(Ingezonden Mededeeling.) VI DRINKT ECHT fciorid water HET ALLERBESTE NATUURLIJKE BRONWATER --- KERKNIEUWS Jaarvergadering Remonstrantsche Broederschap Openingsrede dr. K.F. Sparnaay. „Bevestigen en versterken”. Te Amsterdam is gisteren de algemeene verüradering der Remonstrantsche Broederschap onder leiding van dr. K. F. Sparnaay begonnen. Deze verwelkomde in zijn openingswoord mej. ds. Luyt, die predikant te Schoonhoven ge- Worden is, en herinnerde aan de beroeping van niej. Wiardi Beekman als vast en volledig predikant te Den Haag na een zevenjarige voorloopige werkzaamheid aldaar; als zoodanig is Zjj de eerste, die naast mannelijke ■ ambt genoot en in een- I zelfde gemeente Btreedt. Voorts begroet- Hte hij de Bvan den Re- Mmonstr. te Hil- Hversum. Amsterdam lm vacature Balsmede te Hstadt Heen predikant beroepen worden. Spr. vergeleek verder onzen tijd met dien van 1912, toen hij eveneens het presidium heeft mogen bekleeden. Voor den oorlog kenmerkten de vergaderingen der Remonstr. Broederschap zich door een zekere „knusheid" loet al de gemoedelijkheid, maar ook met alle gevaren aan dat woord eigen. De besturen wisselden weinig, de beraadslagingen, veelal door dezelfde personen gevoerd, liepen voornamelijk over administratieve zaken. Maar juist in dat jaar 1912 deed zich al nieuw leven gevoelen uit de voorstellen om naast de mannen ook vrouwelijke bestuursleden te kiezen en een speciaal onderwerp op het gebied van godsdienst, zedekunde en practischkerkelijk leven op de agenda te plaat,3en. Spr. herinnert aan eenige hoogst belangrijke gevolgen, die deze besprekingen voor de Broederschap hebben gehad. Nieuwe inzichten, die straks zouden worden achterhaald door de geweldigheid der wereldgebeurtenissen, zóó dat de voorzitter van het vorig jaar, dr. Noordhoff, als thema van zijn inleidende rede het noodig vond te getuigen van: „aanvaarden en ingrijpen" of „aanpassen en ordenen", terwijl toen het toen noodig vond zich te bezinnen over „de gestalte van de Remonstr. Broederschap in onzen tijd." Maar wij leven zeer snel tegenwoordig en aspecten wijzigen zich vlug. Spr. constateerde met vreugde, dat van Remonstranten dit jaar zooveel publicaties verschenen zijn en noemde bet tweede deel van het boek van prof. Heering „Geloof en Openbaring". Dit boek gaf spr. aanleiding om naast — niet tegenover -— het thema van het vorig jaar als motto te kiezen: „bevestigen en versterken". Die ééne Ijjn, waarlangs het de toekomstige ontwikkeling moet gaan en die de voor onzen tijd zoo noodige vastheid moet geven, vindt hij in Heerings boek duidelijk gewezen. Alleen degeen, die sterk zich weet, kan rustig zijn en daar is geen sterkte dan in God. Een aloude waarheid, die wij te bevestigen en te versterken hebben. Zou uit dat bewustzijn ook daarom voor deze vergadering als geestelijk onder- Werp ter bespreking zijn gekozen: „Wat heeft een chr. geloofsgemeenschap in dezen tijd te verstaan onder: „God te vereeren en Hem te dienen ?.*' De algemeene vergadering heeft na het openingswoord van den voorzitter een aantal huishoudelijke punten, jaarverslagen etc. afgehandeld. Ingekomen was een voorstel van de gemeenten te Den Haag, Amsterdam, Arnhem, Meppel en Dokkum, alsmede van prof. Heering, om aan dr. K. S. parnaay, wegens zijn vele verdiensten voor de Broederschap, het vaste lidmaatschap der vergadering aan te bieden. Bij acclamatie goedgekeurd. Naar aanleiding van voorstellen van de Societeitscommissie om aan de gemeente te Amsterdam een bedrag naar den maatstaf van ƒ 1000 per jaar te geven voor het arbeiden van een predikant onder de Remonstranten in het Gooi maakte een der afgevaardigden van Arnhem bezwaar tegen deze regeling van zaken, waarbij z.i. „het Gooi" onder de voogdij van Amsterdam zou blijven, dit in tegenstelling tot den Kring te Eindhoven, die een subsidie ontvangt op voorwaarde, dat zij zoo spoedig mogelijk selfsupporting wordt. De voorzitter zeide toe, dat naar het zelfstandig maken ook van het Gooi zoo veel en zoo snel mogelijk zal worden gestreefd. Aldus besloten. Het punt „algemeene dienst" — op de vorige vergadering was het denkbeeld besproken om een predikant in algemeenen dient te benoemen — hield een voorstel van de Societeitscommissie in om de oplossing in een eenigszins andere richting te zoeken, en, gelijk uit het nieuwe centrum Eindhoven in andere plaatsen in Brabant en Limburg gearbeid