Zuid-Afrika. IV n_ heb hier voor mij liggen eenige brieven, ■ntvangen van een dame, een Nederlandsche, die een aangename en verantwoordelijke betrekking bekleedt in de Kaap en van een lange vacantie gebruik gemaakt heeft om eens een goed stukje van d|B «wereld te zien. Toen zij pas hier kwam, ging 't haar ais de meeste lieden, het vooruitzicht aanstonds weer naar Amsterdam te mogen gaan, was iets heerlijks, iets wat steeds en bij allen min of meer in de gedachten blijft... Men ziet het nieuwe land, de bewoners, de gewoonten... en vindt alles* beter thuis. In Holland maakten de menschen zich vroeger hoos over Duitschers, die, meestal door armoede genoodzaakt, het liebe Vaterland hadden verlaten en nu voortdurend aan 't bluffen waren over „bei uns" en „bei uns zu Hause"... en dan zeiden de hoorders weleens ongeduldig: „Nu, ga dan naar je Moffenland terug, als 't daar zoo goed is!" O, menschen, die pas uit Nederland komen, gij maakt u meestal aan dezelfde zonden schuldig en zwaar stelt ge dikwerf het geduld san beleefde Afrikaners op den proef. Doch dat ontdekt ge zelf eerst later. De voornoemde brieven van de reizende dame, die jseer belangwekkende beschrijvingen bevatten Over verschillende deelen der aarde, ademen alle een innig verlangen maar Zuid-Afrika... rNederl.-Indië b.v. is prachtig wat tropisch natuurschoon betreft... doch, o, de ontzettende, ondragelijke afmattende hitte... .en dan volgen er vergelijkingen tusschen de leefwijze daar en in Zuid-Afrika, alles ten gunste wan het laatstgenoemde land. Eindelijk dan is de reizigster in Nederland, het lieve, oude Nederland terug...: „nu weet ik waarom 'Afrikaners zooveel van him land houden en lallen, die in Zuid-Afrika gewoond hebben, steeds zoo naar het laiid terug verlangen: Het is de zon, die heerlijke, opwekkende, heldere atmosfeer; o, ik zal zoo blij zijn ,pm "(jreer op de boot te stappen en recht'ïrit koers te zetten naar Zuid-Afrika " .0, toen ik — moi, qui vous parle, aan -t eind van den boerenoorlog rondzwierf, hn eens in Parijs, dan weer in Amsterdam, liep ik ook dikwijls met den dood in 't harte, verlangende terug naar ons Zuid- Afrika .... en uitgewekenen, oude Staatsambtenaren ,die ik overal tegenkwam, ging het net z00... allenwaren bezield met .dat innig verlangen om weer „terug" te mogen gaan. Toen De maar eerst weer in Lorenzo Marques was in een zeer ongezond jaar, was ik weer blij en gelukkig en wachtte angstvallig den tijd af, die mij het zoozeer gewenschte „permit" van den alles vermogenden Britschen Consul zou brengen. Nooit zal ik vergeten ;dat gevoel van warme genoegdoening, dat mij doorstraalde, toen ik in 't_ oude Pretoria door eenige vrienden ver .velkomd werd. Doch tevens deed 't harte pijn, te weten, dat alles veranderd, verloren was. Pretoria zooder Oom Paul. Pretoria vpl met „khaki" en militair toezicht en knjgswet..., o, dikwijls werd ons de keel dichtgeknepen van, ergernis en verdriet. In Johannesburg kwam mij* dit alles meer natuurlijk voor; dat was altijd 'n. „Engelsch nest 'geweest en het verschil was dus niet teo oopvallend. De hoctfdzaak echter was, dat het bereikt was. Ik was „terug" en moest met vaste wil en noeste vlijt opnieuw beginnen, in een betrekkelijk geheel vreemde en eenigszins vijandige omgeving. Neen, geliefde „papbroclc"-emigr_tnten, er waren geen menschen om mij 't op de been* 'te brengen, waren geen menschen „om voor alles te zorgen", er waren geen booze raadslieden, op wie ik alle schuld kon werpen en over wie ik boosaardige verhalen kon