Telegrafische berichten. Overzicht der Beurs van Amsterdam. AMSTERDAM, 28 Nov. De Amerik. afd. ter Amsterd. beurze verkeerde in tamelijk vaste stemming, vooral wat betreft Steels en Amals. Ook Spoorwegwaarden wel iets beter. Alleen Missouris en South Rails iets onder den vorigen koers. In den loop van den middag konden de Industriëeien nog iets oploopen, terwijl daarentegen de Sporen iets zakten. South Rails alleen beter. Marinewaarden zeer vast. Petroleum waarden verkeerden in vaste stemming, vooral voor Kon. en Gecons. aandeelen Ook Sum.-Pal. iets beter, evenals Dordtsche btauas, Orions en Perlakken, Int Rumenen noteerden 13G ex div. Tabakken weer kalm en prijshoudend. Culturen iets minder. Rubbers iets vaster. Nat. Staatsfondsen varieerden weinig, evenals Bnitenl. soorten. 8 Mijnen voor Ketahoens en Redfangs stil. Göyana's weer zeer vast. Palelehs iets minder. Baersvelts en Tradings prijshoudend. Tramwaarden xonder affaire. --- Slotkoersen. Ketahoen gew. Aand. 67. Great Cobar A. 51. United Copper 2 7/s. Gec. Petroleumaandeelen 291. Kon. Mij. t Exy. Petr. A. 11C00 450. Moeara Enim Petr. Mij. Aand. 2051*. Rock Isl. C. v. A. 279/ w. --- Tweede Kamer. 's-GRAVENHAGE, 28 Nov. Voortgezet is heden het debat over de Indische Begrooting bij de afdeeling onderwijs en eeredienst De hr. Ketelaar (v. d.) besprak de quaestie van uitzending van onderwijzers naar Indië. Hij wees op het tekort aan Europeesche en inlandsche onderwijskrachten, waarin alleen te voorzien zal zijn door een goeda opleiding en een goede salarisre^lüig. Spreker opperde o.a. het denkbeeld om inlandsche jongelui hier te lande voor het onderwijs te doen opleiden, spr drong voorts ten sterkste aan op de oprichting van gouvernemerrtsvoorbereidende scholen aangeven het gebrek aan voorbereiding voor het onderwijs een eu ve* is, waaraan het Europeesche onderwüs mank gaat. Spr. meent, dat met een ton s jaars in bedoeld gebrek kan worden voorzien. Vervolgens besprak spr de onderwijsquaestie in Minahassa en Sangir en op de Talaud-eüandeii. Allerzonderlingst _wam het hem voor, dai: in ihet rapport van den voormaligen uitgezonden ambtenaar Colijn wordt beweerd, dat de bevolking van genoemde streek de voorkeur geeft aan de zendingsschool boven de gouveraementsschool. immers, nauwewelijks was dat rapport verschenen, of in brochures enz. werd beweerd dat van de conclusie ran dat rapport niets aan was. Spreker begreep _u niet en raadde den minister aan eens aan zijn tegenwoordigen collega Colijn te vragen hoc dat zit. Van de wijia waarop de regeering het onderwijs in Mmahassa €ai Sangir en op de Talaud-eilanden wil reorganiseeren, duchtte spr. verlaging van het peil van het onderwijs. Immers, terwijl er goed ingerichte scholen zijn, waaraan de bevolking is gehecht, wil de regeering nu schooltjes mét een leergang van 3 jaren inrichten met een nieuwe onderwijskracht op iedere 100 leerlingen meer. Het kwam spieker dan ook voor, dat het der regeering me* deze schooltjes minder te doen is om goed gouvemementsonderwijs dan wel om het zendingsonderwijs gemakkelijk te maken voor subsidie in aanmerking te kunnen komen. Verder kwam spr. op tegen 's ministers voornemen om een bijdrage uit 's rijks schatkist te geven voor de aanstelling van een bijzonder schoolopziener. De kosten voor dergelijk schooltoezicht moet door het bijzonder onderwijs zelf gedragen worden. Het was spreker volstrekt niet te doen om aan de zendingsscholen een subsidie te onthouden, maar hij kon zich niet begrijpen, waarom het gouvernenients-onderwijs in Minahassa ,dat in 't algemeen goed is, thans in het geheel omver zou moeten worden gehaald. Spreker wrüde zich ook nu verzetten tegen den begrootingsdienst ad f 10000 voor het instellen van een onderzoek door een commissie, alvorens tot de reorganisatie wordt overgegaan. Echter wenschte hij van den minister de verzekering te ontvangen, dat, indien bedoeld onderzoek aantoont, dat des heeren Colijn's rapport onjuist was en de bevolking integendeel wel degelijk op gouveraemenls-onderwijs gesteld is, dat er dan in dat gouvernernenls-onderwijs niet die geheele ommekeer zal worden gebracht als waartoe op toogenblik bij de regeering het voornemen bestaat De heer Hugenholtz (s.