Het begrip zuurgraad. Wanneer men zuren en zouten in water oplost, splitsen de moleculen der stof zich ii! een positief en in een negatief geladen deeltje, (d.w.z. atoom of atoomgroep) de z.g. ionen, die de eigenschap hebben een electrischen stroom, welke men door de oplossing' zou voeren, te geleiden en wel zóó, dat de positieve ionen met den stroom meegaan., de negatieve er tegenin. Weliswaar vereenigen zich do ionen óók weer tot moleculen, doch er ontstaat weldra een evenwichtstoestand der splitsing of ionisatie; die stationaire verhouding tusschen ionen en ongesplitste raolecuelen is óók afhankelijk van de temperatuur der oplossing. Als bekend mogen wij veronderstellen, dat bij zuren-oplossingen het positief geladen ion gevormd wordt door het vrije ■waterstof-atoom, terwijl de overige atomen (of atoom-groepen, b.v. die van de resten van salpeterzuur, zwavelzuur e.d.) negatief geladen zijn. Wanneer men dus wil nagaan, hoe zuur een bepaalde oplossing is, kan men niet beter doen, dan de hoeveelheid afgesplitste waterstof-ionen te vergelijken met die van een oplossing waarvan zij bekend is. Want: de zuurheid hangt af van de hoeveelheid waterstof, welke er in voorkomt in den ionen-toestand. De quaestie is dus thans nog „slechts" om de waterstof-ionen-concentratie te meten 0n in cijfers uit te drukken. Daartoe heeft men ingevoerd den z.g. Waterstof-exponent of pH-waarde, dat is de logarithme (zonder minteeken) van het aantal grammen waterstof, welke in één liter oplossing als ionen voorkomt. Omdat moleculen van zoutzuur in een verdunde waterige oplossing zoo goed als ille ia ionen uiteenvallen is uit het moleculaire gewicht van dat zuur en het atoomgewicht zijner samenstellende deelen — waterstof en chloor — gemakkelijk te berekenen, hoeveel men er van in water moet doen om een oplossing te verkrijgen, welke per liter één gram waterstof-ionen bevat, n.l. 3G£ gram. _ Neemt men slechts het tiende gedeelte van die hoeveelheid, dan bevat de oplossing dus ook slechts 0,1 g«.m waterstof per liter; de pH (waterstof-exponent) is dan één, omdat men tien immers toe de macht —l'(log.) moet verheffen om 0,1 tot uitkomst te krijgen. Dus: bevat een oplossing per liter 0,1 gram afgesplitste waterstof, dan is de pH =l, bevat zij 0,01 gram dan is de pH-2, bevat zij 0,001 gram dan is deze 3, enz., m.a.w. hoe minder waterstof-ionen er in een oplossing voorkomen, en dus hoe i) Zie onae avondbladen van 25 en 27 Eebi. en |4 en 21 April over den arbeid van Ir. Hudig. lager de zuurgraad is des te hooger is het pH-g ota 1. Dit ter verduidelijking van de termen waterstofionen-concentratie, zuurgraad, pH enz., waarover men den laatsten tijd al meer leest, waar het geldt grondonderzoek, doch waarvan vele practici zich nog geen klare voorstelling hebben gemaakt. Doch keeren wij terug naar de praktijk van het laboratorium-onderzoek te Groningen. --- BOERDERIJ EN TUINDERIJ. ZUURGRAAD EN BUFFEREND VERMOGEN. Wij hebben in onze rubriek thans achtereenvolgens geschreven *) over het nut en de noodzakelijkheid van bedrijfscontröle in den landbouw, speciaal wat betreft raitioneele bemesting, het doel en de werkwijze van het nieuwe Groningsche bedrijfslaboratorium voor onderzoek van zand- en veengronden, benevens over het kalkvraagstuk in verband daarmede. Thans willen wij deze serie voortzetten met eenige opmerkingen over de bepaling van zuurgraad en bufferend vermogen, zooals die in het door ons bezochte laboratorium wordt uitgevoerd. In de eerste plaats dan zij er aan herinnerd, dat de minerale voeding van de plant geheel geregeld wordt door de samenstelling van het bodemvocht. Het is dus een quaestie van de samenstelling der oplossing in den grond en deze samenstelling wordt beïnvloed door de zouten, welke men in den vorm van kunstmest op, d.w.z. in den gi ond brengt, beneveas door het verm»fon van den grond — in casu, aangezien we van zand- en veengronden spreken — van de humus, om die zou t-b e s ta n ddeelen al dan niet vast te leggen, te » b s o ***** b e te r e n. Bij die absorptie nu hebben weer allerlei gecompliceerde reacties plaats; zoo kan het b.v. gebeuren, dat de humus kalk tegen kali inwisselt of kali tegen kalk. De wetten, welke hierbij