verlellej-j in gretige couranten... Ik was weer „.in die öu' Transvaal", midden in 't eigenaardige Randleven... en er kwamen anderen, jongelui, kersversch v. Holland, en die zeidan „Bah! wat een land! Dat de kaffers 't hier moot vinden ,kan ik me nog begrjjpen... maar jift... Wij gaan weer, terug!".... Maar ze bleven Nn moet ge « nit deze woorde.. geen verkeerde voorstelling scheppen. Hier kwam onlangs een dame aan; 't regende dat het goot èn de dokken en de straten waren iecht ongezellig. „Waar is nu jullie „Chamiipagne" vroeg ze plotseling. „Onze Champagne?*' vroeg ik, „wou u Champagne drinken?" („Och nee", zei ze. „Mej. H. van de Nederl. rZiiid-Afr. Vereen, in Amsterdam vertelde ze, dat ze iemand die eenigen tijd in Afrika had gewoond en er onlangs vandaan kwam had hooren zeggen: „In Afrika schijnt de zon altijd en de lucht is opwekkend als Champagne en nu, nu ik er ben, vraag ik mif af waar die Champagne is." Ik antwoordde, dat ik ook reeds dikwijls van die wonderlijke drank gehoord had, doch dat ik geloofde, dat, indien wij de ware blijmoedigheid en levenslust en levensmoed niet zelf in 't harte hadden, wij die ook niet als een bijzonder bestanddeel uit onze atmosfeer konden opzuigen. Bij dat mensch bestond gedurende eenigen tijd een totale afwezigheid van „Champagne", doch het chemisch proces schijnt nu begonnen te .rijn en zij begint de etherische godendrank reeds te proeven. Het leven in Zuid-Afrika, vrienden, is niet gemakkelijk. Indien ge in Nederland in een of ander gareel loopt, eiken dag hetzelfde werkje verricht en ge kunt naar huis gaan, waar 't min of meer geriefelijk is, waar de kat snort, de theepot suist, het vuurtje knapt, dé hutspot stoomt... ach, m'n beste man, laat n dan niet op een dwaalspoor brengen, door groote opvattingen, die ge, wellicht achter *n glas Amstelbier op t-Rembrandtplein, hebt opgedaan, als sprekende met 'n jongen vriend, die 't benauwd vond in 't kleingeestige Holland... die wist van landen, waar geen enge opvattingen bestonden, maar ti man met *tt ruimes blik zich kan bewegen.... vooruitkomen, fortuinmaken ... en wat niet al. Dan komt ge thuis en de kat en de ketel vervelen u en ge begint moeder de vrouw weer te vertellen, van de uitgestrekte, vrije landen... en ge ligt er 's nachts over te denken, om morgen zonder verzuim de Secretaris van de Nederl. Z.-Afr. Vereen, te gaan vertellen, dat ge u vast en zeker hebt voorgenomen naar de Transvaal te gaan Welnu, die secretaris kan u tenslotte niet tegenhouden ... Gij gaat... en onderweg, ter wijl vrouw en kinderen zeeziek in hun tweede klas kajuit liggen, begint ge na te- denken. Zoo werden de mooie „Auswanderer" liederen geboren. En aan de Kaap aangekomen? Stel 't u maar zelf heel bedaard v00r... reeds zie ik n voor mij staan: „Ja, meneer, maar das' nou alles goed en wel, maar ik moet 'n betrekking hebben... Ik heb m'n vrouw en m'n kinderen hier... enz. enz." Van „Champagne" nog geen spoor te ontdekken en dat zal ook wel eenigen tijd nemen, doch „op 'n manier" komt ge er wel. Ik citeer nu, met eenige terloopsche open aanmerkingen uit een eenvoudig aardrijkskundig boekje: „Het klimaat verschilt naar gelang men Kich in de kustlanden of hoogerop bevindt. De Zuidwesthoek der Kaap-provincie heeft winte.reßens, aangebracht door N.