BURGERLIJKE STAND. BEDUM, van Ï4—20 Febr. Geboren: Pieter Arie zvA. P. de Koning en T. Klomp; Johann- Anna d v A. .T. Brinkhuizen en M C. Nieborg; Kornelis z v G. Jonkman en .T. Niemeijer; Herman z v H. Hummel en A. v. _. Beek; Siebren z v A. Zwerver en E. Zandstra; Sjirk _ v K. Hendriks en E. Smallenbroek; Johanna Henpina d v K. Meijer en A. Zigterman. Overleden: J. Sikkens 00 j'; wed. van A. Wiersurn te Noordwolde. APPINGEDAM. Van 7—20 Februari. Geboren: Hensia dv E. de Vries en J. de Vos beiden te Appingedam; Evert z v H. Koning en G. van der Baan beiden te Tjamsweer; Joï-p" 7. v J. Eenting en T. Aslander beiden te Opwierde. Zwaantje Hendrika d v net noordelijke koppigheid „den kop er tegenin Ite zetten", gedachtig aan deze harde en goede Waarheden, die sinds jaar en dag boven mijn bureau hangen: „Mensch, argere dich tiicht", en —• om wat dichter bij huis te Wijven: „As 't toot — dan mot 't". Wees gerust derhalve, medelevende stadgenoot: Cpnhomme- demavas vit encore. Dit. brave vrienden en vriendelijke vriendinnen, ter eventueele geruststelling, „Demavas" is attog steeds in het onbeperkt bezit — niet alleen S/tjan zijn verstandelijke wenmogens — alsook, Ldat is momenteel nrinstens zooveal waard, dat van zijn onverwoestbaar optimisme, en, abt hij ter zijner tijd van „hoogerhand" uit deze zoo wonderschoone veste verdreven worden, dan zal hij zijn brieven schrijven uit die plaatsen of streken, waar de journalistieke wind feem henen waait Hij is als de zwervende graankorrel, én komt .'"teker wel eigens terecht, of. als ge liever wilt: ( ,Omkruid vergaat niet" van droevige dingen gesproken. De Zaterdag en Zondag Mer gehouden verfeadering van den „Vrijz. Dient Bond" gaf er een taaar al te duidelijk bewijs van Ik heb er taijn genoegen opgekund en liefst van acht jtort half twee, en van tien tot een deze distussèes. waaraan trouwens een zekere mate van Lopgewekthedd?' niet kon worden ontzegd r— met helaas niet onverdeelde aandacht gevolgd. Laten wij de feiten tot de ware proporties terugfcren|gen" en ops spenen van het twijfelachtig Benomen ons al de felle redevoeringen en ontieusche infterpellaties, nogmaals voor den geest perug te roepen. Hier waren drie heeren, die ongetwijfeld niet als heeren gehandeld hebben, jrpiar Her waren ook een leider en een hoofdbestuur, die fouten hebben gemaakt De zondaars kregen hun verdiende straf, beide anderen kregen eveneens ha nie woorden te hooren, en (tenslotte ging men uiteen, vastbesloten de -partij met verdubbelde toewijding te dienen. Eind goed ,— al' goed. Maar toch mogen Êen paar opmerkingen hier nog een plaats vinen En wel deze, —. die natuurlijk niet geblaakt werden, omdat nieanand voor de waarheid durfde uitkomen i— dat de „caMo quespon__s"! geen andere is, dan dat de heeren stuk voor stuk, er als de dood voor zijn hun dierbaar Kamerzeteltje te veritiezen. En wat wordt liet hun niet moeilijk gemaakt uit dit college te scheiden, aan welks zetels zij op zulk een Lsyndeticoinsche"' wijze zijp -vastgeplakt 5000 (vriendelijke gezonde hol lands che guldens zullen bin|nenkort in de zakken onzer afgevaardigden iiun lokkend geklinkklank doen hooren, en wie Kal' — de in de Kamer" gehouden besprekingen nauwkeurig gevolgd hebbende —. jdurven ontkennen, dat, ais er één categorie \a den lande voor „loonsverlaging" in aanmerking komt, da heeren en dameskamerled-en, enkele excepties daargelaten, naar deze Iveiiaging ongetwijfeld een zeer goeden gooi •doen? Dito-dito in onzen — vermoedelijk even- in menigen anderen — gemeenteraad He* Kamerlidmaatschap — waarom de zaak fenders te zeggen, dan ze inderdaad is i— wordt |hoe langer hoe meer een „baantje", een doodjgewone „broodwinning" en de verslagen * der frenschillende partij-vergaderingen, waarin men tbij voorkeur den tegenstander, tot nagenoeg op szijn trouwring uitkleedt, of zichzelf met den E vurig bewonderden mantel van eigen a-uorfe-lijkheid omhangt, zouden het beste onder eenigszins sarcastische hoofdje „broodnijd"* .kunnen worden ondergebracht. Hij, die — zoofels ik —i gansch onbevooroordeeld deze «diis- Jcussies heeft gevolgd, .