een rol spelen, zijn de gewone wetten der chemische omzettingen, doch ze zijn in sterkte van optreden wel èrg getemperd. Die tempering nl. ontstaat door stoffen, welke men colloïden noemt eu die in een toestand verkeeren, die noch waarlijk vloeibaar, noch bepaald vast te noemen is. Zij zijn het hoofdzakelijk, die de vastlegging of absorptie door de humus van ds opgeloste bestanddeelen van het bodemwater beïnvloeden. De aanwezigheid dezer uiterst fijne gronddseltjes kan men waarnemen, wanneer men een kleine hoeveelheid grond in een met water gevuld reageerbuisje goed dooreen schudt. De troebelheid wordt n.l. veroorzaakt door die ■uiterst k'^ine deeltjes, wclk° niet bezinken, doch blijven zweven. Zij verkeeren in colloïdalen toestand en vormen een ..suspensie". . Enfin, er hebben in den grond allerlei werkingen plaats, die moeilijk onder één gezichtspunt zijn aan te geven, doch het is —- althans met het oog op de landbouwpraktische beteekenis — ook niet de bedoeling van het grondonderzoek, om al die verscheidenheden uiteen te aoeken; dat zou voorloopig nog geen zin hebben. De vraag is maar, of men het resultaat ook op de een of andere wijze kan nagaan, vastle-ïg-jn, meten ! .. En dit is gelukkig mogelijk! Het is n.l. gebleken, dat bij een tekort aan basen-' vormende stoffen de zure bsstauddeelen der humus cle overhand krijgen en nu is er een middel, om de concentratie van die zure bestanddeeleu te meten op een zóó nauwkeurige wijze, dat alle twijfel uitgesloten is. JVat is n.l. het geval? Hoe de bepaling er van in het nieuwe laboratorium van br. Hudig geschiedt. Ir. J. Hudig. --- Meting der waterstofionen-concentratie. Allereerst zij er op gewezen, dat het daar — in de grond-suspensies of opslibbmgen — gaat om onderdeelen van milligrammen of variaties daarvan, wat betreft de hoeveelheid afgesplitste waterstof per liter, m.a»w. men moet daar zéér geringe waterstofioneneoncentraties meten. Bij die meting nu I maakt men gebruik van de reeds eerder genoemde electrische eigenschappen van de ionen. Gebruik makende van de wet van Nernst n.1., welke leert, dat wanneer men een oplossing met vrije waterstofionen door een i eiectvisohen geleider verbindt met een ! andere dito-cplossing van andere concentratie, de daardoor gevormde uiterst kleine stroom in sterikte afhangt van het verschil in concentratie der waterstofionen, kan men indien men een oplossing van bekende concentratie op die wijze vergelijkt imet de on' bekende grond-opslibbimg, de concentratie dezer laatste berekenen uit de gemeten sterkte van ihet electrische stroompje. Voor deze electrische meting heeft dr. Hetterschij een potentiometer met directe aflezing geconstrueerd, welke het mogelijk maakt, om zonder éénige berekening de onbekende concentratie onmiddellijk ai te lezen, Doch, zooals in den aanvang gezegd, bepaalt men niet alleen deze grootheid (den zuurgraad), doch ook — hetgeen veel belangrijker is — het vermogen van deaC. VV. G. Hetterschij. grond, om alkab of zuren op te nemen of weg te werken (het bufferend vermogen), d. w. z. men bepaalt eigenlijk het evenwicht tusschen die beide grondbestanddeelen, waaruit alle z. .iten zijn opgebouwd. Dat evenwicht noemt men, als eerder uiteengezet, den „kalktoestand", omdat men in de praktijk nu eenmaal alles met kalk regelt. Nu nog iets over de bepaling zélf. Van een deel van het grondmonster wordt eerst een waterige suspensie gemaakt, waarvan met behulp van de potentiometer de pH waarde — dus de zuurgraad — wordt bepaald (zie later), z-oodat- men weet of zij al dan niet zuur is en men eenig inzicht krijgt in het alkali-verbruik. Vervolgens weegt men van het zuur bevonden monster zooveel af, dat er 0.7 gram humus in zit. Dit is gemakkelijk, omdat men in de vorige afdeeling imimers door uitgl eiïng het huniusgebalte heeft bepaald; deze hoeveelheid van 0.7 gram berust op .practische overwegingen. Dit herhaalt men acht malen — vau het zelfde monster - (soms minder) en deponeert deze gelijke porties in even zoovele glazen kolfjes (Eiïenmeyers van 100 cm). Zulk een serie van acht kolfjes wordt nu op een plankje met klemveeren gezet, zoodat ze vast staan; vervolgens wordt het plankje onder een serie automatische loogpipetten