wordt, ook over Noordelijker en Oostelijker streken van het land deze zorg uit te strekken; in nauw overleg met de Societeitscommissie zelf zal de voor dit doel te reorganiseeren Commissie voor de Verstrooiden dit werk verrichten. Deze reorganisatie hield in, dat dr. K. S. Sparnaay (emeritus Predikant) en ds. Hoenderdaal aan de commissie toegevoegd zouden worden, de eerste °P grond van zijn ervaring als „moderator"; alles voorloopig voor een tijdperk van twee of drie jaar. — Goedgekeurd. Vrouwelijke theologen en haar positie. Een rapport van het college van hoogleeraren en curatoren van het Remonstr. seminarium te Leiden betrof de toelating van vrouwelijke studenten tot het seminarium. Dit rapport concludeert, dat: Indien de „stagnatie" zal zijn opgeheven ■(hieronder verstaat men het verschijnsel, dat het meerendeel der kleine Remonstr. gemeenten door dezelfde vrouwelijke predikanten bezet zijn en blijven, waardoor er voor de proponenten geen plaatsen open zijn) en de toestand weer „stroomend" is geworden, de verhouding te aanvaarden, die de vroegere commissie-Sirks voor de mannelijke en vrouwelijke studenten heeft gesteld, nl. van 3 op 1; waaruit volgt, dat de selectie dan onder de Vrouwen scherper zal moeten zijn dan onder de mannen; 20. zoolang deze stagnatie voortduurt, geen vrouwelijke studenten toe te laten, tenzij enkele bijzonder begaafde, waarvan hoogleeraar en curatoren het zouden betreuren, dat zij voor het ambtswerk in de Broederschap verloren zouden gaan; 30. Van dezen laatstgenoemden regel af te wijken, indien er weer een tijd zou aanbreken, dat er zich te weinige, of te weinig belovende mannelijke studenten voor het seminarie zouden aanmelden. De gemeente te. Alkmaar had %9gen dit voorstel, en had daarom een motie ingediend om het besluit der algemeene vergadering van 1915, waarbij vrouwen als predikanten in de Broederschap werden toegelaten, onder eerbiediging van verkregen aanspraken weer in te trekken; de voorstelster voegde er aan toe, deze motie alleen in te dienen, ten einde een principieele uitspraak uit te lokken, en zelf er tegen te zullen stemmen. Mej. ds. Günther, lid van de Societeitscommissie, bestreed als vrouwelijke predikant de conclusie van hoogleeraar en curatoren. Spr. achtte deze conclusie principieel onjuist en een stap terug; het ontneemt aan de vrouw tijdelijk de gelegenheid om haar roeping te volgen, en moet in de gemeenten en daarbuiten den Indruk wekken dat het optreden der vrouwelijke predikanten niet zeer gelukkig is geweest. De alg. vergadering van 1937 heeft er in een motie bij de groote gemeenten op aangedrongen, zich c.g. ook van het werk der vrouwelijke predikanten te bedienen; deze motie heeft nog niet doorgewerkt. Na nog eenige andere bezwaren te nebben genoemd, concludeerde spr., dat deze oplossing niet alleen ten koste van de vrouw, maar ook — wat erger is — ten koste van de beginselen der Broederschap zou zijn. Nadat mr. Kalma voor de gemeente te Alkmaar haar voorstel verdedigd had, zich aansluitend bij het betoog van mej. Günther, voerde de hoogleeraar, prof. Heering, het woord. Slechts een tijdel ij k e afdamming van den stroom van vrouwelijke studenten is in het rapport bedoeld; den verkeerden indruk, dien mej. Günther bedoelde, kan gemakkelijk worden voorkomen door mededeeling van het ware motief. Alleen noodgedwongen hebben curatoren en spr. het rapport ingediend. Spr. bestreed ook het betoog en de methode der gemeente Alkmaar, en zeide, dat er — tegen een zeker gevaar, dat de Remonstr. Broederschap „gefeminiseerd" zou worden — reeds eerder de verhouding 3:1 voor mannelijke en vrouwelijke studenten is bepaald. Ook spr. betreurt het, dat de groote gemeenten het tot dusver nog weinig neiging toonen om vrouwelijke predikanten aan te stellen, maar dit verschijnsel is nu eenmaal een feit. De gemeente te Alkbaar acht het een fout, dat het rapport de „stagnatie" tot uitgangsjunt neemt; maar deze moeilijkheid is grooter dan men blijkbaar te Alkmaar vermoedt; het is te bezwaarlijk, dat de jonge mannelijke proponenten terstond naar een groote gemeenten moeten worden gezonden; en de werfkracht van het seminarie wordt verzwakt, doordat men weet, dat er geen „doorstrooming" is. Over eenige jaren kan de toestand veranderd zijn, en dan kan deze beperkende maatregel, de tijdelijke sluiting van het seminarie voor vrouwelijke studenten, weer