(Ingezonden Mededeeling.) W^--*-**"*^"™**^'*^ J*_£f*_W __f^_\W >«™wi«*^ f—. ~[[ ii—min f iwMwawniwmiwiwinwnwiwißi luwrn i» «muaJr^ *^^ ,^W rf^TïiTnSjïm'-"-»'-"-™ K" j^f •WTm\_____\f__f iBB-r^^S K! Jf^^i^ hLX^JpV fc i til --- Machtigingen Haar richtlijnen en begrenzingen In het groote bezuinigingsontwerp vraagt de regeering een aantal min of meer vérstrekkende machtigingen. Dat is, vooral na twee jaren van crisis-beleid, gedurende welke het arbeidsveld der regeering zich noodgedwongen over tal van zeer ingewikkelde zaken heeft uitgebreid die niet van tevoren in nauwkeurige, wettelijke voorschriften kunnen worden omschreven, op zichzelf natuurlijk niets nieuws. Op het gebied der economische politiek (tarieven, contingenten, clearing, landbouw-crisis-maatregelen, ondernemers-afspraken, enz.) heeft de regeering reeds tal van bijzondere bevoegdheden ontvangen. In het algemeen heeft het parlement de noodzakelijkheid daarvan voor het voeren van een doeltreffend beleid geredelgk ingezien, 'al is dan ook naar het oordeel van sommigen het t ij d e-1 ij k c r i s i s-k a r a k t e r der verleende volmachten niet steeds voldoende scherp in de desbetreffende wetten neergelegd. Bij het vragen om nieuwe machtigingen in bet bezuinigingsontwerp verklaren minister Colijn en zijn ambtgenooten in de Memorie van Toelichting, dat zij zich beijverd hebben om de noodige regelingen zooveel mogelijk in wettelijke voorschriften uit te werken. Voor een aantal punten is dit evenwel niet geschied, en hebben de voorstellers zich ertoe bepaald aan den wetgever een meer algemeene machtiging te vragen onn door de Kroon regelingen te doen treffen, die tot dusver door den wetgever werden vastgesteld, en waarbij de Kroon zich de bevoegdheid zou voorbehouden om van bestaande wettelijke bepalingen te mogen a f w ij k e n. Zoo wil bgv. de Kroon zich, krachtens paragraaf 14 der Bezuinigingswet, voorbehoniden om, de Algemeene Armericommissie gehoord, een of meer Armenraden op te heffen, ook op andere gronden dan thans art. 53 der Armenwet vermeldt. Ingevolge paragraaf 40 behoudt de Kroon zich voor de schattingscommissiën voor de inkomstenbelasting op te heffen en de in verband met die opheffing noodig zijnde voorzieningen te treffen. Paragraaf 47 bevat de machtiging om bij algemeenen maatregel van bestuur af te wijken van de wettelijke bepalingen in het belang van een doeltreffende ordening van het verkeer. En tenslotte vestigen wij nog de aandacht op de machtiging van paragraaf 16, om met afwijking der wettelijke bepalingen door de Kroon een herberekening van de pensioenen te laten plaats vinden, mits die herberekening het bedrag der toe te kennen of reeds toegekende penisioenen niet doet dalen beneden 90 % van de som, waarop het volgens de huidige voorschriften der Pensioenwet is of zou worden vastgesteld. In totaal bevat het ontwerp een dozijn van zulke machtigingen. Nu is het — als gezegd — op zichzelf allerminst een novum, dat de wetgever ruim baan maakt voor de uitvoerende macht door delegatie van wetgevende macht. Meer en meer is men er zich toe gaan bepalen alleen het algemeen beginsel in een wet aan te geven, terwijl.de wet dan verder aan de administratie opdraagt de algemeene rechtsbepalingen, die in de wetsartikelen zijn neergelegd, nader in nauwkeurige en gedifferentieerde voorschriften uit te werken. Ook in de gevallen waarin met spoed wijzigingen in getroffen voorzieningen vereiseht znjn, met het oog op zich snel wijzigende omstandigheden, moet de wetgever er wel toe overgaan heel wat uit handen te geven. En in de oorlogsjaren èn thans weer, in dezen crisistijd, werd er heel wat noodgedwongen aan de Regeering gedelegeerd, die thans sneller en met minder omslag moet kunnen werken. In de buitengewone uithreiding van de toepassing der delegatiebevoegdheid kunnen echter ook gevaren schuilen. Het kan immers toe leiden, dat men erzondernoodz a a k toeo vergaat, uit een soort „legislatieve gemakzucht" bij Regeering èn meerderheid der volksvertegenwoordiging. En dat ware in strijd met het wezen van ons staatkundig regiem. Op zichzelf behoeft er niets tegen te zijn, dat het parlement in overleg met den constitutioneelen koning alleen de groote lijnen en beginselen in wetsvorm tracht te gieten om de technische bijzonderheden en details aan de specialisten der administratie ter nadere uitwerking op te dragen. Maar wel heeft, zooals ook prof. Kranenburg in zijn handboek