Het congres der S.D.A.P. Nijmegen 16 Febr. .In de groote concertzaal van „De Vereeniging", welk-; circa 2000 menschen kan bergen, kwam heden de S. D. A. P.'in de: aloude Waalstad byeen. --- Openingsrede. De inzet was een zeer uitvoerige openingsrede van den heer J. OUDEGEEST. die allerlei nopens hetgeen ln het afgeloopen jaar voorviel, in herinnering bracht. Een oogenblik verhief het congres zich tér herdenking van de dooden, waarby werd gememoreerd, dat de secretaris Kees Werkhoven het congres nog mee heeft mogen voorbereiden en de zoo ongelukkig in Voorschoten om 't leven gekomen mevr. Schaper- Meyer ook met weemoed werd herdacht. Daarna richtte de heer- O. den blik naar links en naar rechts. De Party is kerngezond en telt nu 620 afdeelingen, aldus spr. zy won een groot getal leden en steeg van 46.000 tot 54.000 in het afgeloopen jaar. Met frissche kracht trekt zy voort. Nog dezer dagen, toen Europa werd aangevallen door een verschrikkelijke koudegolf, deed de moderne arbeidersbeweging, als geen «J-ndere, tegenover de getroffen scharen haar PHcht. Het congres wordt gehouden aan de noordergrens van het katholieke deel van ons land. In Limburg ontstond oppositie en smgen enkelen — welgeteld 58 — heen. Maar Qewerfkracht vergrootte door de zuivering. . r 6 S. d. A. P. heeft weliswaar een oppo- we uroep- Dat is niet erS- Ve Party huldigt £" beginsel van de geestehjke vrijheid en *f-n aus tegen een af wy kende meening. Wat *e met duldt, dat is een ge organiseerm=o PPPositie. Teeren de vryheid van "-eninBr en meenmgsuitina: bestaat géén beor*?-,<' el feegen hefc vastleggen daarvan in erxlJ^.lsat°rischen vorm. zyn de opposanten wel ee^oc--deölocraten, dan wordt men het con^kchuldlgde voorts nog — namens het 70 i»rl~" en heer Frank van der Goes, die juich ZL ccworden is,.harteiyk werd toëgevan vriir,^p,-f?et Podium kwam om een woord Voort*! lj,ken dani te spreken, voorts sprak voor de moderne vak-bewegings-centrale hfere^' Ku^';«'Wegens verhindering van de neeren Kupers en van der Walle de heer ?amenweArkm?iu|JclreS °Lde, W^JS Partü BelanerHir V. u ien vakbeWegmg én by deze verkiezingen gepropageerdttn SriS Het N. V. V. had èen zéér goed jaar, waarin -— wat voordien nog niet voorkwam — 't aantal georganiseerde vak-arbeiders met 15 000 vermeerderde. Het N. V. V. telt nu 220.000 leden (luid applaus). 'Medsgedelü werd, dat de- Kamerleden ».. J. W. Albarda en mr. G. W. Sannes door ziekte verhinderd waren aanwezig te zyn en dat daarom de politieke rede zou worden uitgesproken door den vice-voorzitter der Kamerfractie, den heer W. H. VLIEGEN, die daartoe Een kort woord werd alsnu gesproken door den uit Indië teruggekeerden heer J. E. Stokvis, die daar een der krachtigste strijders voor de belangen van het bruine proletariaat inden Indischen volksraad is geweest. Hy werd luide toegejuicht. Als vroeger gehouden congressen werden gesloten, bleek er nog een groot aantal voorstellen van de afdeelingen, doorgaans betiteld als „kleingoed", te blyven liggen. De allerlaatste paar jaren doet men anders. Allerlei voorstellen worden direct'behandeld. Van belang zyn thans de voorstellen van vy'f Drentsche afdeelingen om „aan te dringen op onteigening van de veengronden in den Zuid-Oosthoek^ van Drenthe, voor zoover déze nóg in groote complexen onaahgesneden zyn." Noorddy k wüde ook door 't Ryk doen overnemen „de door de centrale werkverschaffingen in cultuur gebrachte gronden". De Landbouwcommissie zal de kwestie bestudeeren. Om ruim' 4 uur trad het Kamerlid