ALGEMEENHEID VOOR INDIË. De gebruikelijke sorteering De beslissing van den minister van Waterstaat inzake de zendtijdverdeeling voor den omroep naar Ned.-Indië over het apparaat van de P h o h i zal nog tot netelige moeilijkheden aanleiding geven wanneer het karakter der programma's zal moeten worden beoordeeld. Want wel is nu bepaald dat „politieke uitzendingen" zullen zijn uitgesloten, evenals „uitzendingen van propagandistischen aard op het gebied van den godsdienst", maar dit laat blijkbaar nog een ruime marge over voor verschil van interpretatie van deze begrenzingen. Dat is al direct gebleken uit een voorbehoud dat door de socialistische V.A.R.A. is gemaakt. De roode omroepvereeniging, die zich slechts ongaarne en „voorloopig" bij deze regeling neerlegt, spreekt van den „socialistisch cultureelen aard" van dat deel der uitzendingen naar Indië dat zij zal verzorgen. Het is niet duidelijk wat daaronder wordt verstaan, en in hoeverre dit geschieden kan met inachtneming van de politieke grenslijn die de minister ditmaal heeft getrokken. De christelijke N.C.R.V. stelt op haar beurt do vraag wat eigenlijk onder „uitzendingen van propagandistischen aard op het gebied van den godsdienst" moet worden verstaan. „Valt daaronder ook een preek? Of het uitzenden van een Roomschen misdienst?", vraagt mr. Van der Deure in het orgaan der vereeniging. En deze vraag wordt des te begrijpelijker, nu minister Reymer na ruim een heel jaar „overwogen" te hebben, eindelijk met een finale beslissing voor den dag komt inzake het conflict tusschen hem en de N.C.R.V. naar aanleiding van de uitzending door deze vereeniging van een Hervorming-herdenking op 31 October 1931, als onderdeel van een algemeen programma dat de N.C.R.V. d*hsn dag verzorgde. Die beslissing houdt o.a. in dat „gezien de omstandigheden" de reeds opgelegde straf wordt ingetrokken, en dat een Hervormings-herdenking „als zoodanig" niet valt buiten het kader van een algemeen programma. Zoo lezen wij in het orgaan der N. C. R. V. De vraag wat als „niet politiek" of „niet religieus-propagandistisch" moet worden aangemerkt, wordt hierdoor allesbehalve duidelijker. Want als een Hervormings-herdenking als zoodanig in een Nederlandsch algemeen programma past, dan zal het moeilijk zijn haar uit een onpolitiek en religieus-propagandaloos, dus algemeen program voor Ned.-Indië te weren. En dan kunnen ook Roomsche kerkelijke gebeurtenissen moeilijk worden achtergesteld, en socialistische plechtigheden, die gemakkelijk een cultureele tint óver hun politiek doel kunnen werpen, evenmin. Waarna men zich afvraagt wat er van het aigemeene karakter dan eigenlijk nog overblijft. De Phohi werd indertijd opgericht ten behoeve van, 'in de eerste plaats, het personeel van banken, stoomvaart-, handels- en cultuurondernemingen in Indië, met het doel dezen ~opbeuring te geven door een nauweren band te leggen tusschen Nederland en Koloniën De opzet is geweest een programma te geven dat vrij zou zijn van politieke tendenzen." Aldus dr. C. J. K. van Aalst, president-commissaris van de Phohi in Juli 1930. Dank zij de Radio-wet heeft de regeering echter eischen van verdeeling op politieken en confessioneelen grondslag van den zendtijd voor de uitzending naar Indië meenen te kunnen stellen. De Phohi, wier apparaat daarbij dienst moest doen, heeft echter — en terecht — haar voorwaarden gesteld van algemeenheid der programma's en deze krachtig gehandhaafd, zooals ook uit de nu voorgestelde regeling blijkt. Ook uit Indië zelf was dat verlangen naar algemeenheid trouwens te kennen gegeven. In de Memorie van Antwoord der Indische regeering aan den Volksraad (inzake