VOOR DE VROUW. Niets voor niet. VRIENDELIJKE HULPVAARDIGHEID. — HET MAKEN VAN VERPLICHTINGEN. Tante Anna is Joeps liefste tante. Het is eigenlijk heelemaal geen tante, maar voor Joep is zè „de tante". Tante Anna is bijzonder hartelijk en lief en ze weet niet, wat voor heerlijkheden ze bedenken zal om het haar kleinen gast prettig te maken. En met het air van majesteit, wat kinderen toch zoo over zich hebben, laat de kleine jongen zich verwennen en aanvaardt hij alles als een vanzelf sprekend feit. Maar hij ls een dankbaar klein jongetje en al de liefde van zijn warm hartje gaat naar tante Anna uit en de twee zijn dikke vrienden. Soms vragen wij ons zelf af, wat het geheim zou zijn, waardoor die twee zoo op elkaar gesteld sijn. En wij gelooven het gevonden te hebben. Er zijn vrouwen, die geboren moeders zijn. Het is een dwaling, dat elke vrouw per sé enkel om haar vrouw-zijn, ook voor het moeder-zijn geschikt is. Een wanbegrip, dat voor het kind slechts schade brengt. Zeker, elke moeder houdt van haar kind. Maar niet voor elke vrouw is het moeder-zijn het hoogste, het volkomen bevrediging gevende. Wetten en traditie hebben nu eenmaal uitgemaakt, dat dit zoo moest zijn en eeuwen hebben wij dit als volkomen natuurlijk aanvaard. En misschien is het ook zoo, maar onze heele maatschappij is zoo enorm veranderd. Met het wijzigen van de positie der vrouw, neemt ook haar zelfstandigheid, haar vrijheid toe. Nieuwe banen openen zich, ongekende gelegenheden doen zich voor, zij kan haar energie op honderden manieren ontwikkelen, zij kan haar leven inhoud geven, door haar beroep, vervulling op andere manieren zoeken. En of wij het betreuren of niet, wij hebben het feit te aanvaarden, dat niet alle vrouwen moeders zijn. Er zijn ook vrouwen, ook ernstige hoogstaande vrouwen, die de verantwoordelijkheid niet durven aanvaarden van het nieuwe leven, en die zich absoluut niet in het wezen van het kind kunnen verplaatsen. Maar is dat niet altijd zoo geweest? Zijn er niet altijd hard werkende vrouwen geweest, alleen was haar werk anders. Zij vonden een schoongewreven vloer, glimmende meubelen van meer belang dan haar kind. Dit kwam pas in de laatste plaacs, de dierbare zindelijkheid ging voor alles. Tante Anna behoort tot de oudere generatie, maar zij is jong gebleven. ZIJ is het type vrouw, zooals ons geslacht zoovelen kent, een hart vol liefde. Zij leven pas en zijn dan pas gelukkig als zij voor anderen zorgen kunnen, anderen verwennen. Haar kinderen zijn volwassen, haar zoon ver weg en haar dochter is een zelfstandig modern persoontje, dat haar eigen weg gaat. En daar in Indië zitten de kleinkinderen. Nu is zij er zich zelf niet bewust van, maar door Joep te verwennen, vindt ze uiting voor al de moederliefde, die in haar sluimert. Joep is het verre kleinkind, Joep is voor haar haar jongen daarginds. Want zelfs onze volwassen kinderen blijven voor ons toch nog altijd de babies, de kleintjes, voor wie wij alles waren. En in het leven van de moedervrouw komt onherroepelijk de tijd, dat zij alleen staat, dat de vogels het nest uitvliegen en zij met haar surplus (teveel) van liefde en zorgzame teederheid zitten blijven. Gelukkig zij, die iets hebben wat dat gemis aanvult. Heel vaak komt dan de botsing, want dan worden deze vrouwen overbezorgde grootmoeders, die vergeten, dat de jonge moeder de eerste rechten heeft en ook het recht om met haar van meening te verschillen, inzake opvoedkundige problemen. Er ligt toch altijd iets zieligr in dat eenzaam achterblijven met leege handen, na jaren van zorgen en koesteren. De kleine jongen staat opgetogen te