over het Nederlandsche Staatsrecht te kennen geeft, de wetgever vast te houden aan de gedachte, dat hij geen onbepaalde, algemeene delegatie aan een ander orgaan mag geven en dat hij zelf tenminste de beginselen en- den algemeenen gedaohtengang van de regeling dient vast te stellen. En juist in dit opzicht nu is de regeering o.i. bij verschillende harer in het bezuinigingsontwerp ontworpen machtigingen hier en daar onnoodig ver gegaan. Zoo is het 0.i., om het nu bij een der duidelijkste voorbeelden te laten, een te ruime delegatie, wanneer de Kroon de bevoegdheid zou krijgen om met afwijking der geldende, wettelijke bepalingen, een hertnerekening van de pensioenen vast te stellen, mits deze daardoor geen grooter verlaging dan 10 % ondergaan. Hier ontbreekt immers in' het wetsvoorstel zelf elk criterium voor het systeem der herberekening. Wel bevat de begeleidende toelichting op deze paragraaf een omschrijving van het criterium; zij vermeldt, dat het de bedoeling is de pensioenen ~te doen herberekenen naar grondslagen, overeenkomende met de tegenwoordige salarisnormen-ï." Maar de grondslag voor de herberekening behoort niet alleen in de toelichting te worden aangegeven, zij dient een plaats te krijgen in de wet zelf. Alleen op die manier is te voorkomen, dat deze machtiging een inconstitutioneel karakter zou krijgen, aangezien nu eenmaal art. 63, vierde lid, der Grondwet bepaalt, dat de pensioenen der ambtenarent door de wet worden geregeld. En daarvan is pas sprake, wanneer de machtigingswet zou bepalen dat de Kroon de pensioenen mag herberekenen overeenkomstig den in de wet zelf' aan te geven algemeenen norm, en voorts met inachtneming van het voorschrift, dat de pensioenen niet meer dan 10 % zullen komen beneden de bedragen, gelijk die berusten op de huidige wetsbepalingen. Overigens ware het o.i. zeer wenschelijk den tijdsduur dezer machtigingsbepaling (hetzelfde geldt ongetwijfeld evenzeer t.a.v. verschillende andere machtigingsparagrafen) aanmerkelijk te beperken. Met de • machtiging in haar hand zal de Regeering immers straks bij de herberekening der pensioenen toch regelen moeten vaststellen. Wat is er tegen, aan die regelen vervolgens zonder verwijl wettelijke bekrachtiging te doen verleenen? Wat wij hier opmerkten over de machtiging tot herberekening der pensioenen geldt mutatis mutandis eveneens voor meer dan een der overige ontworpen machtigingsparagrafen. Het is trouwens geenszins uitgesloten, dat er ten slotte onder de ontworpen machtigingen zullen blijken te zijn die de Regeering niet perse noodig heeft, indien zjjn maar alsnog zorg draagt voor wijziging van de wetten, waarvan zij afwijking onontbeerlijk acht. In gevallen waar dat mogelijk is met behoud van een snel en doeltreffend resultaat, verdient deze laatste methode ongetwijfeld voorkeur. Maar in die gevallen, waarin, bijv. tengevolge van de ingewikkeldheid der materie of met het oog op de noodzaak van zeer snel aanpakken, machtiging in de gegeven omstandigheden wèl onmisbaar is, mag zij o.i. worden aanvaard, mits inbreuk op de Grondwet achterwege blgve. Met het oog hierop nu, zal zeker in een aantal gevallen tekstaanvulling moeten plaatsvinden. --- Echo's van Lombok Een heldendrama als onze Koloniale Geschiedenis er zelden een heeft geboekt. O Gewoonlijk zijn het, op de jaarhjksche Ridderdagen" van het Fonds voor Ridders in de M W O. beneden den rang van officner, oud-Atjeh-mannen die gehuldigd worden. Natuurlijk, want daar, in Atjeh, is in de laatste vijftig jaren, het langst gevochten, tientallen jaren achtereen: Maar op den Ridderdag die j 1 Zondag te Amsterdam is gehouden, waren er slechts drie AtjenVmannen die, wegens het herdenken van hun ridderslag, werden geëerd; de meerderheid, zeven, gaf ditmaal aanleiding tot L o m b o k-herdenking. Het is heel goed dat, telken jare op zulke dagen, eenigen van deze koloniale veteranen naar aanleiding van een ridder-jubileum weer eens uit de vergetelheid worden gehaald en Wh' willen ook ditmaal de daden waarvoor zij geridderd werden, nog even naar voren brengen; daarna roepen wij de heele Lomboksfeer weer in herinnering. Omdat het zakelijke dezen keer zal overwegen, stippen wij de personalia in 't algemeen slechts even aan. Eerst die van de drie „Atjehers". Hoornblazer L. A. Zwaan yvas, in Men 1883 de eerste die bij de bestorming van Lambassan, op den wal van debenting sprong •n daar .. triomfantelijk het Wilhelmus ging •taan blazen! Zoon muzikant! Hij kreeg daar- Toor, terecht, de M. W. O. al moest hij er zonderling lang op wachten nl. twee en een half jaar. Fuselier J. van der M e e r behoorde, in den fatalen tijd der geconcentreerde Unie eens tot'de flankdekking van de aflossing der bezetting op een buitenpost van de linie. Plotsehng werd de patrouille onderweg overvallen en op v. d. Meer en nog één kameraad na, , t-„i,i Maar die twee wisten buiten gevecht gesteld.