-d.) klaagde over onderwijs-toestanden in de Batakianden, hoofdzakelijk een gevolg ook van de geringe ontwikkeling der zendelingen zelf. Ondanks den drang van de bevolking naar gouvemementsonderwijs in de Balaklandcn, is de eenige Hdflandsche school overgegaan in handen der Rhijnsciie Missie. In plaats van die overgave moet men daar juist eenige gouvernemehtsscholen oprichten. Dit zal den toestand verbeteren. De heer Verhey (u. 1.) bepleitte uitbreiding van het aantal burgerscholen in Inaië. Spreker sloot zich met betrekking tot het onderwijs in Minahassa aan bij het betoog van de hoeren Roessingh en Ketelaar. Alleen ging hij niet mede met de conclusie van laatstgenoemde met betrekking tot het nader door de regeering in te stellen onderzoek. Spreker wenschte wat den uitslag van dat onderwijs ook moge zijn, handhaving van het tegenwoordige gouvernements-onderwijs. De heer Ter Laan (s.-d.) sloot zich bij des heeren Ketelaars aandrang naar goed voorbereidend onderwijs in Indië aan. Ter voorziening in het tekort aan onderwijzerskrachten en uit een oogpunt van rechtvaardigheid drong spreker-aan op gelijkstelling van de onderwijzeressen met de onderwijzers. Ook betoogde hij de noodzakelijkheid van een beter geregelde opleiding en een betere salariëering. Nadrukkelijk protesteerde spreker tegen het subsidiestelsel, omdat daarbij absoluut gemist wordt de waarborg, voor goed onderwijs. Spreker bepleitte verder steun van regeeringswege voor onderwijzersopleiding hier te lande van inlandsche jongelui en behandelde nog verschillende andere onderwijsbelangen. Met den heer Roessingh en anderen duchtte spreker van 's Ministers plannen een neerdrukken van het on derwij speil in de Minahassalanden. Het betere zal opgeofferd worden aan het slechtere. Ter wille van de zendingsscholen zal men dc sedert jaren bestaande gouvernementsscholen neerhalen., Het gevolg zal zijn, dat de onvoldoende zendingsscholen het onderwijspeil zullen verlagen. In ieder geval zal spreker stemmen tegen den begrootingspost voor het bijzonder onderwijs. Door subsidiecring voor het bijzonder schooltoezicht zou men den grondslag ontnemen aan elke regeling yan subsidieering van het bijzonder onderwijs zelf. Spreker stelde daarom een amendement voor, strekkende geen gelden uit de schatkist toe te staan voor het bijzonder schooltoezicht. Na de pauze weid allereerst voor de derde maal in stemming gebracht mr. D e Moes te r's amendement om de controle op de landschapskassen te brengen bij do Rekenkamer ditmaal staakten wederom de stemmen, thans met 39 voor en 39 tegen. Het amendement was daarmede reglementair verworpen. Hierna was aan de orde het opmaken der voordracht voor een lid der algemeene Rekenkamer ter voorziening in de vacature-Goekoop Verkozen werd tot eersten candidaat de heer Rechlien Morra, secretaris der Rekenkamer met 48 van de 81 stemmen. Gekozen werd tot tweeden candidaat mr. J. B. Boeuekelman, referendaris bij den Raad van State en tol derden candididaat jhr. de Jong van Beek en Donk, oud-gouverneur van Curacao. Hierna werd voortgezet het debat over de Indische Begrooting. De beer de Visser (c.