W. H. Vliegen voor.de microfoon voor het houden van de vervangende inleiding, over het Verkiezingsprogram. Spr. speet het, dat het Congres genoegen moest nemen met eén oud reservepaard en begon met op te .merken, dat het een eisch is, dat het socialisme steeds dieper gaat indringen in dé ziel van het volk. zal dat in den uiteindeiykén" stryd tegen het kapitalisme zegevieren. In.andere partyen zyn er groepen die naast ons zouden moeten staan. Binnen het kapitalisme zyn de mogehjkheden om te komen tot maatschappelyke rechtvaardigheid en vrijheid beperkt. .Daarom gaan wy — ,zegt spr als socialis-v ten den verkiezingsstrijd in. Hoe staat het niet de verkiezlngs-kansen? Het bestaan van een intermezzo-kabinet wyst op een ongezónden politieken toestand. Nederland is bet eenige land in West-Europa, waar de ,Staat democratisch bestuurd kan worden; waar het tevens mogeüjk is om-een intermezzo-regeering te hebben. Want het beteekent practisch, dat .er een Regeering kan bestaan, die maling heeft aan de kiezers. Dat, alles is een gevolg van den valschen grondslag, waarop de politiek in Nederland is komen te rusten. Godsdienstige vragen zyn door onze Staatkundige kwesties gewrongen. Tenminste tydens-de verkiezingen. Want na de verkiezingen worden de kerkelyke politieke kwesties »Weer aan de kapstok gehangen, ' onv des te 'béter kapitalistische politiek* te kunnen voeren. In de practyk eist&en de aangelegenheden van maatschappeiyk-socialen aard de volle aandiacht vah volk eh: parlement.: Want juist omdat men daarmee- in den, boezem van de R. K. Staatsparty niet klaar komt en niet klaar il'komen, daarom is binnen' de, mu■MajHijUjvdfcïPartU ■eetf'»oofc:telié*«taïï-4 ontbrand. In andere landen — het is merkwaardig — treedt de kath. kerk óok niet op als politieke partij. Men wenscht dat daar zelfs hiet. Engeland is daarvan eén heel sterk en duldeiyk voorbeeld. En de kath. landen als Frankryk en Italië hebben nimmer een katholieke partij gehad. En^ in het protestantsch-christeüjke volksdeel is het nog erger. Politiek-protestantsche partyen treft men in andere landen nergens aan. In alle rechtsche partyen heerscht nog het conservatisme oppermachtig, zoodat het kapitalistisch belang er gediend wordt. Terugkomende op de positie der R. K. Staatsparty wees spr. er op, dat de verhoudingen bezig zijn te verschuiven. In 1922 hadden de kath. 896.000 stemmen en de S. D. A. P. 576.000, wat een verschil aangeeft van 320.000 stemmen. In 1925 kregen de Kath. 882.000 en de S. D.-A. P. 706.000, wat een verschil maakt van nog 176.000. Dat verschil daalde dus met byna 50 pet. Een vyftiende deel der katholieken stemt niet meer Roomsch en deze afbrokkeling belet de coalitie-vorming. Gaat Rome nog meer terug, dan zal er nimmer meer een chr. coalitie komen. De soc.-dem. arb.party heeft met steeds meer kracht de chr. arbeiders van alle kerken te zeggen: Waarom het ih den politieken en maatschappelyken stryd gaat en steeds zal gaan. Hoe meer de christelyke arbeiders toelaten, dat er een extra-parlementair kabinet komt, des te meer zullen dle arbeiders fascistisch zyn, omdat regeeren dan eigeniyk de anti-democratische dictatuur beteekent. Weinig is er sedert 1925 tot stand gekomen. Men blyft aan allerlei bezuinigingen vasthouden, ondanks de groote overschotten op den Staatsdienst, ondanks dat Cohjn tekorten raamde. Spr. wydde eenige woorden aan de navolgende clausule uit de ontwerp-resolutie voor de naderende verkiezingen, luidende: Indien na afloop der verkiezingen en op grond van haren