Indische radio-concessies aan de Nirom) werd destijds (in 1930) verklaard dat het Indische gouvernement de,n indruk had dat het overgroote deel van het publiek in Indië niet wenscht dat politiek en godsdienst in den radioomroep worden betrokken. De vraag is nu of de Nederlandsche regeering, en de ministers van Waterstaat en Koloniën in het bijzonder, in staat zullen zijn om tegen het insluipen van politieke en religieuspropagandistische elementen in de Phohi-programma's voor Indië streng genoeg te waken. Het zuiverste ware natuurlijk geweest om de verzorging dezer programma's geheel op te dragen aan de P h o h i zelve, die zich, anders dan de andere deelhebbers, principieel op algemeen standpunt stelt *). In zekeren zin is dit dan ook erkend door aan de aigemeene P h o h i tweederden van den zendtijd te geven en het resteerende derde deel te verdeelen onder vier b ij zondere politieke en confessioneele omroepen, die dus elk maar een t w a a 1 f d e van de totale portie zendtijd krijgen. Maar verder durfde de regeering blijkbaar met gaan. Ook hier krijgen wij, evenals brj de „aigemeene programma's" onder overheidstoezicht in Nederland, nu weer principieel-roode, -protestantsche, -katholieke „algemeenheid". Waartegenover de Phohi, evenals de A.V.R.O. in het Nederlandsch 'bestek, dan blijkbaar „aigemeene algemeenheid" levert. Speciale programma-commissies voor Indië en Nederland zullen zich daarover ook verder het hoofd mogen breken. De regeling voor de Phohi is, vergeleken met het Nederlandsche zendtijdbesluit, ongetwijfeld een stap vooruit, die naar wij hopen, ook voor Nederland alsnog zal worden nagevolgd. Maar aan de politieke en confessioneele schotjespolitiek schijnt de regeering nog niet te kunnen ontkomen. Aan de principieel aigemeene, dus bindende inplaats van verdeelende taak, (die natuurlijk ook de erkenning van de verschillende denkrichtingen in ons volk inhoudt, maar niet de eenzijdige, partijdige propagandeering daarvan) is neg steeds niet het recht verschaft dat haar toekomt. *) Gelijk men weet, dingt de aigemeene A. V. ■R- O. niet mee omdat zij meent dat de Phohi zelf algemeen genoeg is. * DELFT. De gemeenterekening over 1931 sluit als volgt: gewone dienst: ontvangsten J 6 198.509, uitgaven ƒ 5.711.197, batig saldo * tVI'311' kapitaaldienst: ontvangsten J 17.703.347, uitgaven ƒ 19.636.122, nadeelig saldo ƒ.1.932.774. --- DRAMA TE BRUNSSUM. Jong meisje schiet haar verloofde neer. In den afgeloopen nacht schoot te Brunssum een jong meisje haar verloofde neer en pleegde daarna zelfmoord. — Gemengde Berichten, blz. 2. --- ARRESTATIES VAN COMMUNISTEN TE GENÈVE. De politie heeft te Genève eenige communisten gearresteerd die verdacht worden de leiders te zijn geweest van de beweging tegen do troepen. In officieele kringen te Genève nam men heden aan dat rust en orde thans definitief hersteld zijn. — Buitenland, blz. 3. --- HOOVER NOODIGT ROOSEVELT TOT EEN CONFERENTIE. Inzake herziening der Europeesche schulden. Hoover heeft Roosevelt uitgenoodigd tot een conferentie inzake de schuldenquaestie. Zij zal volgende week in het Witte Huis worden gehouden. Hoover verklaart zich voor onderhandeling met de debiteuren over herziening der schulden, met als compensatie concessies op andere gebieden, nl. op die van den handel en van de ontwapening. — Buitenland, blz. 3. --- GÖMBÖS BIJ MUSSOLINI. Het bezoek van den Hongaarschen premier Gómbös aan Mussolini heeft concrete resultaten opgeleverd op economisch terrein, o.a. betreffende de uitbreiding van den handel tusschen Italië en Hongarije. — Buitenland, blz. 3. --- GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN IN DUITSCHLAND. Winst