— of liever, gedoemd fwas ze te volgen .— kreeg beurtelings een (gevoel van walging en afkeer van het vak rwant dat is het) dat mien politiek heet, en pnoest — na dit urenlange geharrewar den hzoon van onzen onvargetelijken Dr. Dirk Bos fe— den man, die steeds den inlegeren staatsman pbleef, die hij als gewoon burger was — volmondig gelijk geven, toen hij de vraag stelde, b»iet to weten wie nu eigenlijk gelijk had, daar [zijn vader steeds èn over Mr. Marchant èn lover den heer van Beresteyn „gunstig had g«* joon_teeildM En temeer had Mr. Bos recht deze Waag te stellen, waar den heer Beresteyn den toegang tot deze vergadering was ontzegd. Hij moge inderdaad „gezondigd" hebben, en fera-.ht zijn „gestraft" het is geen eerlijk spel. tden aangevallene srioh niet te laten verdedigen, •Zelfs niet in do politiek. . • • ■ De socialistische predikant Ds. Horreus de Haas heeft onlangs het „Genootschap voor zedelijke volkspolitiek" eens geschetst als een soort „doorgangshuis". Vol zondenj gaat men er in, rein en gelouterd, van smetten vrij, gaat men er uit. Hier mogen deze drie heeren eens lid van worden, maar- zij niet alleen. Driekwart van elke politieke partij kan zich gevoegelijk eveneens voor het lidmaatschap aanmelden. Inderdaad, het streven van dit genootschap verdient onzen warmen steun, daar het niet meer of minder beoogt, dan ons de politiek te doen zien als iets van hoog gehalte, dat niet noodwendig in iets leclijks behoeft te ontaarden. Een idealistisch streven, waarvan ik de fealiseering nog eens hoop te mogen beleven! Toch had deze vergadering iets goeds, en dat was dit. , In het openbaar werd. wat „rotten" was „in the state" behandeld, en vastgesteld werd, dat beide partijen fouten hebben gemaakt. Wij weten nn dat vertrouwen in de partijleiding iets anders is, dan critiekloos aanvaarde leiding en tevens, dat dit hoofdbestuur der V. D. partij zich in beginsel voor een fusie met de partij „Heeie-s" heeft uitgesproken. Dit zijn de lichtpunten! in deze donkere crisisdagen. Tenslotte. Als men — alweer onbevOorooWeeld — de heeren elkaar hoort bestrijden, bekladden ,om met mr. Oud te spreken, „bezwadderen" en uitbundig prijzen, dan krijg ik zoo het idee, dat deze sprekers — hadden 'zij het voorrecht mijn diepvoelenden en fijnïzeggenden vriend Charivarius te kennen — het roerend eens zouden zijn met deze regels: i „Zij spreken van wat valsch, wat echt, , Wat bitter, en wat roet was 'k Heb nooit geweten, dat 'k zoo slecht Maar.. ook nooit, dat 'k zoo goed was—'-' Zoo is het. . i- Deze ruzie in den „Vrijziönig-Dem'okratib schen Bond" is zoo echt mensehelijk. De verkiezingen zijn immers e#i komst en dan eisoht het vesge lijf noodwendig! eenige restauratie. ' Het is als met een- — door rheumatische ppnen gekwelde ouden — juffrouw, die 't in dr teenen voelt als er onweer in de lucht zit. Dan wordt het vriendelijke oude menschje, plots tot een onuitstaanbare furie, kriebelig, onvriendelijk en in hoogen graad ongenietbaar. Maar, is het zonnetje maar eenmaal weer door de wolken en zijn de „dondericoppen' 'in de blauwe lucht vervaagd, dan wordt ze weer de beminnelijkheid zelve en Licht weer smakelijk om een — natuurlijk doodonschuldig — grapje. Ziet ge — zoo gaat het nu met onze verpolitiekte vrienden* ook, onverschillig van welken naam, stand, raag of geloove. Momenteel zijn de rheumatische pijnen hen allemaal in de bibberende botten geschoten! ! Tenslotte: i De bioscoopmisère, de grieven der bioscoopdirecteuren, en tot ,slot en sluiting: een bioscoopstaking. Gode zij dank, slechts een