vertellen van al de heerlijkheden, die hij meegemaakt heeft en als wij tante Anna bedanken en zeggen wat zullen wij voor jou kunnen doen, dan zegt zij zoo eenvoudig als haar heele wezen is: Moet dan per sé elke vriendelijkheid direct beloond worden? Soms ls het een eenvoudig woord, wat je ineens een anderen kijk op de dingen geeft en de simpele verwondering in Tante Anna's toon, doet ons inzien, hoe verworden wij zelf zijn. Niets voor niet — is dat niet de zinspreuk van onzen tijd. Zien wij al niet bij elke daad uit naar de belooning, die volgen moet? In een van de aardige kleine schetsen, vertelt het echtpaar Scharten—Antink, een eenvoudig voorvalletje. Daar bij de Italiaansche meren stond het kleine meisje altijd voor de ramen, als de postwagen voorbij ging. En zij keek net zoolang, tot de postiljon groette met zijn zweep en zij juichend zijn groet beantwoordde. Weken ging dat zoo, en toen werd hij overgeplaatst. Heel lang daarna komt de schrijver in een ander dorpje kamers zoeken en vindt zijn postiljon. Deze herkent hem ook en vraagt naar het kleine meisje. En als de vader weggaat, komt de koetsier met een groote bos bloemen, op de hoogte geplukt. En fijn schetste de schrijver het verder, hoe de vader — wij zijn toch beschaafde menschen •— naar zijn portemonnaie grijpt, want moet niet elke vriendelijkheid beloond worden? Dan zegt die eenvoudige zoon der bergen — en hij bloosde toen hij zag wat de ander wilde doen — neen, een andere keer, nu zijn de bloemen een cadeautje voor het kleine meisje. Aardig gezien, hè? Aan dat verhaaltje deed tante Anna's woorden ons denken. Wij vergeten te veel, dat het genot om iets te mogen doen, al voldoening genoeg geeft, dat wij het mooie ervan wegnemen, door direct een tegenprestatie te willen geven. Er zijn menschen, die doodsbenauwd zyn voor verplichtingen. Zij kunnen gewoon geen vriendelijkheid gewoon aannemen. „Dat geeft maar verplichtingen", ligt in hun mond bestorven. En alles wordt een verplichting. Een cadeautje met een verjaardag, vanzelf sprekend — gaven ze ook niet wat met mijn verjaardag? „Wij moeten Annie en Kees toch eens vragen, wij waren er het laatst", zei laatst iemand. „Heb je van de familie uit L gehoord?" vroegen wij. „Neen, een heelen tijd niet, ik schreef het laatst, nu is het hun beurt." „Kom je eens gauw terug?" als de visite weggaat. „Neen, eerst wachten tot Jij komt, het is nu jouw beurt." „Maar jij hebt meer tijd dan ik, kom jij nu". Natuurlijk komt de visite niet, zij wacht, tot ik kom — het geeft maar verplichtingen, is het niet? O, waarom kunnen wij toch niet gewoon zijn, waarom zijn wij zoo verworden, dat wij niet eenvoudig een vriendelijkheid aanvaarden? Er zijn immers duizend gelegenheden, waarbij wij op onze beurt immers weer een ander kunnen helpen, een vriendelijke, hulpvaardige daad voor hen doen? Wij maken ons leven zoo moeilijk en ingewikkeld en berooven ons zelf van menig genot. Het is een heerlijkheid anderen te kunnen helpen en te geven van wat je missen kunt. Niet in geld of goed zit het, het zit in onze vriendelijkheid ons mensch zijn. Als je veel geld hebt, kun je gemakkelijk wat van je overvloed missen, daar is geen kunst aan, veel moeilijker is het van weinig te geven. Maar wij kunnen allen, arm of rijk, toch vriendelijk en hulpvaardig zijn. Niets voor niet, dat is de zinspreuk tegenwoordig. Wat geeft het? Zelf merken wij niet, hoe materialistisch ons denken, onze heele levenshouding geworden is, Ja, ik zal daar gek zijn, kun je denken? Hoe vaak zeggen we dit niet, als er wat van ons gevraagd wordt? Hoe vaak willen wij niet voor verdrukte onschuld