worden ingetrokken. Na verdere discussie werd het rapport van hoogleeraar en curatoren met 56 tegen 44 stemmen goedgekeurd; ds motie-Alkmaar verwierf, conform haar bedoeling, geen enkele stem. Door het een en het ander was uitgemaakt, dat er geen enkele principieele wijziging in de positie der vrouwelijke theologen wordt gebracht, maar dat hoogleeraar en curatoren der kweekschool bevoegd zijn, vrouwelijke studenten niet toe te laten, voorzoover en voor zoo lang zij de „stagnatie" een hinderpaal voor herstel van den normalen toestand achten. Op voorstel der gemeente te Utrecht zal de Societeitscommissie, voorzitter mr. Westeroven van Meeteren te Den Haag, zich bezighouden met de vraag, hoe er differentiatie in den predikantsarbeid (ook met het oog op de vrouwelijke krachten) kan worden gebracht. Tot voorzitster voor het volgend jaar werd mej. ds. Fredel aangewezen. Voortzetting heden. Dr. K. F. Sparnaay. --- DR. J.G. UBBINK. Naar wij vernemen is dr. J. G. Übbink, te Zevenhoven, die naar aanleiding van zijn werk „De nieuwe belijdenis aangaande Schrift en Kerk", destijds uit zijn ambt is ontzet uit de Geref. Kerken, thans overgegaan tot de Geref. Kerk in Hersteld Verband. Hij is namens de Kerk van Leiden-Noordwijk beroepen als predikant in algemeenen dienst. --- NED. ISR. GEMEENTE TE AMSTERDAM. De heer Meyer J. Premsela heeft ontslag genomen als lid van den Kerkeraad der Ned. Isr. Hoofdsynagoge te Amsterdam. --- WETENSCHAP RECENTE TAALZONDEN De ongewenschte algemeen voorzitter en de antipathieke particulier secretaris. Men schrijft ons Wij willen eens de aandacht vestigen op eenige taalzonderlingheden van reeenten datum en volstrekt onnederlandsch karakter, waaraan reeds zeer velen zich schuldig maken. Hoewel de linguïst, beseffende dat „de taal" niet iets is dat „ergens staat", maar dat zij veeleer in voortdurende wording verkeert, niet zoo spoedig als de leek eenige wijze van zeggen of schrijven per se voor „fout" verklaart, en hij bij ervaring weet dat zich verzetten tegen eenmaal algemeen aanvaarde spreek- of schrijfgewoonten neerkomt op vechten tegen de bierkaai, is het toch de plicht van ieder, die het wel meent met ons erfgoed: de taal, om in eigen taalgebruik beslist onnederlandsche wendingen te schuwen. Men heeft de neiging, om telkens terugkeerende verbindingen van een bepaald zelfstandig met b.v. een dito bijvoeglijk naamwoord op den duur te gaan beschouwen als één geheel. Zoo waren onze woordsamenstellingen en -koppelingen oorspronkelijk niet één woord, maar de verbinding van een woord met een of meer woorden of woordvormen, welke verbinding zoo vaak gebruikt werd, dat men haar allengs ging voelen als één onverbrekelijk geheel. Toen men in ambtelijke stukken, krantenverslagen e.d. voortdurend stuitte op (overigens geheel correcte) uitdrukkingen als: „de heer Zus en zoo, algemeen voorzitter, was van meening dat ", of „graaf von X. zu Y. bracht een bezoek aan de tentoonstelling, vergezeld van Herr Z., particulier secretaris", was het maar één stap verder om te schrijven: „de algemeen voorzitter" of „de particulier secretaris", wat zonder blikken cf blozen reeds velen doen. Nóg een stap verder zou het bijvoeglijk naamwoord zijn „bijtoon", d.i. een nog vrij zware, tweede klemtoon naast de hoofdklem op het zelfstandig naamwoord, geheel aan dit laatste afstaan. Zoodoende zou men de geheele uitdrukking aan elkaar gaan schrijven als één woord: de algemeenvódrzitter, de particuliersecretaris. Doch zoolang wij zoo ver nog niet zijn, is het ons onmogelijk „den algemeen voorzitter" als goed Nederlander te erkennen, zoolang de man zich niet als „de algemeene voorzitter" bij ons aandient. Een andere hebbelijkheid is het onder Engelschen invloed in twee losse woorden schrijven van onmiskenbare woordsamenstellingen en -koppelingen, dus „Golf Stroom inplaats van Golfstroom, Automobiel Club 1. p. v. Automobielclub, vooral in aardrijkskundige namen en namen van instellingen. Ten slotte hebben wij gegronde bezwaren tegen de overal in den lande opgerichte „soroptimistclubs", waarbij echter ons mannelijk protest allerminst is gericht tegen de alleszins loffelijke doelstellingen der zich in zusterschap en optimisme vereenigende dames; doch wij maken bezwaar tegen een naam, waarin wij een klakkelooze overneming zien van het Engelsche „Soroptimist Club", terwijl het weliswaar geen zuiver, maar