ééndaagsche, anders wane de ellende niet te overzien en stond de trevolutie vaarde deur. Neem onze veelbelovende jeugd de bioscoop, af, en ge maakt haar doodongelukkig, laat ze dr iederen avond haar toe gaan, en alle kans dat althans een deel van hen — een deel van ons — doodongelukkig maakt. Het zou derhalve een nog zoo dwaze daad niet zijn, als de bioscoopdirecteuren eenvoudig mijn ouden vriend, den voortreffelijken fotograaf, uit mijn studententijd, den onvergetelijken heer Joel, — imiteerden en tot de keuringscommissie zeiden: „De heeren worden bedankt, het is gedaan heeren!" en hun instellingen sloten voor allen, di© den belangrijI- achttienjarigen leeftijd nog niet hebben bereikt. Maar zoo staat de zaak en zoo staan de heeren niet tegenover een keuringscommissie van ter zake kundige lieden. Hun alleszins gerechtvaardigde grieven gaan enkel tegen een soort „machtswellnstigheid", die inderdaad dikwijls de perken te buiten gaat. Zeker, het is zeer begrijpelijk, dat men die films afkeurt, waarta de hartverhe ff ende bezigheden van mooixl en diefstal, inbraak en overspel aan dje orde van dag en nacht zijn is goed ook, dat men die films bestrijdt, waarin de een of andere schurk — die ter verhooging der aantrekkelijkheid persé van adel is — den een of anderen armen braven arbeider tegen den grond slaat, of er met een — natuurlijk ,— maagdelijk koristje vandoor gaat, maar Jiet gaat niet aan, vaak zomder eenig motief, absoluut ongevaarlijke rolprenten af le keuren of den tekst fee (verminken,, omredeirt er de een of andore twijfelachtige aardigheid in voorkomt, waarvan de finesses -zelfs onze gewiekste jongelingschap ontgaan. -Er zijn heel wat films door geestige en geestrijk© regisseiürs in elkander gezet, waarvan Wel degelijk een opvoedende kracht uitgaat, __\ het is daarom in hoogo mate te, betreuren^ dat een keuringscommissie is ingesteld, die er maar al te dikwijls haar kracht in schijnt te zoeken, niet de uitwassen wan het bioscoopbedrijf, maar dit bedrijf - qua tabs — te bestrijden. In deze keuringscommissie, wil men ze althans handhaven, dient voor alles iemand te zitten, die de kinderziel begrijpt. Helj komt er op aan, den grenslijn te trekken tusschen datgene wat deze teore pbint veredelt of verruwt. ( De paedagogische strekking van' die bioscoop naar voren te brengen, is een moeilijke, maar, schoone en dankbare taak. Vat de commissie haar arbeid aoo op, dan zal tegen een dusdanige keuring van directeursteijde niet het minste bezwaar rijzen. Tegen! een keuring door ter zake kutodigen zijn deze heeren allerminst. ' ' Enkel, en terecht tegen eene yan „machts-, wellustelingen". Mocht de juiste man op de rechte plaats niet gevonden kunnen worden. Welnu _ clan schaf fa men de gansche keuringscommissie, eenvoudig af, en verbiedde den toegang voor elk en een iegelijk, die den — vobr den bioscoop]iefhebbers, zoo vurig verbeiden* -~ aohttiertjarigen — leeftgd nog niet heeft bereikt. Waar m.i. ongetwijfeld ook nog wel iets voor te zeggen valt DEMAVAS. --- Uit de Pers. In het tijdschrift der Ned. Maatpij. v. Nijv» bespreekt de heer A. 1-ft.ldring, voorzitten der Centrale Commissie voor de Bezuiniging in die Maatschappij de tn'eermalen opgeworpen vraag of van de Alg. Rekenkamer in haar tegenwoordigen of in een nieuwen vorm heil is le verwachten voor een krachtige beperking van. de Staatsuitgaven»' ,Schr. zegt onder meer: j i „Wat op het oogenblflc Nederland aïleent overeind kan heiden in de eerste jaren, zijn twee dingen: le. Minder geld voteeren door de Kamer, Er moet hard gesnoeid worden ook op wat tot heden voor noodzakelijk wordt aangezien. Verdediging ook van de koloniën, t eland en te water, moet allergierigst behandeld wprden. Vcor lager en middelbaar onderwijs moet de wettelijke overdaad terug gebracht .worden tot een rationeele verdeeling, in vele