spelen en vertellen wij dan van de snoode ondankbaarheid van anderen. Maar keeren wij de zaak niet om? Waarom verwachten wij altijd dankbaarheid van anderen? Wij zijn zelf zoo doodsbenauwd voor het maken van verplichtingen, maar dwingen wij anderen niet tot het gevoel van verplichting hebben, als wij dankbaarheid verwachten? Dankbaarheid is lastig en waar halen wij het recht vandaan, om dankbaarheid te eischen? In niet elke goede daad, elke vriendelijkheid bij voorbaat veroordeeld als degene die ze bewijst, tevens dankbaarheid verwacht? Dankbaar hebben wij zelf te zijn, dat wij iets voor onze medemenschen mogen doen. En daar hapert nog veel aan. Een oud-Hollandsche uitdrukking spreekt zelfs van werelds loon, wat ondank zou zijn. De grondtoon van die gedachte is fout. Werelds loon ligt in de daad zelf, de zelfvoldoening je plicht gedaan te hebben — is dat niet het hoogste loon? Huisvrouwen voelen zich zoo vaak veronachtzaamd, al haar sloven en werken vindt weinig weerklank, niemand is haar er dankbaar voor. Schijn is dit, want het huishoudwerk ls de basis van een huiselijk leven, van de gezelligheid. Maar wij zijn zoo gewend aan dit goede, dat wij het pas opmerken, als wij het missen. Daarom is het werk van een huisvrouw geen verloren werk, maar vormt het de schakel, welke het gezinsleven uitmaakt. En het gezin is nog altijd de oercel voor de maatschappij. Niets voor niet! Inderdaad, maar anders dan wij het vaak opvatten. In het werk, ln den arbeid zelf zit de belooning. RISOTL --- Verheugde bestuurster (een leerlinge): — Nou, ik gö. toch vooruit! Ik kom dezen keer de garage binnen zonder ergens tegenaan t# rijden! passing Show)E_ , --- RAADGEVINGEN. Het is nu volop vruchtentijd. En als wij 's avonds gasten hebben, is het wel prettig om, na de thee, eens een vruchtenschotel te geven. Heel lekker is: Gevulde meloen. Een groote gave meloen. Snijd een kapja af, haal het nat en de pitten eruit. Dan heel voorzichtig de meloen uithollen, zorgen dat het vruchtenvleesch niet te klein eruit komt. Vooral de schil heel houden. Doe nu de stukjes vruchtenvleesch met wat frambozen en kleine stukjes ananas (uit blik) in een schaal en giet er wat marasquin over. Een paar uur laten staan. Slagroom (hoeveelheid te bepalen naar het aantal gasten) stijf kloppen met wat suiker. Even voor het presenteeren de uitgeholde meioen vullen met een laag room, een laag vruchten melange. De bovenste laag moet room zijn. Het nat, dat in de schaal is, overgieten. Kapje op doen. Van die lange biscuits bij presenteeren. Vruchtenschotel. 1 pond aardbeien en vier bananen fijn maken. Suiker erover. Een paar uur laten staan. Dan wat geklopte room erover. En hier en daar in de room en om de schotel wat rosé en witte schuimpjes plaatsen. De combinatie aardbeien en banen geeft een lekkeren smaak. --- De Levende Natuur. In het veenland. Men kan het als een voorrecht beschouwen dicht bij zijn woonplaats een veengebied te hebben, waar men uren ronddolen kan zonder een wandelaar of fietser tegen te komen. Veengebieden, zooals men thans nog in Drenthe en Overrjsel aantreft, van meer dan 5000 H.A. grootte, zonder verharde wegen, zonder bordjes met rijwielpad er op, nog echte verlaten woestenijen, welke een stadjer van tegenwoordig zoo unheimisch vindt, dat hij er niet aan denken zou om er eens door heen te kruisen. Het zijn alleen de veenarbeiders en de jagers, die er komen om de turf of de wilde eenden en ganzen, die er in den herfst neerstrijken op en nabij de diepe donkere kolken, waaruit het veen gebaggerd is. Ik hou er van om zoon woestenij door te trekken, over den weeken