Gemeenteraad. Zftting van Woensdag 11 __gi 1927, geopend des namiddags te twee uur. Voorzitter: de burgemeester, de heer W. DE VLUGT, --- VERWAARLOOZING VAN EEN PERCEEL. Advies van de Commissie, bedoeld hij art 39 der Bouwverordening, op het beroep van Th. Kraft. tegen de waarschuwing van B. en W., betreffende de verwaarloozing van bet onderhoud van perceel Haarlemmerweg B 387. De conclusie strekt, punt c van de waarschuwing niet te handhaven. Overeenkomstig de conclusie besloten. --- FORENSENBELASTING. Missive van B. en W. ten geleide van vier bezwaarschriften ex. art. 261 i der Gemeentewet (beroep op de Kroon en de Gedep. Staten van Noord- Holland inzake aanslagen in de Forensenbelasting). Goedgekeurd. --- EEN SCHENKING. Voordracht van B. en W. tot aanvaarding van de collectie Coleoptcra, door mevr. J. M. van der Hoop—De Monchy aangeboden. Alsvoren. --- STEMLOKALEN. Voordracht, van B. en W. tot wijziging van de Verordening, houdende aanwijzing van stemlokalen voor de Stemdistrtcten van den Kieskring I (gemeente Amsterdam) ter verkiezing van de leden van de Provinciale Staten van Noord- Holland en van de Kieskringen I, II en 111 tot verkiezing van leden van den Gemeenteraad. ■ Alsvoren. --- VAKONDERWIJSVERGOEDINGEN. Voordracht van B- en W. tot vaststelling van de vergoedingen aan besturen van bijzondere lagere scholen voor gegeven vakonderwijs gedurende de jaren 1923 en 1924. Alsvoren. --- EERVOL ONTSLAG. Voordracht van B. en W. om aan A. W. Geerling eervol ontslag te verleenen als leeraar in de geschiedenis en de Nederlandsche taal aan de Kweekschool voor onderwijzers en onderwijzeressen. Alsvoren. --- ONDERWIJZEND PERSONEEL. Voordrachten van B. en W. tot het verleenen van eervol ontslag aan en overplaatsing van onderwijzend personeel. Alsvoren. --- VERBETERINGEN ABATTOIR. Voordracht van B* en W. tot verhooging van het crediet, bij raadsbesluit, van 28 April 1926 toegestaan voor het aanbrengen van verschillende verbeteringen op het Abattoir. Alsvoren. --- GEEN BELASTINGVERHOOGING. f Voordracht van B. en W. tot vaststelling van den factor voor de heffing van de Inkomstenbelasting, dienstjaar 1927/28 en van de suppletoire begrooting no. i, dienst 1927. De heer BÓISSEVAIN (V. B.) meent dat zeker met groote bevreemding door de geheele burgerij is ontvangen de mededeeling, dat de bestaande factor niet behoefde te worden verhoogd. B. en W. hadden toch vorig jaar reeds gezegd dat de factor van 0.60 op 0.65 moest worden gebracht, de, raadsmeerderheid heeft dat toen niet gewild. Bij die gelegenheid heeft de weth. voor financiën gezegd dat, of de Raad hoog of laag sprong, hij daaraan voor gjaar 19_. in geen geval zou ontkomen. Toen dan ook de begrooting voor 1927 werd ingediend, was die opgemaakt op een factor van 0,70. Daarna is het voorstel-ROMMER c.s. aangenomen, dat ƒ6.546.000 uit het Reservefonds wilde putten. Gedeputeerde Staten hebben toen bezwaar gemaakt tegen het ruim 2 millioen méér putten uit het Reservefonds dan er in zat, maar wij hebben die begrooting destijds goedgekeurd, geheel vrij blijvend van den factor. Daarna is de comm. van bijstand voor de financiën aan het werk gegaan en de berichten over de vergaderingen dier commissie waren eenigszins sarcastisch gesteld,» er stond in: er is nog maar zooveel bezuinigd, dan weer ƒ 10.000 en dan weer een klein bedrag, kortom, die berichten gaven den indruk dat bét bezuinigingsprogram niet veel om het lijf had. Spreker wil eT nu op wijzen dat hij in de eerste vergadering dier commissie van bijstand gewezen heeft op het voorbeeld van Den Haag, waar- ijverig werd gestreefd, in overleg met de betrokken organen, wat op de begrooting kon worden bezuinigd, zooals bij de politie, bij de tram e.d.g. De wethouder heeft toen gezegd dat Amsterdam niet .met Den Haag was te. vergelijken. In de volgende verga _tring bracht spr. de punten naar voren, hier ook reeds bij het be.grootingsdebat ter sprake gebracht. Toen werd later bij meerderheid besloten dat die punten, door den Raad reeds afgehandeld, niet meer mochten worden behandeld. Spr. heeft er toen aanvankelijk aan gedacht zich aan de verdere beraadslagingeu der commissie te onttrekken, hij deed dit echter, in het belang van de stad, niet. Spr. w:il door dit, alles te vermelden, in het licht stellen dat de commissie, wier taak aldus werd beperkt tot, onderwerpen die buiten don Raad en de politiek stonden, niet veel kon bereiken; zulks ondanks de ruime opdracht, haar geschonken. Nu staan wij echter voor het heugelijke feit, dat, ondanks de sombere tonen die B. en W. reeds tweemalen