Het Ziekenhuisvraagstuk te Amsterdam. De voordracht van B. en W. ïn overeenstemming met het gevoelen «er oommissie van bijstand in het beheer "er zaken van de Openbare Gezondheid en ''an het Ziekenhuiswezen stellen B. en W. I"en Raad voor te besluiten : I in te trekken zijn besluit van 17 Januari J 919 in zake den bouw van een academisch fciekemhuis; II Burg. en Weth. te machtigen tot het herbouwen en uitbreiden van het Wilhel- waarvan de kosten worden geraamd op f 4.135.000; ..111 Burg. en Weth. uit te noodigen, te tijd een voorstel te doen tot het aanbrengen van verbeteringen in het Binnengasthuis ; IV voor het sub II genoemde doeleinde «én krediet van / 4.135.000 beschikbaar te «tellen ; ; V Burg. en Weth. uit te noodigen te *l)ner tijd een voorstel te doen tot de financieele regeling van het onder IV bedoelde krediet. In een uitvoerig historisch overzicht «winneren B. en W. eraan, dat als gevolg van ««luiten van den Raad, in 1918 en 1919 genomen gesticht zou worden een nieuw gemeente-ziekenhuis, bestemd voor het hooger onderwijs in de geneeskunde, terwijl de beide bestaand© gemeente-ziekenhuizen bestemd zouden Worden voor armenzorg. Daarnaast zou het Vroegere Diaconieweeshuis tot ziekenhuis worden ingericht, en het toenmalig college was uitgenoodigd uitvoering to geven aan de voorstellen «er commissie ad hoc, met nam? voor zoover 'je betroffen de verzorging van tuberculosehjders en lijders aan besmettelijke ziekten. Alzoo werd de verbouwing van genoemd weeshuis tot ziekeninrichtiiig ter hand genomen, ter- door aankoop van eenige aangrenzende perceelen aau de Tesselschadèstraat en het Zandpad het gemeentelijke bezit ter plaatse was afgerond. Voorts werd voor meubileering en verdere inrichting een som van ƒ 300.000 toegestaan, het toegestane krediet werd van ƒ 1.00 G.000 met f 300.000 verhoogd voor het aanbrengen eener central© verwarming en een bedrag van f 62.000 werd toegestaan voor bot Slaken van een dienstgebouw en een rijwielen- Wgplaats. Alles te zamen bedroegen do kosten *an verbouwing on inrichting f 3.831.658,645. In den zomer van 1920 was^le verbouwing voltooid en in September van dat jaar werd de inrichting als Tesselschade-ziekenhuis in gebruik genomen. Nieuwe p 1 a n nen. B. en W. wijzen erop, dat het niet gewenscht 's een academisch ziekenhuis te stichten alleen voor de behoeften van het onderwijs, omdat' langzamerhand door de toeneming van het aantal goede specialisten en de uitbreiding der particuliere en confessioneel© ziekenhuizen patiënten steeds minder neiging vertoonen, zich in een •ïekenhuis te doen opnemen dat in hoofdzaak •an de belangen van het onderwijs is gewijd. Afgezien van de nooge bouwkosten, in 1922 geraamd op lij millioen, welke een dergelijk *iekenhuis zou vorderen. en de ongetwijfeld «norme kosten van exploitatie, meenen zij, dat de toestanden in de Gemeente niet te vergelijken zijn met die, welke b.v. in Engeland heerschen. waar verpleging van niet-besmptte•i.ike patiënten in hoofdzaak geschiedt vanwege het particulier initiatief, zoodat do overheid in dat land wel verplicht is speciale ziekenhuizen voor de verpleging van lijders aan besmettelijke ziekten in het leven te roepen. Uit dien hoofde bestaat er evenwel voor het College (.een aanleiding den houw vau een afzonderlijk infectieziekenhuis ter hand te nemen. Een voorziening nn dit n-phipd met haar bijzonder wisselvallige omstandigheden dient dan ook naar zijn oordeel als regel gevonden te worden in samen- Voeging met een algemeen ziekenhuis. Inmiddels hebben zich de omstandigheden •oo gewijzigd, dat het opnieuw ter hand nemen van het ziekenhuisvraagstuk noodwendiger*ijzo leiiden moet tot nieuwe overwegingen. Ziekenbuisruimte. B. en W. laten dan volgen twee staten, aangevende de getallen bedden in de gemeentelijke «n particuliere ziekenhuizen hier ter stede, uitgezonderd het Militair Hospitaal en de Quarantalne-Inriohtmg. Hieruit blijkt, dat het aantal bedden in de gem e e nteziekenhuizen op 31 December 1923 bedroeg: Ün bet Binnenga«thuis 784 „ „ Wilhelmina-gasthuis (alle barakken inbegrepen) 1500 „ „ Tesselsohade-ziekenbuis 328 Totaal 2612 Het aantal bedden in de pa^iculiere Ziekenhuizen bedroeg o{P3l Dec. 1923: in de Ned. Herv. Diaconesseninr 63 „ „ Luthersche Diaconesseninr 100 5, „ Gereform. Ziekenverpleging 106 „ het O. L. Vrouwe Gasthuis 575 ~ ~ Ned. Isr. Ziekenhuis 240 „ ~ Port. Isr. Ziekenhuis - 52 s, de Centr. Isr. Ziekenverpleging 56 t, het Burgerziiekenhuis 140 „ d© Vereen, v Ziekenverpleging 54 >, „ Boerhaave-kliniok •■ 75 ~ het Emma-Kinderziekenhuis ...; 109 ~ de Inrichting v. ooglijders 39 „ het Gasthuis der Ned. Ver. tegen vallend© ziekte - 45 „de Psychiatrisch-Neurologische glin. Ho ~ het Het Nederl. Kankerinstituut 30 „ de Kliniek „Knol" - 18 i, de R.