„De Nieuwe Gids”. In de „Nieuwe Gids" van September schrijft Frans Erens over Jan Steen: „Wat Jan Steen onderscheidt van andere schilders, dat is zijn dramatisch talent, dat zijn grootste triomfen viert in humor en komische kracht. Hij is niet, wat men noemt een puur schilder, daar in wordt hij overtroffen door Vermeer, zelfs door Pieter de Hoogh. Maar er zit in Steen een uitbundigheid, die men bij anderen zóó compleet tevergeefs zou zoeken. Slechts Adriaan Brouwer bereikt hier de hoogte van Steens schildering, maar hij is niet zoo rijk aan verscheidenheid. Er zit bij Steen een intensiteit van leven, die hem een eigen plaats geeft. Hij slaat onmiddellijk den [toeschouwer met belangstelling en aandoening, met nieuwswierigheid en welbehagen. Wat hij in de schilderkunst is, is Breero in de litteratuur geweest. Hij doet lachen als de auteur van „De Spaansche Brabander". Hij is de schilder der vroolijkheid. „En toch heeft hij ook een stuk geschilderd als de „Emmaüsgangers", waar dé Christus-figuur tot een mystiek wezen is gesublimeerd, waar zij die aan tafel zitten in een slaperige extase schijnen te verkeeren. De Christus van Emmaus toont een diepte van zieleleven, welke men achter Jan Steen niet zou hebben vermoed. „Zijn „Eederijkers" zijn niet ?lleen groot volgens hunne afmetingen, doch het grootsche straalt hun ook uit de geweldige tronies." Erens geeft hier m een korte karakteristiek van St6en's werken: „Samson", „Het bezoek van den dokter" enz. en besluit dan als volgt: „Jan Steen is niet de copiïst van het reeële leven, maar hij heeft er in gelegd den eeuwigdurenden lach, die hem de harten van alle beschouwers heeft veroverd, even als de lach van Molière dat heeft gedaan. En zoo als die dichter nu nog volle zalen trekt in het van hem toch zoo afgeweken Frankrijk, zoo zijn de schilderijen van Steen, men zij dan adept van welke schilderschool cok, nog een aantrekking heden ten dage. Bij hem geenipot, maar de. gulle lach, die schatert door de rijen van personen heen, die hij weergeeft. Er zit niets venijnigs in die lach, maar het is de goedige lach, de lach om zich zelf. Diè is het, die van zijn schilderijen een zoo prettige, aangename en toph regenereerende stemming doet uitgaan. Hij moge dan al niet hebben, of ten minste zelden, het stille lichtsprankelen van Vermeer, hij overtreft deze in den wisselenden rijkdom van de levensbewogenheid. „Enkele zijner koppen zouden aan Daumier doen denken, doch het aangename bij Steen is, dat de zijne geen karikaturen zijn, die bitterheid doen ontstaan. Zij hebben geen afstootende kanten, maar zij zijn afgerond in een welwillende goedigheid. Hoe groot Daumier ook moge zijn, en hij was werkelijk de prins der karikaturisten, Jan Steen staat, naar mijne meening, hooger als expressionist van een argelooze vrije en onafhankelijke menscfcelijkheid." . Dr. M. B. Mendes da Costa heeft een herinnering bijgedragen aan een vacantiereis langs den Eijn, die hij in 1880 met Jan C. de Vos, mevrouw Mina de Vos—Valois, Cor Schulze en De Bloemé maakte. Verzen brengt ds aflevering van Kloos, Héléne Swarth, en A. J. D. van Oosten; van laatstgenoemdeneen cyclus waarin het leven in een. padvinderskamp wordt besohreven.... in sonnetvorm. Willem Kloos schrijft over „De Afspraak" van A. Boland Holst en Fanny Beddingius over Mörike. Dr. J. de Jong spreekt de hoop uit, dat bij de Beethoven-herdenking de bijzonderen aandacht zal worden besteed aan minder bekende muziek van den componist. Het