van 50 cm geschoven, welke alle verschillende kaliloog-oplossingen bevatten. Wanneer, door het opendraaien der kraantjes, de loogoplossingen aan den grond in de kolfjes is toegevoegd, worden deize op een speciale tafel gezet, welke eenige malen per dag automatisch geschud wordt. Nu gaat de toegevoegde aleali-s-c'he(loog-) oplossing inwerken op de zure grondsuspensie en deze reactie is na ongeveer 12 a 16 uur beëindigd. --- Onder de electrodenbatterij. Den volgenden morgen worden ze dan nog eens even goed geschud, waarna uit eiken kolf + 9 cm van den inhoud wordt overgegoten in een klein glazen meetvaatje, een z.g. electrodebuisje. De acht buisjes worden vervolgens naast elkaar in een rekje gezet, waarna men ? n elk K° milligram van een bepaalde stof — chinon en hydrochinon, kort genoemd chinhydron — toevoegt. Thans wordt de rij buisjes, na eerst nog geschud te zijn, onder een electrodenbatterij geplaatst, waarna de concentratie der waterstof-ionen (pH) wordt gemeten en wel (om niet te diep op de zaak in te gaan) door elk der buisjes gedurende slechts één a twee minuten (dank zij de aanwezigheid van genoemde stof) in geleidbare verbinding te brengen met een vergelijkings-electrodebuisje, waarin zich een zoutzure ehinhydronoplossing bevindt, waarvan de sterkte bek e n d is. Daarna meet men den elactrischen stroom (potentiaalverschil). Het toestel van dr. Hetterschij nu is zóó ingericht, dat men het pH-getal direct kan aflezen, dus zonder berekening uit het potentiaalverschil. Wanneer men nu deze acht pH-waarden kent, kan men daaruit dus een titratiekromme aangeven, welke in staat stelt den kalktoestand van het grondmonster te beoordeelen. Het wenk is dus zee eenvoudig en weinig tijdroovend: een meisje weegt de op het bureau berekende grondhoeveelheden (overeenkomende met 0.7 gram humus) af, doet die in acht kolfjes, voegt daar in oploopende sterkten loogoplossing aan toe en zet de op plankjes vastgeklemde series van acht op de schud-tafel. Na ongeveer een half etmaal giet zij i it elk kolfje negen cm in een meetbuisje, voegt er 50 mg ohinhydron aan toe, schudt het buizenrekje een poosje en plaatst het onder de op constante temp ei-a tuur gehouden batterij en wel zóó, dat de electroden en contacthevels precies : 1 de buisjes passen, schakelt in en meet de batterij acht maal door, terwijl de resp. afgelezen cijfers genoteerd worden en doorgegeven naar het bureau ter beoordeeling van het bufferend vermogen of kalktoestand* Dank zij deze methode en de apparatuur van dr. "-Jttersohij kunnei. twee ongeschool de meisjes van 15 f 16 jaar in één uur tijds niet minder dan 30 monsters —*. èlk acht metingen — op zuurgraad ej bufferend vermogen onderzoeken, doch daar men van lang niet alle monsters acht punten noodig heeft, komt het er practisch op neer, dat men 45 monsters per uur afwerkt. In een slotartikel nog enkele „losse" opmerkingen over het Groningsche laboratorium. --- SPORT. VOETBAL. ZWITSERLAND-NEDERLAND. Onze Zwitsersche tegenstanders aanstaanden Zondag te Bazel. (Van onzen waarnemeaden correspondent) Genève, 3 Mei 1928. In de Zwitsersche sportwereld wordt de voetbalwedstrijd Zwitserland—Nederland, die aanstaanden Zondag te Bazel gespeeld wordt, met groote spanning tegemoet gezien, waarschijnlijk mst heel wat meer belangstelling dan hiervoor in Nederland bestaat. Dit komt niet alleen, omdat de wedstrijd op Zwitserschen bodem plaats vindt, en in den regel landenwedstrijden op eigen terrein natuurlijk in veel grootere mate de publieke aandacht trekken dan internationale ontmoetingen in het buitenland. Doch voor het -Zwitsersche zelfvertrouwen staat aanstaanden Zondag veel meer op het spel dan voor ons. "Verliest het Nederlandsch elftal den wedstrijd, dan heeft een ieder reeds terstond een verontschuldiging bij de hand: de andere luchtdruk in Zwitserland, in het land der bergen, waar Nederiandsche spelers blijkens jarenlange ervaring nimmer goed kunnon spelen, zoo min als de Zwitsers zich te Amsterdam ooit hebben thuis gevoeld. Voor de beoordeeling onzer Olympische kansen behoeft een nieuwe nederlaag te Bazel dus geen al te pessimistische uitwerking te hebben. Voor de Zwitsers daarentegen zou een eerste needrlaag te Bazel