-K Ziekenverpleging — ~ „ Kinderkliniek •••• — Totaal 1812 In alle ziekenhuizen tezamen 4424 Wat de beschikbare ziekenhuisruimte in don loop der jaren betreft, wordt medegedeeld, dat «edert 19Ö6 het getal bedden in alle Amsterdamsche ziekenhuizen klom van 3009 tot 4424 in 1923. Terwijl de bevolking in dio jaren toeïiam met 25 %, steeg het aantal ziekenhuisbedden met 47 °(~ Een gelijke toeneming vertoonen de bedden voor patiënten, voor wie de gemeente geheel of gedeeltelijk de verpleginesiosten betaalt. Voor genoemde jaren zijn die getallen voor d© gemeenteziekenhuizen onderscheidenlijk 1757 en 2812 en voor de particuliere ziekenhuizen onderscheidenlijk ± 900 en + 1300 liedden, alzoo een toeneming van '/- 2657 tot + 3912 bedden. In 1906 was er één ziekenhuisbed oj> elke 186 inwoners en in 1923 één op elke 158 inwoners. Wanneer het aantal verpleegden in de gemeenteziekenhuizen . in aanmerking wordt genomen, dan blijkt, dat in 1915 aldaar werden verpleegd (zonder de krankzinnigen) 20.124 nntiönten met 658.714 veroleegdagen, en in 1923 22.307 patiënten met 727.044 ve.r-■pleogdagen. welke getallen voor de particuliere ziekenhuizen in 1915 zün onderscheidenlijk 12.49fi patiënten met 481.861 verpleegdagen en in 1923 .14.584 patiënten met 497.472 verpieegjdan-en. Schommelde bij do particuliere ziekenhuizen . iti die iarenreeks het aantal verpleegdagen om ■ de 500.(100 en steeg het aantal bedden van 1500 tot 1812 in 1923, het aantal verpleegda°-en per bed Ken terug van 321.2 in 1915 tot 274.* in 1923. De .gpmeentezi<--l;pnhuizpn vortoonpii hetzelfde verschnn-fel, dat de bedden in de laatste jaren minder bezet zijn. In deze zi ekenkuizen toch liep het aantal verpleegdagen i»r hei van 311.3 in 1915 terug tot 278.3 in I°o3 Hierbij w-ijzen B. en W. erop, dat in de omgeving van Amsterdam hier en daar een enkol klein ziekenhuis werd gesticht, zooals te Bussurn, Hilversum cii Zaandam. Uit deze gegevens blijkt, naar de meening van Burg. en Weth., dat de beschikbare ziekenhuisruimte voldoende is om aan de behoeften hot hoofd te bieden en doz© betrekkelijk gunstiger is dan vroeger het geval was. Uit deen hoofde kan er geon bezwaar bestaan tegen een oplossing binnen de grenzen van het bestaande, te minder daar enkele particuliere ziekenhuizen een aanmerkelijke uitbreiding hphben ondergaan of nog zullen ondergaan. Besmettelijke ziekten. Ook do menigvuldigheid der besmettelijke ziekten geeft geen aanleiding om to verwachten, dat de voorgestelde voorziening in dat opzicht niet aan de verwachting zal beantwoorden, al moet wordon toegegeven, dat doze ziekten in de afgeloopen jaren sterk wisselden, zoodat een bepaalde slotsom moeilijk is te trekken, terwijl or geen enkele aanwijzing bestaat, dat zij, met name roodvonk eu diphtherie, afnemen. Het maxiinuni-getal in een jaar in het Binnengasthuis en hot Wilhelmina-gasthuis opgenomen lijders in de laatstverloopen 12 jaren bedroeg, aan roodvonk 2G97 in 1916 en aan diphtherie 1863 in 1918; de minimum-cijfers waren onderscheidenlijk 468 in 1922 en 578 in 1912. Wat de fobris typhoïdea aangaat, bedroeg het mnximum-cijfer 488 in 1919 en het niinimum-cijfer 58 in 1912, terwijl zich in de jaren 1922, 1923 en 1924 onderscheidenlijk 159, 302, 167 gevallen voordeden. De totale sterfte aan de meest voorkomende besmettelijke ziekten is in den loop der jaren sterk gedaald, met name de sterfte aan kinkhoest, febrij typhoklea en diphtherie. Niet in dezelfde mate is dit het geval met mazelen, roodvonk on influenza, waarvan de eerste twee wel is waar een sterk© daling vertoonen, dech daartegenover staan vrij belangrijke sprongen naar boven, wat met nam© met de influenza het geval is. Met het oog op bovenstaande cijfers zal, aangezien het aantal lijders aan besmettelijke ziekten in den loop der jaren niet afnam, het aantal voor deze patiënten b«stemde bedden niet kunnen worden verminderd. Dit zal ook daarom niet mogelijk zijn, omdat in belangrijke mate meer dan vroeger lijders aan besmettelijke ziekten naar de ziekenhuizen worden verwezen, in het bijzonder de ernstig© gevallen, waarbij vooral in dezen tijd verschillende maatschappelijke omstandigheden, b.v. de woningnood, mede een rol spelen. Voorgestelde oplossing van het vraagstuk. B. en W. meenen de gevolgtrekking te mogen maken, dat deze Gemeente voorshands uit een oogpunt van armenzorg geen behoefte heeft aan meer ziekenhuisruimte. Zij zijn dan ook van oordeel, dat ieder© oplossing van het ziekonhuis-vraagstuk, die hiermede geen rekening houdt, vooral in de gegeven omstandigheden, geen aanbeveling verdient. Toch zijn tal van overwegingen oorzaak, dat d© oplossing van het ziekenhuis-vraagstuk ter hand moot worden genomen. Deze overwegingen, voornamelijk ontleend aan de belangen van het academisch onderwijs, doch ten deele ook samenhangend mot de noodzalkelijkbeid eener modern© verpleging van de patiënten, zijn in hoofdzaak de volgend©: Er zijn zeven vraagstukken, zeggen B. en W., die bij een beschouwing over de ontwikkeling van het ziekenhuis-vraagstuk op den voorgrond treden, te weten: 10. do belangen en d© inrichting van het academisch onderwijs; _ 20. de huisvesting der besmettelijke zieken; 30. yoorziening in Ac behoefte aan een orthopaedische kliniek; 40. de huisvesting van zieke ouden van dagen; 50. de voorziening in de behoefte aan goede poliklinieken ; 60. het verschaffen van gelegenheid om een rustlkuur te ondergaan voor hen, die daaraan behoefte hebben en voor wie ziekenhuisverpleging niet noodig is, en voor herstellenden; 70. het economische gebruik der ziekenhui sruimte. ad 1. De toestand in bet Binnengasthuis wordt reeds geruimen tijd als zeer onvoldoende gekenschetst. De, inrichting voor pathologische anatomie voldoet niot meer aan d© eiischen, die daaraan gesteld moeten worden. De klinieken van de hoogleerareu Lanz, Mendes da Costa, Burger en Snapper vragen dringend om verbetering, terwijl ook de laboratoria der genoemde hoogleeraren in geenen deele meer voldoen aan de oischen. die men daaraan in dezen tijd mag stellen. Wanneer echter de onderhavige plannen zullen zijn uitgevoerd, dan wordt het mogelijk geacht, van het ziekenhuis een