veenbodem, dwars door hooge heidestruiken, over smalle paadjes door de kolken. Hier is het een wilde eend met een troepje jongen, blazend bij mijn nadering, die de aandacht vragen, elders een zwarte stern, die zijn kroost door de pollen wollegras in veiligheid brengt, ginds een legertje libellen, dat zijn water leven vaarwel heeft gezegd en kinderen van den zonneschijn geworden zijn. Wie van libellen houdt, of er studie van maakt, moet met zijn net naar de kolken van het hoogveen trekken. Daar kan hij er vele soorten machtig worden, kleine en groote. Dikwijls ben ik er getuige van geweest, hoe op een vroegen zomerochtend, in 't laatst van Mei of begin .Juni, wanneer het zonnetje scheen, de sierlijke waterjuffers met hun ritselende gazige vleugels ontwaakten, wat zeggen wil, de wijde wereld introkken, na een langen tijd als larve in het water te hebben geleefd. De een na den ander kwam te voorschijn, kruipend aan een steelt je van wollegras of zegge. Dat kon men weliswaar niet duidelijk zien, maar als er vlak van den waterspiegel een libel opvloog, die er zoo pas stellig niet gezeten had, dan kon men er zeker van zijn, dat zij haar harnas, waarmee ze in het water had geleefd, had stukgescheurd om als een volwassen insect, met zilveren vleugels en veelkleurig lichaam, het luchtruim te kiezen. Aan de „weekheid" van de vleugels was het dikwijls te zien, dat zij nog maar pas het harnasje verlaten had. Eén warme zomerdag doet in het veen duizenden libellen te - voorschijn komen. Men staat er ook verbaasd over, dat zooveel vlindersoorten op het veen voorkomen, meest kleine bruingrijze en gele dagvlin- Uertjes. Waar ze voedsel vinden is me een raadsel, want er bloeien zoo weinig bloemen ln het veen. Het meest komen er de mooie kattestaarten voor, die hooge paarsroode bloemtrossen, soms honderden planten bij elkaar. Wat fleuren die het veen op, althans wanneer de helde nog niet bloeit. Het krijgt er een feestelijk aanzien door. Maar meer nog dan het roode van de kattestaarten boeit de sneeuwwitte pracht van het wollegras; heéle complexen van het veen zien sneeuwwit, bedekt door duizenden zljde-zachte pluimen van 't heidepluis. Boven op het veen zie ik meest het eenarige wollegras; die vind ik het mooiste. Uit een zoon groote pol komen wel honderd pluimen te voorschijn, die allemaal heel sierlijk op lange dunne stengeltjes naar buiten en beneden buigen. De pluimen zijn mooi ovaal, satijnzacht en sneeuwwit. In de kolken, die in den loop der jaren bijna weer geheel zijn volgegroeid, met veenmos, groeit meest de wollegras, welke aan een stengeltje van drie tot zes en zeven aartjes heeft. Dat lijkt heel schilderachtig, vooral als er enkele blauwe moerassterns of witte kokmeeuwen boven vliegen. Hier in het veen zien de aartjes er „gezond" uit, dat wil zeggen, dat ze flink in de wol zitten. Op de heide en langs slooten komt ook wel wollegras voor, maar dat ziet er meestal magertjes uit. Die schriele aartjes komen hier voor waar het veen ln heide overgaat. -^m—mmmmmmmmmmmmA——__-__, In ons land komen vier wollegrassoorW voor; ze behooren tot het geslacht EriópW rum en tot de familie van de Cyperaceeédat zijn de cypergrassen, waartoe ook " zeggen met hun driekantige stengels beho* ren. Natuurlijk weet iedereen, dat de wW pluimen geen bloemen zijn, doch vrucht]' met pluis. De bloempjes bloeien in Maart 4 April, onaanzienlijke „gras"-bloempjes, ot stampertje met enkele gele meeldraden. & het vrachtje gevormd wordt, groeien de lanf? witte zijden draden uit en die doen dan de» zelfden dienst als de witte zweefschermpje van de paardebloem: ze voeren het