uitslag in de nieuwe Kamer een meerderheid aanwezig mocht zyn, bereid en in staat om met een parlementair kabinet de wetgeving en het bestuur des lands te leiden in democratische banen, in den hierboven bedoelden zin, dan verklaart de S.D.A.P. zich iii beginsel bereid tot samenwerking, op duideiyk te omschrijven voor' waarden, met andere democratische elementen, ook by een kabinetsvorming. De heer Vliegen wees er op, dat deze clausule nóch onlogisch noch Ih strijd met eenig besluit van een soc. congres kan heeten. Nederland verlangt van de reactionaire regeeringspolitiek af te komen en als 'de S.D.A.P. op betrouwbaar aceoord dat mee kan bevorderen, daa is het haar plicht dit te doen. De clausule zegt niets over.wat na de verkiezingen zal moeten gebéuren, omdat het alleen, de. bedoeling is te verklaren, dat wij bereid zyn dan te doen "wat noodzakelijk is in het belang van het proletariaat. Spr. wees ten slotte nog op het werk vau Albarda inzake internationale ontwapening, om te besluiten met te constateeren, dat steeds breedew lagen' «a ons volk den diuk van het kapitalisme gevoelen en onder dien druk weg willen. De heer Vliegen eindigde met een krachtige aanvuring tot den strijd. Daarna werd een commissie benoemd, uit elke provincie één lid en 3 partijbestuurders, die de amendementen op de verkiezingsresolutie zal onderzoeken en daarover moet prae-adviseeren. De dag sloot met een gloedvol speechje van den heer A. B. Kleerekoper om munitie in den vorm van geld voor den strijd, onder de leuze: Nu wij! De avond van Zaterdag was als „feestavond" ingedeeld. Het arbeiders-zangkoor en de arbeidersmuziekvereeniging zetten hun beste beentje voor, terwijl als soliste optrad mevrouw Jeanne Bacilek. Zü gaf — onder de superieure begeleiding van den heer A. Krelage Jr. aan den vleugel — het Aria en het Gebed van -Violetta uit .La Traviata" van Verdi en later nog „De Woud vogel" en een Aria van Gilda uit „Rigoletto" van Verdi. Zij werd als „Mevrouw Mulder" voor de radio-familie voor het kinderuuxtje begroet door een zestal gecostumeerde meisjes en gehuldigd door den „Vara"-voorzitter. Deze levende ontmoeting van ,Mevr. Mulder", waarvan de radio-bezitters tot nu toe alleen hadden „gehoord", groeide uit tot een geweldige ovatie, welke de gehuldigde er toe bracht zelf achter den vleugel plaats te nemen en een zelfbegeleid innig liedje (eigen werk) voor te dragen. De avond slaagde in alle opzichten. --- Nijmegen, 17 Februari. Zondagmorgen vonden de afgevaardigden een serie wyzigingen voor het ontwerp verkiezingsprogram in druk op de tafeltjes. De wijzigingen waren echter alleen aanvullin-. gen. Zoo eischte de commissie: Verbod van alle gewapende congressen, die niet zyn voorgeschreven by de wet; middelbaar en hooger onderwys alleen voor daarvoor geschijcten, met overheidssteun voor onbemiddelden; afschaffing van de rijwiel-belasting. En voor de door de overheid aan te stellen werkkrachten: sterke beperking van aanstelling op arbeidscontract. Voor Indië: ontwikkeling voor zelfbestuur onder inheemsche leiding tot voorbereiding der onafhankelijkheid. Herstel van stakingsrecht en vrijheid van vereeniging, vergadering en drukpers. Begonnen werd met de critiek op leiding en parlementaire vertegenwoordiging. Met de gemaakte opmerkingen oen de geuite wenschen val voor het vervolg wel gerekend worden. • Toen kwam by tweeën de middagpauze. Na de middagpauze kwam het verkiezirigsprogram aan de orde. Het woord was allereerst aan den 70-jarigen heer FRANK VAN DER GOES, die