lieten hooren, geei belastingverhooging noodig is en zulks ondanks tegenvallers en grootere uitgaven voer werkloosbeidsuitkeeringen e.d.g. ' Maar de burgerij dient nu te weten dat er ernstig naar behoort te worden gestreefd, dat er ook in 1928 geen belastingverhooging behoort te ome.n. Er zal dus steeds een zuinig beheer door de gemeente moeten worden gevoerd. De financiën van Amsterdam eischen zorg, aanhoudende zorg, dijzondere zorg. En nimmer zal de zorg van B. en W. zoo groot zijn als die voor de begrooting van 1923. Wij hebbeu bezuinigd op de begrooting 1927 wat bezuinigd kon worden, de uitkeeringen uit. de bedrijven zijn tot in het onmogelijke opgevoerd; wi] hebben een gaping van vier millioen met het teservefonds moeten overbruggen en als geen bijzondere*naatregele_t worden genomen, zal de burgerij in 1928 staan voor eene belangrijke belastingverhooging. Spreker beeft vorig jaar, achteraf, .B. en W. er een verwijt van gemaakt, dat zij den tijd tussohen Mei en September, uit bezuinigings oogpunt, ongebruikt hebben laten voorbijgaan. Thans zegt hij dit, vooraf. De burgerij moet dus niet te vroeg juichen, er is nog alle reden tot bezorgdheid en B. en W. zullen dienen te voldoen aan de uitspraak van de raadsmeerderheid, die, huns ondanks, geen belastingverhooging wilde. Om te bereiken dat i_t 1928 geen belastingverhooging noodzakelijk zal zijn, zal echter het college van B. en W. moeten worden doortrokken van een anderen geest. Dat moet de burgerij wel bedenken. De heer ABRAHAMS (V. D.) vindt, het gelijk blijven van den factor een verheugend feit. Ree* Is verleden jaar Mei stelden B. en W. verhooging voor: anders zouden we de verhooging, zoo zeiden zij. in Mei 1927 krijgen. B. en W. hebben zich dds vergist; de Raad kreeg gelijk. De heer Bóissevain beklaagt, zich nu, dat de Comm. van Bijstand de „groote" of politieke bezuinigingen niet heeft geëntameerd; maar anders was niet te verwachten, de Commissie kon niet weer over de verworpen of ingetrokken parade-voorstellen van den heer Bóissevain gaan discussieeren. Dat kon geen zin hebben gehad. En nu wij een gunstig resultaat, hebben bereikt komt alweer de heer Bóissevain, het. is niet Wal rave Bóissevain, doch Cassandra Bóissevain, om te zeggen: pas op, en om een zeer somberen toon te doen weerklinken Het was of men wethouder Wibaut hoorde, in het voorjaar van 1926. En vervuld van den geest van den heer Cassandra Bóissevain, had deze in 1926 voor de verhooging van den factor . van 0.60 of 0.65 moeten stemmen. Nu zegt deze, dat de toestand van de Amsterdamsche financiën bijzondere zorg baart . He heer'BÓISSEVAIN: Er zijn toch vier millioen uit het Reservefonds noodig geweest! De heer ABRAHAMS: Dat staat nog geenszins vast, zooals de heer Bóissevain uit de beraadslagingen van de Comm. van bijstand kan weten. Ket badhuizen-bedrag is voor een groot deel ook nog in het Reservefonds en toch zijn ér geregeld badhuizen gebouwd. Spreker betreurt het, dat B. en W. herhaaldelijk zoon somberen toon doen hooren en daarmee de burgerij hebben verontrust, doch hij verheugt zich over het resultaat, dat ei geen belastingverhooging zal worden ingevoerd. Maar spr. gelooft, dat het verhaal van den heer Bóissevain over den slechten financieelen toestand van Amsterdam, met geen andere bedoeling is uitgesproken dan voor de publieke tribune. De heer WIERDELS (R.-K.) ontkent, dat het vporstel-Romme c.s. hierop neerkwam méér uit het Reservefonds te halen dan er in zat. Tegenover den heer Bóissevain zegt hij, dat de Comm. v. bijstand voor de financiën belangrijk werk heeft gedaan en niet verder ging, toch bleek dat dat niet meer noodig, en het doel wordt bereikt. Komende tot de voordracht, zegt spr., dat in de toelichting terecht staat, dat van November tot, Mei het aspect van den financiëelen toestand zich zeer kon wijzigen, dat heeft ook de Raadsmeerderheid gedaoht, toen zij het voorstel-Romme aanvaardde. Het was dus geenszins zoo, dat dit voorstel méér wilde halen uit het Reservefonds dan er in zat, want dat kon men toen nog niet weten. De heer OPHORST (C. H.) herinnert er eveneens aan, dat de Comm. van bijstand voor de financiën besloot, om geen groote en politieke onderwerpen aan te roeren, zijnde die enkel bestemd voor den Raad. Doch na dit besluit was het aan de Commissie onmogelijk, groote dingen tot stand te brengen. En toen er een groote zaak aan de orde werd gesteld, besloot de meerderheid der Comm. die uit te stellen. Alles wat nu wreer over deze zaak gezegd is, zou z. i. niet zijn besproken, als de 21ste Mei niet in aantocht was. Dat wij zeer bedachtzaam moeten zijn voor het belastingjaar 1928, spreekt van zelf. Dit behoefde zelfs niet afzonderlijk te worden gereleveerd. De heer BAAS (A.R.) acht het geen geschikt moment, thans een groot financieel debat te heropenen. Hij verheugt zich erover, dat wij geen belastingverhooging krijgen alsook dat de Raadsmoerderbeid zich vroeger niet heeft laten leiden of misleiden door de soc.