HOE DE CORPORATIEVE STAATSGEDACHTE IN NEDERLAND LEEFT Prof.Mr.A.C JOSEPHUS JITTA SPREEKT VOOR NIJVERHEID EN HANDEL TE GRONINGEN WEINIG VERWACHTINGEN VAN TOEPASSING OP STAATKUNDIG GEBIED \.Y°9r het Departement Groningen van de voor Nijverheid en Handel Prak gisteravond in het Concerthuis prof. hpt' A' C' J°sephus Jitta uit Den Haag over 1 onderwerp: „De corporatieve staatsgebt * *n Nederland", voor welke lezing zeer sroote belangstelling bestond. , De voorzitter, de heer TH. NIEMEIJER, rprt *^en sPreker welkom, daarbij herinne- aan diens lezing voor het Departement over zijn ervaringen als Rijksbemid- Qr' on»eveer twee jaren geleden. Prof. JOSEPHUS JTTTA begon met er op •* wijzen, dat het niet alleen de damesklee- }ung is, welke de mode beheerscht. Zij strekt "■aar werkingssfeer tot allerlei gebieden uit, wt literatuur en wetenschap toe. Een der modewoorden van den tegenwoor«gen tijd, welke aan oude begrippen een nieuw aanzien plegen te schenken, is ordeylßS. waarover men heftig discussieert, vaak zich te realiseeren, dat men dit vroeger Mercantilisme noemde. tweede modewoord is corporatieve Een corporatie is een verueniging van personen, die eenzelfde doel fe*>ben en samenwerken om hun belangen n dit opzicht te behartigen. It°ok over het begrip der corporatieve loopen de meeningen uiteen, ™armeer men echter zijn gedachten op dit funt gaat ordenen, zal men als spr. hoe 'a.hger hoe meer figuren in onze geschiede? s vinden, die een toepassing van de corporatieve gedachte zijn. prof. mr. A. C. Josephus JiUa. --- Corporatieve staatsgedachte in engeren en ruimeren zin. .Men kan spreken van de corporatieve "taatsgedachte in engeren zin en in ruimer h zin. In het eerste geval hebben de cor- P°ratieve organen een beperkt aandeel in ]?et staatsbestuur bij de voorbereiding van Maatregelen. Daarbij blijven dus de oude staatsorganen intact. Bij de toepassing van de corporatieve «taatsgedachten in ruimeren, dus in eigen"Jken zin, wordt het staatkundig' beleid ver-' tegenwoordigd door groepen van burgers, gerangschikt naar hun beroep, met dikwijls dwangbepalingen inzake de aansluiting bij ?le groepen. Dit is het ideaal in Italië, van net fascisme, een ideaal, dat daar nog niet oikomen in vervulling is gegaan. Een voorbeeld der corporatieve gedachte iet men, wanneer de inhoud van het con'ract tusschen patroon en arbeider wordt °ePaald door corporaties: het collectief con«act. Gaat men verder, dan krijgt men be«njfsraden en bedrijfsvereenigingen, het «atste stadium is de volksvertegenwoordiglng gebouwd op de corporatieve gedachte. --- De dictatuur. Het groote probleem is hoe te midden van rf vele gespecialiseerde belangen het algemeen belang te vinden. Prof. Bonger, de socialist, heeft dit eens zeer opmerkelijk uitdrukt: „De botsing van belangen bij toetsing van de corporatieve staatsgedachte erger zijn dan de klassenstrijd". Daarom zal ook de corporatieve staatsgedachte steeds gepaard gaan met dictatuur, die de kracht moet zijn om het algemeen belang door te zetten. risrif voorbeeld haalde spr. aan een histoïtaï- *4et)at in den Corporatieven Raad van biet over de handelspolitiek. Men kon het biie\ eiens worden, totdat Mussolini, die de siop„ k°mst leidde, met zijn vuist op de tafel 68 en zei: „Zoo gebeurt het". --- Nederland kent de gedachte reeds eeuwen lang. te i~ ."°egrip der corporatieve staatsgedachwat*_ ln ons "-and heel oud. De eeuwenoude &am rschappen zijn een typisch voorbeeld: IWpWerking in den strijd tegen het water. een strijd is wereldbekend, waarvan spr. een , frakteristiek staaltje aanhaalde. In de -pternationaal congres in Engeland werd stonriS che kwestie besproken. Tenslotte _J* een Engelschman op met de woorden: W.+?r is één middel; om uit de lersche naa 'J te geraken. We brengen alle leren "naa Nederland over en alle Nederlanders lerland. Binnen twintig jaar zullen de Nederlanders van lerland een aardsch paradijs hebben gemaakt en.... alle leren zullen in Nederland zijn verdronken. Er zijn in ons land bijna 3000 waterschappen, die in het staatsbestuur zijn ingeschakeld De gilden, die van de Middeleeuwen tot het einde der Fransche Revolutie bestonden, zijn eveneens een voorbeeld der corporatieve gedachte. Zij werden tenslotte verboden, omdat misbruiken waren ontstaan. Zelfs werd als reactie een coalitie-verbod uitgevaardigd, waarbij werd bepaald, dat noch patroons, noch arbeiders zich mochten vereenigen. Dit verbod heeft tot 1872 gegolden. In de daarop volgende liberale periode ontstonden de vakvereenigingen. gevolgd door de organisaties van patroons, en kwamen de collectieve contracten. Het ontwerp-Aalberse tot bindend-verklaring dezer contracten ligt reeds eenige jaren gereed. In Den Haag loopt het gerucht, dat de Regeering een ontwerp zal indienen, dat