenngsplaatsen uit te zoekon. Het resultaat van dit onderzoek is, dat het grootste centrale punt zal komen aan 't Schouw, (gem. -Landsmeer) gelegen, aan het N.-H. Kabaal en de Broekervaart en uit alle richtingen gemakkelijk to bereiken. Aan dit punt zal de molk geleverd worden van de veehouders te La-ndsnicegr, Den llu, Purmerland, Ilpendam, Watergang en Broek in Waterland. Het 2e centrale punt «al vermoedelijk komen te Nieuwendam. voor 't overige gedeelte van Waterland. Wel is deze plaats niet zco geschikt als aart 't Schouw, doch Jaar stsat tegenover, dat dit punt in dc rtnnuddellijke r.aAiijheid 'is van Amsterdam, waarheen dus dc molk gemakkelijk en vlug kar. worden ye-voord. Want list plan zit yoor, c)n de melk rechtstreeks van af de centrale punten aar, de gemeente. Amsterdam te leveren, waarover al ondcrliandelingen zijn gevoerd of toezeggingen gedaan De melk zal aa.n de centrale punten gereinigd en afgekoeld worden, daarna waarschijnlijk niet motoi-taukwa.gens naar Amsterdam c/öbi-acht en daar gepasteuriseerd Cn gecustri- Inieoixl, wa;* de op advies van dr. Kwgeüng, de stad in wijken verdeeld zai woraen, teneinde to voorkomen, dat de melk voor de consumeuten onnoodiig duur wordt, zooals thans hot geval is. Door do melk door de boeren naar vetgehalte te doen leveren, hoopt men ook'het geknoei den kop in te drukken en te -bevorderen, dat het pubhek van goede nielk wordt voorzien. --- Vereeniging „De Vrije Gemeente”. Zondag 8 Juni, .voorm. 10-J uur. Spreker H.