plaWtsen met grootere klassen. Hulpmiddelen voor het hooger en technisch onderwijs moeten oordeelkundig gedistribueerd worden. De 'werkloosheidsuitkeeringj moet op veel doelmatiger wijze geschieden. (N.B. Hoeveel werkloozen willen sneeuw vegen in openbare diensten?) De bouwpremiên en onnoodig dure eischen van woningbouw moeten tegelijk verdwijhen. Kortom de „papieren bijl" moet gaan kappen tot betere jaren komen. i2e. Het geld, dat men uitgeeft, moet zoo nuttig mogelijk besteed worden, d.w.z. met zoo weinig mogelijk ambtenaren en bureaukosten ten goede komen aan het doel. „Wij handhaven zeer beslist ons standpunt; dat een flinke Bekenkamer vooral tot het tweede veel kan bijdragen. l,, Het eerste ligt meer op den weg van de Begeering Zelve en vooral van den invloed van den minister van Financiën op andere departementen.' ' De (heer Heldring verwijst dan naar de inrichting van de Engelsche Treasury en naar het ontwerp reorganisatie van de Bekenkamer, dat bij ons aanhangig is. Schr. vervolgt: „Men moet in Nederland niet plompweg buitenlandsche instellingen overnemen, maar -er is zeker dringend behoefte aan een grooteren invloed van Financiën bij het opmaken der begrootingen: niet alleen wegens de bedragen, doch ook voor den te kiezen vorm, die thans vrij en derhalve ongelijk is. Daarnaast is behoefte aan een onafhankelijk controleerend lichaam, dat desnoods de parapluie stuk slaat op den rug van de bureaucratie. Wij voelen veel voor het Duitsche systeem' van een college, bestaande uit enkele vaste leden van diverse ervaringen, dat de macht heeft den loop van het geld van dag tot dag te controleeren en zouden het zelfs willen machtigen jlesgewenscht aan alle departementen hun systeem van administratie voor te schrijven. „Bij alle Rijksdiensten behooren dan afwisselende ambtenaren van dii college te controleeren, niet te laag in rang, die tof alle bureaux toegang hebben door het geheele land, desnoods met technische assistentie. Over elke fout, die* een dienst weigert te herstellen, brengt het college direct een openbaar rapport uit. „Dit alles maakt de nieuwe wetswijziging mogelijk. „Als de Rekenkamer bestaat uit mannen •van moed, initiatief en oordeel — en de Volksvertegenwoordiging spoedig op haar publicatie reageert — kan de Rekenkamer zeer vee* bereiken. Zij" behoeft niet voortdurend te publiceeren." --- Kunst en wetenschap. Het in het oude Testament genoemde land Oph ir, vanwaar koning Salomo goud, sandelhout en ivoor liet halen om zijn bouwwerken in Jeruzalem mee te versieren, werd door de nieuwere onderzoekers meest in Afrika gezocht en in het binnenland van Mozambique gelocaliseerd, waar in de buurt van Mamca en in het Maschonaland ook nu nog goudmijnen zijn. Deze hypothese kreeg bijzocqder gezag, toen in 1871 de AMkareisriger K. Mauch in Zuidwest Rhodesia de reeds door Portugeesche schrijvers vermelde oeroude ruïnes van Simbabye op•nieuw ontdekte. Vooral de Engelsche geleerde Th. Bent verdedigde in zijn in 1892 voor het eerst verschenen boek „The ruined cities of Mashonaland" den phoenicischen oorsp-mng van deze geheimzinnig versterkte bouwwerken, die men op grond van gevonden werktuigen voor' goudsmelterijen mocht houden. E-venals Bent, die immigranten uit Arabië en niet b.v. de inheemsche Bantu-negers als stichters van deze inrichlingen aannam, hielden ook de Duitsche koloniale deskundige Karl Peters en Cecil Rhodes Simbabye voor het oude Ophir, vooral daar in deze omgeving de naam Sabi (koningin vah Saba!) zich als districtsnaam gehandhaafd had. Nu heeft, naar men in de „Frankfurter, Zeitung'' leest, de Belgische geleerde J. Leclercq zich met het raadsel van Simhabye,, de hoofdstad van het vroegere, geenszins legendarische koninkryle van Monotmotapa beziggehouden en op grond van nieuwere onderzoekingen ook t-v plaatse het bewijs trachten te