-democratische woordvoerders, die betoogden dat, als wij in 1926 de belasting n i e t op 0,65 brachten, in 1927 de verhooging véél grooter zou zijn. Dat is gelukkig niet uitgekomen en de factor blijft nu op 0.60. Spr. citeert uit de voordracht „Door het op de begrooting uittrekken van het bedrag van ƒ 23.8*0.000 als opbrengst der Inkomstenbelasting werd niet gepraejudicieerd omtrent de hoogte van den factor." Spr. ontkent de juistheid van deze zinsnede. Er wordt altijd gepraejudicieerd als een bedrag geraamd wordt. Er is, vervolgt spr., gesproken over den arbeid van de Comm. v, financiën, maar het gaat niet aan die af te meten, enkel naar het resultaat. Want het is, zooals de heer Wierdels zei: dat er verschillende belangrijke zaken „niet zijn doorgesproken", o.a. de ineenschakeling van P.W. en de Woningdienst, omdat men zei, dat over enkele maanden daaromtrent, voorstellen zouden komen. Alvorens het debat werd voortgezet, ging de Raad nu over tot het doen van --- BENOEMINGEN. De Raad benoemde: tot leerares in de klassieke talen aan het Lyceum voor Meisjes, mej. dr. H. G. W. Boer, leerares aan het Gymnasium te Doetkrchem; tot leerares in de Engelsche taal en letterkunde aan de H.B.S. v. Meisjes mevr. dra. A. C. Comello—Arps te Hilversum; tot onderwijzeres in de handwerken aan de Andries de Witfschool mej. J. H. Huisman, onderw. in de handwerken; tot onderwijzer aan de openbare school no. 5 voor buitengewoon onderwijs I. Duitscher, onderwijzer aan de Goudsbloemschool; tot onderwijzer aan a* Le Maireschool H. J. M. Bouwens, onderwijzer; tot onderwijzeres aan de Le Maireschool mej. M. E. de Boer, onderw. alhier; tot id. aan de Noorderschool mej. S. Conneman, te Hilversum. --- Wethouder Wibaut antwoordt. Wethouder WIBATJT wijst er op dat ook uit het gesprokene door den heer Baas is gebleken dat er misverstand bestaat, inzake het vaststellen van den factor. En het is de laatste tijden reeds vier malen gebeurd dat bij de behandeling der begrooting een hoogere factor werd geraamd dan die geworden is. Dat was ook n u het geval en een ander karakter dan vorige jaren had het noemen van den factor in de ontwerp-begrooting-1927 niet. De kohieren van 1926—1927 zijn nu belangrijk meegevallen, zeker, men kan zeggen dat B. en W. zich in dit opzicht hebben vergist, maar het zou eene ongeoorloofde financiëele politiek zijn geweest om anders te ramen dan naar de gegevens, die te„ dienste -Htsan.- Doch wie de stukken heeft gelezen, heeft daaruit kunnen zien, dat- ook B. en W. verklaarden zich zeer te zullen verheugen, als de financiëele uitkomsten hun in het ongelijk zouden stellen. Zeker, B. en W. hebben in 1926 voorgesteld den factor te verhoogen op 0,65; zij hebben toen gezegd dat voor 1926 dia verhooging nog niet noodig was maar zij meenden dat, nam men die verhooging niet aan, In 1927 het 0,70 zou moeten worden. In 1925—1926 was een belangrijke daling in de belastinginkomens en daarmee moest rekening worden gehouden. Wat de arbeid van de Comm. v. Bijstand voor de financiën betreft, B. en W. hebben daarover geen berichten verspreid, noch ironisch, noch nietironisch. De Commissie heeft, ongeveer .ƒ 100.000 bezuinigd, méér was moeilijk te verwachten. Maar hadden B. en W. nu mededeeling moeten doen van hetgeen in de Commissie is behandeld en , van de voorstellen, die zij niet heeft willen doen? Er is ook gesproken over het betalen van de j grondleeningsaflossingen uit ..Buitengewoon", och, komen die tijden, komen die plagen, doch B. en W. moeten in dit opzicht afwachten. Nu \ heeft de heer Boissevain gezegd, dat het iu 1928 er anders zal uitzien als er geen andere geest komt in het College van B. en W. en in den 1 Raad. Dat doelt op de a.s. verkiezingen, daar zullen B. en W. niet over spreken, doch dit 1 staat vast, dat ook het volgende college van B. en W. een begrooting zal moeten ontwerpen en zal trachten, die zoo laag mogelijk te honden. En als voor de noodzakelijk erkende uitgaven de inkomsten niet voldoende zijn, zal daaruit de consequentie moeten worden getrokken. De heer Boissevain heeft gezegd, dat, als er geen bijzondere maatregelen worden genomen, 1928 eea belangrijke belastingverhooging