der nazi’s vergeleken bij 1929. In Saksen en het Saargebied zijn gisteren gemeenteraadsverkiezingen gehouden. In Lübeck werden de 80 leden der Bürgerschaft gekozen. De laatste verkiezingen hadden in 1929 plaats. Vergeleken bij de resultaten in dat jaar behaald — toen waren de nazi's nog in stijgende lijn — hebben de nazi's een sterke winst te boeken. — Buitenland, blz. 3. --- WAFDISTISCHE STUDENTEN GEARRESTEERD. Bij de Groote Pyramide bij Caïro werden 47 studenten gearresteerd, die daar ecu politieke samenkomst hielden. '— Buitenland, blz. 4. --- DE BEURZEN VAN HEDEN. Berlij n s ch e beurs. De openingskoersen zijn meerendeels lager, later treedt echter eenig herstel in. Op de obligatie-markt is de stemming verdeeld en het koersverloop onregelmatig. — Beurs, blz. 11. Londensche beurs: Britsche staatsfondsen zijn gunstig gestemd. Duitsche leeningen vast. Internationale industrieelen prijshoudend, binnenlandsche onregelmatig. Zuid- Afrikaansche mijen en Petroleumaandeelen vaster. — Beurs, blz. 11. Parij s c h e beurs. De opening is lager op winstnemingen, waardoor een deel van de Zaterdag behaalde koersstijging verloren gaat. Later treedt een herstel in. Fransche Staatsfondsen lager. — Beurs, blz. 19. De Amsterdamsche beurs was heden vast. Philips en Koninklijken traden op den voorgr-snd. In Philips was de handel aanvankelijk vrij levendig, later kalmer. — Beursoverzicht, blz. 12. --- De brandende „P. CT Hooit", hedenmorgen op het IJ. --- DE KORFBALCOMPETITIE. Weinig verrassingen. Over het algemeen hebben de twaalftallen volgens de verwachtingen gespeeld. Alle leidende ploegen handhaafden zich, soms met moeite. Zoo won Westerkwartier met 4—2 van Swift, E.K.C.A. sloeg Z.K.C, met 3—l -en W. K. bracht het tegen Nie slechts tot 2—l. H.K.C, verraste door een 3—l zege op A.K.C. — Sport, blz. 15. --- DE ENGELSCHE STAATSKERK. Romanisme. Vijftig geestelijken der Engelsche Staatskerk hebben een manifest uitgegeven, waarin zij een hereeniging dezer Kerk met de Roomsche als hun ideaal belijden. — Kerknieuws, blz. 17. --- DE „P.C. HOOFT” VERBRAND. Het trotsche mailschip van de Stoomvaartmaatschappij „Nederland” geheel door het vuur verwoest. — De grootste scheepsbrand, die ooit onze koopvaardijvloot trof. — Een nachtelijke vlammenzee op het IJ. — Vruchteloos blusschingswerk met ruim veertig stralen. — Het brandend overschot naar het IJ bij Schellingwoude verhaald. DE LAATSTE REIS.... • Ken ontzettende scheepsbrand, tot nu toe ongekend in de annalen van de Nederlandsche koopvaardijvloot en van de Amsterdamsche haven, heeft in den afgeloopen nacht het prachtige mailsohip van de Stoomvaartmaatij Nederland, de „Pieter Cornelisz. Hooft" totaal verwoest. 't Zal ongeveer twintig minuten na middernacht zijn geweest, dat wakers, die de ronde deden op de emplacementen van de „Nederland" aan de Sumatrakade vuur zagen op het sloependek achter de brug. En onmiddellijk waren 't groote vlammen, daar boven op het hooge dek, dadelijk waren er alle onheilspellende verschijnselen, die onloochenbaar wezen op een ramp van grooten omvang. Om 12 uur 25 bereikten de centrale seinzaal van de brandweer de eerste meldingen en nauwelijks een kwartier later ging het roode alarm naar alle kazernes: groote scheepsbrand op de „P. C. Hooft". Van alle kanten werden de brandweervoertuigen naar de verre Sumatrakade gedirrigeerd en zoodra men het IJ naderde zag men reeds boven de donkere massa's der uitgestrekte loodsen angstwekkende vuurbundels opstijgen In een zeer kort tijdsverloop nam de brand een ontstellenden omvang aan. De oorzaak? Wie zal 't zeggen... Er werd aan kortsluiting in een der ventilatoren gedacht. Maar