toch zuiverder Nederlandsch zou zijn om hier van soroptimistenclubs te spreken. --- NED. ISRAELIETISCH SEMINARIUM Vergadering der Vereeniging te Amsterdam. De Ver. tot Steun van het Ned. Israëlietisch Seminarium heeft te Amsterdam vergaderd onder leiding van den heer E. van Dien. Volgens het jaarverslag heeft het hoofdbestuur zijn aandacht geschonken aan het feit, dat op 14 April 1939 het seminarium gedurende honderd jaar in het gebouw aan de Rapenburgerstraat, dat niet meer aan de eischen van den tijd voldoet, zal zijn gevestigd. Het bestuur hoopt, dat binnen afzienbaren tijd de noodige gelden voor de stichting van een nieuw gebouw zullen worden gevonden. Het ledental bedraagt thans 696. De rekening en verantwoording van den penningmeester, den heer E. Asscher Ezn., sluit met een saldo van ƒ 1853,12 en het bezit van de vereeniging bedraagt ƒ 8700, 2J % Ned. Werk. Schuld. De vergadering koos in de vacature-S. Kramarsky den heer R. Kan De voordellen van het hoofdbestuur om over 1938 ter beschikking van curatoren van het Ned. Isr. Seminarium te stellen een som van ƒ 2000 en tot het verleenen over 1938 van een subsidie aan de R. J. Kleerekoperstichting van ƒ 800 en tot het beschikbaar stellen van een bedrag voor studiebeurzen p.m. keurde de vergadering goed. Een verzoek van eenige leden om een bepaald bedrag beschikbaar te stellen voor het verleenen van studiebeurzen, is niet ingewilligd. Na afloop van de vergadering hield more L. Hirschel een voordracht over: „De studie der Joodsche wetenschap (haar geschiedenis en haar resultaten)". De heer E. van Dien dankte tenslotte den spreker voor zijn voordracht. --- BROEDERSCHAPS-FEDERATIE Bestaat twintig jaar. Zaterdag en Zondag heeft de Ned. Broederschapsfederatie in de Int. School voor Wijsbegeerte te Amersfoort haar twintigjarig bestaan gevierd. De heer J. A. J. E. Tellier sprak het openingswoord. Hij overhandigde den voorzitter, dr. P. IJssel de Schepper, honderd exemplaren van het bondslied en deelde voorts mede, dat er binnenkort ook te Amersfoort een afdeeling van de Federatie zal worden opgericht. Dr. IJssel de Schepper gaf eenige beelden uit de geschiedenis der Federatie. Met eerbied en sympathie herdacht hij de groote figuur uit de beginjaren, de stuwende kracht Margaretha Meyboom. Laten wij voortbouwen aan haar idealen, zoo zeide hij. Hierna bracht üe tweede penningmeester verslag uit over het financieel gedeelte van het afgeloopen boekjaar. Inkomsten en uitgaven bedroege.. ƒ 669.12. In de plaats van de aftredende secretaresse, mevr. J. Brandt Corstius—Krol, is mevr. A. F. Gouverne—Zaadnoordijk gekozen; de tweede secretaresse, mevr. J. Kollewijn, werd opgevolgd door mevr. De Boer. In de middagbij eenkomst las mej. Van Naarden bij afwezigheid van den heer C. Wegelin, zijn herdenkingsrede voor. Zondagmorgen hield mevr. Ros—Vrijman een rede over „Eenheid in de veelheid". --- BIJEENKOMSTEN TE AMSTERDAM. Vierde Avondstilte Oude Kerk. — Woensdag 1 Juni om 8 uur zal prof. dr. S. T. H. J. Rerketöbacfh van de Spreuikel in de Oude Kerk, Oude Kerksplein, de vierde avondatilte leiden. Medewerking verleenen: mevr. H. B. van W()ik—Horn, zang, de heeren L. A. van Wljlk, orgel, J. v. d. Horst, hobo, het Ohr. Mannenkoor „Adema van Soholtema" 0.1.v. den heer Van Laaaj, en de organist, de heer C. Pajmeijer. Leger des Heils. Ter gelegenheid van zijn 47--jarig bestaan houdt het corps Amsterdam IV van het Leger des Heils, Lauriergracht 52, de volgende samenkomsten :Woensdag 1 Juni 'savonds 8 uur 0.1.v. adjud'ante I>e Vries met de Corpscadetten. — Donderdag 2 Juni 's av. 8 uur 0.1.v. kapiteine A. Beekhuis-Vos; inzegening van jongeliedenwerkers en zangbrigadeleden. — Zondag 5 Juni v.m. 10 en 's av. 8 uur 0.1.v. majoor Kerkman. Ned. Luth. Jeugdorganisatie „De Wartburg". De Ned. Luth. Jeugdorganisatie „De Wartburg" zal Woensdagavond 1 Juni om half negen haar nieuwe clublokaal aan den Zaanweg 26a openen. --- GROEISTOFFENSYMPOSIUM Ned. Botanische Vereeniging. Het groeistoffensymposium van de Neaerlandsche Botanische Vereeniging werd breed ingeleid door prof. dr. V. J. Koningsberger, die een historisch overzicht gaf van de ontdekking van de groeistoffen en o.a. releveerde de isoleering van auxine-a, auxine-b en het hetero-auxine en de proeven daarmede genomen; voorts o.m. de aandacht vestigde op de wijze, waarop auxine in de plant geproduceerd wordt, naar