zal brengen. Deze bracht dit speciaal onder de aandacht van de burgerij, doch spreker wil aan de burgere d i t zeggen: Let niet enkel op de belasting, maar ook op de mate van voorzieningen, in Amsterdam getroffen voor hen, die deze noodig hebben. Het verheugt B. en W., dat financiëele meeva* Iers het mogelijk maken, den factor op 0.60 tt handhaven, doch moeten wij nu twisten of deze uitkomsten zijn verkregen door de begrootlngsdiseussie? Spr. meent van niet. Laten wij ons verheugen over het feit, dat belastingverhooging voor 1927/1928 niet noodig is gebleken. Het. debat wordt nu gesloten en de vermenigvuldigingsfactor van 0.60 gehandhaafd. --- ONGEVALLENHULP IJ-OVERKANT. Prae-advies van B. en W. op de adressen van II» Kalshoven en W. F. Blaauw, namens de Plaatselijke Federaties van Bouwvakarbeiders, Metaalbewerkers en Personeel in Openbaren Dienst te Amsterdam, houdende verzoek maatregelen te nemen tot verbetering van de voorziening in geneeskundige hulp voor de noordzijde van het IJ. De conclusie strekt tot afwijzende beschikking. De heer KLAAS DE VRIES (V.D.) wijst er op dat aan de noordzijde van het IJ heel wat ongelukken gebeuren, er werken veel arbeiders en meer dan eers is gebleken dat de ongevallenhulp daar onvoldoende is. Dit stadsdeel wordt in dit opzicht misdeeld. B. en W. meenen dat de tijd voor deze voorziening nog niet gekomen is, hij vraagt wanneer zij denken dat dit wèl het gev3l zal zijn. Dc 'heer DOORNBUSCH (CP.) is van oordeel dat reeds eer aan het in dit adres vervat verzoek had moeten worden voldaan. Reeds eenige malen heeft hij dc noodzakelijkheid bepleit van het stichten van een klein ziekenhuis aan den U-overkant, en dit adres toont z. .i. duidelijk aan, dat afdoende, voorziening in dat stadsdeel noodzakelijk is. Spreker zal daarom ee-1 voorstel doen. hij hoopt dat B. en W. dit in handen zullen willen nerrien, voor het daar op uitbrengen van praeadvies. Mevrouw VAN ZELM—V. D. BERG (CP.) i» ven meening dat het adres eene zaak behandelt, die reeds zou moeten zijn afgedaan. Er werken aan dc Noordzijde van het IJ vele arbeiders en wat door deze belangrijke organisaties wordt gevraagd, is niet onbillijk. DE VOORZITTER deelt mede dat door den heer Doornbusch het volgende voorstel is ingediend: „Ondergeteekende stelt den Raad voor te besluiten, benoorden het IJ een ziekenhuis te bouwen." Dc heer W. POLAK (S.D.) vraagt het woord. Dc heer WIJNKOOP. Dc onder-wethouder! (Gelach.) Dc heer W. POLAK. Maak je niet ongerust, ik wil géén wethouder worden I (Hilaritei t.) Naar sprekers meening is er geen directe urgentie voorde inwilliging van het verzoek. In dc toekomst zal er eeh stationneerende ambulanceauto moeten komen, doch directe urgentie is et niet en B. en W. zullen ongetwijfeld antwoorden, dat zij deze zaak in ernstige overweging houden. Het voorstel-Doornbusch acht hij niet aannemelijk. Wethouder VOS zegt, dat het enkel gaat om dc ongevallen, niet om dc ziekte-gevallen. In 1926 waren er 77 ongevallen aan den IJ-overkant, waarvan 23 in fabrieken, ongevallen *Ü* behandeld werden door dc fabrieksartsen. Aa» den overkant van het IJ is voorde resteerend* 54 ongevallen zoo goed gezorgd als aan dc ze zijde van het IJ. Dc hulp van dc ziekenauto i* in den regel in 15 a 16 minuten ter plaatse. Hief wordt, ook uit financieele overwegingen, met. een gecentraJiseerden dienst voorde opneming vs» zieken gewerkt- Maar op den post van dc noordzijde van het IJ, aan den Tolhuisweg, zijn bet Rrootste deel van den dag een arts en een verpleger aanwezig. Indien de U-overkant zich uitbreidt *ot «en groote stad, zullen er doeltreffende maatregelen worden genomen. Dat een ziekenhuis daar noodig zou zijn, ziet BPr. niet in, het adres gaat om het vervoer van ongevallen. Als de omvang van dat stadsdeel zoo Poot zou worden, dat om financiëele overwegingen daar een ziekenhuis moet worden gevestigd, 'uilen daaromtrent voorstellen aan don Raad borden gedaan. Ka re- en dupliek, waarbij wethouder VOS ver- Paart geen prae-advies over het voorstel-Doorn busch te kunnen uitbrengen, worden de debatten .*»er het adres inzake de, „ongevallenhulp aan den Y-overkant", gesloten. Het voorstel-DOORNBUSCH wordt verworpen "iet 26 tegen 4 stemmen, en de conclusie van "et prae-advies om afwijzend op het, adres te beschikken, aangenomen met 24 tegen 5 stemmen. --- DE FILM: „MOEDER”. Mi-sive van het raadslid Wijnkoop, houdende verzoek, den Burgemeester eenige vragen te mogen stellen, betreffende het verbieden van de vertoonin? der film Moeder. De VOORZITTER wenscht op te merken dat de burgemeester niet interpellabel is ten opzichte van hetgeen hij doet met betrekking tot de uitvoering . 