behoorlijke inrichting te maken. ad 2. Ook het vraagstuk van de verpleging van lijders aan besmettelijke ziekten dient definitief te worden opgelost. De oorlogsbaraikken op het terrein van het Wilhelmina-gasthuis, die in 1914 voor den tijd van vijf jaron werden gewaarborgd en die sindsdien reeds eenige malen door hei-stelling in het leven worden gehouden, vragen thans opnieuw grooto uitgaven, die door den dienst der Publieke Werken op niet minder dan / 73.500 worden geschat. Bovendien is de gelegenheid tet afzondering van patiënten, die geobserveerd moeten worden om uit te maken, of zij aan oen of andere besmettelijke ziekte lijden, niet voldoende. ad 3. Wat de orthopaedisohe kliniek aangaat, wordt opgemerkt, dat de sedert me«r dan 20 jaren bestaande onderaf deeling van den Gemeentelijken Geneeskundigen èn Gezondheidsdienst voor d© ortbopaedie sedert korten tijd tot een organisatorisch geheel ls gevormd en behoefte heeft aan een behoorlijk© huisvesting. De kliniek en d© polikliniek zijn thans ondergebracht in het Wilhelmina-gasthuis. terwijl de werkplaats in onmiddellijke aansluiting daarmede dient t© zijn gehuisvest. Daar het huidig inzicht in d© beteekenis der misvormingen, tijdens het leven verkregen, medebrengt de noodzakelijkheid eon inrichting te stichten, welke voornamelijk ook in gevallen van chirurgische tuberculose het optreden der gevolgen daarvan, met name de misvormingen, weet te voorkomen, achten B. en W. een dergelijke inrichting van beteekenis. ad 4. Nu voor de tuberoulose-verpleging en -bestrijding een centrum is verkregen in het Tesselschade-ziekenhuis, zijn er nog slechts twee groepen van zieken, voor wie in de Gemeente een afzonderlijke voorziening dient te worden getroffen, t.w. de zielszieken en de zieke ouden van dagen. Wat de eerste groep aangaat, wordt verwezen naar het rapport der betrokken subcommissie, uitgebracht in 1917. Het vraagstuk van laatstgenoemd© groep vraagt mede dringend om een oplossing. Met deze groep bedoelen B. en W. do patiënten, die langdurige verpleging behoeven, doch niet de intensieve ziekenhuisverplcging van noodc hebbon. zooals b.v. halfzijdig verlamden, licht geestelijk gestoorden, lijders aan paralysis agitans, aan arthritis deformans. Vol© dezer lij-dors zijn niet op hun plaats in een ziekeninridhting en voor zoover zij opneming op een der ziekenzalen der gemeente-ziekenhuizen hebben gevonden, deprimeeren zij de omgeving en de verpleging, blokkeeren noodeloos ziekenhuisbedden en bemoeilijken ook het academisch ondervi'ijs. Wel is waar worden op acht zalen van hot Stedelijk Armenhuis ziek© ouden van dagen verpleegd, doch het is dringend noodig, dat op den duur voor deze personen een hetere huisvesting wordt gevonden, hetzij door een inrichting ta bouwen of een passend gebouw aan te koopen, of door opneming in het Tesselschade-ziekenhuis. wanneer dit voor een ander doel beschikbaar zou komen. Ook de particuliere ziekenhuizen, waarmede de Gemeente overeenkomsten voor do verpleging van gemeeutepatiënten heeft afgesloten, dringen herhaaldelijk op overplaatsing van zoodanig© patiënten aan. Het getal zieke ouden van dagen, voor wie gestiehtsverpjeging noodzakelijk wordt geacht en die thans in gezinnen vertoeven, kan op 175 geschat worden. In rio ziekenhuizen wachten op overplaatsing naar de armenhuizen of andere oude-lieden-gestiehten ongeveer -30. Zij, di© op do ziekenzalen vari het Stedelijk Armenhuis worden verpleegd, zouden, wanneer er een ander© wijze van verzorging zou hebben bestaan, nooit naar het Armenhuis zijn overgebracht. Deze cijfers geven echter geon wiskundig zekeren grondslag voor do beoordeelhig der te treffen maatregelen, dair het ten aanzien van hen, die thuis of elders verpleegd wolden, lang niet vaststaat, dat zij zich zullen laten opnemen in een paviljoen voor zieke ouden van dagen. Integendeel, een zeker percentage.zal, hoo slecht ook thuis verzorgd, de vrijheid verkiezen boven d© verpleging in een dergelijk paviljoen. Wanneer B. en W. de behoefte aan bedden voor dezo groep in de toekomst ramen op 300, dan meenen zij te kunnen volstaan met het voorloopig daarheen te leiden, dat er een inrichting gevonden of in het leven word© geroepen met '203 bedden, welke gelegenheid biedt om tot 300 bedden te worden uitgebreid. ad 5. Do centrale polikliniek is noodig wegens het onafscheidelijk verband, dat bestaat tusschen polikliniek en kliniek. ad 6. Op dit gebied heeft de Vereeniging Parkherstellingsoorden in de laatste jaren belangrijk werk verricht. Wanneer deze vereeniging er in mocht slagen haar werkzaamheden uit te breiden, zoodat d© mogelijkheid wordt geschapen daar meer patiënten op te nemen, dan zoai voor een deel aan deze behoefte reods zijn voldaan. De gemeente kan deze uitbreiding der werkzaamheden van genoemde Vereeniging bevorderen door voort te gaan op den ingeclagen weg, namelijk haar subsidie per verpleegdag toe te kennen. Voor degenen, die thans in een ziekenhuis verpleegd worden en voor wie een nakuur in een herstellingsoord noodzakelijk is, zullen maatregelen worden beraamd om in deze nog bestaand© leemte te voorzien. ad 7. Tot vóór enkele jaren kon dit vraagstuk zich niet voordoen, omdat er nog geen georganiseerde vordeeling van de beschikbare ziekenhuisbedden bestond. De opening van het Tesselschade-ziekenhuis, gevoegd bij den gunstigen gezondheidstoestand in de laatete jaren, heoft echter, doordat er moer boddon beschikbaar waren dan voor de bestaande behoefte noodig was, de vraag, op welke wijze de drie gemeente-ziekenhuizen op de meest economische wijze kunnen worden beheerd, op den voorgrona geplaatst. Het is toch zonder moer duidelijk, dat als verschillend© afdeeli.