leveren, dat ide afrn. phoenicische ruines op zijn hoogst tot de middeleeuwen teruggaan wat trouwens de Engelseliman Max Iver (Mediaeval Rhodesia") in 1906 -reeds had beweerd. Leclercq heeft over zijn onderzoekingen in de zitting der Belgische Koninklijke Academie van 6 Februari jj. rapport uitgebracht en daarbij o.a. gewezen op het eigenaardige feit, dat men in de ruïnes van simbabye tot nog toe geen inscripties, geldstukken of dergelijke heeft gevonden, waardoor de juiste ouderdom van deze versterkte gouddelverskokmie te bewijzen zou zijn. Maar het schijnt wel vast tje pfaan, dat de identificatie met het salomónischö goudland Ophir naar net rijk der fantasie moet worden verwezen. — Hypnotische séances. — Het trekt de aandacht, dat den laatsten' tijd op verschillende plaatsen van ons land hypnoti-Tsche séances worden gegeven die vaak door een vrij groot publiek worden bijgewoond. Eer is thans een commissie uit den Gezondheidsraad benoemd, die wenscht na te gaan, of, en zoo ja, in hoeverre daarvan een schar delijke invloed uilgaat op onze volksgezondheid. Namens deze commissie verzoeken dr. D. Schermers, voorzitter, Zeist, vau Asch van. Wijck rapporteur, den Haag, den geneeskundigen, die iv. dit opzicht eenige, ervaring hebhen oogedaan, daarvan mededeeling te doen. Zij zulleu daarbij de medewerking ook van de zenuw-artsen op hoogen prijs stellen. Uit: de ingekomen gegevens'zal moeten blijken, in noeverre het wenschelijk is maatregelen ten opzichte van deze séances ?an de bevoegde autoriteiten voor te stellen. (Ingezonden.) --- Moliére-herdenking. Ook Groningen zal zijn Molière-herdenktng hebben: het 5-cho-iwtOi neel uit Amsterdam zal Donderdag, 2 Maart, hier de „Ingebeelde Zieke" opvoeren ter herinnering aan de 300--jarige geboortedag var ,* grootste blijspel-d ichters die de n gekend heeft. ~ (Molière was-«en-maji .diöj':iet-_teicte;-v.eet.en. op de aarde stond en zijn tijd grondig kende. Jarenlang zwierf hij met zijn troep dooi" Frankrijk vóór hij zich voor goed te Parijs vestigde, waar hij als comédien du roi volop gelegenheid had met stads- en hofleven bekend te raken. Het leven heeft hem niet gespaard; hard moest Mj werken als directeur, acteur en schrijver; zijn huwelijk bracht hem geen geiuk; hij heeft he leven in al zijn diepe -leeren peilen. En toch deze man, die veel heeft geleden, was van na-ure een comicus; hij zag en voelde de menseli'ke gebreken en zwakheden als afwijkend van de norm, van onze inder-' daad goede natudr, en die tegenstelling, dat kontrast ontlokt hem een lach, hartelik, rond, zonder bittere bijsmaak. Er is wal gezegd dat Molière lacht om niet te huilen, maar dat is miskenning, miskenning van de komiese gave, een der heerlikste die de mens ontvangen heeft. Eerst na de voorstelling, wanneer we thuis kalm overwegen wat we gezien en gehoord hebben, zien we misschien in dat de inhoud zijner blijspelen in den grond diep tragies is: de gierigaard, die zijn kinderen aan zijn hartstocht opoffert; de geleerde vrouwen, die haar naaste plicht vergeten en de natuur geweld aandoen; de ingebeelde zieke, die zijn dochter Angélique een dokter als man Vil opdringen, alleen om dan altijd geneeskundige hulp bij de hand te hebbén vcor zijn ingebeelde kwalen. De „Ingebeelde Zieke" is in vele opzichten een klucht, die ons telkens doet schateren om zijn dolle situaties: de goed van de tongriem gesneden Toinette, die als dokter verkleed haar meester een schrik op het lijf jaagt met. het doel hem te genezen van zijn dwaas vertrouwen in de officieele mediese wetenschap van zijn dag-m; de apotheker met zijn lange clysteerspuit en zijn nog langere rekening; en de onsterfelike Thomas Diafoirus, die „blindelings" de oude beproefde methoden volgt. In dit stuk, evenals in zijn grotere, bewijst Molière weer wat een scherpe karaktertekenaar hij is en