nummer brengt vervolgen van Jac. van Looy's herinneringen aan Eome en van „Eeisindrukken uit Spanje" door Eosa Spanjaard. De publicatie der brieven van Arme Busken Huet wordt eveneens voortgezet. --- De openingsrede. Prof. dr. G. H eym a n s, hoogleeraar te Groningen, de voorzitter, opende het Congres met eene rede in het Fransch, waarin hij, na de congresleden te hebben verwelkomd, aan de aanwezige autoriteiten den dank van het congres overbracht voor den ontvangen zedelijken en stoffelijken steun. Hierna stond spreker stil bij zekere revolutionaire stroomingen in de hedendaagsche psychologie, die uitloopen op de loochening zoowel van een algemeene psychische wettelijkheid als van de mogelijkheid: om. samengestelde psychisohe verschijnselen ten volle uit hunne elementen te verklaren. Spr. betoogt, dat deze stroomingen, wanneer zij de overhand kregen, zouden moeten leiden tot ontkenning van de aanspraken der psychologie op den rang eener zelfstandige wetenschap, en vindt deze meening bevestigd door het feit, dat hare woordvoerders weer meer dan vroeger de verklaring der vastgestelde feiten aan de andere wetenschappen, zooals de physiologie, de biologie en de sociologie, meenen te moeten ontleenen. Naar zijn oordeel zijn evenwel de bedoelde stroomingen slechts het uitvloeisel van ongeduld en misverstand; de uitkomsten der algemeene en speciale psychologie, in het, bijzonder ook die der psycho-pathologie en der dierenpsychologie, wijzen onmiskenbaar op strenge en algemeene, zij het ook moeilijker dan elders aan het licht te brengen wetten; en de bezwaren, die tegen de verklaarbaarheid van het samengestelde uit het enkelvoudige worden aangevoerd, gelden niet tegen' de mogelijkheid van analyse itt het algemeen, maar tegen zekere bijzondere opvattingen omtrent de laatste elementen, waartoe deze analyse moet leiden. Vreest men evenwel, dat de psychologische verklaring toch noodzakelijkerwijze vanwege den nauwen samenhang van het bewustzijn met lichamelijke verschijnselen, lapwerk zal moetenblijven, dan nog daartegenover gewezen worden vooreerst op de uitbreiding, die het gebied der psychische wettelijkheid in den laatsten tijd door de onderzoekingen aangaande de secundaire functie en het onderbewuste, de psycho-analyse, verschillende zielsziekten en de psychische remming heeft verkregen; en vervolgens op de hypothese van het algemeene parallelisme, die door gewich tige kennistheoretische en metaphysische overwegingen wordt gesteund, en die ten slotte voór het psyohologisoh onderzoek een veld opent, even omvangrijk als de wereld. Natuurlijk zal dit programma eerst in een verre toekomst geheel verwezenlijkt kunnen worden, en ook op den weg daarheen zullen wij nog vele moeilijkheden ontmoeten en vele fouten begaan. Maar moeilijkheden zijn, zooals Moleschott het uitdrukte, dingen die men overwint; en een jonge wetenschap als de psyohologie mag zich den tijd gunnen om fouten te maken en daardoor den juisten weg af te bakenen. Met den wensch, dat de discussies der volgende dagen et toe zullen bijdragen om psychisch» feiten en psychische wetten in nauwere aanraking met elkander te brengen; verklaarde spreker het achtste internationaal psychologeneongres geopend. --- „Ons Tooneel”. Het maandblad voor dilettantentooneel brengt in zijn September-nummer o.a. opstellen over Shaw, over openluchttheater door Henri 't Sas, over tooneelverlichting door ir. P. J. Groeneveld Jr. en het vervolg van een causerie over