een zeer ïeerdrukkenden invloed hebben. Een nederlaag ondag zou beteekenen, dat de onderlinge krachtsverhouding tusschen het Nederiandsche en het iwitsersche voetbal wel heel erg ten gunste van iet Nederiandsche voetbal is gewijzigd. De Zwitsers gaan toch reeds met groote bezorgdheid naar \msterdam, de stad die nu eens door hare zware vochtige lucht, dan weder door een in Zwitserland gansch onbekenden westerstorm het Zwitsersche voetbalelftal geheel uit vorm pleegt te brengen. Zou nu nog een Zwitsersche nederlaag te Bazel tegen Nederland volgen, ieder zelfverrouwen zou stellig den Zwitserschen Olympi.hen spelers ontnomen worden! De schok, dien een nederlaag tegen Nederland n Zwitserland zou teweeg brengen, zou nog des te heviger zijn, omdat men thans eigenlijk algemeen (afgezien van enkele club-fanatici, die natuurlijk vinden, dat hun club-idolen veel beter dan de gekozen spelers zijn !> erkent, dat hét Zwitsersche elftal, zooals dat Zondag tegen Nederland zal uitkomen, het beste is, dat Zwitserland op de been kan brengen. Wellicht zou de middenvoor-plaats sterker bezet kunnen worden en er schijnt inderdaad groote kans te bestaan, dat de oud-middenvoor van het Zwitsersche Olympische elftal te Parijs, de sinds drie jaren in Duitschland spelende Dietrich, in Amsterdam weder ter beschikking van den Zwitserschen Voetbalbond zal staan en daar Roomberg als middenvoor zal vervangen. Doch afgezien van deze ééne zeker niet onbelangrijke plaats is het Zwitsersche elftal tegen Nederland op zijn allersterkst, hetgeen men van het elftal in de andere landenwedstrijden van dit seizoen, tegen Zweden, tegen Italië, tegen Frankrijk, tegen Duitschland niet kon zegee.i In die landenwedstrijden toch werden met luit oog op de Olympische Spelen te Amsterdam voortdurend nieuwe jongere spelers geprobeerd, ook al besefte de elftalcommissie, dat zij daardoor groot gevaar liep de kracht van het elftal te verzwakken. De voorbereiding van Amsterdam was eohter voor de Zwitsersohe elftalcommissie de hoofdzaak, die meer waar f werd geacht dan de verbetering der overwinnmgskansen tegen Zweden, Italië, Frankrijk en Duitschland. De proefnemingen met jongere spelers zijn echwi mislukt, zooals ik reeds in mijn bespreking van den wedstrijd Zwitserland—Duitschland te Bern uiteenzette, en de Zwitsersche elftalcommissie heeft daaruit de toen door mij reeds voor-spelde conclusie getrokken: terugkeer tot de oudere spelers, die, al mogen zij misschien reeds over hun eigen hoogtepunt heen zijn, toch altijd door hun internationale ervaring en ook wel door bun aangeboren talenten nog meer waard ziju.dan de besten onder de jongeren. Voor de Zwitsers is echter deze terugkeer tot een groot gedeelte van de oudere garde de laatste hoop. Is het spel van het Zwitsersche elftal ook Zondag tegen Nederland onbevredigend, dan... adieu, vooruitzichten voor Amsterdam 1 Dan zullen de Zwitsers zonder eenig zelfvertrouwen, zonder eenig vertrouwen ook van de Zwitsersche voetbalwereld, de verre reis naar Amsterdam ondernemen en weldra als geslagenen terugkeeren. Het bovenstaande is stellig voldoende, om mijn stelling aannemelijk te maken, dat de uitslag en het verloop van den wedstrijd Zwitserland—Nederland met heel wat meer spanning in Zwitserland dan in Nederland wordt tegemoet gezien. Doch het moge eveneens onze spelers hiervan overtuigen, dat de Zwitsers zich Zondag tot het uiterste zullen inspannen, om de traditioneele overwinning op Zwiteersehen bodem tegen Nederland ook dit jaar weder te behalen. Wanneer ik hierboven gezegd heb, dat de elftalcommissie, weder tot de oudere spelers is teruggekeerd, dan moet men toch vooral niet denken, dat het Zwitsersche elftal uit een troep ware veteraan-spelers bestaat. ~Oud" is heelemaal een zeer betrekkelijk begrip, doch vooral op voetbalgebied. Men veroudert wellicht nimmer zoo. snel dan als voetbalspeler: Abegglen en Fassler gelden b.v. hier reeds als „oude spelers", die men eigenlijk door jongeren had willen vervangen, ofschoon beiden nog geen 25 jaren Oud zijn. De oorzaak van deze terminologie is, dat Abegglen en Fassler reeds verscheidene jaren internationaal zijn en daardoor niet meer dat jeugdige vuur bezitten, dat men van een