aan boord bevond zich niemand toen de brand moet zijn uitgebroken. Want juist den dag tevoren was de boot met cyaangas ontsmet (Dinsdag j.l. kwam de „P. C. Hooft" uit Indië in onze haven terug en zij moest Woensdag a.s. over een week weer vertrekken) en men weet hoe gevaarlijk dit gas is. Vandaar boven in den voormast de gele vlag met drie kruisen, hetgeen beteekent dat het schip gegast was en dat niemand het schip mocht betreden. Derhalve bevond zich ook geen wacht aan boord. Maar alle deuren en patrijspoorten stonden wijd open, juist om het gas weer te laten wegtrekken, de frissche lucht gelegenheid te geven de laatste resten gas te verdrijven. Deze omstandigheid is de „$. C. Hooft" noodlottig geworden. Omdat alles open stond, werkten de gangen als even zoovele schoorsteenen, de straffe oostenwind joeg de vlammen met niet te stuiten vaart het schip door en zoodoende was er geen redden aan Bovendien kon de brandweer juist vanwege de aanwezigheid van gas, dat nog hing in de ruimen en in de salons, het inwendige van het schip niet betreden, — dit zou groot levensgevaar hebben opgeleverd en zoodoende moest men van buiten van de dekken af den aanval op het vuur ondernemen. De ~P. C. Hooft" lag gemeerd aan den steiger vóór de loods „Celebes". Alle lading van de vorige reis was reeds gelost, zoodat het schip geheel leeg lag te wachten om vandaag verhaald te worden en nieuwe lading te krijgen. 't Heeft niet zoo mogen zijn. De „P. C. Hooft" is niet meer Reeds om één uur brandde de ~P. C. Hooft" midscheeps met toomeloos geweld. De brug stond eveneens tot boven toe in vuur en vlam, over het IJ woeien, tot ver door den kouden wind voortgejaagd, de vonkenregens. Het schip lag met zijn voorsteven naar het Oosten, zoodat net vuur naar het achterschip werd gedreven, want de wind stond pal op den neais. De Novemberwind streek in lengte-richting langs den steiger, hetgeen in zooverre een gelukkige omstandigheid was, omdat nu de loods geen direct gevaar liep. Met man en macht zette de brandweer den aanval op het wreede woeste vuur in onder bevel van den commandant, den heer C. Gordijn Jr., en de hoofdbrandmeesters A. G. Förch en J. M. Hartdorff. Maar met zulk een varende snelheid trok het vuur als een storm door het schip, drong het onweerstaanbaar door naar boven en beneden, dat al spoedig duidelijk werd, dat er geen houden aan was. Het ontstellende schouwspel herinnerde aan dat van den bangen nacht van 17 op 18 April 1929, toen het Paleis voor Volksvlijt te gronde ging. Toen zag men de vlammenbundels voortjagen door het gebouw, van den eenen kant naar den anderen, van het Oosten naar het Westen, en er viel niet aan te ontkomen. Hier raasden zij eveneens van Oost naar West en er was al evenmin ontkomen aan Steeds meer roode voertuigen reden de emplacementen van de „Nederland" op, o.a. vijf motorspuiten, waarvan er drie op den breeden steiger langs het schip standplaats kregen. Uren achtereen roffelden de machtige motoren. Steeds meer slangen werden uitgeloopen, een dicht net van slangen bedekte weldra den steiger en geweldige watermassa's werden uit tientallen koperen monden op het schip geworpen. Aan den anderen kant lagen de „Jason" en de „Jan van der Heyden" met hun grof gesohut: de waterkanonnen, die van den waterkant af stontzeeën over het vlammende schip wierpen. In totaal werden zeker aan beide kanten tezamen meer dan veertig stralen in den strijd gebracht, maar zij hadden practisch gesproken geen uitwerking. En men dacht zich even in de afgrijslijke werkelijkheid van een scheepsbrand in volle zee, waarvan nog onlangs de verschrikkingen bekend zijn geworden bij de ramp van de „Philipar" * * * Heldhaftige pogingen deed de brandweer om den brand tot het middenschip te beperken. Brandwachts stonden vóór achter op de dekken en hanteerden er hun krachtige stralen. Achter moesten zij al spoedig voor den barren rook wijken. Van den steiger af gingen de stralen als parelende linten naar de dekken, een lange rij van waterstralen. Op het j|ak van de loods hadden eveneens straalvoe-Jfers postgevat, door de loods heen waren slangen gelegd, die buiten óp motorspuiten gekoppeld waren, en in een der deuropeningen van de loods stond het waterkanon-te-land, dat machtige massa's naar het vuur stuwde. Hoe spotte dit vuur met den krachtigsten aanval! Weldra was de cbmmandobrug geheel door de vlammen verteerd. Naar alle kanten sloeg het vuur uit. Twee hooge ijzeren kranen bleven onbeweeglijk op den wallekant temidden van het wilde geweld recht-op staan. Donker rijzend boven het rood en geel der vlammen. Onaantastbaar. Maar het houten zgn. kraanhuis boven-in een van deze beide kranen vatte wèl vlam en vormde een majestueusen brand op zich zelf, fel faikkelend hoog boven alles uit, tot er het laatste restje hout verteerd was. Roodgloeiende brokken ijzer vielen op den steiger. In het ijzeren vakwerk van een kraan op den wal bij den voorsteven klommen de brandwachts om van daar water te geven, nu en dan glansde het koper van hun helmen temidden van al de donkere ijzermassa's en de mannen streden hun strijd in een hopeloos gevecht. De stafwagen van de brandweer stond op den steiger en onderhield voortdurend de verbinding met de centrale seinzaal, maar 't waren geen opwekkende berichten, die over de telefoonlijnen gingen Uit de patrijspoorten joegen de vlammen naar alle kanten. Keek men naar binnen, dan zag men alom een gruwelijk rooden vuurhaard, als ware de „P. C. Hooft" één gewellookplaats met de vuren op hun heetst gedreven. De zalen en hutten van de eerste klasse, de machine-kamer, de hutten midscheeps van de officieren, de dienstgangen, alles één davering van vuur en rood geweld. Wat al vermaarde schoonheid ging hier verloren, hoe trof deze verwoesting allen die 't zagen diep in het hart Vonken en brokken vuur vlogen als een nooit gekend vuurwerk naar alle zijden. Het dak van de loods „Celebes" werd voortdurend nat gehouden. Doffe en scherpe knallen klonken voortdurend uit den heksenketel van de ~P. C. Hooft". Dan sprongen de gloeiende platen van de huid los, de luchttanks van de reddings-booten sprongen uiteen, oliebuizen barstten op. En nog had het vuur de olietanks, geheel beneden in de kiel, niet bereikt, maar de ziedende hel liet geen twijfel of 't zou zoo ver komen. Onverstoorbaar lag inmiddels even verder naar het oosten de „Nijkerk" te bunkeren. De haven blijft leven, al gaat een harer mooiste schepen ten onder * * * Om half drie begon ook het achterschip van de ~P. C. Hooft" te branden. In het middenschip .laaiden en loeiden de vlammen zonder ophouden, vaak uitschietend als vuurfonteinen met onstuiming geweld. Dan zag men even den rook optrekken en de wandeldekken zich uitstrekken in nog ongerepte statigheid. Maar onverbiddelijk joegen de vlammen verder, westwaarts, naar den achtersteven. Hutten en dekken en zalen vielen in den rooden ruwen .greep. Wel stonden er nog brandwachts op een paar loopbruggen tusschen sohip en wal en raasden de waterstralen naar het vuur, maar het lot van de „F. C. Hooft" was bezegeld. Als kanonnades donderden de ontploffingen in het inwendige van het schip, dit trotsche schip van 15.000 ton, dat in 1926 te St. Nazaire gebouwd werd en eigenlijk altijd met veel pech te kampen heeft gehad... De directeuren van do „Nederland", de heeren