^Maar zich zoo geweldig **<* versterking weren dat zij toen er -eind. 3 g kwam, nnet alleenjnch^ .vn gewonde makkers ~u uc vijand hadden gehouden. Dat was in Maart 1895 en Van der Meer behoefde gelukkig „maar" een goed half jaar op „het ridder" te wachten; hij kreeg het in October van hetzelfde jaar. Doch sergeant J. H. Teut e link, die in 1908, d.w.z. in den guerilla-tijd van het regime-Van Heutsz, met een klein troepje zich zag overvallen door een bende van 60 Atjehers zoodat de helft van zijn brigade dadelijk buiten gevecht werd gesteld, waarna hij nochtans, door kalme onverschrokkenheid, de rest, mièt de gesneuvelden, gewonden en hun wapens, naar het naaste bivak wist te brengen, moest weer twee jaren op het eerekruis wachten. Zi^.ke dingen schijnen soms wel heel veel tijd te eischen! En nu de „Lombokkers" en hun tijd. De voorzitter van het Fonds, de heer M. C. Koning, die telkenjare weer met groote opgewektheid de te huldigen ridders toespreekt, heeft dat ook ditmaal weer gedaan. Daarbij pleegt hij dan steeds de daden te plaatsen in het kader van den tijd en zoo gaf hij, toen hij de „Atjehers" toesprak, met enkele woorden een karakteristiekje van de periode-Pruys van der Hoeven, de periode-Laging Tobias, de periode-Van Heutsz-Swart. Maar voor de „Lombokkers" maakte hij de omlijsting breeder; heel dat drama van Lombok is er weer voor ons opgeleefd dat, èn door wat onze troepen gedaan hebben èn door wat de Lomboksche Baüneezen daar tegenover hebben geleverd, een heldendrama is geweest van zoo grootschtragische heroïek als onze koloniale geschiedenis er zelden een heeft geboekt. De Javaoorlog, de Padri-oorlog, de Atjeh-oorlog hebben zeker tal van heroïsche momenten gehad maar ze waren meer van epischen aard. Het snel-catastrofale van het Lombok-conflict dat het tempo en de fataliteit had van de antieke tragedie en dat, met den poepoetan der Baliërs, schokkend-heroïsch eindigde, heeft aan dat conflict een uniek dramatisch karakter gegeven. Wij althans herinneren ons uit Gerlachs „Fastes militaires" geen feit van zoo- grootsche allure dat een zoo typisch dramatisch karakter had. Het begin is rustig en wekt de verwachting van den meest screenen afloop. De toestand was zoo: De Balineesche overheerschers van Lombok hielden de Sattaksche bevolking van Lombok in een greep die in de eerste jaren '90 ondragelijk was geworden. De Sassaksche hoofden zonden klacht op klacht naar Batavm maar de G.-G. Pijnacker Hordijk was niet tot inmenging te bewegen. Men moet hierbij in oog houden, dat, van de twee volken, Balmeezen en Sassaks, de eerstgenoemden stellig de meest sympatbieken zijn maar vooral: dat er in die gewesten nog geen rechtstreeksch bestuur was en dat de G.-G. natuurlijk aarzelde om zijn hand in het Balineesche wespennest te steken. Zijn opvolger, jhr. Van der Wiick, dacht er echter anders over en zond, nadat üe (Balineesche) vorsten van Lombok zelfs hadden geweigerd, een eigenhandigen brief van den G.-G. in ontvangst te nemen, een expeditionnaire macht naar Lombok die onder het opperbevel stond van den luitenant-generaal Vetter met als tweeden bevelhebber den generaal Van Ham en als chef van den staf majoor • Hamerster met den controleur Liefrinck tï als parlementair. Deze laatste overhandigde het ultimatum en toen daaraan niet binnen den gestelden tijd werd voldaan, volgde de ontscheping der troepen bij Ampenan en de opmarsch naar Tjakra Negara en Mataram. Nu verschijnt een typisch dramatische figuur, de „verrader" ten tooneele. Onderweg ontmoette men namelijk Goesti Djilantik, vorst van het Sassak-rijkje Karang Asem op Bali (de Balmeezen hadden indertijd een aantal Sassaks naar hun eiland meegesleept) die zich met 1200 man op Lombok bevond (waar hy niet mocht zijn) en die nu zijn diensten als bemiddelaar aanbood. Men nam die aan, Djilantik toog naar Mataram en kwam terug met de boodschap dat aan een van de gestelde eischen reeds was voldaan: De zoon van den Sultan, Made, die