jongen internationaal in zijn eerste landenwedstrijden verwacht. Hetzelfde geldt ook voor de vleugels uit de voorhoede, Bailly en Tschirren, die een paar maanden geleden reeds teekenen van geblasseerdheid in landenwedstrijden gaven, ofschoon zij b.v. nog zoo jong zijn, dat er vier jaren geleden tijdens de Olympische Spelen te Parijs nog in het geheel niet sprake van hen was. Ramseyer, Dubouchet en Pichler zijn daarentegen spelers, wier physieke vermogens inderdaad reeds eenigszins onder den last der jaren beginnen te lijden. Zij kunnen niet meer dezelfde snelheid ontwikkelen, als eenige jaren geleden, en vooral Pichler 'begint een gebrek aan uithoudingsvermogen te vertoonen, een kwaal, die vooral voor een spil tijdens de. Olympische Spelen heel noodlottig kan zijn. Zijn intelligent spel steekt echter zoo gunstig af bij dat der vele geprobeerde jongeren, dat de elftalcommissie eigenlijk ieders goedkeuring verkregen heeft, toen zij besloot desondanks Pichler, die tegen Zweden in ieder geval beter voldaan had dan zijn opvolgers in de volgende iandenwedstrijden, tot spil in de wedstrijden te Bazel en te Amsterdam te kiezen. Men kan gerust verklaren, dat het Zwitsersche achter trio, Séchehaye (Ftoile Carouge), Ramseyer (F. C. Bern) en Duhouchet (Etoile Carouge) een sterk deel der Zwitsersche ploeg is, zoodat onze voorhoede wel beter dan tegen Denemarken mag spelen, om tegen d« robuste Zwitsersche achtersjielers en den aalvluggen doelverdediger Séchehaye eenige kans op succes te hebben! Dat de Zwitsersche doelverdediger het voorbeeld va» zijn Deenschen oollega zal volgen en onze voorhoede het verkrijgen van een paar doelpunten zal vergemakkelijken, is niet aan te nemen. Tenzij Séchehaye's jarnmer'ijke optreden van verleden Zondag, toen hij in den kampioenwedstrijd Etoile Carouge—Grasshoppers het speelterrem wilde ?er laten, omdat de scheidsrechter aan de Grasshoppers een doelpunt toekende, dat volgens Sóchfhaye buitenspel yas gemaakt, net slechts een uiting van momentane teleurstelling bij dezen overigens steeds sportief en bescheiden optrede') don en nog gansch jonge speler is geweest, doch veeleer een synitoora van zenuwoveispanning, hetgeen wellicht niet heelemaal uitgesloten is te ach ten, daar Séchehaye een zeer inspannend seizoen, zoowel als verdediger van zijn eigen club Etoils Carouge alsmede als doelverdediger in het nationale Zwitsersche elftal, achter zioh heeft. Wat de middenlinie Fassler (Young Boys, Bern), Pichler (Servette) en de Lavallaz (Grasshoppers) betreft, men mag van haar verwachten, dat zij voorai de fout zal trachten te vermijden, die aan alle mislukte „proefnemingen" heel erg aankleefde, n.l. van zioh al te zeer tot het steunen der verdediging te bepalen en de voorhoede niet voldoende ondersteuning te geven. "Waar het den Zwitsers natuurlijk niet onbekend zal zijn gebleven, dat de voorhoede het zwakste deel van ons elftal is, daar zal de midchnlinie zeer stellig tot parool krijgen vooral offensief op te treden. Ea zulk een opdracht is stellig aan spelers als Fassler en Pichler, die ook in hun eigen club neigingen hebben mede ten aanval op te trekken, niet onaangenaam. Pichler met zijn intelligente spelverdeeling en zuiver aangeven van den bal aan de voorhoede, is zeker de eenige Zwitsersche spil, die in dit opzicht Schmiedlin eenigermate kan evenaren. Passier is nog altijd de acrobaat, het „vallen-enopstaan-mannetje", zooals hij in de Zwitsersche sportpers genoemd wordt, die echter ook nog deze verdienstelijke eigenschap bezit van plotseling scherp op het doel te kunnen scnieten, waardoor hij als middenspeler reeds heel wat doelpunten op zijn naam heeft gekregen.