-i.gen slechts voor een gedeelte bezet zijn, do exploitatie zeer duur woidt, omdat verschillend© kosten niet naar evenredigheid verminderen. Met de oplossing van dit vraagstuk gaat gepaard de bestudeering van do samenvoeging van gelijksoortige afdeelingen. Ook zal vanwege den Geneeskundigen en Gezondheidsdienst getracht worden om patiënten, wier opneming niet onmiddellijk noodzakelijk is, omdat de aard yan het lijden eenig uitstel gedoogt en geen sociale redenen tot opneming dringen, op te nemen op cic tijdstippen, waarop de ziekenhuizen minder bezet zijn Zoodoende wordt een gelijkmatiger bezetting verkregen, welke een meer economisch gebruik der ziekenhuizen waarborgt en waardoor zooveel mogelijk ondervangen wordt het verschijnsel, dat afdeelingen op zekere tijdstippen van het jaar over te weinig bedden beschikken, terwijl in andere maanden diezelfde afdeeling zeer onvoldoende is bezet. B. en W. vestigen voorts de aandacht erop, dat als de uitbreiding der stad aan do Noordzijde van het IJ voortgaat op d© wijze, als thans het geval is, t© eeniger tijd do vraag onder het oog zal bohooron, te worden gezien, of in die uitbreiding niet eon modern, eenvoudig barakken-ziekenhuis zal moeten worden gebouwd. Dez© vraag kan te zijner tijd wordon behandeld, al of niet in verband met dezo andere, of da:i hot Binnengasthuis als ziekeninrichting moet worden gehandhaafd. Voorloopig kan doze vraag ook daarom worden uitgeschakeld, omdat de Gemeente over een voldoend aantal bedden de beschikking beeft en. na de veranderingen, welke B. en W. den Raad thans voorleggen, de ziekenhuizen zoowel uit een oogpunt van onderwijs als van armenzorg stellig voor afzienbaren tijd aan goede eisdhen kunnen voldoen. Zij meenen er evenwel de aandacht op te moeten vestigen, dat eenig verschot in de gelegenheid voor ziekenverpleging noodzakelijk is met het oog op d© sterke uitbreiding der bevolking, di© in de komend© jaren ongetwijfeld een groot aantal ziekenhuisbedden zal noodig hebhen. Wanneer dus op dit oogenbiik kan worden beschikt over een aantal bedden, dat iets grootelis dan door den gunstigen gezondheidstoestand van hot oogenblik wordt geboden, dan meenen zij daarin een zeer gewenschte reserve te moeten zien voor een minder gunstigen gezondheidstoestand en met het oog op de vermeerdering der bevolking. __ Het is uit dien hoofde, dat zij van oordeel zijn, dat geen ziekenhuisbedden aan de ziekenverpleging mogen worden onttrokken. Voorshands meenen zij, dat de oplossing van genoemde problemen moet worden gezocht en kan wordon gevonden binnen de grenzen van het bestaande Tesselschadeziekenhuis. Daarbij dient in aanmerking te worden genomen, dat het Tesselschadeziekenhuis nimmer op doeltreffende wijze dienstbaar gemaakt kan worden aan de belangen van het hooger onderwijs, omdat het niet mogelijk is daarin collegezalen en laboratoria te vestigen, terwijl het gemis aan vrij terrein en de ligging aan een drukken verkeersweg mot één zijde op het Noorden bezwaren uit anderen hoofde doen rijzen. Tijdens de uitvoering der plannen zal echter het Tesselschade-ziekenhuis, dat ruimte biedt voor ruim 300 patiënten, als reserve moeten worden behouden. Wanneer binnenkort de sanatoria te Hoog- Laren en te Hoog-Blaricum zullen zijn uitgebreid, zal daarvan meer dan tot nu toe het geval is. voor d© Amsterdamsche tuberculose-lijdws gebruik kunnen worden gemaakt. Of bet oan nog te verc edigen zal zijn voor dezen < en geheel uitgerust ziekenhuis aan te houden en of het geon aanbeveling zal verdienen een dergelijk centrum over te brengen naar het /iihclmmagasthuis, wat een aanzienlijk© besparing zal opleveren, zijn vragen, welke to zijner tijd onder de oogen zullen moeten worden gezien. Wanneer het overbrengen naar het Wilhelmina gast luis niet mogelijk zou blijken, zouden ei© dan overblijvende tuberculoso-patiënten in eenige eenvoudige semi-permanente barakken kunnen worden opgenomen en zal het ernstige ovorv tging verdienen het Tessolschade-ziekénh-.iis te bestemmen voor do verpleging van zieke ouden van dagen. Plan der Commissie. Blijft over de overweging van do mogelijkheid, of het Wilhelmina-gasthuis aan d© bestaande behoefte tegemoet kan komen. Daarom hebbon B. en W. een kloino commissie samengestold, waarin zitting namen een curator der Universiteit, dr. C. C. Dolprat, d© goneesheeren-directeuren van het Wilhelmina-gasthuis en van het Binnengasthuis en 'I© stadsarchitect. Aan doze commissdo hebben zij verzocht bet vraagstuk van den bouw.van e^n academisch ziekenhuis aan een nader on'ox/oek ia onderwerpen. Daarnaast zou zij h.Vbben te onderzoeken of, wanneer dit plan haar niet te verwezenlijken schijnt op een geheel vrij terrein, dan verbouwing van het Wilhelmiiia-gs-sthuis in aanmerking zou kunnen komen, al dan niet mot inbegrip van het terrein van het <_ude Luiten- Gasthuis, thans in gebruik bij d© Véieciiig.ng Hulp voor Onbehuisden. Zooals kennisneming van haar rapport leert, meent de Commissie, dat afgezien moet worden van den bouw van een nieuw academisch ziekenhuis op een vrij terrein en wel wegens de kosten, welke de commissie naar de tfgenwoordige prijzen, het aantal beddon op 1000 stellende, zonder oogenkliniek, zonder vrouwenkliniek en zonder de waarde van