zich door zijn wreedheid en willekeur bij de Sassaks bijzonder gehaat had gemaakt, had zich gekrist. De geeischte uitlevering van Made was dus in zekeren zin nog overtroffen maar anderzijds had Made (of had zijn vader want het is niet zeker dat Made zich ze lf heeft gekrist) zich aan de voldoening van den eisch onttrokken. En met dit sensationeele en typisch Oostersche feit begint de handeling van het Lombokdrama waarin de overmachtige maar te argelooze Hollanders staan tegenover de schijnbaar toegevende maar inderdaad onbuigzame, trotsche Baliërs. Nadat 'de controleur Liefrinck was uitgezonden om zich ervan te overtuigen dat Made inderdaad dood was, nam men aan dat de Balmeezen hun verzet hadden opgegeven en marcheerde men, met de muziek aan 't hoofd en zonder verdere veiligheidsmaatregelen, door Mataram naar Tjakra Negara. De onderhandelingen over een nieuwe bestuursregeling verliepen wat langzaam maar bevredigend doch hadden ten gevolge dat de troepenmacht, waarvan reeds een deel was teruggezonden naar Ampenan, nog verder werd gedisloqueerd want er moesten nu twee colonnes naar het Oosten van Lombok worden gezonden om toe te zien dat de, tegen de Balineesche vorsten in opstand gekomen, Sassaks nu ook naar huis gingen. Doch alles scheen goed te gaan en de Baliërs hadden reeds ƒ 450.000 van de geeischte oorlogsschatting van ƒ 1.000.000 (ter vergoeding van de expeditiekosten) afbetaald toen men van Sassaksche zijde bericht kreeg dat er een overval op de troepen in Tjakra Negara werd beraamd. Generaal Vetter rook lont, wilde aanstonds alle troepen in Mataram vereenigen en deed daartoe al vast de colonnes-Van Lawick van Pabst en -Van Bijleveld uit Oost-Lombok terugroejnen. Maar generaal Van Ham en majoor Hamerster dachten er anders over en toen Goesti Djilantik óók nog had verzekerd dat er geen vuiltje aan de lucht was, besloot de opperbevelhebber voorloopig in Tjakra Negara te blijven. Maar in den nacht van 25 op 26 Augustus 1894 breekt de hel daar open. Het w a s de hel. De Kampongs en Kota's op Bali en Lombok zijn heel anders gebouwd dan die elders in Indië. Om de bebouwing heen loopt een vestingmuur maar daarbinnen staan de woningen óók nog ommuurd zoodat men, in de nauwe straten (wegen eigenlijk) tusschen dikke muren loopt waarboven de huizen met hun daken uitloeren als soldaten achter een verschansing. En de poeri, het vorstenverblijf, is heelemaal een citadel. Uit die vreeselnjke muizenval waar alle muren geweervuur braakten, moesten de troepen nu naar buiten, terug. ledereen moet daar, weerloos, in het helsche geweervuur 100 pen.... óók de geestelijke van den troep, ds. Rogge. Oók, natuurlijk, de opperbevelhebber. Hij blijft ongedeerd maar zijn adjudant, luitenant Kotting, wordt naast hem neergeschoten. En generaal Van Ham moest zijn al te goed vertrouwen in de Baliërs met twee kogels betalen. Hij valt, wordt verbonden door den onverschrokken predikant Rogge en zijn huisjongen die echter in het gewoel hem weer kw\jt raken en ten slotte door de fuseliers C. Verstraaten en Westbroek (zij werden daarvoor geridderd, maar Westbroek is sedertdien overleden) op een tandoe in den Dewa-tempel gedragen waar hij den geest gaf na door pastoor Vogel — óók zoon onvervaarde zielverzorger! — van de laatste sacramenten te zijn voorzien. In Mataram ging het ongeveer eender «« de ambulance, waarbij pastoor Vogel zich had gevoegd, moest onder zwaar vuur de gewonden haten. De ziekenoppasser Th. J. J. B r a kk e e kreeg daarvoor de M. W. O. maar hij is enkele maanden geleden gestorven, zoodat hij zijn herdenkingshuldiging niet meer heeft kunnen bijwonen. Ook de troepen uit Tjakra Negara onder den opperbevelhebber kwamen, na een terugtocht van twee uur, in Mataram binnen. Maar nauwelijks waren ze daar óf ze hoorden, uit heftig vuur van den kant van Tjakra, dat de uit het Oosten teruggekeerde colonne-Van Bijleveld daar in de val was geloopen. Luitenant Musquetiér sneuvelde daarbij o.a. Hij en generaal Van Ham en alle andere dooden zijn begraven in een Devnratempel binnen Mataram en de rust van dqze graven is door de Baliërs geëerbiedigd. Inmiddels had de colonne-Van Lawick van Pabst hetzelfde lot getroffen en een der eerste gesneuvelden binnen Tjakra was de overste Van Lawick zelf. De kapiteins Christan en Lindgreen, elk met zijn troep, werden daarop in het woedende gevecht van elkaar gescheiden. Christan weet met zijn mannen zich een weg uit Tjakra te vechten en, buiten Mataram om, het strandbivak bij Ampenan te bereiken. Kapitein Lindgreen verschanste zich in een Dewatempel binnen Tjakra, zag luitenant De Graaf sneuvelen bij een verkenning uit den tempel en ging persoonlijk en. alléén, het lijk halen. Op 1 September moest hij, ook wegens den toestand van zijn gewonden, met de zijnen capituieeren. Zij werden doer de Balmeezen correct behandeld. Intusschen was er- te Batavia wat gebeurd. Zoodra de catastrophe van Lombok daar bekend was geworden, verzocht de G.