liefhebberij-tooneel door L. Crispijn Sr. --- ACHTSTE INTERNATIONAAL CONGRES VOOR PSYCHOLOGIE. Groningen, 7 Sept. Het Achtste Internationaal Psychologencongres, dat gedurende deze week in het: .Academiegebouw te Groningen wordt gehouden, is hedenmorgen begonnen met eene bijeenkomst van de deelnemers in de aula van het universiteitsgebouw.. Meer dan tweehonderd psychologen —- het congresprogramma vermeldt er 242 — uit alle deelen van: Europa en Amerika en zelfs uit Britsch- Indië hebben de uitnoodiging tot bijwoning van dit uiterst belangrijke congres aanvaard, zoodat de-openingsplechtigheid, waarbij ook vele autoriteiten waren geïnviteerd, een groot aantal geleerden samenbracht. --- HOOFDSTUK XIII. Kapitein Timms geeft uitleg. Ik uitte een soort van oorlogskreet om Miss Howard te wekken, sprong op, zette me over de klippen heen en liep zoo hard ik kon dwars het strand over. De sloep lag half uit en half in het water en naast de sloep stond.... Timms! Ik praaide hem. „Gelukkig", zei hij, terwijl hij zijn hoed afnam en met twee vingers 't zweet van zijn voorhoofd veegde. „Gelukkig! Die zaak is dus in orde! Hier —'k heb wat te drinken — 'k heb heete koffie meegebracht. Ik keek hem eens goed aan. Kleine oogen met dikke roode randen, een bleek verloopen gezicht, extra verwarde haren en baard.... 't was duidelijk, dat onze geachte kapitein geen ongestoorde nachtrust genoten had. „Ik ben hier niet alleen", zei ik, wat verontwaardigd. „Miss Howard is er ook." „Ja, dat weet ik dat weet ik bliksems goed! 't Is een lamme boel, van 't begin tot het eind en 't allerlamste is dattik er de schuld van ben Stomme ezel die ik ben! Maar dat vertel ik jullie allemaal strakkies wel. Zoo effetjes in 't kort zou ik der makkelijk afkomen. Maar eerst motten jullie eten en drinken.... EWaar is het juffie? Ze is toch niet ziek?" Het verschijnen van Miss Howard, juist op dat oogenblik, bespaarde me een antwoord. Timms werd, zoo mogelijk, nog onderdaniger. Hij haalde zijn „eten en drinken" te voorschijn — beschuiten, een blik tong en de bewuste heete koffie — en verzocht ons met een arme-zondaars-gezicht er wat van te gebruiken. Voor eten"" voelden ve niet veel, maar de koffie was dubbel welkom. In onze voldaanheid over dit „als geroepen" verschijnen van Timms, benevens de heete koffie deden we de beschuiten aan den nog steeds bibberenden neger cadeau, die ons geschenk dankbaar aanvaardde. „Onder het terugroeien vertel ik jullie de heele geschiedenis wel," zei Timms. „Vooruit en nou mee." Met een gebaar van: gaan jullie je gapg maar liep ik in looppas terug naar het kamp, om mijn helmhoed te halen. Toen ik terugkwam was de boot al bemand. Timms en ik duwden af en een oogenblik later waren we onderweg. De neger roeide, Miss Howard en ik hadden het achterstevenbankje als zitplaats uitgekozen en voor ons zat Timms. Timms was wat je noemt in den put. Al het blufferige, het zie-je-niet-wateen-kerel-ik-ben was uit zijn houding weg. In alles, in zijn praten, in zijn manier van doen, was hij de kleine jongen die berouw heeft. 