rijf* zaadje op den wind mee ter verspreiding v# de soort. Men moet er maar eens op letten hoeveel kleine wollegras-parachuutjes er « de heidestruiken vastraken. Door regen "< wind vallen ze op den bodem, waar ze, ii>' dien deze geschikt daar voor is, tot ontki*' men komen. Het schijnt nu, dat dit het ge' makkelijkst gaat op het natte veenmos. OP de heide breidt de soort zich meer door zod*' vorming uit. Zoo ziet men al weer, dat het wollegras]' een leuke geschiedenis heeft. Pluk het daarom niet zooveel weg! Thuis geven de pluis]'l moeder de vrouw toch maar last. F. KOSTER. --- Grönneger Vèrskes. ALLAIN. Allain zit olie man in stoul. En stekt 'n neie piep weer op, En denkt en prakkezaiert mor. En plagt alweer zien grieze kop. Ze gingen weg, zien vrouw — noar t grsrfj Zien zeuns, dei binn'n laang al groot. Hal bleef allain in 't olie hoes. En dichterbie komt al de dood.._ Hal vindt 't leev'm toch wel stoer — Nait 't leev'm zulf — dat is hai went; Mor wat het 't leev'm hom nou brocht? Haar dat nou nait hail aanders kent?, , De olie man — hai zugt zuch kind; Tou was het licht, — nou is het zwaar-S t Is kort meer dag — de oavend komt, Wat is het leev'm toch slim haard.... ' S. v. H. S. --- Historische anecdoten. Waar was het bewijs? De Fransche wiskundige Monage, die hw! in zijn vak tot een ongewone hoogte had ge-} bracht en als geleerde een groote vermaard; held genoot, was nog nooit in de opera ge-; weest, toen hij van een zijner vrienden eefluitnoodiging ontving voor een opvoering va**l', Mozart's „Don Juan" in een zeldzaam goed» bezetting. Zijn vriend dacht hem daarmed* een bijzonder genoegen te doen, en inderdaad: was Monage gedurende de voorstelling een e*' al aandacht. Hij sprak geen enkel woord, ett' een ieder meende, dat hij diep onder den in-i druk der prachtige muziek was gekomen. — Hoe is de opera u bevallen? vroeg me», hem, na afloop der voorstelling. En de wiskundige antwoordde met de ver': rassende verklaring: — Ja, wat wordt daarmee nu eigenlijk be-* I wezen? --- Glimlach even. De wekker. Een klerk was berucht, omdat hij iedere» morgen te laat op het kantoor kwam. Zijo ' chef had hem tenslotte gezegd, dat hij ontslagen zou worden, wanneer hierin geen ver- i andering kwam. 't Gevolg was, dat de jongeman reeds een week lang op tijd was. — Zoo Smit, zei de chef, op een morgen<: Heb je eindelijk eens een goede wekker ge* kocht? ' — Nee meneer. Die had ik al, maar 'k hen er een papegaai bij gekocht van een oudea zeeman. Die zet ik naast den wekker en M 't ding afloopt, slaat de vogel een taaltje uw dat hooren en zien Je vergaat. Wraakgierig. Een klein jongetje is de dupe gewordefl van een agent, die hem zijn bal afnam, daM hij en zijn vriendje de straat voor een voeti balterrein aanzagen. Bedroefd loopt hij naast zijn vriendje en zegt plotseling: . — Piet, denk Je, dat die agent ook een klein jongetje ls geweest? — Ja, dat zal wel. — O, wat zou ik graag een heel klein agent je tegenkomen. natuurlijker beeld van de ontwakende en strijdende kinderziel dan De JOng schiep, gaf ons intusschen nog niemand. Vooral ;.m de beide eerste deelen — „Het Verraad" en „Flierefluiter's Oponthoud" — Js de wijze waarop de schrijver de wereld -laat zien door de oogen van Merijntje, die van het streven der groote menschen nog zoo weinig begrijpt, vaak geniaal. 