-G. de directie van de K. P. M., ten paleize te komen. Het onderhoud, dat ons door een oud-directeur van de Paketvaart is medegedeeld, was kort en krachtig: „Hoeveel schepen hebt u voor troepenvervoer beschikbaar?" „Zooveel, Excellentie1* fhet Juiste aantal weten wij niet meer). „Die vertrekken morgen naar Lombok." Zoo ging het onder den G.-G. Van der Wijck en onder de energieke leiding van den leger- i commandant luitenant-generaal Geg van Pittius. En reeds op 1 Sept. werd het 2e bataljon met artillerie en genie ontscheept onder commando van kolonel Swart. Met hem mee' kwamen deo versten Fraekers en Scheuer (de laatste bekend door de onverstoorbare vroolijkheid waarmee hij, gewapend met een wandelstok, ten strijde trok onder het neuriën yan „Alles kost een dubbeltje"!) Generaal Segov verving den gesneuvelden generaal Van Ham en kolonel De Moulin werd chef van den staf. Maar generaal Vetter werd in het opperbevel bevestigd. Ook daarmee gaf de G.-G. een bewijs van rustige vastheid. En toen volgde het laatste bedrijf van het tombok-drama. Alle troepen waren op 1 September bü Ampenan saam getrokken en vandaar uit werden verkenningen gemaakt waarbij zich o.a. de f uselier J. Wassington onderscheidde door, onder vijandelijk vuur, kalm de noodige gegevens te verzamelen (hij was later, bij de verovering van Tjakra Negara, ook als een der eersten binnen de poeri). Hij behoorde dan ook op 2 Juni j.l. tot de gehuldigde ridders. Met de grootste zorg wordt zoo de aanval op Mataram voorbereid die zoodoende pas in het laatst van de maand kon geschieden. Hij slaagde toen volkomen; de nxneri's worden bestormd en genomen (waarbij o.a. de fuselier, thans ridder. F. Raes zich onderscheidde). Mataram werd met den grond gelijk gemaakt, hetgeen een maand vorderde.. Daarna werd de laatste aanval, die op Tjakra Negara voorbereid. Op 18 November 1894 had dit plaats met drie colonnes die van verschillende zijden oprukten en, ook toen ze eenmaal binnen den uitersten muur waren doorgedrongen, voortdurend voeling moesten houden. Daartoe moesten ordonnansen heen en weer rennen onder het woedende Balineesche vuur en het waren o.a. de cavaleristen C. B o s en G. H. Doors c h o t, die deswege werden geridderd. Om twaalf uur 's middags was eindelijk de poeri stormrijp; met stormladdep-s werd tegen de muren opgeklommen en de Baliërs daarbinnen werden van die ladders af-, met handgranaten bekogeld, voor welk gevaarlijk werk — zij die het deden, waren natuurlijk mikpunten voor het Balineesche vuur — de artillerist B. van Faassen en de genist J. A. Schrader het ridderkruis kregen. Pas den volgenden dag echter kon de poeri worden bezet. Zij bleek gedurende den nacht te zijn verlaten. De oude Sultan met zijn kleinzoon werden gevonden. in een andere woning en daar gevangen genomen. Maar heel de rest van de vorstelijke familie deed dezen korten, maar vreeselijken „Lombok-oorlog" tot een heroïsch einde komen. Met den troonsopvolger aan het hoofd stormden allen — óók de vrouwen — naar den eisch van hun adat, slechts met lansen gewapend, op «nze troepen af. Allen kwamen om. Dat was de Balineesche „poepoetan" die eischt dat vorsten en de hunnen zich niet gevangen mogen laten nemen maar, als 't uiterste is gekomen, zich ten doode wijden. En zoo eindigde dit fel bewogen Lombokdrama, dat begonnen was met één heroïschen noot — den dood van prins Made — met een ontzaglijk aceoord van massale heroïek: de poepoetan. De „schat van Lombok", de sultanssieradiën van goud en edelsteenen, zijn verdeeld over de musea van Amsterdam en Batavia. En op Lombok is, na het destijds gebeurde, een rechtstreeksch Nederlandsch bestuur ingevoerd dat aan de kwelling der Sassaks een einde heeft gemaakt. Er is, in '94, recht gedaan op Lombok. Maar als wij dien dramatischen tijd herdenken — hoe heeft heel Nederland in dat gebeuren destijds meegeleefd! — dan moeten wij zeker onze mannen eeren