het terrein, schat op 11 millioen, terwijl de kosten van inrichting op H millioen en dio van exploitatie op rond ƒ 2.800.000 zijn te schatten. De commissie acht deze uitgaven in do tegenwoordig© tijdsomstandigheden onverdedigbaar. Zij geeft daarom in ovcrwegingg de oplossing to zoeken op het terrein vam het Wilhelminagasthuis en wel in de ©erste plaats door de vier steenen barakken aan d© zuidwest-zijde van het terrein op te trekken. Daardoor zal ruimte voor 180 patiënten worden gevonden, terwijl daar tevens 60 zusters zullen kunnen worden gehuisvest, zonder dat daarvoor meer terrein in beslag behoeft te worden genomen. Wat nu de belangen van het onderwijs aangaat, daarvoor heoft de commissie plannen ontworpen voor den bouw van een laboratorium voor de pathologische anatomie en een lijkenhuis, een intern© kliniek, eon laboratorium voor pathologie, een chirurgische kliniek, een observatiehuis voor besmettelijke ziel-"n, een ortbonaixlische kliniek en een polikliniek-gebouw. Verder reikende wenschen van het medisch hooger onderwijs zouden te zijner tijd op het aangrenzende terrein der Vereeniging Hulp voor Onbehuisden kunnen worden bevredigd. Bij de verdere besoreking dezer plannen is B. en W. de noodzakelijkheid gebleken, in elèe dor vier steenen barakken een ziekenüft aan te brongen. Voorts is het gewenscht gehleken, op het gebouw voor do pathologische anatomie een verdieoing te bouwen en daarin de baeteriologisch-scrologische afdeeling te vestigen. Door doze voorzieninggen zal het bedrag van f 4.000.000, dat de commissie voor uitvoering harer plannen noodig acht, met /100.000 moeten worden verhoogd. Tn het plan, zooals het door de commissie is voorgesteld, is in de onmiddellijke nahijheid der steenen barakken voor de besmettelijke zieken hot zoogenaamde Observatiehuis ontworpen. Reeds lang bestaat d© behoefte aan moer kamers tot isoleering van patiënten, bij wie do diagnose bij de opneming nog niet is te stellen, en voor kindeken, lijdende aan interne en chirurgische ziekten, welke kinderen uit een omgeving komen, waar een besmettelijke ziekte heerscht. D© eersten kunnen dan 'worden gehouden, totdat omtrent de diagnose zekerheid is verkregen, de laatsten". totdat het incuhatie-tiklnork van do ziekte, die in hun omgeving heerscht, verstreken is, zoodat eon zaal niet wordt bosmet bijv. met mazelen of waterpokken. Dit observatiehuis met 45 isoleerkamers heeft ook het voordeel dat, wanneer er slechts enkele patiënten, lijdende aan oen bepaalde ziekte, moeten worden verpleegd, niot een gohoele barak in gebruik behoeft to worden genomen, wat minder economisch zopu zijn. Bij de beschouwing der plannen is de wensohelijkboid : aar voren gekomen te beschikken over een ruime bergplaats o.a. voor. rijwielen. Daartoe kan onder dit gehouw ©en ke'der worden gebouwd, waarvan de kosten worden begroot op / 35.000, met welk bedrag de door rie Commissie geraamde som moet worden verhoogd. Tn den noordwosteliikcn hoek van het terrein, waar nu de brandweerpost en een oude semi-permanente barak staan, wordt het gebouw voor de pathologische anatomie opgetrokken ; daarin zal tevens het bacteriolopisoh-scroiogisch laboratorium een plaats vinjen, wat door den hoogleraar in de pathologische anatomie gewenscht wórdt. . Hot sousterrain van dit gebouw bevat de liikenkelders rn het meer naar de eischen des tijds ingerichte lijkenhuisje met rouwkamers enz,., verder eon groote museum-ruimte on plpats voor proefdieren. Op het plan-bogano grond komt nog een museum-ruimte voor en do verschillende onderwijs-lokalen: college-kamer, sectie-zaal, miicrosoopiozaal, enz. Op hot plan-lo verdieping de kamer voor den hoogleeraar en do werkkamers voor de assistenten, photographie-kamcr. Op het plan-?e verdieping bet bacteriologiscb-serologiscb laboratorium. Het bestaande le paviljoen, waar nu de interne zieken verpleegd worden, 'blijft, voor interne zieken bestemd (afd. prof. Snapper). Aan het noordelijk einde van dit paviljoen wordt in N.-0.-richting het laboratorium voor do Algemeen© pathologie (prof. Snapper) aangebouwd, dat op den beganen grond verschillende laboratorium-miniton bevat en on de le verdioping de college-kamer van prof. Snapper met nog gelegenheid tot verpleging van 24 patiënten en de daarvoor noodzakelijke nevenlokalen: theekoiikem, badkamers, linnenkamer, wachtkamer, garderobe voor studenten, enz. Behalve het aantal in het bestaande paviljoen verpleegd wordende zieken kunnen hier dus nog 24 patiënten opgenomen worden. Onmiddellijk daar sluit zich vorder in N.0.--richting de eveneens geheel nieuw te bouwen chirurgische kliniek aan, welke uit beganegrond en tweo verdiepingen bestaat-, di© olk 40 bedden bevatten met do daarbij behoorend© ruimten, de bohandelings- en verbandkamors eu op het' Zuiden liggende baleens voor dagverblijf der patiënten. Op do eerste verdieping, aansluitend© aan het pathologisch laboratorium, de collegekamer. In het polikliniek-gebouw vindt men twe© gelijk ingerichte verdiepte-gen (begane grond on eerste verdieping), die aan de zuidzijde de college-kamers on onderzoek-kamertjes bevatten; aan de noordzijde de behandelingskamers met de daarmede verbonden wachtkamers voor vrouwen en voor mannen en weder tal van onderzoelkkamertjes. De ort-hopaedisebe kliniek geeft gelegenheid voor het opnemen van 24 patiënten. Op den beganen-grond zijn ontworpen d© polikliniek en d© verschillende werkplaatsen aan het eene eiinde, zooals smederij, schoenmakerswerkplaats, naaikamer, paskamer, enz.; aan het ander© eind© do behandelingskamers (polikliniek) mot bijruimten. Op de lo verdieping een ruim gymnastieklokaal^ oneratie-kamer met bijb©hoorendo ruimten, gipskamer, enz. On de 2e verdieping de kamers voor de verpleging der patiënten, weder met de daarbij be-kooTende ruiimten. N«a»t deze gebouwen ten dienste van het medisch hooger onderwijs zijn in het plan n.