-h.) wees op de groote beteekenis van het werk der Rynsche zending. --- Treinongeval. MIDDELBURG, 28 Nov. Hedenmorgen is bij het station Kruiningen te lerseke een personentrein op een bietentrein geloopen. Persoonlijke ongelukken hadden niet plaats. Er is veel materieele schade. De weg is geheel versperd. Ook de mailtreinen bleven staan. MIDDELBURG, 28 Nov. De mailtreinen zijn de plaats van het ongeval gepasseerd, het verkeer is dus hersteld. --- China. PEKING, 28 November. De keizerlijke generaal Fengovotsjang seint, dat zijn troepen Hauyang .geheel hebben bezet om 4 uur gisternamiddag. Heden gaf Woelsjang zich over. --- AMSTERDAM, 28 Nov. Cheque Londen 12.07* A. Wissel Londen 2 mnd. 11.98. Koffie prijsh. Goed ord. Java 52 et, goed average Santos 423/4 et. Suiker flauw. Nov. 197,jf, genoteerd. Jan.- Maart 187/8 en Mei 19y8 te koop. Oct. 13u)16 geboden. Lijnolie Dec. 35Vï, Jan.-April 34»/4, Mei-Aug. 32. --- ROTTERDAM, 28 Nov. Koffie. Goed ord. Java 51, super. Santos 43. Suiker prijsh. Nov.-Dec. 18916 genoteerd. --- SCHIEDAM, 28 Nov. Moutwijn : Noteering v. de Distillateurs I 121(2 (Medegedeeld door Distilleerderij voorheen Simon Rijnbende & Zonen Schiedam, te Groningea vertegenwoordigd door de firma B. Hulsekamp & Zn., Zuiderdiep 37.) Beurscommissie 1 12. --- KEULEN. 28 Nov. Raapolïe dadelijk 69.— m., Mei 66.— m. Rijnhoogte 11 uur v.m. 204 boven A. P Val 0.09 Weersgestelth ;id regen. --- BERLIJN, 28 Nov. (Slotkcersen. Rogge Dec. 181.—. MVi 191 50. Juli —.— Raapolie Dec. 6420. Mei 65.20 Tarwe Dec. 202.— Mei 210.75 --- PARIJS, 28 Nov. Raapolie Nov. 70 75 Ir., Dec. 7125, 4 mnd. v. Maart 71.25, 4 mnd. v. Mei 69 50 Ir. St. ferm. Lijnolie Nov. 82 25 ir., Dec. 81—, 4 mnd. V. Maart 69 75, 4 mnd. ▼. Mei 69.75 tr. St. hoo«er Spiritus Nov. 71.50 Ir., Dec. 71.50, 4 eerste mnd. 72.75, 4 mnd. v. Mei 73.— 'r. St. ferm. Suiker 88 gr. dadelijk 46 25 a 47.— Ir. kalm witte no. 3, Nov. 51.25 tr., Dec. 51.50, 4 eerste mnd. 52.25, 4 mnd. v. Maart 52.62 ir. St. prijsh Geratfineerde 84 — a 84.50 Jr. Meel, Fr. Bloem, Nov. 31.60 fr Dec. 31.80, 4 eerste mnd. 32 30, 4 mnd. v. Maart 32.60 tr, Stemming flauw. Tarwe Nov. 2510 fr., Dec. 25.25, 4 eerste mnd. 25 60. 4 mnd. v. Maart 25.80 Ir. St. flauw Rogge Nov. 22.— fr, Dec. 21.90, 4 eersle mnd. 2150, 4 mnd. v. Maart 21.60 fr. St.kalm. Nieuwe Fr. 3 pet. rente 95.62. Weersgesteldheid: betrokken LIVERPOOL, 28 Nov. Katoen. Verkocht 8000 bn. Invoer 18000 bn. Stemming flinke vraag. LONDEN, 28 Nov. Consols 783/8. --- Zeetijdingen. Kon. Nederl. Stoomboot-Maatschappij. Heb e arr. 27 Nov. v Amsterdam te Cuxhaven. Nereus^arr. 27 Nov. v Amsterdam te Cuxhaven. Pollux vertr. 27 Nov. v Algiers n Piraeus. The mis vertr. 27 Nov. v Malaga n Carthagena. Stoomvaart-Maatschappij *Nederland,. Bali (thuisr.) pass. 28 Nov. vm. Dungeness. Grotius (uitreis) vertr. 28 Nov. v Southampton. Lombok (uitr.) vertr. 28 Nov. v Suez. Prinses Jiilirna (thuisr.) vertr. 27 Nov. v Algiers Ti mor arr. 27 Nov. v Amsterdam te Batavia. Stoomvaarl-Manlschanpij >Rotterd.. Lloyd,. K a w i (thuisr.) vertr. 27 Nov. v Port Said. Men ad o (thuisr.) pass. 27 M<__{_ Wight Holland-Amerl'hl'lijn • R ij n d a m vertr. 28 Nov. vm. v Newyork n Rotterd, Koninkl. Holl. Lloyd Ho 11 an d i a arr. 27 Nov. te Rio Janeiro. 7, a a n 1 a n d (thuisr.) pass. 28 Nov. Dover. Zeelandia (uitr.) pass. 27 Nov. Fernando Noronha Koninkl. West-Ind. Maildienst. Prins Fred. Hendrik (uitr.) pass 26 Novemb. Ouessant. Delfzijl, 27-28 No%'. aang. Maria Theresia, Baar, v Emden. Frankonia, Schöler, Westphalia, Hamstra, v Herne n. Groningen. Vertrokken Catharina De Boer, Engelina, Brinker n Cuxhaven. Anna Christina, Matroos, n Borkum. Hoop op Beter, Veninga, Struisvogel. Meinders, n Oreetsiel. Wilhelmina, Ritsema, n Emden, Emmp,v. Heuveln, No. 19. Mindrop, No. 25, Schoon, n Leer. Transport, Wildeman, Omega, Kuvel, Roelfina Jacoba, Kuvel, n Munster. Neptunus, Kunst, n Weener. Lena, De Boer. n Aurich. Ebenhaezer, Minke, Concordia, Richter, n Munster. Neerlandia, Nieveen, n id. Henriëtte, Balk, n Dortmund. Brest, 27 Nov. aang. Vriendschap, Boerema, van Londen. E 