die daar, op Lombok, de Militaire Willemsorde zich verwierven. Doch wfl moeten dan tevens dien wel Oostersch-tyrannieken maar ook heroïeken „vh'and" eeren, die zóó geweldig streed. Want ook hij had velen in zijn rijen die „ridders" mogen heeten en als zoodanig door ons behöoren te worden herdacht. En dat heeft de heer M. C. Koning, in zijn toespraak, dan ook gelukkig niet verzuimd te doen. Na een hevig bombardement bestormden de Nederlandsche troepen Djakranegara. --- In kort geding: Ministers, professors en ingenieurs DE minister van Sociale Zaken en zijn ambtgenoot van Waterstaat hebben een extrareden om het jongste lid in het ministerieele huisgezin te verwelkomen. Want voor beiden i s Prof. Ir. Gelissen reeds in één bepaalden zin „collega": de nieuwe Minister van Economische Zaken is immers zoowel Professor als Ingenieur. Het niet zeer groote aantal hoogleeraren, dat in den loop onzer staatkundige geschiedenis de professors-toga heeft afgelegd om het ministers-costuum aan te schieten, wordt met het optreden van prof. Gelissen met één vermeerderd. En insgelijks het nog veel kleinere aantal ingenieurs, dat het bracht tot hoofd van een departement, dat niet, gelijk met Waterstaat het geval is, van huis uit voor ingenieurs als aangewezen beschouwd pleegt te worden. Al is ook Waterstaat in de 16 Kabinetten, die ons land tusschen 1879 (het jaar van de vorming van 't Waterstaatsdepartement) en 1933 versleten heeft, zes keer door ni e t-ingenieurs geleid. Thorbecke, Bosscha (Professor aan 't Athaeneum te Amsterdam 1838—51; minister van Hervormden Eeredienst 1858—61), Mr. S. Vissering (Minister van Financiën 1879—81), Pierson (Minister van Financiën 1891—94 en 1897—1901), Cort van der Linden, Treub, Aalberse, Slotemaker de Bruine, zij allen hadden de studeerende jongelingschap onder hun gehoor gehad, soms lang, soms kort, vóór zij zich geroepen zagen in 't lands vergaderzaal aan dikwijls, vooral bij het respondeeren, zeer lastige volksvertegenwoordigers colleges in staatkundige wijsheid te geven. Uit Delft kwam Simons, die op 1 Juli 1856 het directeurschap der Delftsche Academie, voorloopster der Delftsche Hoogesehool, met den post van minister van Binnenlandsche Zaken verwisselde, om reeds een half jaar later weer ex-minister te worden en voorts professor Van Royen, hoogleeraar aan de Hoogesehool te Delft, die nog vlugger minister-af raakte, want slechts gedurende anderhalve maand als minister van Oorlog, en ad interim van Marine, deel uitmaakte van het in 1926 gevormde intermezzo-kabinet-De Geer. En nu twee gevallen waarin een ingenieur minister werd, en dan niet van Waterstaat. Dit deed zich voor met ir. Jansen (1891—'94, en nog eens vijf maanden in 1897 als minister van Marine) en met ir. Van Ysselsteyn (1918—22) als minister van Landbouw, Handel en Nijverheid. Thans volgt dus als derde in dit rijtje van „kabinets-rariteiten", de aan het hoofd van Economische Zaken geplaatste ingenieurminister Gelissen. Moge zijn vindingrijkheid het bewijs leveren, dat het van dr. Colijn een „ingenieuse" inval is geweest, toen hij tot de vervanging van mr. Steenberghe door dezen professoralen ingenieur adviseerde. --- Onbeantwoorde vraag OVER den Haarlemmer die eendgen tijd geleden den Duitschen emigrant Gutzeit 'over de Duitsche grens hielp ontvoeren heeft de rechtbank te Almelo dezer dagen uitspraak gedaan. Het vonnis luidde: een jaar gevangenisstraf met aftrek der preventieve hechtenis. Maar de straf zou zwaarder geweest zijn ware het niet dat er verzachtende omstandigheden konden worden aangevoerd. Enkele daarvan zijn nadere aandacht waard. De verdadtite, die soms hulpdiensten verleende aan de Nederlandsche politie, had kunnen constateeren hoe ook de Nederlandsche politie zelf met de Duitsche samenwerkte Zoo kwam hij ertoe zijn eigen reohtstreeksche medewerking met de Duitsche politie niet ongeoorloofd te achten. Wij hebben in deze rubriek al eens eerder de. vraag gesteld of die samenwerking der Nederlandsche en Duitsche politie-beambten geen ongewenschte verhoudingen in Hengelo heeft geschapen. Uit verschillende inlichtingen is bijv. gebleken dat bijv. de Duitsche politie-man Kruschwitsch, die den Haarlemmer tot zijn daad zou hebben aangezet — hetgeen eveneens als verzachtende omstandigheid in aanmerking is genomen — op sommige Nederlandsche politiebureaux „kind aan huis was." Deze huiselijkheid ging blijkbaar zoo ver dat hij de Hengelosche