138 der Gemeentewet. Hij moet daarom bezwaar maken tegen beantwoording der gestelde vragen en zou daarom den heer Wijnkoop wllen verzoeken, zijne interpellatie-aanvrage in te trekken, of anders zou hij den Raad willen vragen, de interpellatie niet toe te staan. De heer WIJNKOOP (C. P.) zegt dat althans de eerste vTaag, of de vertooning van de film „Moeder" te Amsterdam verboden is. wèl kan worden beantwoord: de tweede vraag wil hij, zoo noodig, wel veranderen. Maar zijne interpellatie wenscht spr te handhaven. De VOORZITTER antwoordt dal toestaan van interpellatie, beteekent. den burgemeester ter verantwoording roepen over datgene, waarvoor hij geen verantwoording schuldig is- De heer BOEKMAN (S.D.) is van oordeel, dat log altijd een betwist punt is, of de burge- meester interpellabel is omtrent de uitvoering van art. 188 der Gemeentewet. De stelligheid waarmede de burgemeester zegt, ten deze niet interpellabel te zijn, acht spr. onjuist. Wat spr. betreft, zou hij nu willen stemmen vóór het verzoek van den heer Wijnkoop, al wenscht hij daarmee niet te hebben verklaard, dat deze zaak zóó urgent is. De heer ABRAHAMS (V.D.) is het met het gesprokene van den heer Boekman eens. Hij wil eveneens den heer Wijnkoop in de gelegenheid stellen, toe te lichten wat deze heeft bedoeld. De VOORZITTER zegt dat hij 'de lijn ra i e t ombuigt, want dat bij menschenhougenis geen interpellatie is toegestaan op grond van handelingen van uitvoering van Art. 188 Gemeentewet. ■ Het verzoek van don heer WIJNKOOP, daarna in stemming gebracht, wordt verworpen met 19 tegen 13 stemmen, de soc.-dem. wethouders hebben tegen gestemd. De Raad ging daarna over lot behandeling van de --- DE JODEN TE ROME. IV. (Slot.) Vernedering en eerherstel. Bijzonder zwaar hadden de Joden het in de Eeuwige Stad gedurende het Cameval te verantwoorden, ieder jaar opnieuw. Gemaskerd mochten zij niet gaan, zoomin als dit aan publieke vrouwen geoorloofd was. Dat wil dus zegjren, dat zij zich niet onder de feestvierende menigte mochten mengen, want dit ongemaskerd te doen stond gelijk met het oploopen van een pak slaag in het gunstigste geval. Werd een jood of een lichtckooi gemaskerd onder het publiek ontdekt, dan werd de schuldige terstond ten bloede toe in het openbaar gegeeseld en verbeurde een daalder boete. Voor het toedienen Y3,11 deze lijfstraf moest gedurende heel het carneval een beul postvatten bij de Piazza di Spagna, op een klein schavotje op den hoek van de straat, die nog heden de Via del Cavalletto heet- Op de dagen, waarop de vermakelijkheden haar toppunt bereikten, vond de tuchtiging plaats langs den Corso, de hoofdstraat zelf en wel vlak voordat de fameuze wedrennen zouden beginnen. Het joelende volk keek zich de oogeïn uit en aristocratische dames en heeren plachten hun karossen te doen stilhouden om van het schouwspel vooral niets te missen. Bij den wedloop zelf waren de Joden te Rome eveneens betrokken en dat wel op de voor hen meest vernederende wijze. De „Corso", waaraan de straat haar naam ontleent, bestood zooals men weet in een wedren van halfwilde paarden, de z.g. ,,barbari", die op vastenavond en op de zeven dagen daaraan voorafgaande, kleurig versierd maar ongezadeld, van de Porta del Popoio naar de Piazza Venezia werden gejaagd. Aan het uiteinde van de lange rechts straat werden zij dan voor een breed uitgespannen laken opgevangen. De razende ren der door het wild geschreeuw van de toeschouwers ,,aangemoedigde'' dieren was het summum van het echt ltorneinsche jolijt, zooals het nog door Goethe wordt beschreven. De vermaardheid van Derby en Longchamps is maar bleek vergeleken bij die, welke de „corso dei barbari" heeft genoten. Minder bekend echter is het, dat aan die wedstrijden nog een „race" voorafging, namelijk een van oude joden. Acht van die ongelukkigen moeeten er ieder jaar door de gemeente zelf worden aangewezen en zij hadden den afstand van circa twee km blootshoofds en barreroeta met naakte borst af te leggen onder het gefruit en kabaal van het delireerende volk, dat spottend wedd_nsohappen sloot en smeet met alles wat „verwerpelijk" was. Een spitsroedenloop moet een zachtaardige beproeving geweest zijn vergeleken bij dit volksvermaak! Om bet extra aantr.kkelijk te maken, dwong men dc joden om zich eerst den buik goed zat te eten. Als eender deelnemers in vertwijfeling ter zijde trachtte uit te wijken, werd hij door slagen en piekstootcn der soldaten weder in het rechte spoor gebracht. Het was in 