1 s e n e u r, 26 Nov. gepass. Oenaan, Mulder, vau Norrköping n Groningen. Fow e y, 28 Nov. aang. Zwaantina, Kruize, van Sharpness. Memel, 25 Nov. vertr. Tjakiena. Veen, n Norden. --- Satad en Dorp. GRONINGEN 28 Nov. Het verslag van de vergadering, die heden door de prov. vereeniging »Het Groene Kruis» gehouden is, moet blijven wachten tot morgen. Het is zeker overbodig op te wekken de opvoering van Nora op morgenavond in da Schouwburg bij te wonen. De creatie die mevrouw v. d. Horst van haar gaf werd algemeen geroemd. Het is buitendien, zooals men weet, ecu belangwekkend stuk, misschien >aea der meest besprokene van Ibsen. De heer S. Berman, burgemeester van Bedum, had heden iv café Prins de heeren burgemeesters en wethouders der 20 plaatsen, betrokken bij het tramwegplan in de provincie Groningen, waarmee men thans reeds 15 jaar doende is, bijeengeroepen ten ©inde hen te bewegen tot een gemeenschappelijke actie om 't Uitv. Comité de h.h. Scholte u en mr. de Visser, te dwingen, sneller voortgang te maken. De heer Berman was echter in een verkeerde veronderstelling Op voorstel van den heer Mulder werd besloten, met het nemen van besluiten te wachten, tot Provinciale Staten een besluit genomen hebben in desbetreffende voordracht. Morgen komen we op deze vergadering terug. --- Prov. Staten. In naam der Koningin werd hedenmorgen te 11 uur de gewone najaarszittiug van de Prov. Staten dezer provincie door den Commissaris der Koningin, den heer mr. O. C. Geertsema, geopend. Met kennisgeving waren afwezig de heeren Schönfeld en Van der. Tuuk. De presentielijsten der vergaderingen yan Ged. Staten werden overgelegd. De verkiezing van een lid in de commissie voor het innemen der rekening van de prov. inkomsten «en uitgaven ter vervuiling der vacature, ontstaan door de periodieke aftreding van den heer E. Dijkema (leden zijn do heeren E. Dijkema, Ml Luitjens en K. P. Eeringa), zal in de volgende vergadering plaats hebben. Medegedeeld wordt, dat als leden van Ged. Staten zuilen zitting hebben: in de lste afd. de heeren L. H. Dijkhuis en U. G. SchiUhuis, in de 2de afd. de heeren J. B. .Westerdijk en U. Wilkens en in 3de afd. de heeren J. Sijpkeus en jhr. mr. R. Feith. De trekking der afdeelingen heeft tot resultaat, dat zitting hebben in de lste afd. de heeren mr. v. d. Tuuk, Luitjens, Van Royen, Siccama, Schuiringa, Mansholt, Wiersurn, Beishuizen, Bruins, Drukker, Dijkema, mr. Schönfeld en Boels. In de 2de afd. de heeren mr. Romkes, jhr. mr. J. A. Feith, mr. v. d. Hoop v. Slochteren, Ten Cate Vissering, de Koe, Middendorp, Dallinga, Coolman, Ebels, P. Dijkhuis, Van Heijningen Bosch, Heres en de Haan. In de 3de afd. de heeren mr. Tellegen, Rugge, Feringa, jhr, Alberda van Ekenstein, Timmer, Dcthniers, Bouwes, Nieland, Van Dijk, Ooslerwijk, Boelken, Knigge en mr. F. Jansen. Medegedeeld wordt, dat van de leden der Ged. Staten benoemd zijn voor de rubriek financiën de heer Seliilthuis, voor d ijle en, wegen en wateren de heer Wilkens en voor algemeene zak e n do heer Sijpkens. Mr. F. Jansen wordt hierop geïnstalleerd als lid der Prov. Stalen. Voor notificatie wordt aangenomen de mededeeling van Ged. Staten betreffende de verdaging van de Kon. beslissing op liet besluit lot vaststelling van een nieuw Reglement, regelende het toezicht op kanalen. watergangen en waterstaalswerkeii in de prov. Groningen. De verschillende voordrachten möl daarop ingekomen adressen worden naar de betrekkelijke rubrieken verzonden. Nadat een adres van jhr. mr. dr. E. A. van Beresteyn te Veendam betreffende het behoud van den tramweg der Eerste Groninger Ti-ainway-Maatschappij ls voorgelezen, stelt de voorzitter voor het te renyoyeeren aan Ged. Stalen om bericht en raad. Do heer Knigge, er aan herinnerende, dati toeft verleden jaar èn in den gemeente»-raad van