Koning, Delprat en Bronsing, waren inmiddels ook op den steiger gekomen en met ontzetting zullen zij het lot van de „P. C. Hooft" aanschouwd hebben. Er werd nu „krijgsraad" gehouden tusE.ben de directeuren, den commandant van de brandweer, den havenmeester, den heer W. N. van de Poll, en den onderhavenmeester van het oostelijk havengebied, den heer H. L. Scholten. Besloten werd tot het verhalen van het brandende schip. Want het begon reeds in de richting van den steiger eenigszins slagzij ** maken, waardoor het gevaar ontstond dat de kranen op den wal zouden worden weggedrukt of omvergeworpen in de richting van de loods. Drie sterke sleepbooten van de reederij Gebrs. Goedkoop lagen reeds om kwart vcor drieën bij de „Hooft" en de trossen waren reeds vastgemaakt. Naar alle kanten bleef het vuur doordringen. De reddingsbooten op het sloependek vlogen in brand en met een doffen slag viel om 3 uur 5 een_ van deze sloepen uit de davits op den steiger, gelukkig zonder iemand te raken. Machteloos bleven de katrollen en touwen daar boven wapperen, tot het vuur ook daar de laatste resten kwam aantasten. Op den steiger vlamde de sloep nog lang na en ook een partij kratten geraakte er in brand. Door de gangen beneden in het schip, waar men in verband met de aanwezigheid van het blauwzuur niet had kunnen doordringen, raasden de vlammen naar vóór- èn achterschip. Men zag het vuur in verschillende lagen zich door het schip verspreiden, lagen, die gemarkeerd werden door de' rijen patrijspoorten — roode poorten — en door de lijnen der dekken — vurige lijnen. Tegen half vier was de toestand zoo kritiek geworden, dat er met het verhalen haast moest worden gemaakt. Want we schreven reeds, dat onder-in de brand zich ook naar het voorschip verspreidde en als daar de vlammen alom baan braken, zou 't onmogelijk zijn straks in open water de ankers te vieren. Bijkans over de geheeie lengte van een paar honderd meter sloegen nu de vlammenmassa's uit de ~P. C. Hooft", een onvergetelijk en onvergelijkelijk schouwspel van gruwelijke schoonheid, van daemonisch geweld en satanische vernietiging. Commando's weerklonken: alle brand*.vachts en al het persone.-*l van de „Nederland" moest van boord, op een enkelen man na, die op de voorplecht de ankers zal bedienen. Te midden van de knallen en het varen der vlammen snerpen fiuitjes, de loopbruggen worden* met grooten spoed weggetrokken, de slangen worden teruggenomen. — de blussching wordt stopgezet. Be motorspuiten gaan stoppen en er valt op den wal even een vreemde, angstige stilte. Hoog staat de maan, ijzig-koud striemt de wind. Hitte straalt het gloeiende schip tot ver in het rond. Zijn vlammende romp zet de masca der ste.nen gebouwen van de „Nederland" in een hel onnatuurlijk ücht. Fonteinen vuur spuiten van zijn dekken, uit alle gaten en poorten. Wolken rook drijven naar de stad Dan om 3 uur 45 komt het bevel: „Alles los". De sleepbooten, twee achter en één trekken, een laatste stalen kabel tusschen schip en wal en in een ommezien Is de „Hooft" losgetrokken van den wal en wordt hij tot een machtige en matelooze drijvende massa vuur De deuren vaa de loods worden dlchtgeschoven om tijdens het voorbijvaren van het schip bet binnenwaaiet» van vonken te voorkomen. ' Achteruit wordt het vlaroinende sohip eerst getrokken om uit de vaargeul tuaaehen de meerstoeien en den steiger weg te komen. Ruim I in het T*oo***schlp brandt du ook, — de Vlammende Hollander verlaat zijn laatste ligplaats. De booten van de havenpolitie, van de havenmeesters en de ambulance-boot van den G. G. D. met den directeur, den heer L. He .eimans, aan boord, doen hem een laatste uitgeleide Op