VAN OVERAL Oorlogsdiplomatie enn oorlogsgeschiedenis. Het toonbeeld van den typisohen Engelschman moet Sir James Headlam Morley zijn geweest, die te is overleden. Typisch Engelsch van afkomst, typisch Engelsch van karakter, van levenswijze. Tot het einde van het vorig jaar bekleedde hij de functie van adviseur voor historische aangelegenheden bij het departement van buitenlandsche zaken, een baantje, dat speciaal voor hem werd gecreëerd, omdat men zijn diensten, die tijdens de vredesonderhandelingen zoo voortreffelijk waren gebleken, niet gaarne wilde missen. Sir James stamde uit een geslacht van scheepsbouwers in Gateshead en' Stockton, van dominees en magistraten. Door en door Engelsch, de eeuwen door. De jongere generatie echter wierp zich op de wetenschappelijke studie, en verscheidene van Sir James' broers en neven bekleeden gewichtige ambten aan universiteiten en ■co 11 eg e 's. James studeerde te Eton, en als bijzonderheid wordt van hem verteld dat hij als Etonian meer op wetenschappelijk dan op.--sportief gebied uitmuntte! Hetgeen naar men weet geen regel is. Als jonge man toog James Headlam Morley naar Duitschland om er de taal te leeren. Hij leerde er meteen de liefde kennen en kwam met een Duitsch meisje, Else Sonntag, stammend uit een zeer artistieke familie, als zijn vrouw naar Engeland terug. Zijn verblijf in Duitschland, dat hem een grondige kennis van de Duitsche levenswijze had verschaft, drukte een sterken stempel op zijn verdere wetenschappelijke loopbaan. Hij schreef een groot werk, „Life of Bismarck", dat in 1899 in de serie „Heroes of the Nations" verscheen. Zijn bijdragen over Duitschlands moderne geschiedenis en zvjn biografieën van vooraanstaande Duitsche staatslieden, die hij voor de elfde uitgave van de Encyclopaedia Britannica schreef, verwierven groote waardeering. Intusschen was hij tot leeraar in het Grieksch en de Oude Geschiedenis aan het Queen's College te Londen benoemd, terwijl hij als inspecteur bij het middelbaar onderwijs belangrijke adviezen verstrekte op het gebied der onderwijshervorming in Engeland. Voor vele, buiten de grove zijde van het leiven staande Engelsche geleerden, is het een zwak punt geweest in Sir James Headlam Morley's carrière, dat hij zich bij het begin van den wereldoorlog liet vinden tot het aanvaarden van een post bij- den propaganda-dienst. Het behoeft geen betoog dat deze werkkring weinig wetenschappelijks had en niet bepaald verheffend was. Het in de wereld sturen van propaganda-berichten, waarmede de openbare meening in Engeland en in het buitenland bewerkt moest worden, dikwijls in een vorm, die met de waarheid kwalijk in overeenstemming te brengen was, lag niet direct op den weg van een man der wetenschap. Later wijdde hij zich echter in hoofdzaak aan de vertaling van diplomatieke nota's, en menig memorandum, dat door de Duitsche keizerlijke regeering in de oorlogsdagen werd verzonden, menige ellenlange redevoering van Rijkskanselier von Bethmann Hollweg, werd door hem in het Engelsch vertaald alvorens aan het Britsehe kabinet te worden voorgelegd. Gedurende alle oorlogsjaren bleef hij bij den „antelligence service", den inlichtingsdienst, verbonden. Toen de Vredesonderhandelingen begonnen werd hij bij de politieke afdeeling der Britsehe delegatie ingedeeld en verwierf zich te Parijs een groote reputatie wegens zijn kennis van alle documenten, die voor de opstelling van het Vredesverdrag moesten worden gebruikt. Het heet dat tal van artikelen in het verdrag van Versailles door. hem werden geredigeerd; in elk