- [)e Lavaliaz is onder de middenlinie de man met het grootste uithoudingsvermogen, doch tevens ook de van nature het minst begaafde voetbaispeler uit dit trio. Da de voorhoede is Roomberg het groote vraagteeken. De andere Bpelers zijn bekend genoeg, vooral om hun wisselenden speelvorm. Zoowel in competitiewedstrijden als in landenwedstrijden hebben Bailly (Servette), Abegglen (Grasshoppers), Jaggi (Servette) en Tschirren (Grasshoppers) nu eens schitterend gespeeld, dan weder een futlooze langzaamheid vertoond, die hun eigen aanhangers tot vertwijfeling bracht. Somtijds hebben zij zelfs in éénzelfden wedstrijd zulk een verschil in speelvorm getoond, getuige de landenwedstrijd tegen Duitschland te Bernl Verleden Zondag waren, alle vier schitterend. Persoonlijk kan ik dat van Abegglen en Tschirren getuigen: eenstemmige pors-uithigeu verklaren heizelfde omtrent Bailly en Jaggi in een anderen belangrijken wedstrijd. Het zal voorna meiijk van den oogenblikkelijken vorm van Abegglen en Jaggi afhangen, of het Zwitsersche publiek Zondag den fraaien Rankhof opgetogen) verlaten nl, dan wel de temgreis van ons Üranjeelftal in de meest opgewekte stemming zal kunnen geschieden, omdat de balans der wedstrijden tusschen Zwitserland en Nederland eindelijk te onzen gunste is overgeslagen! --- SCHAKEN. WINTERWEDSTRIJD SCHAAKCLUB UTRECHT (De laatste ronden zijn thans gespeeld, doch een groot aantal partijen werd afgebroken, zoodat van den einduitslag nog niets te zeggen is. ln de hoofdgroep won W. Kersing van dr. A. Schuekink Kool en is dientengevolge afgespeeld met 9 uit 13, hetzelfde resultaat alg A. Boer, die eveneens met 9 uit 13 eindigt. J. H. Goud won van dr. A. G. Olland on W. H. Felderhof en staat thans weer no. 2 met 9 uit 12, terwijl Ed. iSpanjaard 91, uit 12 partijen heeft. De spanning blijft er dus tot het einde toe in. Dr. A. G. Olland en jhr. A. E. v. Foreest hebben beiden 8 pnt. uit 12, resp. 13 partijen. Dan volgen G. de Brie met 7-uit 12, W. H. Felderhof met 6i uit 12, G. Ch. Sineekes 4 uit 9, H. C. Oudcgeest 4i uit 13, H. J. Robijns 3 uit 12, dr. A. Schuekink Kool 2 uit 10, A. H. vau Wijngaraden 3 uit 12, A. L. Hooeenstraaten. li uit 13. --- DAMMEN. KAMPIOENSCHAP DAMBOND 1928. De wedstrijd-en om het kampioenschap van den Dambond 1928 werden gisteravond in het clublokaal van CD.O. voortgezet. De uitslagen luiden: Hoofdklasse: Rustenhurg—Ver bruggen 2—o Kouert—Raman I—l Pelganta—v. Dartelen 2—o Lochtenberg—Hoksbergen I—l Damme-—Hubelmeijer af gebr. Eerste klasse; van Delden—A. Bosse ~ l—l Laribij— van Kraliugen l—l Koh—Willems o—2 Stroobaeh—J. Bosse 2—o --- SPORTSNIPPERS. Op initiatief van den heer H. Cramwinckel, bui gemeester van Purmerend is aldaar een rijvereen iging. opgericht met voorloopig 22 leden. --- SCHAAKRUBRIEK. No. 760, Redacteur B. J. VAN TROTSENtll'RO, Sarpbatistraat 88. Amsterdam. Men wordt verzocht alle meüedeeiingen. die op deze rubriek rjetroSkmg hebben, ua bovenstaand adres te richten. De match dr. Euwe—Bogoljpebof, Op het oogenblik, dat wij dit schrijven, is deze belangwekkende en belangrijke tweekamp nog niet ten einde. Maar het resultaat van de laatste partij zal de beteekenis van den wedstrijd geen merkbare verandering meer doen ondergaan. Waarschijnlijk wordt deze partij remise, de uitslag is dan dezelfde als die van de match Euwe-Alechrne, nl. S_-A_ Onze kampioen heeft in dat geval beide wedstrijden verloren, maar telkens met de kleinst mogelijke minderheid en bovendien mede in de partijen, die hij verloor, bijvoorbeeld in de 8e partij tegen Bogoljoebof, getoond de beste eigenschappen van een waren meester te bezitten en zijn koelbloedigheid en combinatie-kracht te behouden, ook in slechte stellingen, tot het bittere einde. En zeker hebben deze wedstrijden aangetoond, dat dr. Euwe reeds nu behoort tot de sterkste schaakmeesters der wereld, terwijl er grond bestaat tot de verwachting, dat- hij, na oefening en training, nog grootere hoogte zal kunnen bereiken. Met genoegen zullen de Nederiandsche schaakspelers daarom vernemen, dat in de Kerstvacantie van dit jaar een ravanche-match met Bogoljoebof gespeeld zal worden, want schaakspelers als Alechine en Bogoljoebof zijn alleen in staat het spel van den Nederlandschen kampioen verder te ontwikkelen. In de: vorige rubriek hebben wij eene partij gegeven, die in 1911 met een schoonheidsprijs werd bekroond. De partij, die hieronder volgt werd in 1927, in den wedstrijd te Kecskemet, met een schoonheidsprijs bekroond. De vergelijking van beide partijen toont duidelijk, hoe snel de kennis van het schaakspel zich in de laatste jaren heeft ontwikkeld. Maar eveneens blijkt, zooals in de vorige rubriek werd opgemerkt, dat ten slotte de offercombinatie niet gemist kan worden. Alleen de voorbereiding is moeilijker en subtieler geworden, daar de kennis van den tegenstander en de kunst van verdediging zich mede ontwikkeld hebben. Geweigerd Dame-Gambiet. Wit: Dr. A. Alechine, Zwart: Asztalos. 