'Feitelijk bereikt hij in de twee laatste deelen — „Onnozele Kinderen" en „In de 'Draaikolk" — nimmer eenzelfde hoogte. jpeze deelen, hoe voortreffelijk ook, zijn fhier en daar een beetje fragmentarisch, terwijl tevens Merijntje soms wijken moet voor de lotgevallen en de ideeën der andere figuren Merijntje, het katholieke, Brabantsche boerenjongetje, leuk-wijs en angstig-verstandig voor zn jaren wordt ons door De ■/Jong voor oogen getooverd met heel zn onbedorven en geloovig feitje, met zn kinderlijke zorgen en kinderlijke aanhankelijkneden, met zn filosofische zelfcritjek — voortdurend strijdden Onze Lieve Heer en de duivel om nem — en zn merkwaardige zelfkennis, met zn verlangen naar de verklaring voor •alle aardsche en hemelsche wonderen. Van zn uiterlijk vertelt De Jong ons 'niets; het zinkt in beteekenis totaal weg J_l het innerlijk van dit knaapje. We mogen hem denken zooals we zelf willen klein, groot, grof, fijn wat doet «het er allemaal toe... .Pas in het vierde "deel hooren we, dat hij — natuurlijk — boersche kleeren draagt, dat hij sterk is en breed. We wisten het niet en 't heeft ons geen oogenblik gehinderd We zagen alleen overal en altijd zn groote vragende denkersoogen Van een overstelpende teer held is deze Merijntje vaak, speciaal in zn verhouding tot de grootemenschen, wier mysteries hij doorgronden wil en die hij heel anders ziet dan zij elkaar zien. De hoofdfiguren onder deze groote-menschen schilderde de schrijver even raak als hij het Merijntje deed De Kruik, het mooie vrouwtje van meneer Walter, Flierefluiter, de oude pastoor, de jonge pastoor, de idiote Fons, allen staan ze ten voeten uit voor ons, in elk belichtte hij een zijde van het levensprobleem.. De Kruik, de ruwe strooper, voor wien iedereen bang is, wordt als een lam, wanneer Merijntje tegen hem moraliseert. Merijntje, lichamelijk bij hem vergeleken een klein onbeduidend klompje ".vleesch, is geestelijk verre de meerdere 'v&n dezen groven kerel. Zij geven elkk&r •iets; de Kruik laat Merijntje profiteeren van zijn kracht, zn interessante wande- Üngen en zn eenvoudige genegenheid, Merijntje remt hèm in zn dolle driftbuien, tracht hem het geloof in God bij : te brengen en schenkt hem zn trouwe Dan de ontzettende ca"tastrophe: De Kruik heeft den dubbelen nioord begaan, op haar die hem verstootte en haar minnaar Merijntje, zn eenige vriend, raakt verstrikt in het net, * dat de groote-menschen voor hem spanden en verraadt, onwetend, zn trouwen „Zo eindigde MerJJntje's eei-ste kennismaking met het brandende ieven der groote mengen, waarin hij als een argeloze vlinder rondgefladderd en zo wreed de tere vlerken had geschroeid...."*... Grootsch is dit slot Van het 'eerste deel Maar het hoogtepunt van heel den cyclus vormt m.i. het eind van „Fllereflui.ter's Oponthoud", de dood van „meneer 'Sestoor" In Flierefluiter en in den 'Eouden pastoor schiep De* Jong zonder bij■r?actoren het beeld van den religieuzen .mensch der twintigste eeuw In dezen -levensgenieter" Flierefluiter, die rusteloos overal heen trekt, met fluitspelen op ofuiloften en kermissen zn kostje opbaalt, die houdt van het leven en de natuur en in dit leven en die natuur van *Ün God-van-liefde, in dezen vagebond .met zn vroolijkheid en zn humor, met 2'n lach en zn sentiment, in dezen „Klaas Breugnon" van het Brabantsche land, £°or de boerenbevolking veracht, maar bij den ouden pastoor steeds een welkome gast en voor Merijntje een begrijpend en vele dingen verklarend vriend, in dezen Fl'erefluiter allereerst vinden we onszelf.. .Ook de pastoor weet het leven juist Je taxeeren, doch anders dan Flierefluiter Hij heeft ook zn God-van-liefde, maar niet in de natuur doch in de kerk. Fanatisme en hardheid zijn hem vreemd; hij kent het leven en de menschen; beiden ' gaven hem het milde inzicht, dat goed en kwaad niet zco streng gescheiden zijn als sommigen gelooven. Merijntje steunt