^-J opgenomen een dienstgebouw en een nieuw ketelhuis. Kliniek huid- en geslachtsziekten. Voorts znn B. en W. van meening. dat in oen inrichting van pcademisch onderwijs, gelijk het Wilhelmina-gasthuis zal zijn na uitvoering der onderhavige plannen, een kliniek voor huid- en geslachtsziekten op haar plaats i«, vooral om een ninig verband te kunnen legeren tusschen do gvnapcölorische kliniek en dio voor geslaobtszielrten. Vandaar dat zij het ooen terrein, dat overhuift na bot tot stond komen dezer verbouwing, wenschen te zien gereserveerd voot een nieuw on te richten kliniek voor lrrid- on gp»lachtsriol.-ten, die van 'de in het Binnengasthuis ovcrbliirende klinieken het eerst voor overplaatsing in aanmerking zal worden gebracht. Met de Oommissie van bijstond in het heb-eer der 7-oken van de Openbare Gezondheid en het Ziekenhuiswezen zijn zii van meen in o-, dat dit terrein in elk geval bestemd moet blijven voor de oprichting eener zoodanige kliniek De bedden Het getal bedden, dat na vojtooiïnsr van dit plan verkregen wordt. ?.?,] bedraden 1437. aldus verdeeld: Interne patiënten, Afd. A. (Onderwijs-klihiek) 116; idem idem Afd. B. 52: Chirurgische kliniek 120: Kliniek zenu, en krankzinnigen 185; Kliniek voor oogzieken 82; Obstetrie en Gynaecologie 285: Orthopaedie 24; Tweede Paviljoen 129; Besmettelijke afdeeling 444. Bovendien staan op dit oogenblik nog d© barakken A—F ter beschikking, die. plaats bieden voor ongeveer 160 patiënten. Dez© barakken kunnen dienst doen, totdat zij moeten worden afgebroken, hetzij omdat zij te oud geworden zijn of omdat het terrein, waarop zij gebouwd zijn, voor andore doeleinden moet worden gebruikt. Voorts bestaat het voornemen, barak 15. waarin thans eenige verpleegsters zijn gehtiiisvest, weder voor verpleging te. bestemmen, waardoor 40 bedden worden gewonnen. Het getal van 1437 patiënten overtreft hot maximum getal, dat op één dag in de laatstvorloopen vijf jaren verpleegd werd, gelijk blükt uit het volgende: 1920: 1304; 1921: Ï380: 1922: 1329; 1923: 1231; 1924: 1254. Uit het overzicht van het aantal bedden blijkt, dat in het Wilhelmina-gasthuis ds beschikking kan worden verkregen over een totaal, dat ongeveer ICO bedden moer is dan thans voor verplegingsdoeleinden daar aanwezig is. Daardoor zal het verlies aan bedden, dat zal ontstaan als gevolg der verbouwing van het Binnengasthuis — welk verlies geschat wordt op ten hoogste 100 bedden — kunnen wordon vergoed. Aan de hand der ervaring, die B. en W. in de laatste jaren hebben opgedaan, meenen zij als hun overtuiging t© mogen uitspreken, dat na de uitvoering der onderhavige plannen het aantal i bedden in de gemeente-ziekenhuizen voldoend© zal zijn voor de verpleging van alle daarvoor in aanmerking komende patiënten en er geen vrees behoeft te bestaan, dat de onderscheiden afdeelingen niet in staat zullen zijn, om te voldoen aan de eischen, die door alle groepen van zieken in dat 'opzicht kunnen worden gesteld. Do commissie 'heeft zich verstaan met d© hoogloeraren, wier laboratoria on klinieken bij de uitvoering dezer plannen betrokken zijn en allen hebben daarmede instemming betuigd, terwijl met enkel© bijzondere wenschen rekening zal kunnen wordon gehouden. Met de commissie zijn B. en W. van oordeel, dat de voorgestelde voorziening in de behoeften van het onderwijs zoo groote voordcelen biedt, dat de bezwaren, di© verbonden zijn aan het geven van klinisch onderwijs, voorloopig op twee ver uiteen liggende plaatsen — een der interne klinieken en een chirurgische kliniek, de klinieken voor zenuwziekten en voor huid- en geslachtsziekten, de kinderkliniek en die voor keel-, neus- en oorziekten zullen voorloopig in het Binnengasthuis blijven — hoewel di© bezwaren niet te onderschatten zijn, hij die voordcelen dienen te worden achtergesteld Een groot voordeel van dit plan is, dat het bij gedeelten zal kunnen worden uitgevoerd, zoodat de gewone gang van zaken geen stoornis zal ondervinden, terwijl voorts de kosten van uitvoering over d© vijf jaren, welke do commissie voor do uitvoering van haar voorstellen heeft gedacht, kunnen worden verdeeld. Adviezen B. en W. hebben deze plannen voorgelegd aan curatoren dor Universiteit, welk college zijn instemming er mod© heeft betuigd. Curatoren wijzen er op, dat door uitvoering daarvan niet alloen aan do noodzakelijkste verlangens van onderwijs en armenzorg voor de eerste jaren zal worden voldaan, doch tevens een belangrijke vermeerdering van het aantal ziekenhuisbedden vcor hesmottelijko zieken in permanente barakken zal worden verkregen, waardoor het bouwen van een afzonderlijk ziekenhuis voor deze patiënten Ikan worden voorkomen. Voorts hebben B. en W. ter voldoening aan art. 14 der Gezondheidswet gehoord de Gezondheidscommissie, dio verklaard© zich geheel met dezo voorstellen te kunnen vereenigen. Ook do commissie van bijstand in het beheer der zaken van do Openbare Gezondheid en van het Ziekenhuiswezen kan zich in het algemeen niet de plannen vereenigen, evenals de commissiën van bijstand in het beheer der