aanleiding van het onderzoek van Skoog en de rol van groeistoffen bij phototropische en in de z.g. correlatieverschijnselen. Prof. dr. G. L. Funk e (Gent) sprak over: 1) „Wortelvorming aan stekken onder invloed van heteroauxine en vitaminen"; uit naam van de heeren Hubert en Beke; de eerste resultaten van dit onderzoek zijn gepubliceerd in de Mededeelingen van de Landbouwhoogeschool te Gent, deel 6, afl. 1, 1938; sindsdien zijn positieve resultaten verkregen met vitamine B 1, met vitamine C nog niet. 2) „De invloed van aethyleen op verschillende levens verschijnselen der planten"; mede uit naam van de heeren De Coeyer, De Decker en Katon; rijpe appels scheiden aethyleen uit, zoodat in aanwezigheid van deze vruchten de planten vele afwijkingen vertoonen: geremde lengtegroei van stengels en wortels, soms gepaard met opzwellingen; kleiner oppervlak der bladeren; afvallen der bladeren; verhindering van de vorming van adventiefwortels; epi- en hyponastische bewegingen der bladeren; metingen aan cellen worden gedaan om tot een nadere analyse der verschijnselen te komen. 3) „De groei van bladstelen van waterplanten"; de bladstelen van vele waterplanten bereiken een zeer groote lengte in diep water; de groei is daarbij zeer snel, tot meer dan 30 sm per etmaal; na bespreking der vroegere proeven wordt iets medegedeeld over den invloed van zuurstof en heteroauxine op dezen groei. D. E. Re md er s sprak over den Invloed van hetero-auxine op aardappelschijfjes in water. Wanneer men aardappelschijfjes in geaëreerd water brengt, nemen ze voortdurend in gewicht toe; dit berust op de opname van water. Het is gebleken, dat dit een vitaal proces is, want in een zuurstofvrij milieu wordt geen water opgenomen. Toevoeging van hetero-auxine nu werkt bevorderend zoowel op de ademhaling als op de wateropneming. Er wordt dan namelijk meer droge stof verademd dan in de controles, terwijl toch de schijfjes aanzienlijk meer toenemen in versch gewicht door opname van water. Deze werking van hetero-auxine sluit goed aan bij wat reeds bekend is omtrent den invloed op andere objecten. Mej. A. M. A. van Santen (Utrecht) besprak den invloed van den zuurgraad op den groei. Voor het verschijnsel dat bepaalde planten harder groeien in een zuur milieu, komen in hoofdzaak twee verklaringen in aanmerking. le. De waterstofionen-concentratie regelt de beschikbare hoeveelheid groeistof en daardoor den groei; 2e. De pH is een factor van primair belang en de groeistof (zelf een zwak zuur) slechts van secundaire beteekenis. Door microscopische meting van kleine cylinders uit coleoptielen van de haver in gebufferde oplossingen van verschillende pH bleek, dat de eerste mogelijkheid de juist is. Het zwakke zuur-auxine wordt door zuur uit zijn zouten vrijgemaakt. Ook hier blijkt dus, dat groeistof onontbeerlijk is voor den groei. Door mej. dr. A. Kleinhoonte werden, mede namens mej. dr. Chr. J. Gorter de resultaten medegedeeld van proeven, genomen in het Lab. van Technische Botanie te Delft, over den invloed van hetero-auxine op de kiemplantjes van Helianthus annuus; daaruit bleek, dat de krommingen, welke na éénzijdig bestrijken met groeistofpasta optreden, grootendeels door de epidermis uitgevoerd worden. Verwijdert men deze éénzijdig en bestrijkt men de wond met pasta, dan voeren de plantjes of géén, öf aanvankelijk, öf soms zelfs permanent, positieve krommingen uit. Het bleek, dat deze positieve krommingen veroorzaakt worden, doordat heteroauxine dwars door het hypocotiel heen naar de tegenover liggende epidermis vervoerd wordt en daar de epidermis verlengt, waardoor t.o.v. de pasta positieve kromming optreedt, die later door de verlenging van het met pasta behandelde schorsparenchym min oï meer terug kan gaan. Dwars transport van hetero-auxine is dus door het hypocotiel mogelijk. --- KUNST KUNST IN DOLDE DEEL Tentoonstelling op de Veluwe. (Van een medewerker.) Dorus Roovers heeft aan den Nijkerkschen weg te Putten zijn Olde Deel weer als kunstcentrum geopend. Als de zwaluwen en ooievaars komen, laten de heer en mevrouw Roovers zich weder neer ln de oude hoeve en in de schaapskooi van het gehucht Bysteren en openen er de gelegenheid, vooral voor jongere schilders, te toonen, wat zij in den afgeloopen winter gewrocht hebben. Men vindt er lente-verrassingen, al zijn ze bescheiden en zijn de geëxposeerde werken nu niet direct