Wildervank èn in de Staten het eerste plan van ombouw aan de orde was, hij zich tegen dat plan heeft verzet, niet alleen omdat zijns inziens noch spoor, noch tram naar eisch in het verkeer dezer streek zuiden kunnen voorzien, maar ook met het oog op de kosten, die, volgens het plan van den heer Schotel, f 1300000 zouden bedragen. Nu kan spr. zich echter wel vereenigen met een tram.plan, dat niet zoo duur is, omdat bij opheffing der tram eene leemte zou ontstaan, welke gevoeld wordt blijkens do vele pogingen, welke worden gedaan om op do eene of andere wijze den tramdienst te continueeren. Maar, zooals gezegd, de koslen mogen niet te duur zijn, het voordeel mag niet te kostbaar worden behaald. Het eerste plan zou neerkomen op een tegenwerking van de spoorwegplannen Stadskanaal—Ter Apei—Duitsche grens en daar was spr. ook tegen. Nu zal het zeker een vreemden indruk maken, dat men weer terugkomt op de zaak, waar ze verleden jaar hier werd verworpen, doch, zegt spr., toen gold het een geheel ander plan. Er is thans sprake van een plan, dat betrekkelijk weinig zal kosten, op bevredigende wijze in do behoefte zal voorzien en waarvoor van allerlei zijden wordt gewerkt. Spr. zou nu gaarne zien, dat de provincie met het oog op samenwerking leiding gaf en de Ged. Staten de zaak onder do oogen zagen, hetgeen zij vaker hebben gedaan in aangelegenheden het verkeer betreffende, om daardoor dè kwestie lot oplossing te brengen. Met ingenomenheid heeft spr. dan ook gehoord, dat de voorzitter voorstelt het adres le verzenden aan Ged. Staten om advies. De heer Van H. Bosch vindt overweging door Ged. Stalen eveneens gewenseht, uu ook de reegering haar instemming heeft betuigd. Spr. meent, dat bij samenwerking het mogelijk zal zijn de reorganisatie tot stand te brengen, eu dat het verkeer langs de huizen alle levensvatbaarheid heeft. Verdere uitwerking der organisatieplannen is gewenseht. Spr. ziet met belangstelling het oordeel van Ged. Stalen tegemoet. Üok in de belrokken streek zal dat het geval zijn. Do heer Van D ij k kan zich ook wel vereenigen met de uitnoodiging aan Ged. Staten. Hij heeft echler vernomen, dat het personeel der tram met 1 Jan. a.s. is ontslagen. Nu zal er een termijn van zes maanden verloopen vóór Ged. Staten met hun advies komen. Met het oog daarop zou spr. gaarne vernemen of de tram zoo lang blijft beslaan. Do heer Van H. Bosch antwoordt, dat er plannen in voorbereiding zijn om ook na Januari den dienst in stand te houden. Naar alle waarschijnlijkheid gelukt het den dienst niet met Jan. te doen staken Daarna wordt conform het voorstel van den voorzitter besloten het adres te stellen in handen van Ged. Staten om advies. Verder worden gerenvoyeerd aan Ged. Staten om bericht ven raad: Een adres van den raad der gemeente Marum, waarbij het bij adres van 12 Juli j.l. gevraagde subsidie voor de verharding van den weg de Wilp—Zevenhuizen nader wordt gesteld op 60 pet., en een adres van den raad der gemeente Marum, met verzoek den waterstand in de Jonkersvaart en de Wilpsterhoofdvaart vanwege de provincie te verbeteren. De vergadering wordt hierop verdaagd tot Dinsdag 5 Dcc, des namiddags half drie. --- De Eerste Qroninger Tramwegmaatschappij. Blijkens het verslag van de heden gehouden vergadering yan de Prov, Staten dezer provincie heeft jhr! mr. dr. E. A. van Beresteyn burgemeester van Veendam, zich mede namens eenige ingezetenen uit do streek, waar de paardentram der Eerste Groninger Tramwegmij. het verkeer tusschen de inwoners heeft onderhouden, tot de Staten geweend met een verzoek betreffende het behoud dier tram, nu, zooals men weet. door de aandeelhouders besloten is tot liquidatie der Maatschappij met 1 Januari 1912. In het adres Wordt er op gewezen, dat de zeer eigenaardige bouw der Veenkoloniën noode een vervoermiddel