flemeentefinanciën en der Publieke Werken. Verplaatsing gebouwen andere diensten. B. en W. meiben op, dat bij uitvoering dezer plannen de op het terrein van het Wilhelmina^ gasthuis, aan de Nicolaas B».tsstraat gelogen liulpwacht der Brandweer, atsinedo het aan de Tweede Constantijn Huygensstraat gelegen zittinglokaal van den Geneeskundigen en Gezondheidsdienst zullen moeten vervallen, althans voor dezo diensten elders ©on nieuw onderkomen moet worden gevonden. Voor de stichting van oen nieuw zittinglokaal zal moeten worden gerekend op een uitgave van ƒ 200.000 en voor een nieuwe hulpwacht op een bedrag van f 50.000, beide zonder de kosten van den grond, meubileering, stoffeering en inrichting. Het ligt in de bedoeling, het zittinglokaal grooter te mak©n dan het bestaande, ten einde daarin tevens onder te brengen de tandheelkundige verzorging van schoolkinderen, waarin vooralen behcort te worden en waarvoor anders een afzonderlijk gebouw zou moeten worden gesticht. Verbouwing Binnen- gasthuis. Aan hot slot van haar rapport wijdt de commissie haar aandacht aan de verbeteringen, welke in het Binnengasthuis zullen tot stand gebracht kunnen wordon, wanneer de bovengenoemde inrichtingen naar het Wiihelmina-gastlrais zullon zijn overgebracht. De kosten dier verbeteringen schat de commissie globaal op / 400.000. Wordt tot uitvoering daarvan overgegaan, dan komen op het terrein van het Binnengasthuis vrij het gebouw, waarin nu de hoogleeraren W. M. de Vries en J. Snapper hun laboratorium hebben, en bovendien do klinieken van prof. Lanz en van prof. Snapper. Het dan vrij gekomen gebouw van prof. W. M. d© Vries zal van dienst kunnen zijn voor het bijeen brengen van de lajboratoria van andere klinieken. De kliniek van prof. Lane zal voor eon deel door prof. Burger kunnen worden ingenomen; een ander deel zal vermoedelijk wel noodig zijn voor do uitbreiding van de Röntgenologie, die nu in een zeer beperkte ruimte weiden moet. Het gebouw, waaruit de kliniek van prof. Snapper verhuist, zal moeten worden ingericht voor do afdeeling van prof. Mendes da Costa, zoodat deze heter gehuisvest zal zijn. Ook zullen daar wachtkamers en laboratoria moeten komen en de gelegenheid voor salversan- en stralen behandeling noodzakelijk moeten worden uitgebreid. Bouwkost en De stichtingskosten van bovengenoemde gebouwen worden globaal geraamd op / 4.000.000 + ƒ 100.000 + f 35.000, alzoo op / 4.135.000. In dit bedrag zijn niot begrepen de kosten van meubelen, stoffeering en inrichting, evenmin di© van een nieuw zittinglokaal van den Geneeskundigen en Gezondheidsdienst en oen nieuwe hiilpwaeht van de Brandweer. Voorts zal later beschikbaar moeten worden gesteld een bedrag van naar schatting / 400.000, voor de verbouwing van hot Binnengasthuis, weïke eerst ter hand zal kunneu worden genomen, wanneer door overplaatsing van _ verschillende klinieken en laboratoria aldaar ruimte zal zijn verkrogen, in wolke schatting de kosten van meubelen, steffeering en inrichting niet zijn begTepen. Exploitatiekosten. B. en W. acthten het niet mogelijk een bepaalde uitspraak aangaande een stijging of daling der exploitatiekosten te doen. Aangezien hot aantal bedden na de verbouwing niet veel zal verschillen van het getal, dat het ziekenhuis thans telt, kan gereedelijk wordon aangenomen, dat-de kosten der exploitatie met do tegenwoordige niot veol zullen verschillen. Wel wijzen zij erop, dat de uitvoering der plannen de uitgaven voor het hooger onderwijs wellicht eenigeraiate zal doen stijgeu, doch zij meenen, dat doze kosten zullen moeten worden aanvaard, daar hpt hier geVlt verbetorbigen van het academisch onderwijs, welke onafwijsbaar zijn. B ij 1 a g o n. Hot rapport gaat vergezeld van een aantal bijlagen. --- Kerk en Politiek. Bij het Lagerhuis in Engeland is ©en wetsontwerp ingediend (amendement op de Muaioipal Corporations Act. van 18S2) teneinde he+ weer mogelijk te mnken, dat geestelijken zoowel van de staatskerk als van ander? kerken, verkiesbaar zijn tot leden ran gemeenteraden. In ele gra:'f schapsraden is zulks al sinds lang i-.loofd. --- Bioscoop-zerKlingsavond te Amsterdam. De Ned. Zendings Vereeniging zal morgenavond te 8 uur te Amsterdam in het Wijkgebonw Salem, Planc.iusstraat 69, een filmavond geven, waar verschillende films vau hot leven in Indië vertoond zullen worden en waarbij zendeling H. D. Woortman hoopt te spreken. Om ze^_ uur zullen deze films voor kinderen worden vertoond --- De „drooggelegde” Bijbtf. In de „Heraut" deelt prof. H. H. Kuyer onder meer mede: Men zal voor d© Amerikanen, in verband met do drooglegging, een nieuwen Bijbel uitgeven, die een af schaf fors-hijbel zal worden. Verschillende hoogleoraren aaa de bekend© Vale universiteit zijn, naar men "uit Amerika, meldt, al bozig mefc dez© verbeterde Bijbeluitgave. Natuurlijk zal men al die plaatsen, waar over de rradeelige gevolgen van den wijn gesproken wordt, zooak bijv. de dronkenschap van Noach, laten staan. Misschien drukt men ze zelfs met ecu vette letter.Maar al die teksteu, waar het wijngebruik onder Israël als een geoorloofde of goode gewoonte vermeld wordt, zullen worden terd". Een proeve, hoe dit geschieden zal, wordt ons reeds medegedeeld. Als do gescliiedschrijver in I Kron. 16: 3 verhaalt, dat Davkl bij heb opbrengen dar ark naar Jeruzalem aan een iegelijk onder Israël een bolle broods, een schoon stuk vleesch en een flesch wijn uitdeelde, dan is die flesch wijn de steei des aantoots voor