openbaringen. Maar er is frischheid, jeugd en eenvoud. Machiel Brandenburg laat er in heldere kleuren tulpen neerhangen in fonkelende droppen, tulpenregen noemt hij het boeket. Jo Bezaan ziet het landschap als een vagen droom van gedempte kleuren en grijze stilte. Dorus Roovers, de gastheer zelf, vertoont er zijn boerderij in het overdadige licht en zgn korenveld wordt gedrenkt door de hitte van een zomerdag, onder een hemel, waarin de hitte in zichtbare golven beeft en wentelt. Edith Pijpers exposeert er een Veluwsche vrouw, een stoere, rustige, een met de nerven van het buitenleven in het wezen. Arnold Pijpers mediteert bij een madonnabeeldje met kind, zooals dat nu in het Veluwsche dorp Renkum in deze Meimaand vereerd wordt, zoon primitief beeldje, dat na allerlei omzwervingen toch weer in zijn nis terecht kwam. En George Wildschut heeft van die fijne plekjes in het landschap ontdekt, die een achtergrond vormen voor zijn paard met veulentje, of die wegduiken onder de dreigende wolken van een onweer. O neen, geen openbaringen van groote kunst, vindt men thans in dOlde Deel, maar toch 'eerlijke schilderijen, waaruit de bedoeling van den maker tot ons komt als een verheuging. j w --- ALGEMEENE KATHOLIEKE KUNSTENAARSVER. Jaarvergadering te Bilthoven. De Algemeene Katholieke Kunstenaarsvereeniging heeft Zaterdag j.l. haar jaarvergadering gehouden te Bilthoven in het sanatorium Berg en Bosch". " Nadat in den ochtend de groepen „bouwkunst" en „beeldende kunsten" afzonderlijke bijeenkomsten hadden gehouden, volgde des middags de algemeene vergadering. De vergaderingen der vakgroepen brachten verscheidene bestuursmutaties. De architecten herkozen als bestuurslid den heer J. van Dillen (Den Bosch); ir. J. v. d. Laan (Leiden) werd als lid der commissie van onderzoek herkozen. De beeldende kunstenaars benoemden den heer Van Roosmalen als bestuurslid. In de algemeene vergadering werd als secretaris de heer W. Mengelberg (op zijn verzoek niet herkiesbaar), vervangen door den heer Nies. Molenaar; als leden van den tentoonstellingsraad werden aangewezen de heeren H. Kraayvanger (Rotterdam) en Adr. v. d. Plas (Hillegersberg). Tusschentijds maakte men een rondgang door het sanatorium. Dit is door twee ledenarchitecten der A.K.K.V., de heeren Koldewey en Van Moorsel, ontworpen en door andere leden gesierd met beeldhouwwerk (Mari Andriessen, Albert Termote, Charles Vos, Adam Winter), muurschilderingen (Lode Sengers, Ninaber van Eyben, Henri Jonas); Joanna Wichmann verzorgde het kunstnaaldwerk voor de kapel. Aan den rondgang ging een inleiding vooraf door den directeur, dr. W. Bronkhorst. Deze gaf een heldere en uitvoerige toelichting op den bouw. --- WISKUNDIG GENOOTSCHAP In de jongste vergadering van het Wiskundig Genootschap zijn tot leden van het bestuur benoemd prof. dr. J. F. Koksma en prof. dr. R. Weitzenbock. --- JAN FRANKEN Eeretentoonstelling in Den Haag. Ter gelegenheid van zijn zestigsten verjaardag is j.l. Zaterdagnamiddag in de zalen van den Haagschen Kunstkring een retrospectieve tentoonstelling van Jan Frankens werken geopend. De algemeene voorzitter, de heer Q. van der Kloot Meyburg, sprak eerst den jubilaris en zijn familie en de groote schare belangstellenden toe en gaf daarna het woord aan den heer Von Essen, voorzitter van de afdeeling beeldende kunsten. Deze spreker gaf een overzicht van het leven van den kunstenaar en bracht de perioden, die belangrijk waren door grootere werken, in herinnering. Vervolgens gaf hij door aanhalingen een indruk van de beschouwingen, die in couranten reeds over het werk van Franken zijn verschenen, en merkte daarbij op, hoe unaniem waardeerend en sympathiek deze oordcelen waren gestemd en hoe zij vrijwel in grondtoon overeenstemden, hetgeen bij hem geen verbazing wekte, daar Frankens kunst in haar eerlijken eenvoud duidelijk verstaanbaar is. Ook «preker deelde dit oordeel over Franken, een schilder, die zijn vak door en door verstaat en in vele richtingen heeft beoefend en die zijn ongekunsteldheid, zijn warme en trouwhartige menschelijkheid in zijn werk op harmonische wijze en in voor velen begrijpelijke vormen weet uit te drukken en die vooral als portretschilder groote verdiensten bezit. Na Franken uit naam van alle collega's van den Kring succes te hebben gewenscht met deze grootere tentoonstelling, verklaarde de heer Von Essen de expositie geopend, waarna