1466 dat dc wedloop der joden voor het eerst plaats vond; althans hij wordt in dc annalen niet vroeger vermeld en schijnt in genoemd jaar een nieuw potsig element geweest te zijn. Denkelijk hebben toen dc joden zich vrijwillig beschikbaar gesteld, om den uitgeloofden prijs te winnen. Deze bestond in drie el laken. Aan wiens vindingrijkheid het schouwspel te danken was, weten wij niet, maar het viel in den smaak en werd in 1467 herhaald. Dat men na dc stichting van het Ghetto (in 1555) niet naliet er een schadelijken regel van te maken, spreekt van zelf. Voorde joden was het een opluchting als wegens den dood van een paus het rouwbedrijf meebracht, dat dc carnevalsfeesten niet doorgingen. Het aanwijzen van dc acht slachtoffers werd in 1668 afkoopbaar gesteld tegen een bedrag van 1000 + 30 goudguldens. Die laatste dertig werden extra toegevoegd, om eraan te herinneren, dat Christus voor dertig zilverlingen door Judas Iskarioth aan dc Joden werd overgeleverd. In plaats van dc verplichting om aan dc wedrennen deel te nemen kwam voorts een andere, namelijk deze: dc uit te loven prijzen, dc „palii" te bekostigen, bestaande in acht stukken brokaat of fluweel. Verder was dc joodsche gemeente gehouden voor haar rekening elk jaar dc tribunes op te slaan bestemd voor den gouverneur van Rome met zijn gevolg en voorde scheidsrechters. Deze verplichtingen geraakten in den tijd der Omwenteling in onbruik, doch werden in 1815 „in eere hersteld", om eerst in 1847 te worden afgeschaft. Maar nog bij andere publieke vermakelijkheden waren de Joden betrokken. Als in de latere Middeleeuwen op de Piazza Navona of op den Campo dei Fiori volksfeesten werden gegeven, stonden er gewoonlijk ook komische ridderspelen op het programma. De joden werden daarbij gebruikt als tij^ dieren. Ook wedloopen van joden, al dan niet „onder den man", al dan niet gecostumeerd, worden meermalen in de oude bronnen vermeld. In 1499 ging paus Alexander VI speciaal naar zulk een wedren kijken, die te zijnen pleziere vlak voor Castel Sant'Angelo eindigde. In de 16de eetiw werden ook op den heuvel Testaccio Israëlieten voor openbare vermakelijkheden misbruikt; maar naarmate de carnavalsfeesten zich ontwikkelden werd de Corso h_t meest gewaardeerde tooneel van hun „komische" prestaties. Dan was er nog een vernedering, die geregeld wederkeerde. Op den eersten Zaterdag van het Carneval (dus óp een Sabbathdag) waren de Joden te Rome gehouden een deputatie uit hun midden met den opperrabbijn aan het hoofd naar het Kapitool af te vaardigen, om daar den conservatoren (zooveel als burgemeesters) eer te bewijzen. Dit moest knielend gebeuren met diepe neerbuigingen, waarna de rabbijn, na toestemming te hebben verkregen, een onderdanige toespraak moest houden, waarop dan door den eersten conservator zeer uit de hoogte werd geantwoord. Het ceremonieel van deze plechtigheid was nauwkeurig geregeld. Op hun weg naar en van het Kapitool werd de deputatie door het toegestroomde volk steeds uitgejouwd en lastig gevallen. Ook dat hoorde bij het ceremonieel. Den Maandag volgende op deze receptie begaven de Magistraten der stad op hun beurt zich in optocht naar het pauselijk paleis o__ den H. Vader te huldigen. De statige ruiterstoet van waardigheidsbekleders, die ieder van zijn dienaren en pages waren vergezeld, werd steeds voorafgegaan door een groep Israèlietische notabelen te voet, wat alweer voor de volksmenigte aanleiding was om van hun afkeer voor het verworpen volk luidruchtig blijk te geven. Ook van deze slaafsche verplichting werden de joden in 1668 door Clemens IX vrijgesteld. De smadelijke gang naar het Kapitool bleef echter gehandhaafd tot de groote revolutie toe. Deze bracht evenwel niet meer dan een intermezzo van joodsche emancipatie :In lsiis zien wij de huldiging met haar ceremonieel van onderworpenheid weer ingesteld en zelfs verdubbeld, daar het eerbetoon van toen af eerst aan de Conservatoren en daarna aan den Senator Urbis verschuldigd was. In 1827 kwam er in zoover verbetering, dat werd toegestaan twee verschillende deputaties te zenden: een naar elk der beide burgerlijke overheden. In 1847 werd dan de geheele huldiging door Pius IX afgeschaft. Deze paus, veel liberaler dan men meestal denkt, maakte in het volgend jaar ook een einde aan de predicaties, welke de Joden op gezette tijden gedwongen waren aan te hooren. Reeds in de Middeleeuwen was er te Rome een eigenaardige evangelisatie onder de Joden gevoerd, die het karakter droeg van .openbare disputen tusschen oen kerkelijk theoloog en een Hebreeuwsch schriftgeleerde. Dat