langs de huizen der ingezetenen kan missen, en dat het is te voorzien, dat, wanneer de tram eenmaal heeft opgehouden te rijden, da ingezetenen de onmisbaarheid zullen gevoelen. Daarom dient de vraag gesteld te worden of men verantwoord in de vernietiging van dit verkeersmiddel, eenmaal met groote opofferingen tot stand gebracht, als onvermijdelijk te accepteeren, zonder een poging gewaagd te hebben het kostbaar kapitaal aan rails remisen, stallen en werkplaatsen op andere en betere wijze aan zijn bestemming te doen beantwoorden. Een terugkomen op den bouw van een kostbaren stoom- of electr. tramweg ligt niet in de bedoeling, maar wel wordt beoogd om. met behoud van het bestaande verbetering te brengen in de exploitatie door vervanging van paardentracti© door benzol- of benzinetractie; Door deze iverandering wordt het volgande bereikt: 1. het vervoer van personen kan sneller en geriefelijker geschieden dan tot dusverre geschiedde, waardoor het personenvervoer zonder twijfel zal toenemen; 2. het goederenvervoer kan zich krachtiger ontwikkelen doordat thans meer dan een wagen gelijktijdig over de rails kan worden voortbewogen; 3. op de kosten der exploitatie kan aanmerkelijk worden bezuinigd door de vervanging van paarden door motoven; 4. .de reorganisatie eischt aanmerkelijk minder kosten dan de vroeger ontworpen ombouw, omdat thans gebruik gemaakt kan worden van hetgeen aanwezig is. Daardoor wordt het bedrijf niet al te zeer belast met schulden en is bedrijfswinst niet uitgesloten. Daarom is het vooral gewenseht, dat de lijnen der E. G. T. M. zullen worden opgenomen in eem groot complex van trambanen, die de plaatsen van Oost- en Zuid-Oosf-Groningen met elkander onderling in verbinding brengen. Wanneer eenmaal de lijn van Oost-Groningen tot stand is gekomen en de lijn Oldambf- Pekela, tengevolge van bet slagen der onderhandelingen tusschen dio beide maatschappijen door Oost-Groningen zal worden geëxploiteerd, dan is Het ixx het belang der Veenkoloniën, dat ten slotte ean samenvoeging plaats grijpt van de lijnen dier 3 corporaties. Op deze wijze •wordt dan een tramnet verkregen, waardoor deze plaatsen in directe verbinding geworden gebracht met de haven van Delfzijl,'rn naar het Zuiden met Hooge ve:m en Zwolle (zonder overlad'inrt omdat or> alle lijnen dezelfde spoorwntite zal worden TCrferegjtaj^ on waardoor de Wndbotrwers hunne, producten per tram aan de f;i'"i"'n kuTi"en afleveren. Kr is een bedrag van f25Ö.Ö00 voor den ombouw noodig. Dc E. G. Tv BE. heeft ons, wordt verder gezegd, tot 14 Dec. de spoorbaan, remisen, wrw gens en inventaris (met uitzondering van dd paarden en fourage) in handen gegeven voor, f 140.000, zoodat met aankoop van paarden (omdat gedurende den ombouw de paardentrams geëxploiteerd moet blijven) voor den aankoopj ongeveer f 150.000 zal noodig zijn. Men stelt zich voor, dat de f 400.000 bijeenn gebracht zouden kunnen wroiden door gemeen-» ten, provincie en rijk, en voor zoover zulks; noodig mocht zijn, door een obligalieloeningi De kosten der reorganisatie stellende opj f 250.000, verzoeken adressanten aan da Staten den gebruïkelijken steun van 1/6 der verbeteringskosten of eene som vaU bijna f 42.000 als renteloos voorschot. Ook is aan don Minister van Waterstaat om steun van rijkswege gevraagd Z.Ex. tevens! met nadruk verzocht wel te willen, verklaren^ dat eene overweging dezer aanvrage in geen ein kei opzicht schade zou doen aan de beschikt king op bet verzoek om rijkssteun van het spoor-! wegeomité Stadskanaal—Ter Apei. Ook tot de gemeenten wanden adressanten' zich om steun voor dit plan in de hoop, dat opdeze wüze een beitaujrijk verkeersmiddel bew houden blijve, dal binnenkort de schakel zal kunnen vormen tusschen een aantal andere tramwegen, die met steun der overheid zijn tot stand^gekomen. Naar