-W. winden. De Zomer is er droog, een omstandigheid die verklaart, waarom hier het wtfndistrict van Zuid-Afrika wordt gevonden. Tevens heeft dit gebied een geheel eenige plantengroei, rijk in Erikasoorten (heidekruiden), suikerbosjes en eigenaardige boomen (o.a. de zilverboom en de Kaapsche Cedert)oom). Ook is dit de streek van de groote wouden, met name die van Knipna en de Zitzikamma, met reusachtige boomen (geelhout, stinkhout, assegaaihout, enz. De Zuid-Oostelijke en Oostelijke kustlanden hebben Zo m er r eg en s, aangebracht door de Zuid-Oostelijke winden (passant). De flora verschilt zich heel veel «net die van het Zuid-Westen; surphorbia's en alve's treden op den voorgrond en hoe meer men naar het Noorden komt, hoe meer komt men in het gebied van de pahnsoorten. Geheel anders is het gesteld mtet de binnenlandsche en hoogere deelen. Daar is het veel droger. Het oosten heeft ook _Sjn zomerregens, het Westen Winterregens, maar hoe meer men van het Oosten naar het Westen gaat des te minder wordt de jaarlijksche regenval. In het Boesmanland en Namafcwaland valt bedroefd weinig (onder 5 duim per jaar). Wegens de groote temperatuurverschillen ai Zomer, en Winter — het kan dan zeer koud worden — draagt de plantengroei op de hoogere deelen éten geheel ander karakter dan in de lagere gebieden. Het fs de streek van het „veld" en van de doomhoomen; van de „grootere plaatsen" (hoeven) en de veeteelt die hier nicfln dan d|- landbouw wordt uitgeoefend. ' i Dagen achter elkander blijft ïn die hoogere binnenlanden de lucht onbewolkt, geen windje waait. De zonneschijn brengt de luchtlagen in een trillende beweging; topjes (heuvels) heel in de verte schijnen opgeheven ïn de lucht; golvend water schijnt hiets en daar te stroomen (Luchtspiegeling). '■ ' Bijna overal in Zuid-Afrika is het klimaat neer gezond. Sommige hooggelegen plaatsen in het binnenland zijta gezocht als herstellingsoorden voor teringlijders, b.v. Ceres, CradocK, Bolemfontein. De Oostkust en gedeeltelijk ook het Boschveld van Transvaal, zjjn als koortsdistrikten gevreesd. i ' Over het algemeen zijn de meeste „plaatsen" gedeeltelijk „Zaaiplaatsen"; een gedeelte van den grond wordt bewerkt en levert r°ggc. gerst, haver of tarwe, maar meestal mielies (mals). In sommige gedeelten van Zuid-Afrika heeft de landbouw de overhand. Ze zijn b.v. een groot gedeelte van den Vrijstaat, Basoetoland en het „Zwartland" (Malmesbury) rijke graandistricten. De meeste Europeesche groenten komen goed terecht en in de nabijheid van de groote steden levert de tuinbouw voor velen eraj goed middel van bestaan op. Onder de vruchtboom en gedijen die van West-Europa (appel-, pere-, abrikoze- en perzikboomen), zeer goed,- terwijl in bepaalde streken de citruskultuur met buitengemeen succes beoefend wordt. (Transvaal en Natal). In de warme kuststreken vooral in Natal, worden tropische en sub-tropische vruchten zooals pisangs en ananas met goed gevolg gekweekt. De Zuidwesthoek van Zuid-Afrika is de streek van den wijnbouw en ofschoon de wijnstok bijna overal goede druiven vormt, leveren deze geen wijn in die deelen, waar des zomers de regen valt. In Natal vindt men koffie, thee- en suikerrietplantages. Tabak groeit in de Omstreken van Oudtshoorn en langs de Katrivier, maar de beste soorten komen uit de Transvaal en den Oranje Vrijstaat. Bloem en boomkweekerijen vindt men vooral te Granhamstad, Oudtshoorn, Kaapstad en in verschillende deelen van Transvaal. De Bosehbouw wordt (voornamelijk door het Departement van Boschwezen) uitgeoefend in de groote wouden langs de Zuidkust ,waar men zich niet alleen bepaalt tot het pellen van oude boomen, maar ook met zorff^le aanplanting van jong hout behartigt. Bóschcultuur wordt inderdaad meer en meer, waar de