1. Pgl—f3 d7—ds 2. c 2— c 4 «7—e6 Na 2. —, dsxc4; kan Wit den pion heroveren door 3. Ddl—a4+ en 4. Da4xc4. Béter eohter is het den pion te heroveren door 3. Pbl—a3 en 4. Pa3xc4. 3. d2—d4 Pg3—f6 4. Hol—gö h7—h6 5. Rgsxf6 DdBxf6 Wit heeft reeds twee kleine voordeeïen bereikt, de kcningsvleugel van Zwart is eenigszins verzwakt en de Dame staat op f 6 niet gunstig. Zwart daarentegen verheugt zich in het bezit van twee Raadsheeren. Maar een hiervan (RcB) is voorloopig niet aotief en Zwart verzuimt den anderen op de beste wijze te gebruiken. 6. Pbl—c3 o7—c6 Want hier is, zooals Dr. Alechine opmerkt in het tournooiboek, de beste zet 6. —, Rfë—l4; ten einde het Paard te pennen en aldus den belangrijken zet e2—e4 te beletten. 7. Ddl—b3! Deze zet is aangegeven door den Engelschen meester Buerger (Partij tegen Thomas, Hastirigs 1927). De bedoeling is den zet RfB—b4 te beletten en t-2—e4 te laten volgen. 7. PbB-d7 8. e2—e4 dsxe4 9. Pc3xe4 Df6—f4 10. Rfl—d3 Stelling na 10. Rfl—d3. Zwart. Wit heeft nu, behalve positie-voordeel, 1 ovendien een snellere ontwikkeling verkregen. Maar het eerste voordeel is van grootere beteekenis, want het belet Zwart zijne stukken gunstig te ontwikkelen. Voorloopig kan Zwart ten hoogste zijne stukken een weinig rangschikken. 10- RfB—e7 11- C—O O—o 12. Tfl-el TfB-d8 13. Tal—dl Nu is Wit's ontwikkeling voltooid, maar voor Zwart is de situatie zeer moeilijk. Duidelijk is, dat de zwarte Torens verbonden moeten worden, dus moet de Raadsheer, tenminste voorloopig, naar d 7. Maar hiertoe is eenige voorbereiding noodzakelijk. Ten eerste moet hei; Paard van d 7 plaats niaken voor den Raadsheer. Het is duidelijk, dat dit Paard naar 18 moet, want het veld h 7 zal later wel verdediging noodig hebben. Maat na 13. —, P47—fö; volgt 14. Db3—c3, en 15. Ff3—es, waarna 16. g2—g3, Df4—fs; 17. Pe4—d6, enz. zeer ouaangeraain wordt. In de tweede plaats moet de pion b 7 verdedigd worden, alvorens de Raadsheer het veld c 8 kan verlaten. Een en ander motiveert den zet: 13. Df4-c7 Maar ook voor Wit is, ondanks zijne gunstige Stelling, de zaak minstens even moeilijk, wellicht nog moeilijker dan voor Zwart. De laatste heeft in elk geval op het oogenblik een reeks van zetten ter beschikking, die noodzakelijk zullen, ziju. Voor Wit zijn dergelijke zetten niet meer aanwezig, Wit moet dus naar eene dreiging zoeken, een aanval opbouwen. Deze moet op den Koningsvleugel gericht zijn, maar vooral na Pd7—fö, zal deze stelling moeilijk te genaken zijn. 14. Pe4—g3! Met dezen zet opent Wit den Raadsheer de diagonaal en den Toren de e-lijn, maar bovendien is de zet de diepberekende inleiding tot een nieuwen aanval op den Koningsvleug-el, nu niet gericht tegen h 7, maar tegen g 7. En aldus verschaft deze zet Wit, na; 14. Pd7—fB 15. Db3—c3! de dreiging, die Wit's verdere ontwikkeling tot richtsnoer zal dienen en Zwart tot verzwakking zal noodzaken. Deze dreiging bestaat in 16. Pg3—hs, gevolgd door dl—ds en Dc3xg7. 15. a7—as Met de dreiging 16. —, Re7—b4. Hiermede is Wit's dreiging gepareerd, maar een nieuw positie-voordeel voor Wit is de verzwakking van zwarts Damevlsugel. 16 a2—a3 aS—a4 17. Pf3—es Nu faalt 17. Pg3—hs, wegens 17. —, Dc7—as. 17. Dc7—as 18. Dc3—cl RcB—d7 19. c4—cs! Dit verschaft Wit de dreiging Pes—c4—b 6, alwaar dit Paard eene overwegende positie zou innemen. Ook deze dreiging wordt gepareerd er. wel door 19. VI—V. Stelling na 19. —, b7—bs. Zwart. Wit. En nu is pion c 6 een doelpunt voor Wit's verderen aanval. Maar de bedreigde pion valt niet, Zwart kan dezen voldoende verdedigen. Toch veroorzaakt déze pion het verlies der partij. 20. Rd3--e4 Hier breekt- voor wit een makkelijke periode aan, de aanval op c 6. a. Doi—cj Dreigt 22. Dc3—l3, met whist van pion c 6 of van pion f 7. 21. Rd7—eB .. 22. Pg3—e2! Met de ver berekende dreiging Pc2—ol—d3—'tA, waarna pion c 6 ten slotte verloren gaat. Ook dit plan weet zwart te verijdelen, nl. door 22. ,'■.-.. TaB—a6 23. Pe2—cl . PfB-*d7 Waarmede een der aanvallende stukken voos goed onschadelijk wordt gemaakt. Maar teven» wordt het veld h 7 van zijn sterksten verdediger beroofd. 