geval behoorde hij tot de stille krachten, die in duidelijke (soms ook heel onduidelijke!) bewoordingen de denkbeelden neerlegden, waarover de vredesonderhandelaars het na veel wikken en wegen eens geworden waren. _ Toen de vrede tot stand was gekomen, wilde het ministerie van buitenlandsche zaken hem niet gaarne meer kwijt. En het schiep de post van historisch adviseur, welke hij gedurende negen volle jaren bekleedde. Het begrip „historisch adviseur" is uiteraard zeer rekbaar en daarom misschien niet nauwkeurig te omschrijven. Maar het spreekt vanzelf dat zijn medewerking vooral werd gezocht bij het uitzoeken en schikken van de documenten, betrekking hebbende op de voorgeschiedenis van den oorlog. Op dit terrein was Headlam Morley volkomen thuis. In gecompliceerde quaesties, zooals de betrekkingen tusschen Engeland en de Dominions of tusschen Engeland en Egypte, wist hij steeds den desbetreffenden onderhandelaars de juiste documenten voor te leggen, welke het hun mogelijk maakten een overzicht ervan te krijgen. En zat de regeering te Londen in de knel naar ■aanleiding van een of ander geschil in de overzeesche gebieden, dan wendde zij zich tot Headlam Morley, die de noodige literatuur erover wist op te sporen. Aan de door het Foreign Office voorbereide „History of the Peace Settlement", dat de pfficieele geschiedenis der vredesonderhandelingen zal bevatten, werkte hij mee. Hieruit blijkt dus dat Sir James Headlam Morley tot het gilde der stille, maar buiten■gemeen begaafde werkers in den lande behoorde, die achter de schermen blijven, doch wier medewerking onontbeerlijk is om aan de figuren voor het voetlicht meer relief te geven. {Nadruk verboden)., i --- HET STATUUT VAN HET PERM. HOF. De conferentie voor de wijziging geëindigd. GENÈVE, 1 Sept. (Eigen Tel.) De conferentie, die onder leiding van prof. van Eysinga de wijziging van het statuut van het Perm. Hof van Int. Justitie heeft tot stand gebracht, is heden gesloten. Het wijzigingsprotocol, dat door deze conferentie is ontworpen, zal nu aan de Assemblee worden voorgelegd. De conferentie trof heden nog een aantal maatregelen, welke het Brazilië, dat geen lid van den Volkenbond meer is, zullen mogelijk maken aan de verkiezingen voor de rechtervacature deel te nemen. De Spaansche gedelegeerde Botella vertolkte dep dank der conferentie voor de deskundige leiding, die prof. Van Eysinga aan de besprekingen heeft gegeven. --- BELGIË. DE GENTSCHE HOOGESCHOOL. Overleg tusschen de Kamerfracties over de vervlaamsching. BRUSSEL, 12 Sept. (Eigen tel.) Heden hebben afgevaardigden ivan de Katholieke Vlaamsche Kamergroep een bijeenkomst gehad met afgevaardigden der Katholieke Waalsche fractie om ter uitvoering van een vroeger besluit een terrein van overeenkomst te zoeken voor een gemeenschappelijk voorstel tot oplossing van het Vlaamsche vraagstuk. Al was deze vergadering slechts een gelegenheid om het debat te openen, toch kan reeds worden aangenomen dat de aanwezige Katholieke Walen de totale vernederlandsching der Gentsche universiteit als een niet meer te ontwijken maatregel beschouwen. Evenwel blijken zij het niet eens te zijn met wat de rapporteur, een Katholiek Vlaamsoh Kamerlid, tooivendien nog als eisch stelt, nl. dat er geen subsidies mogen worden verleend aan het ter bestrijding der reeds half vervlaamschte universiteit opgerichte Institut des Hautes Etudes. Geen besluit werd genomen.. De besprekingen zullen voortgezet worden. --- ANTWERPEN IN HET DUISTER. Een langdurig defect. BRUSSEL, 12 Sept. (Eigen tel.) Het gisteravond