een krachtig geluid Uet hooren. De heer v. d. Goes behoort tot de z.g. oppositie en is tegen het ministeria-realisme. Hij richtte zich scherp tegen de clausule in de Partybèstuur-motie, hierboven reeds gemeld en welke betrekking heeft op wat de Party, na de verkiezing, zoo noodig, bereid zal zijn te doen. Spreker zeide, dat de extra-parlementaire regeering onmogehjk zou zyn als ook niet de meerderheid der Tweede Kamer van dien geest zou zyn. Het bestaan van het extraparlementaire kabinet is een afspiegeling van de werkeUjke machtsverhoudingen in de Kamer. Gelukkig komt er in Kath. arbeidskringen afbrokkeling. Die afbrokkeling is echter niet het geVolg van de Regeeringsbereidheid van de S. D. A. P., maar een gevolg van de omstandigheid, dat de eischen en verlangens dier Party ook meer en meer de eischen en verlangens van de Kath. arbeiders worden. De Party sluite den weg, die naar eenige coalitie-politiek kan voeren, bij voorbaat af. Want die weg zal noodlottig worden voor de Partij en het diepe vertrouwen, dat er in eén groot deel van het volk voor haar leeft, doen afsterven. De Party hebbe echter nog wat geduld en spele niet met het vertrouwen der georganiseerde arbeidersklasse. Men zie daarby naar Duitschland. Ook dtór heeft de Party zich gevangen gezet in een groote coalitie, wordt ze verantwoordeiyk, althans méde-verantwoordeiyk, gesteld voor het gebeurde met den pantser-kruiser. Dat verloop bewees, hoe onmachtig de socialisten inde Duitsche Kamer zyn. Laat dat tot het-inslaan van betere wegen prikkelen en tot het volgen van foutieve wegen geen aanleiding meer wezen. (Applaus.) Vervolgens spraken nog een aantal afgevaardigden over deze kwestie. Een afgevaardigde van Amsterdam VII lichtte. een eige» afdeeüngs-resolutle toe. Dts» recohitie fonnuieeifce- slechts „zuivere ■soa-detn. politiek in bet Ucht wa deo klw* senstrijd", terwyl HILVERSUM eveneens afwees wat op het terrein der regeertags-ver» antwoordelijkheid voor de socialisten, eventueel, werd voorgesteld. Het werd door HILVERSUM geacht te zijn in stryd met „het politiek fatsoen der Party, om inzake mederegeeren nogmaals „verklaringen" af te leggen. Geen verklaringen echter dwingen of inspireeren de bourgeoisie tot mede-regeerne. Alleen machtsverandering en -vergrooting kunnen veranderde plichten doen geboren worden. De heer DE ROODE, sprekende namens eenige Amsterdamsche afdeelingen, ontkende, dat de voorgestelde resolutie zou zyn een coalitie-resolutie. De beteekenis van een extra-parlementair kabinet is het bewys, dat de bourgeoisie de macht kwyt wordt, in meerderheidszin, maar nochtans de macht wil behouden. Extra-parlementair is het „begin"1 van de verandering en Mussolini is het „einde". Wij leven in een nieuwen tyd en daarvan legt de Partijbestuur-resolutie getuigenis af. Zoolang de toestand'-Tn de R. K.%} Staatsparty blijft, zooals zSj thans is, dan"' is er voor ons geen enkele kans op een coali-f tic. (Applaus.) * By de verkiezing van party bestuurders werden alle herbenoemd, behalve de heer Bergmeyer. Gekozen werd de heer Stokvis, by herstemming. Het congres huldigde den heer Bergmeyer, die reeds 74 jaar is, voor hetgeen deze voor de arbeidersbeweging heeft gedaan. --- KUNST EN WETENSCHAP. N.V. HET SCHOUWTOONEEL. Samen uit .... Blyspel van SMITH en HAZZARD. Ongeveer vier jaar gelede.: heeft „Het Schouwtooneel" hier Dr. Knock van Jules Romains gespeeld en die voorstelling was een kolossaal succes voor twee acteurs (dle op het programma als Eerste en tweede Slungel stonden