de thee werd rondgediend en de gasten het werk bezichtigden. --- WEDER OPENLUCHTOPVOERING VAN HAMLET OP KRONBORG Ditmaal door het Staatliches Schauspielhaus uit Berlijn. Evenals verleden jaar zullen er ook dezen zomer „Hamlet"-voorstellingen in de open lucht zijn op het burchtplein van Kronborg te Elseneur. Waren het een jaar geleden tooneelspelers van de „Old Vie" met Lawrence Olivier in de titelrol, die Shakespeare's stuk op de plaats door den schrijver zelf aangegeven, opvoerden, ditmaal zal het geschieden door een Duitsch gezelschap van het „Staatliches Schauspielhaus" te Berlijn met Gustav Gründgens als „Hamlet". Aanvankelijk had men er weer een Engelsche voorstelling van willen maken en waren er onderhandelingen aangeknoopt met Leslie Howard, doch deze werd te zeer door zijn filmwerk in beslag genomen. Men trachtte toen opnieuw Lawrence Olivier te krijgen die evenwel naar Amerika moest. Toen werd aan een Deensche opvoering gedacht doch het was inmiddels te laat geworden daar degenen tot wie men zich wendde reeds bezet waren. Daarop dacht men aan Gründgens en zijn ensemble en deze bleek bereid. De voorstellingen zijn bepaald op 30 Juni tot 11 Juli. De Duitschers spelen (naar de „Berlingske Tidende" meldt) in oud-Scandinavischen stijl, ongeveer in den tijd van den middeleeuwschen Deenschen kroniekschrijver Saxo Grammaticus, die de legende van „Hamlet", door Shakespeare vrij bewerkt, heeft geboekstaafd. De tooneelspelers zijn gekleed in dierenvellen en dragen speren en schilden, een heel contrast dus met Hamlet in modern costuum. De Weensche tooneelspeelster Kathe Gold zal de rol van Ophelia op zich nemen, Walther Franck is koning Claudius, Hermine Körner koningin Gertrud en voorts speelt Hansgeorg Lauibenthal Laertes en Gustav Knuth Horatio. Alles, verlichting, decors enz. wordt uit Duitschland meegebracht; regisseur is Lothar Müthel. Gustav Gründgens en zijn ensemble wenschen geen honorarium te ontvangen. Uit de ontvangsten zullen de reis- en verblijfkosten worden bestreden; een eventueel overschot zal gelijkelijk worden verdeeld tusschen de Deensche en de Duitsche tooneelspelersvereeniging en worden gebruikt voor weldadige doeleinden zooals het steunen van oude tooneelspelers. GUSTAV GRÜNDGENS --- BEETHOVEN-CYCLUS CONCERTGEBOUW Het programma van het laatste concert in den Beethoven-cyclus onder leiding van prof. dr. Willem Mengelberg hedenavond in het Concertgebouw vermeldt de Achtste en de Negende Symphonie; .medewerking verleenen To van der Sluys, Suze Luger, Louis van Tulder, Willem Ravelli, de afdeeling Amsterdam van het Toonkunstkoor en het koor van de Kon. Oratorium-Vereeniging. --- AGENDA Amsterdam. De inzendingen op de door de redactie van het „Vakblad voor de bouwbedrijven" te Doetinchem uitgeschreven twee studie-prijsvragen voor een „ingang met aansluitende traphal en garderobe voor een landhuis" en voor-een „kleuterschool" worden tentoongesteld in het gebouw der ambachtsschool „Concordia Inter Nos", Frederik Hendrikstraat 83—85. op Zaterdag i en Maandag 6 Juni a.s., des nam. van 2 tot 5 uur. Gel een (Llmb.). Gedurende de maand Juni exposeert George Tielens zijn nieuwste werken in de zaal Poels te Geleen. Amsterdam. Kunsthandel J. de Vries, N. Z. Voorburgwal 256: de tentoonstelling der werken van Wladimir Bielkine is verlengd tot 16 Juni, --- STICHTING „HET LIMBURGSCH LANDSCHAP” Jaarvergadering te Venray. Zaterdag j.l. is te Venray de algemeene jaarlijksche bestuursvergadering der stichting „Het Limburgsen Landschap" gehouden in hotel „De Zwaan" aan de Groote Markt. De voorzitter, mr. dr. W. G. A. vanSonsbeeck, commissaris der Koningin in Limburg, richtte een speciaal woord van welkom, tot zijn ambtgenooi. in de provincie Noord- Brabant, jhr. mr. dr. A. B. M. van Rijckevorsel, tevens voorzitter der zusterstichting in die provincie, en tot den burgemeester van Venray, mr. A. H. M. Janssen. Spr. was verheugd het algemeen bestuur wederom bijeen te zien, omdat het dagelijksch bestuur hierdoor de gelegenheid heeft rekening en verantwoording af te leggen over de gevoerde activiteit voor het behoud van het natuurschoon in dit mooie gewest over het afgeloopen jaar. Bij acclamatie werden de aftredende bestuursleden herkozen. In de vacature, ontstaan door het overlijden van den heer D. Schrijnen te Venlo, werd voorzien door verkiezing van mr. B. Berger, burgemeester van