't Is een beroerde boel", begon hij zijn bekentenis, „een dekselsche beroerde boel en ik vertel jullie, wat ik jullie vertellen ga niet omdat ik mezelf wil schoonpraten, maar omdat ik vind dat jullie als de twee, die wat je noemt, de dupe van de historie geworden zijn motten weten watter gebeurd is." Hij pauzeerde even om adem te halen. Dan ging hij voort; „Net als ik zeg: niet dat ik me schoonpraten wil. Maar als jullie de oorzaak willen weten, dan zeg ik: die kan ik jullie vertellen met één woord en dat is: whisky! Je herinner je mischien wel, jongmensch ", hij had het tegen mij, maar hij keek me niet aan. Met zijn hoofd een beetje schuin zat hij naar den bodem van de sloep te turen.... „Je herinnert je zeker wel dat voorstel, waarmee ik gistermorgen uit naam van mij en me vriend Trout by jullie — bij den dokter en jou — aangekomen ben — voor het ontbijt — over de disterbusie van de whisky en een andere regeling van de werkzaamheden ? Ik beduidde hem, door even quasi-nijdig te knikken, dat het incident nog versch m mijn geheugen lag. En als antwoord op een schichtigen blik naar haar kant vertelde Miss Howard ons, dat m'n vriend Trout met een dergelijk voorstel bij haar was aangekomen. . . , , „En verders herinner je je ook we 1.... toen ik an me ontbijt bezig was, - dat; jij toen bij me gekomen ben.enne -dat je toen ben begonnen met praten jou ergens de schuld van geven wi1.... en dat te toen gezegd heb: Kom, laten we der eelt e ~ °en dat je me daarna een voorstel heb gedaan, dat eigenhjk net het omgekeerde was van wat Henry en ik wmiën We mosten gewoon doorgaan met duiken en daarvoor in de plaats zouën wij zooveel whisky krijgen als we op konden En na twee glaassies zei ik: Goed, vooruit dan maar.... Ik knikte. ~.,,., We 1..,, dadelijk na het ontbijt dacht ik: Nou eerst Henry gaan vertellen. Ik had een afspraak met cm. Ik dcc 'et en ik mot zeggen Henry was niet malsch. Hij speelde op ziin'poot, dat 'et zelfs mijn te bar werd. Hij zei, dat ik het vertrouwen, in mijn gesteld beschaamd had, dattik ies gedaan had dat een bJawasie voor, ons beroep was. (Wordt vervolgd.) --- Wetenschap. TENTOONSTELLING VAN PADDENSTOELEN, HERFSTBLOEMEN EN -VRUCHTEN. In verband met haar 10-jarig bestaan zal de afdeeling Kotterdam der Ned. Natuurhistorische Vereeniging van 18—20 September in „de Doele" een tentoonstelling houden van paddenstoelen, herfstbloemen en -vruchten. Een eerecomité heeft zich gevormd, waarvan burgemeester mr. Wytema het voorzitterschap heeft aanvaard Wanneer voor de paddenstoelen het weer nu maar meewerkt, belooft het een fraaie herfsttentoonstelling te worden, daar reeds vele toezeggingen van inzendingen zijn ingekomen en daar het bestuur zich de medewerking heeft verzekerd van leden der Ned. Mycologische Vereeniging. --- EXPEDITIE VAN MAC MILLAN. De expeditie van het Field-Museum te Chicago, uitgevaren onder Donald B. Mac Millan's leiding voor een onderzoek naar flora en fauna m de subarctische streken is te Sydney in Nieuw-Schotlnd (Canada) aangekomen na een tocht, die twee en een halve maand heeft geduurd. MacMillan vond aanwijzingen, die in overeenstemming Weken met de traditie, dat de vikingen in Amerika nederzettingen hebben gevormd lang voor Columbus' ontdekking. Hij achtte het zeer waarschijnlijk, dat de oude ruïnes op het eiland Scuiprn niet ver van Nam (Labrador) overblijfselen zijn van zulk een Noorsche nederzetting. Hij vond de door rotssteen gevormde fundamenten, van tien a twaalf huizen, die zoodanig met korstmos waren gegroeid, dat ze zeker reeds vele honderden jaren oud moeten zijn. Er waren geen inscripties, maar deze, overblijfselen vertoonden een treffende overeenkomst met die, welke de onderzoeker verleden jaar in Groenland ontdekte. De naam, die de Eskimo's aan deze ruïne der nederzetting op Scuipin geven, is „Tunitrik", in welken naam een aanduiding te vinden is, dat ze van