waren echte tournooi .n van welsprekendheid en van vernuftige bewijsvoering. Vaak genoeg kw^ro -het voor, dat een jong geleerde, die van zijn kennis blijk wilde geven en vertrouwde op de kracht van zijn argumenten, een formeele uitdaging lanceerde. De toenmalige zeden brachten mee, dat aan zulk een uittarting gehoor werd gegeven, want als er geen tegenstander opkwam, dan gaf de christenleeraftr toch zijn toespraak ten beste en behield zegevierend het veld. Nu hebben do Israëlieten de eeuwen door steeds den moed hunner overtuiging geliad en in het bijzonder dien der godsdienstige overtuiging. Steeds er dus minstens één rabbijn bereid om den toegeworpen handschoen op te nemen en het aanwezige publiek volgde met minstens zoo groote spanning het debat als het nu in de phases van een sportwedstrijd meeleeft. De Inquisitie echter ontnam aan de Joden het woord. Het was in haren geest, dat de prediking als overredingsmiddel en als -getuigenis der Waarheid werd omgezet in een dwangmiddel tot bekeering. Het voorschrift, dat de Joden geregeld een sermoen' moesten aanhooren, werd gegeven in .1584 door Gregórius XIII bij de bul „Sancta Mater Ecclesia". ledere week waren de Joden gehouden zich onder het Woord te bevinden. Reeds één jaar latei-* bracht de in al zijn gestrengheid toch billijke Sixtus V voor iederen Israëliet die verplichting terug tot driemaal per jaar, en daar bleef het voorloopig bij. De prediking vond plaats in de kerk der Santissima Trinita dei Pellegrini en lateiin die van Santa Sabina. Aanvankelijk moest minstens een derde der gemeente daarbij tegenwoordig zijn. Sixtus bracht het voorgeschreven aantal terug tot 300 mannen en 200 vrouwen, en de Joodsche reiziger Abraham Levi, die Rome in 1734 bezocht, vond dit getal nog onveranderd. Tusschen 1814 en 1848 (het jaar der afschaffing) moest het, gehoor telkens uit 100 mannen en 50 vrouwen bestaan. De prediking heeft, nooit een enkele bekeering teweeggebracht. Daar de aanwezigheid van het Joodsche auditorium den tempel verontreinigde, werd het Heilig Sacrament vooraf daaruit weggenomen. Ook werd het crucifix boven het altaar, evenals dat in de Lijdensweek het geval is, omhuld, opdat de Jodeu den Gekrtiiston niet in stilde zouden bespotten. Gedurende heel het sermoen moesten de aanwezigen aandachtig toeluisteren. Wie indommelde, gaapte, fluisterde of zich wat onrustig bewoog, kreeg van een der opzettelijk daartoe aanwezige bewakers een gevoeligen tik met een stok. In het stedelijk archief worden nog de lange presentielijsten bewaard, waarop de Joden bij het betreden der kerk hun naam moesten teekeneu- Want d» controle was gestreng. Niemand die voor een bepaalden dag aan de beurt was, mocht zich onttrekken. Op dit „misdrijf" was een boete gesteld van een daalder eerst, later van 25 stuivers. Een heele organisatie ook was noodig om er voor te zorgen, dat ieder zijn beurt ook geregeld kreeg. Behalve de vastaangestelde prediker, meestal een Dominicaner of Franciscaner monnik, waren er twee ambtenaren, die de lijsten moesten bijhouden en verder do predieaties moesten regelen. Zooveel heeft men door het voorgaande reeds van den geest van den betrokken tijd begrepen, dat het geen lezer zal verwonderen te vernemen, dat de salarissen zoowel van den prediker als van de beide toeziende ambtenaren door de joodsche gemeente zelf moesten worden bekostigd. Bij de predicatie mochten geen christenen aanwezig zijn, om tumult te vermijden. De belastingen te Rome waren in de 17de en 18de eeuw veel hooger voor de Jodeu dan voor de andere inwoners, daar zij allerlei bijzondere lasten hadden te dragen. Drukkend waren die geen van alle op zich zelf, maar tezamen vormden ze een aanzienlijk bedrag. De Israèlietische gemeente had o.a. onderhoud en personeel der beide gebouwen to betalen, waar mannen en vrouwen, die zich tot hefc Curistendóm bekeerden, werden gehuisvest. Meestal kwamen die bekeerlingen van elders, omdat zij te Rome bij hun doop honderd rijksdaalders handgeld ontvingen en verder door de geestelijkheid werden voortgcholpen. Het 'onderhoud en de bewaking van de poorten van het Ghetto kwamen ook vo.r rekening der Joden zelf, alsook — wat billijker was — het onderhoud der straten' binnen dc afgesloten stadswijk. Bevreemdend is de bepaling, volgens welke de haven aan den Tibermottd geheel of grootendeels op kosten der Israèlietische gemeente in orde werd gehouden. Behalve een driejaarlijksche „twintigste penning" en de reeds bovengenoemde geldelijke en stoffelijke bijdragen hij gelegenheid van ieder carneval, waren er nog meer