vermeld) in kleine rolletjes als patiënten van den beroemden dokter, zooiets komt wel eens meer voor. Diezelfde acteurs, de heeren Ezerman en Sam. de Vries, hadden ook ditmaal een kolossaal succes; ook ln dit stuk vormen ze een ohafscheideUJk tweetal (zooiets als Robert en Bertram), dat levendig deed denken aan den bekenden Watt (de lange Ezerman) en Half-Watt (de kleine de Vries) van de bioscoop, De langzame reus Gilly en de vlugge dwerg Muggs zyn twee leden van hét eerzame inbrekers-gilde, die in den winkel van den kleerenkoop Isadore (Hein Harms had hiervan een aardig Shylock-type gemaakt) hun zoo pas uit de gevangenis ontslagen - collega Joe Bascom, (Jacq. de Haas) komen begroeten. Ze zullen met hem weer zaakjes doen, maar Joe, die van huis is weggeloopen en die aan lager wal is geraakt, wil het pad der deugd weer gaan bewandelen. Hij wordt met open armen ontvangen door zyn lieve oude moeder (met heel veel warmte gespeeld door Hesse Ryken—Van Ryk), die in handen is gevallen van een diaken-woekeraar Tillinger. Tillinger wil haar een contract laten teekenen, waardoor hy, in ruil voor een klein huisje en wat geld, in 't bezit zal komen van. haar boerdery met perzikentuin. Joe, die, zonder een cent op zak, thuis komt, wil dat voorkomen en nu is het toeval hem gunstig, want zyn beide oude vrienden komen ook toevallig in 't huis van zyn moeder en op een ailerdolste manier (door een inbraakje by Tillinger en door allerlei merkwaardige manipulaties) wordt Tillinger by den neus genomen, en het slot van de alleronmogeïykste maar ook allervermakeiykste historie ls, dat de beide boeven weer brave menschen worden en dat ze zelfs zullen gaan trouwen met de zuster van Joe en haar vriendin, terwyl Joe zelf de gelukkige echtgenoot wordt van de dochter van Tillinger. „Samen uit...." is een dolle klucht, die het publiek een heelen avond doet schateren en die een beter bezetten schouwburg had verdiend, dan Zaterdag en Zondag het geval was. Naast het sappige inbrekers-duo zien we Carel Ryken als 'n aUervermakelijksten jongen kerel, die, ook al op een wonderlyke manier, een soort onuveau-riche wordt. Hier hadden we werkeiyk drie echte komieken, naast elkaar. . . De drie lieve jonge meisjes, echte romantische biyspel-figuurtjes, werden heel, goed gespeeld door de dames van Rijn, Numan en Kremer. Ko van Dyk was heel leuk als de diakenin-duizend angsten en Jacq. dc Haas was heel sympathiek als ~de verleren zoon." Een paar kleinere rolletjes werden gespeeld-door de heeren Jasq. snoek en C» Balfoort:en-Ö? Grenier. *-H' °m- ej£v --- VAARWEG GRONINGEN-LEMMER. Wij geven hierboven een overzichtkaart, betreffende de verbetering van den waterweg Groningen—Lemmer voor zoover tot dese verbetering besloten zal zijn, wanheer de Provinciale Staten morgen het voorstel van Ged. Staten hebben aangenomen. De zware zwarte lijn, loopende van de Qostermoersche vaart tot Noordhornerga wijst het gedeelte aan tot welks verbetering dan ls besloten. Na het plan voor het maken van I een nieuw kanaalvak Eemskanaal—bewesten het Boterdiep en II een verbeterden waterweg Eemskanaal—Oostermoerschevaart, is nu aan de Staten voorgelegd ter beoordeeling het nieuwe kanaahrak Noordhornerga— Eemskanaal. Waar de kanaalkwestie ook hedenavond in den Raad ter sprake komt. hébben wij gemeend, dat de hierboven geplaatste ■ kaart voor velen nog een«--zou verduldelljken)-waarom he| eigenlijk thans gaat. De kaart hiernaast betreft - speciaal, de sluiswlrken bij het Damsterdiep onder Oosterhoogebrug. ---