24. Peoxd7 TdBxd7 25. Pel—d 3 Td7—dB 26. Pd3—eS Re7—fB Met de bedoeling g7—g6 en RfB—g7 te latei* volgen. Als dit gelukt, kan Zwart met zijn stelling tevreden zijn. Immers de pion c 6 blijft zwak, maar als nog meer stukken geruild worden en Wit's aanval afgeslagen is, dan is pion d 4 misschien nog zwakker dan c 6. Het is daarom voor Wit een gebiedende eisch g7—g6 to beletten. 27. b.2—b.41 Ta6—aB Nu zou na 27. —, g7—g6; zooals Alechine aangeeft gevolgd zijn 28. hl—ha en na. 28. —, gB—gs; 29. 12—f4! Tegen dezen aanval zou Zwart niet bestand zijn. 28. Re4—bl Dreigende 29. Dc3—c2 en. na 29. —, g7—g6; 30. h4—h 5, enz. 28. h6-h5 29. Dc3—f3 g7—g6 30. g2—g4 hsxg4 31. Df3xg4 RfB—g'7 32. Rbl—a2! Dr. Alechine markt op, dat dit een zeer belangrijke zet is, omdat het avanoeeren van den pion. f 7 wordt belet. Na 32. —, Dc7—e.7; ter voorbereiding hiirvau, zou volgen 33. Pesxg6 en 34. Tel* e 6. De vereenvo'idigingszet 32. —, Rg7xes; is te eenenmale'fout, want na 33. d4xes, kan Zwart nooit verhinderen, dat een witte Toren op d 6 komt. Deze Toren, geflankeerd door de twee pionnen e 5 en c 5, belet elke tegenactie en zwart gaat snel ten gronde. 32. bö—M- Een laatste, wanhopige, maar geniale poging. Na 33. a3xb4, volgt 33 —, a4—ao; 34. b2xa3, TaBx a 3; waarna Zwart op den Damevleugel wat tegenaanval verkrijgt. 33. Ra2-c4! Aldus wordt het indringen van den Toren belet. 33. b4xji3 34. b2xa3 Dc7—as • 35. Dg4—e4 Wedetpni de beste zet, na 35. PeSxgfi?, volgt 35 —, TdBxd4l; en wint eu na 35. h4—hs, volgt 35. —. gfixhö; 36. Dg4xhs, en wederom 36. —, XdB x d 4. Men «iet hieruit tevens de beteekenis van 34. —, Dc7—as. De tekstzet dreigt Pesxo6, het is wederom deze pion, die Wit in staat stelt zonder tempoverlies d» gewenschte opstelling te verkrijgen. 35. Das-c 7 36. De4—f4 Dreigt door h4—hö len slotte te winnen- De poging door 37. Pesxg6, Dc7*f4; 38. Pg6x, f 4 een pion te winnen, zou falen wegens 38. —, Rg7xd4. 36. Ta8—1)8 37. h4—hs! g6xhS 38. Kgl-hl Dank. Bij de pion c 6 staat de witte Koning hier volkomen veilig. 38- TbB—b7 39. Tel-gl Do7-eü Stelling na 39. —, Dc7—e7. Zwart. Wit. Nu dreigt Zwart met 40. —, f7—fs. Zeer slecht ware 40. Df4—h6, wegens 40. —, De7—h4t. Het ie duidelijk, dat Wit slechts Kan winnen zoo het avanceeren van den f-pion belet wordt en dit kan hij alléén bereiken door: 40. Tglxg7+ KgBxg7 41. Tdl-gIT Kg7-h7 En nu moet nogmaals f7—fö belet worden, en. dit is wederom alléén mogelijk door: 42. Pes xf 7! 1 De pointe der combinatie. Zwart geeft op. Na 42. —, De7xf7; vervolgt Alechine met 43. Re4—d3t, Df7—g6; (gedwongen) 44. Rd3x,gst; ReBxg6; 45. Tglxg6!, Kh7xg6; 46. Df4-e4t, Kg6—g7; 47. De4—esf, en ten slotte zal Zwart, na nog- eenige schaakzetten, een Toren verliezen. Probleem. No. 1052 van K. Grabowski. 2e Prijs „Teplitz—Schönauer Anzeiger 1922, Zwart. Wit. Wit begint en geeft in twee (2) zetten mat. ! Wit: KhB, DeB, Td3, Tf4, Ra 7, PdS, eS, d4,'e2. Zw-art: Kds, Del, Th 6, Ra 3, Pas, Pe3, e 6, h 7. Oplossing van No. 1050: 1. Kc6, dreigt 2. Dds£, Goede opl. ontv. van No. 1050 van Hartstia, Bussurn; A. Eisma, De Rijp; C. W. Eisma, Warnsveld; ir. J. Wessels, 's-Graveuhage; mevr S. Hoeger, Sluis; T. S. Levisson, 's-Gravenhage; H. W. van Dort, Haarlem; P. M. Duyvis, Sant? poort; ir. A. Slingervoet Ramondt, Den Helder; P. Wolthuis, Purmerend; L. Zuidema, Winschoten; M. Artz, Haarlem; P. G. Hoeffelman, Deventer; P. D. Bosch, Leeuwarden; dr. H. C. J. Muller, Gasselter—Nijveen; J. van Gulik, Overveen; mej. D. P. van Eeghen, mej. .T. M. Klerk, mevr. A. de S. M., dr. ,1. M. Lobry de Bruyn, C. Keyzer, A. van der Schaaf, W. F. Schalkwijk, A. A. Batkenia, W. N. A. Clatseh, T. Moorlag, G. L. E. Kaufmann Jr., C. A. Steek Jt., G. W.'Toebes, M. Schulze, allen te Amsterdam. . Alsnog te vermelden de juiste oplossing van de eindstelling uit rubriek 757 van mej. J M. Klerfe te Eefde. Probleem No. 1049 Van den lieer .Tos. Duvergê is volkomen correct en 1. Des faalt wegens 1. —, Pbo. Het witte Paard, hoewel ontpend,"kan geen kwaad doen, 2. PdBt faalt wegens 2. —, SdB:. Na 1. Dg 3!, PbS; volgt echter 2. Pcs±. De weerleg» ging van de nevenoplóssing ia «eer fraai. ---