Venlo ca in die wegens het ontslag nemen van ir. D. van Dissel, door verkiezing van ir. Van Sterjn, directeur van het staatsboschbeheer ta Utrecht. De vergadering benoemde tot tweeden secretaris dr. H. H. Kreutzer te Sittard en tot penningmeester mr. J. A. M. Westerwoudt to Maastricht. Beiden werden tevens benoemd tot leden van het algemeen en van het dagelijksch bestuur. Nadat de commissie van onderzoek rapport had uitgebracht, werd de rekening en verantwoording over 1937 goedgekeurd. Vervolgens hield het algemeen bestuur der stichting een bespreking met de donateurs en contribuanten, van wie een zestigtal aanwezig was. Bij deze bespreking las de secretaris, de heer J. van Sonsbeeck, burgemeester van Beek (L.), het jaarverslag voor. De heer J. M. H. F. J. baronde Wijchs de Wen n e hield vervolgens een inleiding over „Heemkunde en heemschut". De voorzitter gaf ten slotte een uiteenzetting over ~De aantasting van het natuurschoon door afgravingen en de wenschelijkheid van een overheidsregeling ter zake". Mede wegens de jongste afgravingen te Geulhem wekte deze uiteenzetting de grootste belangstelling, welke zich uitte in uitvoerige discussie. Na de vergadering begaf men zich naar het raadhuis. Daar ontving de burgemeester de beide commissarissen der Koningin en de deelnemers en gaf daarbij een uiteenzetting over het grondbezit der gemeente Venray in de Peel. Vervolgens hebben de vergaderden onder leiding van den houtvester bij het Staatsboschbeheer, den heer Van Alphen te Nijmegen, een excursie gemaakt naar de Peel. Zij bezichtigden aanplantingen en bebosschingen van de gemeente Venray, o.a. het Hubert Janssenpark. Hoofddoel van den tocht was de z.g. Vredepeel in den uitersten noordwesthoek van de provincie. Door dit prachtige landschap maakte men een korte wandeling. Langs een in de heide uitgestoken geïmproviseerden weg verliet men de Vredepeel en bracht een bezoek aan het Peeldorp IJsselstein en de terreinen voor het ontginningsplan-Zuid der gemeente Vearay. Te Venray teruggekeerd, waren de deelnemers de gasten van het gemeentebestuur aan een thee- en koffietafel in het St. Odapark, waar de plaatselijke Harmonie een muziekuitvoering bij gaf. Tot slot sprak de voorzitter woorden van dank tot het gemeentebestuur van Venray en allen, die dezen dag zoo buitengewoon hebben doen slagen. Spr. rekende er on, dat allen in hun eigen kringen propaganda voor de stichting- en de natuurbescherming zullen blijven maken. --- ROMAN VAN PIERRE BOILEAU BEKROOND De prijs van tienduizend francs voor den besten Franschen avonturen-roman van dit jaar is toegekend aan Pierre Boileau voor zijn „Repos de Bacchus". ' Boileau heeft naam gemaakt met korte verhalen, verschenen in de „Petit Parisien" en in „Lectures pour tous" en met eenige romans, o. a. „La pierre qui tremble". --- MUZIEKTENTOONSTELLING „GEDENCK-CLANCK”. De muziektentoonstelling „Gedenck-Clanck" in het Stedelijk Museum zal nog tot en met Zondag 12 Juni geopend zijn. Hedenavond om acht uur zal de heer M. H. Flothuis Jr. wederom een rondgang leiden. --- RONDLEIDINGEN STEDELIJK MUSEUM. Hedenavond 31 Mei en Donderdagavond 2 Juni om acht uur zal de heer Bijmoer een rondleiding houden door het Stedelijk Museum te Amsterdam. Beide keeren is het onderwerp: George Hendrik Breitner. Woensdagmiddag om twee uur is er een rondgang onder leiding van mejuffrouw N. Posthumus Meyjes. Onderwerp: „Het stilleven in de moderne kunst". Zaterdagmiddag 4 Juni om twee uur: algemeene rondleiding door het Stedelijk Museum. --- PAUL WINDHAUSEN. Den Roermondschen schilder Paul Windhausen is opdracht verstrekt voor het schilderen van een portret van wijlen prof. dr. Schrijnen, dat bestemd is voor den senaat der Nijmeegsche Universiteit. --- POSTVLUCHTEN HKKN I TERUG Orle maal c - per week J | B | § *-| § fe lUChipoSt ||I"■ B ** H S naar Indië Mei Mei Amsterdam. 28 21 26 24 -| — 26 |29 Lyon ___ — -___ Marseille.... — — — — — — — — Boedapest ... — — — — — — — — Saloniki ____ ____ Athene 28 '21 26 24 30 - 25 28 Rhodos — - — -— — __ Lydda — — — — _ _ _ _ Alexandriè.. — — — - - — — _ Bas-dad ___ - — — __ Basra 29 22 27 25 '29 — 24 27 Djask — - — ~I _ — — — Jodhpoer... 30 23 2826128302328 Allahabad... — — — - __ Raneoon. — 24 29 27 27 29 22 25 Bangkok .... — — _ _ _ _ _ _ Pennng — — __ ___ — Medan — — — — 26 28 — 24 Singapore ... — 253028 — — 21 — Batavia — 26'— 29 26 282121 ---