aanleiding van bovengenoemd schrijven aan den minister heeft deze naar wij vernemen het volgende geantwoord: „Bij mij bestaat er geen bezwaar om — indien de voortzetting der exploitatie van de lijnen der Eerste Groninger TramwayMij vooreliands door de belanghebbende gemeenten, hetzij! door overneming, hetzij op andere wijze, mocht worden verzekerd — nader te doen onderzoen ken, of naast de bestaande en da van Stads-i kanaal over Ter Apei naar de Duitsche grens! ontworpen spoorweglij nen aan de tramweglijnen der genoemde Maatschappij omgebouwd, als door U bedoeld, nog voldoende behoeft zal blij-, ven bestaan en of in dat geval Uw reorga-* nisatieplan voor verwezenlijking en eventueel voor steun uit *s Rijks kas in aanmerking zou kunnen komen. Ik vestig er hierbij evenwel Uwe aandacht op, dat in deze bereidverklaring geenerlei toezegging van verdere strekking dan het instellen van bedoeld onderzoek mag worden gezien. Met name zal er van het nader«| in overweging nemen van het bevorderen van Bijkssteun voor het door U bedoelde tramwegplan slechts dan sprake kunnen zijn, wanneer blijkt, dat daardoor aan de totstandkoming van' den spoorweg van Stadskanaal over Ter Apei naar de Duateche grens — waarvoor door mij in beginsel het bevorderen van concessie en een renteloos voorschot uit 's Rijks schatkist is toegezegd — geen moeilijkheden in den weg kunnen worden gelegd." Het zal den minister aangenaam zijn, van hetgeen verder ter zake geschiedt, op de hoogte te worden gesteld.; Voor de> Vrijzinnig Godsdienstige Studentenvereeniging trad gisteravond op de heer ds. J. J. Meijer, van Wynaldum. Tot onderwerp had hij gekozen: tZëdelijkheid en kunst». Spr. wees er op, hoe omtrent de verhouding van deze beide factoren groote begripsverwarring bestaat. Het begrip kunst mag aaa geen enkele wet zijn gebonden, het kent zijn eigen doel. Het baant zich een weg door zijn schoonheid, en waar dit zoo is, spreekt het van zelf, dat deze schoonheid in alles onberispelijk moet zijn. Zoolang de kunst zich beweegt binnen de grenzen, door de zedelijkheid gesteld, kan van een botsing natuurlijk geen sprake zijn. Doch, de kunst is aan geen enkele wet gebonden, dus ook niet aan die der zedelijkheid. Overschrijdt dus de kunst deze wet en wordt voldaan aan de onberispelijkheid, dan moet de kunst uit a'esthetisch oogpunt worden gewaardeerd. Toch kan de knnst dan maar al te dikwijls in veler oogen geen genade vinden, het gevolg van een bekrompen geestesontwikkeling. De kunst — de ware kunst heett steeds een strekking, zij het dan ook onbewust. Gaat de kunst de perken der zedelijkheid, door het menschdom gesteld, te buiten, geschiedt dit evenzeer met een strekking, een tendenz, nimmer, om het lager te zoeken. Spr. ging vervolgens over tot nadere verklaring van den oorsprong van verschillende kunstbegrippen. De rede werd luide toegejuicht. In eene gisterenvoormiddag gehouden bijeenkomst werd namens het Bestuur van het Nederlandsch Landbouw-Comité door den heer; R. Do jes, lid van dat Bestuur, de to Groningen zetelende Commissie van Scheidsleiert der Landbouw-Onderlinge geïnstalleerd. Deze commissie wordt gevormd door de heeren t'r. de Vries, voorzitter, mr. J. E Hesse, secretaris, A. G. Mulder en J. H. Dethmers, ledenwerkgevers en H. J. Koetje en B. Meijer Brands, leden-we rknemers. De heer Dojes herinnerde in zijn toespraak aan liet tot stand komen der organisatie en wees aan de hand van de desbetreffende bepalingen der Statuten op de taak, die de commissie ta wachten staat. Hoewel het gewenseht is, dat geen geschillen ontstaan en doeltreffende bepalingen van de Statuten en het Bedrijfsongevallenregleinent er naar streven deze te voorkomen, zouden, volgens spreker, er m do practijk toch gevallen kunnen zijn, die tot i»i-scbillen aanleiding geven; dit buiten partijen