hoe hij er met enkele trekjes in slaagt zijn helden te typeren. • Het is een gelukkige gedachte met dit stuk, waarin Molière zelf de hoofdrol heeft gespeeld — en stervend is hij van het tooneel gedragen tot het eind toe zijn taak willende vervullen — het is, zeg ik, een gelukkige gedachte juist met dit-stuk de nagedachtenis van Molière te eren, en wij mogen verwachten dat ook in Groningen, zooals dit reeds elders het geval is geweest, deze opvoering een waardige hulde zal worden aan het komiese genie, waarop Frankrijk en de mensheid trots mogen zijn. V. K. SNEYDERS DE VOGEL. --- Uit Westerwolde. ( ~_- ..v».v_LnV_,UC. Men schrijft ons: De samenleving in Westerwolde heeft langen tijd een sterk communistisch karakter gedragen Communistisch bedoelen wij hier natuurlijk niet in den tegenwoordigen poiitieken zin van het woord, ofschoon ook deze partij daar na de mobilisatie het hoofd opstak en nog enkele uitgesproken aanhangers en misschien ook wel stille vrienden heeft Wij vatten het woord hier in een anderen zin op. De samenleving, zoo bedoelen wy, was meer één geheel, evenals in Drenthe, en in onderscheiding van b.v. de klefetreken in onze provincie. Er waren geen diepe insnijdingen tusschen de velschillende standen. Deze gingen in elkaar over. Boer en arbeider, boerin en dienstbode zaten met de kinderen aan één haard, -om één tafel/ en prikten de aardappels uit denzelfden schotel. Dte boer was dikwijls zelf arbeider geweest en langzaam tot boer opgeklommen en de arbeider was meestal tegelijk klein boer op zijn keuterijtje. Ook van een afgesloten burgerstand kon men nauwelijks spreken. Smid stehnaker, timmerman waren meestal klein boer er bij. Er was één gemeenschappelijk belangencomplex. Men had elkaar noodig om het bedrijf en stond elkaar wederkeer-ia bij. Twee boertjes bezaten b.v. elk een paard en hadden soms twee noodig, welnu, men leende elkaar zijn paard over en weer. Van grooter invloed op dat gemeenschappelijke bedrijfsleven waren van ouds de markegronden Elke boer had gebruiksrecht op de commune of mandeeiige weidegronden. De eschakkers waren nauwelijks door paaltje of greppel gescheiden en men was ook daar van elkaar afhankelijk, .niemand kreeg het gaarne met zijn buurman of met de gemeenschap te kwaad. Allerlei werkzaamheden moesten door overleg geregeld worden op de vergaderingen van de boerschap en de boerrichter was het ongekroonde hoofd dat zqrgen moest voor juisten naleving tvan de boerenwiüekeuren, waarin de plichten, rechten en bo-etes waren cmsohreven en dat op den boorhoorn de dorpelingen voor vergaderingen en 't verrichten rvan het gemeenschappelijk werk saïBjeriblies. Een „kow"- of „osseheer" dreef aller koeien naar de Conimune-weide. 's Morgens werden ook de sehaapkooien opengezet en de .„scheper" trok niet zijn kudde naar de hei, terwijl de ganzenjongen met de koppels ganzen H veld inging, 't Ging alles rustig en gemoedelijk toe en het in veel opzichten communistische bedrijfsleven kweekte een geest van samenhoorigheü Men was verder van ééa politieke kleur, ging naar één kerk. op een enkele kleine gezindte na, en van schoolkwe_sff.es was geen sprake. Er was "éénheid Ook, zooals wij zeiden, van stand, althans wat .beschaving betreft Werd er verschil in stand gemaakt, dan gaf 't geld de grens aan. Daarin onderscheidde Westerwolde zich' niet van het overige Groningen, waar immers 't spreekwoord geldt: een kwartje trouwt niet met ecu dubbeltje. Eenheid. Maar die tijd is radicaal en voorgoed voorbij. De splijtzwam dTong van alle kanten binnen. De markegronden werden verdeeld, ieder kreeg zijn stuk en'kon koninkje spelen op edgen terrein. Er kwam een invasie van vreemdelingen en dezen brachten hun eigen manieren en opvattingen mee, waardoor in de aarts-vaderlijke zeden en gewoonten van het landschap een bres geslagen werd. Maar ook