in de electrische centrale te Merxem uitgebroken defect, waardoor Antwerpen in den afgeloopen nacht in duisternis werd gedompeld en dat vanmorgen nog niet hersteld was, zoodat tal van fabrieken stillagen, is eindelijk in den loop van den namiddag kunnen hersteld worden. Het tramverkeer en de verdere stadsbedrij vigneid zijn nu weer normaal. --- Het weer van heden. » Zwakke tot matige wind uit westelijke richtingen, nevelig of betrokken tot zwaar of half bewolkt, waarschijnlijk nog eenige regen of onweer, koeler, yporal in het noorden. Verdere vooruitzichten: Vrij koel, later weer matig warm met weinig of geen regen. Zon op 6.31, onder 7.20. Maan op 5.47 n.m., onder. Zaterdag 0.34 v.m. Thermometerstanden a/h. Stadswaterkantoer. 12 Sept namtfld. 4 uur 73 gr. Fahr. 13 . 8 nachts 1 „ 65 , „ 13. , . 3 . 65, --- Belangrijkste Nieuws. Het Italiaansche ministerie is geheel hervormd. — Italië.. (biz. 1) In Asuncion (Paraguay) is in verband met de communistische agitatie de staat van beieg voor den duur van drie maanden afgekondigd. — Zuid-Amerika. (biz. 1) Brand op de Germania/werf te Kiel. — Duitschland. (biz. 2) Eenige in verband met de bomaanslagen gearresteerde personen hebben een bekentenis afgelegd. — Duitschland. (biz. 2) De Fransche ministerraad beeft besloten tot het oprichten van een Graanbureau ter bescherming van den graanoogst. — Frankrijk. Kapitaalsvergrooting Burmeister & Wam tot kr. 35 mill. — Beurs en Nijverheid. (biz. 6) Prijsverlaging van koper te New Vork. De New-Yorksche beurs liep scherp.terug na een aanvankelijke krachtige koersstijging. Geen verklaring voor deze plotselinge wecding. Call-money ruim verkrijgbaar tegen 8.%. Tenslotte eenig koersherstel. — Amerik. Markten. (biz. 6) --- ZUID-AMERIKA. DE ONRUST IN PARAGUAY. Staat van beleg voor drie maanden. ASUNCION, 12 Sept. (8.T.A.) Daar de toestand in Paraguay verergerd is, heeft het parlement, op verzoek van den president der republiek, den staat van beleg voor drie maanden goedgekeurd. BUENOS AIRES, 12 Sept. (8.T.A.). De uit Paraguay komende berichten zijn schaarsch. De maatregelen te Asuncion zijn genomen ter voorkoming van onlusten ten gevolge van de communistische agitatie. --- BOLIVJA EN PARAGUAY. Vergeven en vergeten. WASHINGTON, 12 Sept. (Reuter.) Paraguay en Bolivia kwamen heden formeel overeen de geschillen te vergeten, die voortvloeiden uit de vijandelijkheden in December 1.1. in het gebied van de Cfaaco Boreal. --- CHINA. HET CONFLICT MET RUSLAND. Hervatting der vijandelijkheden. MOEKDEN, 12 Sept. (Reuter). Een officieel communiqué meldt, dat de Russen hedenmorgen de vijandelijkheden bij Pogranitsjna helbben henvat. Hun aafivallen werden afgeslagen. --- POLEN. VLIEGTUIGENFABRIEK IN LICHTE LAAIE. Groote schade. WARSCHAU, 12 Sept. (W. B.) Naar het avondblad A. B. C. meldt, is hedenmorgen te Posen brand uitgebroken in de groote Poolsche vliegtuigenfabriek ' Samolot. Alle brandweren der stad en eenige troepenafdeelingen werden ontboden om den brand te loealiseeren, wat eerst na vier uur arbeid gelukte. De schade wordt op 10 millioen 'zloty geschat. Tien geheel of nagenoeg voltooide, alsmede tien halfvoltooide vliegtuigen en vele kostbare machines werden een prooi dei vlammen. --- VOLKENBOND. GENEVE EN DE INTERNATIONALE BANK. De Bank ah herstel-instrument en ah algemeene financieele instelling. — Eenzijdige uitwerking van twee gedachten. — Gevaren en middelen tot correctie.. SAMENWERKING NOODIG TUSSCHEN BOND EN BANK. ,(Van onzen n-correspondent) Genève, 12 Sept, Het plan-Young organiseert de afbetaling