politie openlijk probeerde te winnen voor zijn wederrechtelijk complot tegen Gutzeit. Dat hij daarin niet slaagde strekt onzen Nederlandlandschen politiemannen tot eer, maar de vraag rijst waarom deze zaak uit Hengelo niet onmiddellijk aan hooger instantie is gerapporteerd, en waarom van de zijde der Nederlandsche regeering in Berlijn geen protest is aangeteekend tegen dergelijk onbehoorlijk optreden Van Duitsche politie-beambten op Nederlandsch gebied. Dat er samenwerking bestaat tusschen de politie van buurlanden, kan zeer nuttig en zeer wenschelijk zijn. Maar goede vormen en eerlijke bedoelingen moeten daarbij voorwaarde zijn. En tegen beide is door de Duitschers in Hengelo ernstig gezondigd. Het ware wenschelijk dit niet zonder meer als stilzwijgend toegelaten precedent te laten voortbestaan. Dat Gutzeit ten slotte om een nog steeds niet opgehelderde reden geweigerd heeft van de gelegenheid gebruik te maken om naar Nederland terug te keeren moge als derde verzachtende omstandigheid voor den Haarlemmer in aanmerking worden genomen, maar kan de houding der Duitsohe politiemannen in Hengelo onmogelijk in een gunstiger licht stellen. Overigens heeft Gutzeit met zijn vreemde besluit blijkbaar geen school gemaakt. Althans de onlangs uit Tsjechoslowakije naar Duitschland geroofde Lampelsberger, waarvan Berlijn de wederrechtelijke ontvoering eveneens heeft erkend en eerlijk ongedaan gemaakt, door den ontvoerde zyn vrijheid te hergeven, heeft zich geen tweemaal bedacht, en is ijlings op Tsjechisch gebied teruggekeerd. Het lijkt normaler...... --- Een „fair chance” voor het Rokin! OOK het Genootschap Amstel odamum heeft — evenals wij — gevraagd, waarom de verbetering van het Rokin als verkeersweg met behoud van het water geen behoorlijke kans heeft gekregen. Had men den verkeersweg behoorlijk geasphalteerd, en — voegen wij erbij — de trambaan naar het midden gebracht — dan zouden de klachten voor zoover die werkelijk nog bestaan, wellicht in het geheel niet zijn vernomen. Van vertraging van het verkeer kan hier trouwens in ernst niet werden gesproken: dat kleine stukje tusschen Sint Pieterspoort en Laage Brugsteeg, waarover een auto of een fiets misschien een of twee minuten doet, k&n practisch genomen geen vertraging geven — zooals de knooppunten, in den „stamweg": Vijgendam en Muntplein, inderdaad wèl doen. De tactiek om buiten demping van het water een verkeersweg zoo min mogelijk te verbeteren, is al oud, en wordt ook nu weer gevolgd. Het is ware afmattingstactiek. Het Rokin is niet fraai, en dus is er niets aan te bederven: zoo J-xiet het ook nu weer. Maar geeft men eenmaal aan de dempingslusten toe, dan ls het de vraag wat er voor de voorstanders van demping dan nog wèl fraai zal wezen. Vijf jaar geleden, vóór de beslissing in den gemeenteraad, is vrees voor verder toegeven aan die lusten geuit,, men heeft de burgwallen genoemd die óók nog wel eens de slachtoffers ervan konden worden. Het college van B. en W. heeft toen beweerd, dat zoo iets „n a t u u r 1 ij k" nooit zou gebeuren; maar dat is een volkomen gratuite bewering, die niemand bindt (vooral nu men zich dcor een raadsvotum niet eens gebonden voelt!), en die bovendien in een eigenaardig licht komt te staan wanneer wij ons den ouden aanslag op de Reguliersgracht nog weer eens te binnen brengen, die slechts met groote moeite en dank zij het alarm van den schilder Veth nog is afgewend. Trouwens ook de Leidschegracht is al eens een keer niet geheel veilig geweest, toen de verkeersverbetering op de Leidschestraat niet langer heette te kunnen wachten! Het Rokin behoort niet tot de mooiste grachten, maar het kon met wat goeden wil worden gemaakt tot een Amsterdamsche gracht die er zijn mag, en het i s in elk geval, zelfs n u in zijn verwaarloosden toestand, iets karakteristieks, een stuk Amsterdam. Wat is het alternatief? Een steenwoestijn, een breede boulevard zooals overal ter wereld wel voorkomt, zonder eenige aantrekkelijkheid en met een collectie auto's in het midden, zal ér voor in de plaats komen. Amsterdam zal weer een karakteristiek stuk van zichzelf hebben verloren, en dat alles zonder dat het werkelijk dringend noodzakelijk is. --- NIEUWE UITGAVEN Vier lezingen, door dr. A. Abas gehouden voor en na Kerstmis 1934 over „Astrologie, bezien in het licht der moderne wetenschap", gaven hem aanleiding een boekje in het licht te geven over de astro-psychologie, welke „berust