hij met vaderlijke genegenheid in zijn strijd tegen de „booze machten" en de „onbegrijpelijke wereld", met Flierefluiter praat hij graag, want, al staat de kerk tusschen hen, eigenlijk staan ze heel dicht naast elkaar, in hun al-omvattende liefde. „Meneer pestoor" sterft; tevreden en berustend gaat hij den dood in, die hem verlossen zal van alle aardsche kwalen.... De fluit, waarmee de landlooper hem in slaap zong, rust in diens handen. .. .Verwezen staart Merijntje op het bleeke, glimlachende gelaat Het mysterie van den dood, ondoorgrondelijk-», voor den kleinen, zoekenden droomer.... Wie dit fragment met droge oogen lezen kan, is heusch geen goede literatuur waard! Dan, in het derde deel, de jonge pastoor met al zn starre dogma's en zn Godvan-wraak, die Merijntje aan het twijfelen brengt.... In de tegenstelling tusschen deze twee pastoors zit iets van de tegenstelling tusschen' Nansen en Bronk in Heijermans' „Allerzielen", maar veel fijner en „moderner" uitgewerkt. Ook In het begin van het eerste deel vinden we trouwens eenige verwantschap met den eminenten naturalist, waar het om De Jong's fulminaties tegen huwelijks- en godsdienstige conventies gaat. Ook daar echter treft ons direct weer een verschil. Heijermans was attheïst, A. M. de Jong is religieus-filosoof en hierom zegt De Jong ons thans véél meer dan Heijermans. Het mag wel als een merkwaardigheid gelden, dat de groote Heijermans-vereerder den meester reeds kort na diens dood overtreft, en steeds meer zal gaan overtreffen, naarmate de begrippen van dezen tijd nog meer de zijne worden en in zn oeuvre tot uiting komen! Door het derde deel loopt eveneens de figuur van Fons, het groote-mensch, met de kinderlijke ziel, de „idioot" Uit den omgang met hem trekt Merijntje weinig voordeel; het brengt hem „slechts" tot het inzicht, dat groote menschen niet altijd wijzer hoeven te zijn dan kleine kinderen, maar soms even „onnoozel" kunnen wezen .... Het laatste deel van den cyclus is nog fragmentarischer dan het derde; naar voren springende figuren levert het niet meer op, waarmee volstrekt niet beweerd is, dat de personages niet belangwekkend zijn. In dit deel wijdt de schrijver zijn volle aandacht aan het gezin der Gijzen's Merijntje vliegt niet meer zoo veel uit, doch krijgt langzamerhand zijn taak in het familie-leven en ten slotte ook in de maatschappij Merijntje's jeugd loopt ten einde „Met een slag klapte de iabriekspoort achter hem dicht. En Merijntje had er geen vermoeden van, dat nu de deur achter zijn jeugd ln het slot gevallen was " Eenige nadere opmerkingen over „In de Draaikolk" zou ik, met eenige andere détail-beschouwingen, voor een volgende kroniek willen bewaren Nu dan nog alleen iets over A. M. de Jong's stijl. Naast den inhoud zijner boeken dw'ngt ir vorm onze warme waardeering af. Hij schrijft een bloemrijken, krachtigen en zeer karakteristieken stijl, waarin het dialect de charme aanmerkelijk verhoogt, terwijl de vereenvoudigde spelling ons na enkele bladzijden hoegenaamd niet meer stoort. Voortdurend weet hij ons te boeien, ook al omdat hij zich nimmer aan uitgebreide beschrijvingen waagt en heel dikwijls zijn personages direct 't woord geeft Ëen aparte stijl, welke A. M. de Jong stempelt tot iemand, die wars van allen omhaal, legelrecht op zn doel afstevent, die de taal liefheeft én din, gelijk 't een religieusfilosoof „betaamt", streeft naar een eenheid tusschen vorm en inhoud! J. Q. r>rc haas. --- De schilder (in zich zelf): —’k Wou dat ze eens ophield met dat gegil. Dat is nou al de derde maal, dat ik het voor het schaftfluitje hield. (Passing Show_, ---