toestanden geschikt zijn, in de Unie uitgeoefend en bevorderd. --- FEUILLETON. PARIERS RUST. Roman van FRIEDRICH JACOBSEN. Aaoruc Terwxiciu *) -rt- H-nL. eet» geschikte weet ik wel. maar of hij vertrouwd is? Hij komt uit liet dorp aan den anderen kant van het bosch en werkte het laatst op de aiutomobielfahriek hier. Op 't oogenblik is hij buiten betrekking en ik interesseer me voor hem. omdat zijn oude brave moeder als emisje bij mijn ouders gediend heeft. — Eem deugniet, mijnheer de advocaat? — Dat is misschien te veel gezegd, maar een waaghals is hij. Ziet u de rivier daar beneden? Het water kan na een onweersbui daar beel woelig zijn. maar Jozef Binder is verleden jaar langer dan een uur tegen den stroom op gezwommen., alleen omdat hij gewed J_ad dat te kunnen doen. Zulke hü zijn niet voor •iedereen geschikt maar een auto besturen kan bij. Frank noteerde den naam. i — Probeeren kan ik het in ieder gevaL Op mijn tochten door Amerika heb ik dikwijls dergelijke menschen ontmoet en als men ze maar op de juiste manier weet aan te pakken. zijn het nog lang de slechteten niet. Voor de vrouwelijke bediening mag ik misschien de hulp «o uw vrouw inroepen? Op het gezicht van den advocaat kwam een droeve trek. — Ik ben sinds eenige ■ jaren weduwnaar. Maar mijn dochter Edith wacht .— we zijn er ik __e haar ai staan. U zult een verwante ziel. vonden, mijnheer Parker. wïtfit mijn gestorven rwouw was een Engelsche. Hot ond«r_K>ud aan de theetafel was zeer levendig, want Edith. .Claudius was door het .enden van de huishouding vroeg zelfstandig geworden en ze behandelde den gast met die jfljj-npedjgheid .welke haar anjje-sak-ischg &ï-komst verried. Men kom liet tweeë-_tw___t_gjarige meisje iéet bepaald mooi noemen, maar haar gelaat verried verstand en wilskracht en haar licnaam w* prachtig ontwikkeld door de velerlei sport, die ac beoefende. Zoo kwam het gesprek dan ook at gauw op sport en Edith meende. d»t het heen-ijk moest zijn in een auto de wereld rond te vliegen. — Onafhanketyk van «Teemden wil èn iedere seconde op eigen initiatief aangewezen zijn, zei ze. en haar mooie handen grepen daarbij in de lucht Jilsof ze reeds het stuurrad in haar handen voelde. Frank g-indachte. — U hebt gelijk juffrouw, 't een machtig gevoel. Maar u moet niet vergeten, dat het yoik ons uitscheldt en het egoïsme ivan dezen tijd in ons verpersoonlijkt ziet. Zou u daartegen kunnen? — Ja. .zei Edith openhartig ik heb een krachtige natuur, het is nóet ongevaarlijk den strijd hnet mij a an t e binden — Dan bied ik mij ais onderwijzer aan. — Top. ik houd u aan uw woord. Dat guig alles zoo snel, dat de Amerikaan ophield en onwillekeurig naar den advocaat keek. Maar Claudius trok de schouders op en streek eens over zijn baard — U zult nog ondervinden mijnheer Parker dat mijn dochtertje een eigen wü heeft En ik hoor u ais brommen, aÈs g.jte midden wm uw werk het bevel krijgt den wagen klaar te maken. Voor mijn gezelschap behoeft u niet bang te zijn. ik ben nog van den ouden stempel Het gesprek nam een andere wending en Edith vroeg oen gast, aan welke soort literatuur hij atch dacht te wijden. — De sensatieromftiv verklaarde Frank heel kalm. ik ben genoeg Ameriakan om me in dienst van den tegenwoordlgen smaak te stellen en mijn verleden levert stoif genoeg Ik ben er zeker van de meeste San mijne kaers te zullen bevallen. Het was vrij laat toen de aast afscheid nam. Claudius vergezelde hem tot de deur en toen hjj terugkwam, zat Edith voor den haar en pookte nadenkend in de gJi_HBl_lsi