op de sinds duizenden jaren opgedane ervaring, dat de stand der hemellichamen op het oogenblik, waarop de mensch zijn eerste ademhaling volbrengt, een kosmisch stempel drukt op karakter, aanleg en leven van een individu." Het boekje is verschenen bij „Kosmos" te Amsterdam, bij welke uitgeverij ook het licht zag: „L,ichaamsoefeningen. voor zuigelingen" door E. A. O. Reteig, die — zooals dr. F. v. d. Zande schrijft in een voorbericht — de zuigelingen- en kleutergymnastiek in Nederland lieeft gebracht en op dit gebied pionierswerk heeft verricht". Ook Freia Coenen schreef voor het boekje een aanbevelend voorbericht. --- WEERBERICHT Donderdag 6 Juni Het uitgestrekte gebied van lagen druk, dat gisteren over de Britsche Eilanden lag, vertoont zich thans als een kleinere kern in de omgeving van Denemarken. De hierop volgende drukstijging passeert thans ons land en deed den wind naar het Westen ruimen. Er volgt echter van den Oceaan uit een nieuw en diep minimum, dat gisteren ten Zuiden van Groenland lag en zich nu vbij lerland aankondigt door een krimpenden wind en ' een krachtige barometerdaling. Achter dit laatste minimum breidde zich de hooge druk van Groenland naar het Zuiden uit en ging de luchttoevoer uit het Noorden gepaard met een daling van temperatuur, die op IJsland duidelijk merkbaar is. Over het vasteland breidde zich het Azoren-hoogedrukgebied tot bh het Engelsche Kanaal uit, waardoor daar, in ons land en in de omgeving daarvan de wind in kracht toenam. Hoogste stand 766.5 te Toulouse, laagste 746.5 te Valentia. De Zuidelijke luchttoevoer bracht in de omgeving van de Oostzee en de Bothnische Golf eenige temperatuurstijging; gemiddeld over het geheele waarnemingsgebied is het echter nog 1.3 gr. C. te koud. Het passeeren der kernen van lagen druk ging met vrij veel regen gepaard: Aberdeen had 24, Brussel en Hamburg 15, Lemberg 14 en le Havre en Parijs 9 mm. De barometer blijft bij ons op den voormiddag nog stijgen; een nieuwe daling zal echter, onder den invloed van het naar het Oosten trekkende Oceaan-minimum, spoedig volgen. Verwachting van het K. N. M. I. te De Bilt van heden tot morgen 18 & 19 u.: Matige, tijdelijk 'krachtige Zuidwestelijke tot Zuidelijke, later weer ruimende wind, zwaar bewolkt tot betrokken, waarschijnlijk regenbuien, zelfde temperatuur. Stormwaarschuwingsdienst. Geseind 5 Juni te 21 u. aan alle posten: „Weest op uw hoede". Hoogste temp. 23 gr. C. (73 gr. F.) te Napels. Laagste temp. 1 gr. C. (34 gr. F.) te Jan Mayen. Waarnemingen van n-iedenmorgen 7 uur: Karomtr Win'l Temp g B 4- -o S Toestand .2 § S _ J* I. U Z_ _, _ £ r, 'S -aS al 'S 1 ™n oX I a ■**** SZ. $£ £ Xde lucht « "?-ö £ -«ra •»! * £ =« 3 Uron 54.0+ 3.2 west 3 zw. bew. 13 — 1 3 Helder.'.'.'ss.l+ 3.4 , 3 „ 12 -2 Q Amsterd. 56.6 + 4.3 , 4 „ 13 -1 6 De 8i1t... 55.ts+ 3.5 „ 3 „ 13 -1 8 Vlissing. . 56.9+ 5.6 . 6 . 13 —1 1 ilaastr... 58 3|+ 4.6 w.z.w. 4 betrokken 12 — 4 4 De luchtdrukgradiënt ot het gemiddeld verschil in luchtdrukkiner ln Nederland, gemeten over 111 k.m in de richting vau het grootste verval, is: 1.6 m.m. in N.l. richting De grootste gradiënt ligt in het Zuiden van ons land en is 2.0 m.m. in N.!. richting. Thermometerstanden a/h Stadswaterltantoor. 6 Juni 10 uur 60 gr. F. 6 uur 54 gr. F. 12 uur 60 gr. F. 8 uur 57 gr. F. 13 uur 60 gr. F. --- Historia Medicina Niet in den handel is een drietal Medisch-Hjstorische Studiën door dr. E. D. Boumann, den schrijver o.a. van „De goddelijke Waanzin", studiën over extas% uitgegeven door Van Gorcum & Co. te Assen. Dr. Baumann behandelt ditmaal de teekenen van den maagdom, in het licht der historie; exotische psychosen, een studie, welke vooral op ethnographische gegevens berust en „Psychosen en primitieve kuituur". In de inleiding over de waarde der „Historie Medicinae" constateert de schrijver: „Kennis van de geschiedenis der geneeskunde is onontbeerlijk voor een ieder, die een in waarheid wetenschappelijk gevormd arts wil worden. Wie wil worden ingewijd in „het wezen der geneeskunde", wie werkelijk thuis wil geraken in het begrippensysteem dat de ruggegraat vormt van de medisch» wetenschap, moet de wording van dit alles kennen". ,We mogen met vreugde vaststellen, dat de tijd waarin de historia medicinae alleen ter verhooging van de plechtigheid van feestelijke gebeurtenissen, „als statiejoffer", gelijk Stokvis placht te zeggen, dienst mocht doen, voorby is. Laten we hopen: voor goed !" ---