Noormannen afkomstig zijn. MacMillan hoopt bij een volgend bezoek aan ScuipiEn, het volgend jaar, een graf te vinden van een dier oude kolonisten öf inscripties. In Juni gaat hij terug naar Nam om daar een vaste basis te vestigen ,zoodat onderzoekers een woonplaats kunnen hebben gedurende het geheele jaar. Zijn schip de „Bowdoin" zal daar yoortaan ieder jaar heen varen. --- DE MIDDEN-AZIATISCHE UNIVERSITEIT. De regeering heeft het decreet betreffende de oplichting van een universiteit in Midden-Azië goedgekeurd. De universiteit zal bestaan uit 7 faculteiten: een medische, een agronomische, een mathematische, een technische, een voor de plaatselijke cultures, een arbeiders-faoulteit en een gewijd aan de vraagstukken van het Oosten. --- METSCHNIKOFF. De weduwe van professor Metschnikoff, den beroemden Eussischen geleerde, die jaren lang ■aan het Institut Pasteur te Parijs werkte, is nu te Moskou aangekomen. Zij heeft naar Eusland verschillende voorwerpen gebracht, die in het op te richten Metschnikoff-museum ondergebracht zullen worden. --- fingezonden Mededeeling.') * woensdag; ■ LAATSTE DAG COUPONS m n :e"metz&C£!: --- (Ingezonden mededeeling.) . C^aetTën naar maat bij: Ibmitl ÏU KI NIH Telefoon 37151 — Keizersgracht 772 AMSTERDAM. In den Haag eiken Vrijdag Hotel Centraal, Lange Poten --- Ingezonden mededeeling --- (Ingezonden mededeeling.) SKALKERS BC INDISCHE UITRUSTINGEN JE --- I '" .1 H' 'l ;■ ■ * i ~' i . i i '".':■■ • i --- Familieberichten. UIT VERSCHILLENDE BLADEN. GETEOUWD: D. Swagerman en J. Brummelkamp, Den Haag. BEVALLEN: Van der Torren, z., Haarlem; Velleman—Cohen, d., Eotterdam; Wynne—Nijhoff, d., Alkmaar; Klaassen—Delfer, z., Helder; Van Splunder—De Zeeuw, d., Plidderkerk; Oostra—Van Straten, z., Eotterdam; Copray— Frances, d., Eijswijk (Z.-H.); Esser—Dekker, z., Deventer; Burger—Van Eenssen, d., Eotterdam. OVEELEDEN: J. W. Soetekouw, m., 70 j., Voorburg; W. H. F. Gorel—Godefroy, 81 p., 's-Gfavenhage; J. Jongbroer, m., 88 j., Ouderkerk; jkvr. A. S. J. Klerck, vr., 88 j., s-Gravenhage; C. H. Brinkman, m., 54 j., id.; W. A. Pfeiffer, m., 6 j., Groningen; P. Baretta, m., 62 j., Haarlem; Ch. Ch. Capriles, m., 55 j., s-Gravenhage; A. Schoenmakers, m., 75 j., Waspik; J. F. H. Hendrickx, . m., 74 j , Swalmen; C. J. M. Brom, vr., 54 j., Tilburg; W. Zijlstra, m., 44 j., Deventer; H. Steen bruggen, m., 25 j., id.; H. Kopmano, m, 12 j., id.; C. van Spiegel, vr., 43 j., id.; J. van der Meer, vr., 7 j., id.; D. v. d. Werp, Janssen, m., 69 j., Groningen; M. Wilschut Mzn., m., 58 j., Bijsoord; J. F. Zeemeijer, m., 69 j., Eotterdam; F. J. de Jong, m., 63 j., Vlaardingen; C. Veerman—Mechelse, vr., 83 j., Bodegraven; J Jongebreur, m., 88 j., Ouderkerk a. d, IJssel; J. J. Verzijlenburg, m., 80 j, Haarlem; A. E. van Dam—Fibbe, vr., 67 j., id. --- Kunst MONUMENT VOOR Dr. CUYPERS. Te Roermond vergaderde onder voorzitterschap van den heer J. N. Snackers het comité tot oprichting; van een monument voor dr. P. J. Guypers. In deze' bijeenkomst .werd o.a. mededeeling gedaan, dat overleg gepleegd is met dr. Berlage, omtrent de plaats waar het standbeeld zal komen. --- PAUL WEINGARTEN. Dè Ned. Indische Kunstkring heeft Paul [Weingarten, die in October. en Növember van dit jaar een tournee door ons laiid zal maken, voor het komende seizoen geëngageerd voor een reeks van wtintig concerten ia ENed.