da geheel-onthouders. In den ~drooggelegdein Bijbel" verdwijnt die flesch wjjn dan ook en mnalrt plaatst voor een rozijnenkoea. Schr. is benieuwd, of deze verbetering consequent zal worden 'toegepast, bijv. ook hij het wonderteeken door Christus te Kana gedaan, en we ook daar te lozen zullen krijgen, dat Christus het water in de vaten veranderde in vozij nenkoeken. --- Kerknieuws. Ned. Herv. Kerk. Beroepen. Te Scha** woude (toez.) J. Rooker, gep. Ind. pred. t« Den Haag. --- Mexico. In Mexico is tot patriarch gekozen d« Roomsch-Katholieke priester Perez. Amerikaansche Waden melden, dat hij een publicatie heoft uitgevaardigd, waarin staat, dat hij van plan is een midden-Amerikaansche katholieke kerk te stichten, los van Rome. Bij dit ondernemen schijnt hij zich voornamelijk op den arbeidersstand te verlaten. --- Tempel-avond te Amsterdam. Op Dinsdag 31 Maart des avonds 8 uur zal te Amsterdam in het voorloopig© gebouw van De Vrij-Religieuse Tempel, Valeriusplein 20, een intieme Tempel-avond worden gegeven met medewerking van eenige solisten. Als spreker treedt op do heer K. H. Noest Jr., leider vaa de Vrij-Religieuse Tempel. --- DE RICHTINGSSTRIJD IN DE V.S. In de Presbyteriaanscho kerk in Amerika i« do stormbal in top. In Mei namelijk van dit jaar vergadert de generaio synodo dezer kerk en zal wederom een der groote veldslagen tusschen de fundamentals (de orthodoxen) en dd liberals (de vrijzinnigen) worden uitgevochten, 't Teeken tet heftigen strijd is gegeven door een manifest, uitgevaardigd door eenige vooraanstaande leiders dor orthodoxie, mot name dr. Maitland Alexander, ds John F. Carscn, dr. A. Gordon Mac Lannan, dr. Walter A. Buchanan prof. dr. J. Grosham MacPen (Princeton) e.a. In dit manifest wwdt de orthodoxie door do geheele Ver. Staten van Amerika opgeroepen, om groote meetings te houden door het geheels land, het volk te wijzen op het hooge belang van een Bijbelsch Christendom, het te waarschuwen voor de vrijzinnigen, die zich richten tegen de inspiratie-leer van de Heilige Schrift, tegen de leer der godheid van Christus, zijn wonderen, zijn eenig zoenoffer, zijn opstanding en hemelvaart en zijn wederkomst, — en het uit te noodigen betrouwbare orthodoxe mamnea af te vaardigen naar do komende generale synode. Natuurlijk heeft dez© oproep geweldige bc. roering gewekt. Ook onder de orthodoxie zelf. Niet ieder daar is overtuigd dat bet heil gezocht moet worden in zulke raasse-meetings. Dr. Forbes van San Francisco, oen orthodox voorman in hefc Verre Westen, schrijft, dat hij hefc manifest niet noodzakelijk achtte, ethisch karakter ervan betwijfelde on do w-©tt:g--heid in kerkrechteüjken zin bestreed. Ongetwijfeld heeft dr. Forbes er verscheidenen met zich. Sterk is natuurlijk de reactie onder de vrijzinnigen. Onder hen was toch reeds sterke actie met 't oog op de komende synode. De twee vorige synoden immers namen beslissingen in orthodoxen geest, mot nam© ln het gevatdr. Fosdick te New Vork. En waren deze beslissingen strirt uitgevoerd, dan zou dr. Fosdick thans niet meer in functie zijn. Feit is echter, dat- de Presbyteriaansehe kerk te New Vork ra welke dr. Fosdick arbeidt, nog steeds van d» diensten van dezen prediker (die geen lid der Presbytoriaansche kerk is en ook weigert — op confessioneele gronden — om het te worden) gebruik maakt on ijverig actie voert om van de komende synode gedaan te krijgen, dat de dienst van dr. Fosdick als permanent prediker in bedoelde kerk door de synode worde bekrachtigd, 't Is er dus om te doen de beslissingen der twee vorig© synoden ongedaan te maken zoo mogelijk. En dit dringt de orthodoxie in de Presbyteriaansehe kerken begrijpelijkerwijs tot actie. Toch, zoo zegt de „Banner", dit alles toestemmende, moet gezegd dat de weg der massameeting abnormaal is on het gebruik van dien weg niet moet worden aangemoedigd. Do massa» meéting helpt wellicht wél voor een enkele verkiezing, doch 't probleem in de teak is daarmee niet opgelost. Veeleer krijgt men langs dezen weg sohijn-oplossingcn. --- Een inboorlingen-universiteit. Door do bemoeiingen van den Britschen gouverneur Guggisberg zal binnenkort te Achimota bij Accra aan de Goudkust in Afrika een universiteit voor inboorlingen ontstaan. Een zeer groot geldbedrag is bijeen, 't Bijzondere dor universiteit is, dat ze groeit uit het dingswerk. Do zendeling Fraser, tot dusver leider van een zendingscollege op Ceylon. wordt clan ook ~ leider" der universiteit. Onder de hoogleerareu is in do eerst© plaats te noemen dr. Aggrey, e?n goudkust-ncger, die ra Noord- Amerika gestudeerd hreft en op, de New Yorksche Oolumbia-Universiteit den doctorsgraad verwierf. Hij wordt geroemd als een man van krachtig willen en veelomvattend weten. Ook de vroegere zendeling van het Bromer-zendingsgeaiootsohap, prof. Diedrioh Wosterman-n, wordt als een der hoogleoraren genoemd; hij is een man van wien gezegd wordt dat hij 100 Afrikaansche talen verstaat. Verder telt het corps docenten verscheidene Europeeërs en zwarten. De universiteit zal behalve de zendings-pros>aganda ook de mogelijkheid voor de inlanders brengen om in technische beroepen, 't keopmansvak en andere vrije beroepen te worden bekwaamd; ook ambtenaren willen er worden gekweekt. De Engelsche regeering wenseht daarbij uitdrukkelijk dat de universiteit er zich niet op toeleggs „toevallig zwart geboren Europeeërs te kweeken, maar er op mikke om haar leerlingen aan hun land en volk trouw; te doen blijven. ---