staand college, wier samenstelling- waarborg Voor eene onpartijdige uitspraak biedt, zal dan telkens hebben te beslissen. Spreker eindi',«de met het uitspreken van den wensch, dat slechts zelden de diensten der Commissie beh»-fden te worden ingeroepen en dat, zoo vaak dit»ge-, schiedt, de leden als goede mannen naar billijkheid, gelijk da Statuten zeggen, hun oordeel zullen vellen. De voorzitter, de heer G. de Vries, burgemeester van Oldehove, beantwoordde deze toespraak en bracht namens de Commissie aan het Bestuur van het Nederlandsch Landbouw- Comité den dank voor het in hun gestelde vertrouwen. Daarna ping de Commissie over tot het vaststellen van haar Huishoudelijk Reglement In het hotel «Willems» werd hedenmiddag onder presidium van den heer J. E. Scholten de algemeene vergadering gehouden van do Naami. Venn .W. A. Scholten'sAardappelmeelfabrieken. Door den directeur werd, onder overlegging van de balans en winst- en verliesrekening, het jaarverslag over het boekjaar 1910/11 uitgebracht. Het dividend werd vastgesteld op 6 procent, betaalbaar 1 December a.s. De afschrijving en reservefondsen bedragen thans totaal f 277.288,53, tegen 1210.690,68 op 1 September 1910. . , De altredende commissarissen de heeren K. P. Feringa, O. L. Boelema en W. Endtz, werden herkozen. Men meldt ons: Zaterdag j.l. hield de afd. »Groningen« van den Bond v. Ned. Onderw. haar eerste buitengewone vergadering van dezen winter. En die eerste zette goed in ;de bovenzaal van »de Unie» was flink bezet. Hoe kan dat ook anders, als de heer ér. Koopmans Van Boekeren zich bereid heelt verklaard voor de atd. te willen optreden. Velen, ook buiten den Bond staanden, waren komen luisteren naar de van fijnen geest tintelende rede. Want al was ons de voordracht aangekondigd als «Wiegeliedjes», zonder meer, die oer-poêzie werd weergegeven op een bijzonder pakkende wijze. En tusschen die honderden wiegeliedjes, uit alle oorden Van de wereld, werd een verband gelegd, dat we bewonderd hebben. De schaterlach en het hartelijk applaus bewezen, dat de hr. Koopmans van Boekeren zijn publiek weet te boeien. De bijeenkomst voor de damesleden en dameshuisgenooten van leden der sociëteit van Handwerkslieden was gisteravond, zooals gewoonlijk weer druk bezocht; de groote zaal van het Concerthuis was geheel gevuld met leden der zwakke sekse. De heer en mevrouw Westmijze hadden zich weer beschikbaar gesteld om de aanwezigen aangenaam bezig te houden en dat is hun felukt. «En leidt ons niet in verzoeking» door . H. Oltrop en een Fatklandj'e, door mevrouw W. voorgedragen vielen evenals >'n Praatje» door Simon Gorter, voorgedragen door den heer W., zeer in den smaak. Mevr. W. ontving bloemen. Van Zaterdag- op Zondagnacht om pl.m. 21(4 u. zijn een viertal personen aan 't bakkeleien geweest in de Zuidersingelstraat. Een van hen sekere H. B. is toen door een der drie andere personen een snee met een mes over de wang toegebracht, die zoodanig raak was, dat 8., na eerst door de politie verbonden te zijn, naar het Academisch Ziekenhuis is gebracht om daar verder behandeld te worden. Hoogstwaarschijnlijk blijft dit zaakje uit politiebanden, daar B. zich met vergoeding tevreden wil stellen. De commandant van het veldleger, de luitgeneraal W. A. T. de Meester, zal Donderdag te Assen, Vrijdag te Groningen en Zaterdag te Leeuwarden eene inspectie houden over de daar aanwezige troepenafdeelingen en militaire gebouwen. De Staatsspoor heeft maatregelen genomen om bij strenge koude de treinen goed te kunnen verwarmen. Alsdan zullen alle sneltreinen van en naar Leeuwarden en Groningen niet te Meppel worden vereenigd, doch gesplitst worden doorgevoerd, om een zoo goed mogelijke verwarming te verkrijgen. Woensdag 29 Nov. Harmonie Concert, onder leiding van den heer Kor Kuiler. Aanv..B uur. ---