-Elndië.i --- „MUSIKALISCHE KAMMERSPIELE”. In September en October zal Je Berlijnsche „Spieloper", die hier onder den naam „Musikalische Kammerspiele" reeds enkele jaren geleden optrad, een tournee door onß land maken. De eerste voorstelling wordt op 15 September a.s. te Bussurn gegeven. Dan volgen: Utrecht 16 Sept., Haarlem 17, 18 en 19 Sept., Den Haag 20, Hilversum 21, Alkmaar 22, Hoorn 23, Rotterdam, 24, Baarn 25, Den Haag 26, Leiden 27, Deventer 28, Arnhem 29 en 30 Sept., Paarn 2 October, Haarlem 3 Oct. (matinee), Amsterdam 3 Oct., Roosendaal 4, Zutfen 5, Apeldoorn 6, Groningen 7, Breda 8, Laren (N.-H.) 9, Zwolle 10 October. Voorts zal het gezelschap o.a. optreden te 's-Hertogenbosch, Tilburg, Bergen' op Zoom en Middelburg. Directeur is Herbert Neustadt, kapelmeester Max Volland. --- KAMERMUZIEK TE HILVERSUM. Het Concertbureau Ernst Kraus organiseert Voor het winterseizoen te Hilversum een serie van vijf abonnements-concerten met medewerking Van het Dresdener Strijkkwartet, Arnold Földesy (violoncel), Paul Weingarten (piano), Maria Basca (zang) en Frederio Lamond (piano). --- VALSCHE TOESCHRIJVINGEN IN HET LOUVRE. Een kunstkenner uit.Chicago, Maurice G. Goldhlatt, maakt op het oogenblik een studiereis door Europa en heeft, zoo meldt „Comoedia", in het Louvre een valschen Da Vinci ontdekt, benevens Wet minder dan zes-en-dertig andere, verkeerde toeschrijvingen. De valsche Da Vinci zou de i.Bacchus" zijn; de kenner uit Chicago is er Zeker van, dat een andere Italiaansche schilder, bij zijn leven beroemd maar thans vergeten, de taaker ervan is; ook van de andere, door hem vooi valsch gehouden werken, zal hij binnenkojrt °P onweerlegbare gronden de ware meesters aanwijzen. Wat de Bacchus betreft, die staat in den Catalogus van het Louvre reeds aangeduid als een atelierwerk, waarin wellicht Da Vinei's leerlingen, Cesare da Cesto of Luea Melzi, de hand hebben gehad. Men wacht te Parijs op verdere o&thullingen. --- TIJDSCHRIFTEN. „De Idea”. Wij ontvingen de eerste afleveringen van een Meuw maandschrift „De Idea". De redacteur Haag (Lage Vuursche) en twee vaste mede- Erkers, Eu le Cavalier en George Kettmaijn Jr. rebben daarin — bijna alléén — maandelijks de over gemiddeld vijftig groote blad*ljden, een plaatsruimte die vele andere „jongeren" hun zullen benijden. Het gebruik dat zij er van maken lijkt ons echter niet bijzonder ge'ükkig. De wijsgeerig-religieus-literaire bijlagen van den heer Haag zijn vaag, breedsprakig en slecht geschreven, de essais en de poëzie Van Eu le Cavalier niet, veel beter. lets meer klooft Georg Kettmann met zijn proza „Herakles twaalf Taken.'" Overigens is ook deze allegorie al heel weinig „vernieuwend" en wat Kettmann *""• Le Cavalier in hun essais als nieuw literair *^togramma uiteenzetten is door anderen al heel **t beter gezegd.... en gedaan. --- De jacht op de veertig schedels. Uit het Engelsch van LEO WALMSLEY. > 38 i}^ Was zoo verbaasd, neen, zoo overbluft E^jj°r die variatie op het verhaal van dr. t> dat ik tot behoorlijk antwoord-geven H*°ollweg niet in staat was. Die veertig V6(lels zouden een mythe zijn — een V^kje speciaal voor'mij bedacht het n aal van dr. Flint van a tot z een leu*>ij '••• zijn rhapsodieeren over; de eer die V^et zijn von(jst zou inleggen een staaltje Hs Ultstekend acteeren.... I Welnee, dat "••-JU Sewoonweg onmogelijk! Zelfs tijdens 't-ej-ekte, toen hij lag te ijlen, had hij het \m over de „schedels" gehad — het i.a ..schat" was hein niet één maal over **■!« jjPpen gekomen. Ja toch! Maar alleen V lj bet had, met zijn gewone sarcasme, i !'* V 6. echten;.