verplichtingen, zoodat een bekwa.m geschiedkundige als Rodocanachi de gewoae jaarlijksche _asten, die op de gemeente drukten, voor het jaar 1702 op 5000 rijksdaalders heeft kunnen schatten. De Joden te Rome waren in dezen tijd reeds zoo verarmd, dat voor onderstand der armen in de gemeente jaarlijks niet minder dan 8000 a 9000 rijksdaalders moest worden uitgegeven. Het belastbaar kapitaal bedroeg in het genoemde jaar nog rond 175,000 rijksdaalders. Het loopt dan echter, mede door de hooge belastingen, die steeds zwa_rder gaan wegen, ««eller en sneller terug. De economische wfflerstand is gebroken. Reeds in 1730 is het kapitaal gezonke» tot beneden de 100,000 rijksdaalders. Nog vijftig jaar later en wij vinden het versmolten tot slechts de helft van dit bedrag. -n 1724 telde volgens de mededeeling van Abraham Levi de joodsche gemeente Rome nog ongeveer .3000 zielen. De tijd der Revolutie bracht aan de Jofl-0 wel geen grootere welvaart, maa ■ tenminsvde sociale emancipatie 'krachtens het beginsel van vrijheid, gelijkheid en broederschap. Nauwelijks echter was het. pan. elijj. gezag te Rome veder hersteld, of bij decreet van 12 April isu werden zij wede-" streng binnen het Ghetto gesloten en vier maanden later werd zelfs het tribunaal dor Inquisitie weder hersteld. De joodsche studenten werden smadelijk van de Universiteit gejaagd, de vernederende schatting oOde carnavalspret te verhoogen zag n""1 (als gezegd) weder ingevoerd. Ook het verplichte eerbetoon der rabbijnen aan de st*-'-'3' regeerders werd weder, gewoonte. De win' kels van Joden buiten het Ghetto moeste-1 als in de dagen van Paulus IV gesloten e° verkocht worden. Velen verlieten toen R' om in de steden van Noord-Italie epll menschwaard]ger bestaan te vinden. De revolutie van 1830 ontsloot wel wede'" om het Ghetto, maar het, waren eerst "e horvormingen, van Pius IX en de gebeur**' nissen van 1848, die voor de Joden een °e' gin der burgerlijke vrijheid brachten. Pc" 17den April van dat merkwaardige jaar v* het de bevolking van Rome zelf, die ee^ aanvang maakte met het afbreken van de gehnten muur, die toen drie eeuwen "?£ stond. De paus, die in 1850,' na zijn verd™ ving, in de Eeuwige Stad terugkeer-»*» scheen echter een ander dan die in 1846 f illusies den H. Stoel besteeg en de volle

\ gers volgde eerst in 1870 toen Rom<» .?_ hoofdstad werd van hefc koninkrijk -*'""'1 -j Terstond werd toen de bekende liber£-- Emanuel Alatri in den Gemeenteraad ,-r.6^ zen. Vele jaren achtereen was* in het eel7l. kwartaal van onze eigen eeuw het stads-0 stuur van Rome toevertrouwd aan e joodsch burgemeester: Ernesto Nathan- De joodsche gemeente te Rome is e^eZ, woordig bloeiend en zij ontwikkelt c,e. groote bedrijvigheid, niet alleen op ,ïiaj,j. rieel gebied, maar ook b.v. op dat der l 1 lanthropie. In 1904 kwam de nieuwe "^n mentale synagoge gereed, welke drie w'f^o*r0*r voor haar inwijding door koning po_. Emanuel 111 plechtig met een veelzegg®, bezoek werd vereerd. Van de tijden smaad en vernedering zijn alleen de be neringen over. M. G. E»*-'*'9" --- NOG MEER ERFPACHT. Voordrachten van B. en W. tot uitgifte in voortdurende erfpacht van een terrein aan den Mr. P. N. Arntzeniusweg en de Linnaeuskade aan de naaml. venn. Bouw- en Handel Maatschappij Merditt; van een terrein aan de Apollolaan en het Willem Witsenplantsoen aan J. F. 3. Eyrohd; van een terrein aan de Pythagorasstraat aan de naaml. venn. Bouw- er. Handel Maatschappij Wiedonk; van een terrein aan de Van Bossestraat aan de naaml. venn. Bouw- en Handelmaatschappij Wilson IV; van een terrein aan den mr. P. N. Arntzeniusweg aan de naaml. venn. Bouw- en Exploitatie Maatschappij Meerbouw: van een "terrein aan de Hofmeyrstraat aan de naaml. venn. Bouwmaatschappij Jona; van een terrein aan de Pythagorasstraat aan de naaml. venn. Bouw* en Exploitatie Maatschappij Meerbouw II; van een terrein aan de Meeuwenlaan en de Hamerstraat aan A. A. Klein; en tot verhuring van een terrein aan den Ade laarsweg aan de Buurtvereeniging Nieuwendamm.rham. Al deze voordrachten worden goedgekeurd. --- SCHIPHOL-TERREINEN. Voordracht v.m B. en W. tot verhuring van twee terreinen op Schiphol, aan de naaml. venn. Nederlandsche Vliegtuigenfabriek. Als voren. --- WERKZAAMHEDEN IN DE MEER. Voordracht van B. en W. tot het uitvoeren van werkzaamheden aan grond en opstallen, behoord hebbende tot de voormalige bemalingsinrichting van Watergraafsmeer. Als voren. --- INGEKOMEN STUKKEN. Jaar- * van de commissiën tot wering Wn schoolverzuim in de ressorte-i Amsterdam I ♦ot en met XI en de geannexeerde gemeenten.