betrekking heeft op enkele onderdeden van collectieve contracten, b.v. "ter bescherming van pensioenregelingen. Het verder trekken van deze lijn voert tot het instellen van organen, die de bevoegdheid hebben tevoren de bepalingen voor een bedrijf vast te leggen, hetgeen prof. Veraart steeds heeft bepleit. Op het gebied van de veiligheid en van de Arbeidswet vindt men de corporatieve gedachte, zeer duidelijk treft men die aan m de uitvoering van de Ongevallen- en vooral de Ziektewet. De mogelijkheid is immers geopend, dat de uitvoering der Ziektewet niet geschiedt door de Raden van Arbeid, maar door bedrij fsvereenigingen onder controle van den Staat. Dit is een groot succes geworden. . ~ _, Op economisch gebied vindt men de cornoratieve gedachte bij de crisismaatregelen: Varkenscentrale en toepassing Tarwewet Wanneer men één stap op dezen weg heeft gezet blijkt het onvermijdelijk verder te laan Bij de landbouwcrisismaatregelen kwam onmiddellijk de consequentie van hoooeTloonen, waarbij de Staat de verplichting van verplichte arbitrage oplegde. In de industrie zijn eveneens voorbeelden te vinden: organisatie der Twentsche textielfabrikanten en zelfs in de zuivere overheidsfuncties als politie en rechtspraak: gecontroleerde particuliere nachtveüigheidsdienst, burgerwachten en arbitrage-mstitu"De-'corporatieve staatsgedathte ligt "niet al te zeer in de lijn van de liberalen, waaruit is te verklaren, dat andere groepen, A.R. en R.K. die zich tegen het liberale individualisme en atomisme kanten, haar met belangstelling gadeslaan. De S.D.A.P., die niet langer een blinde voorstandster is van staatsexploitatie, gaat in de richting van nieuwe organen, die eenigszins in de lijn liggen van de corporatieve gedachte. De Grondwet en de corporatieve gedachte De Grondwetsherziening in 1922 heeft ook aandacht aan de corporatieve gedachte geschonken in twee nieuwe artikelen, in het eene waarvan is bepaald, dat vaste colleges van advies en bijstand aart de Regeering worden ingesteld bij de wet. Verder geeft het nieuwe artikel 194 het recht verordenende bevoegdheid te schenken aan andere colleges dan Provincies, Gemeenten en waterschappen. De Regeering is bezig de Grondwet te herzien. Daarbij zal de herziening of aanvulling van dit artikel 194 ter sprake komen. Vast staat, dat binnenkort de voorstellen tot herziening bij de daarvoor ingestelde commissie zullen worden ingediend. --- De grenzen der corporatieve gedachte. Concludeerende stelde spr. vast, dat in de sociale wetgeving de corporatieve gedachte een zeer belangrijke en vruchtdragende ■functie kan vervullen. Wat het economisch terrein betreft, onder de tegenwoordige omstandigheden is toepassing van deze gedachte daarop onvermijdelijk. Spr. zou echter zeer bevreesd zijn haar systematisch op economisch gebied toe te passen. Hij gelooft niet in het leiden van het bedrijfsleven door paritaire colleges (samenwerking tusschen een gelijk aantal werkgevers en werknemers). De overheid zal in ieder geval de samenwerking moeten controleeren en vaak stimuleeren. Voor een systematische ordening van het geheele bedrijfsleven onder leiding van den Staat is hij zeer bevreesd. Tenslotte koesterde spr. zeer weinig verwachtingen van de mogelijkheid van staatsbestuur op corporatieven grondslag, temeer waar dit vrijwel steeds gepaard moet gaan aan dictatuur, öf ingesteld, omdat de corporatieve gedachte is vastgeloopen, öf omdat men is begonnen met dictatuur en deze wil camoufleeren achter den corporatieven staat. --- Verbeteringen in het parlementaire stelsel. Daarmee wil niet bewezen zijn, dat aan ons huidige parlementaire stelsel niets behoeft te veranderen. Er kunnen hierin verbeteringen worden aangebracht: versterking van de uitvoerende macht en het losser maken der volksvertegenwoordigers van hun kiezers en daarmee de Regeering van de Volksvertegenwoordiging. Spr. had in zijn lezing nauwelijks over het buitenland gesproken. Hij heeft den indruk gekregen, dat de voorstanders van den corporatieven staat meer aandacht plegen te schenken aan de buitenlandsche literatuur hierover dan wat daaraan in Nederland aan traditie leeft. De Fransche medicus en literator Duhamel, even groot voorstander van Nederland als wild tegenstander van Amerikaansche cultuur, heeft in zijn werk „Discours aux nuages" in het aan ons land gewijde hoofdstuk „Eloge d'une petite nation" gezegd, dat Nederland een sterk individualisme kent en toch een goede voedingsbodem voor de corporatieve gedachte is. De toepassing der corporatieve gedachte in beperkten zin zal, aldus spr., het vertrouwen in de bestaande organen der overheid versterken. --- Gedachtenwisseling. Hierna beantwoordde spr. enkele vragen. Op een vraag van den VOORZITTER, of de toepassing van de corporatieve gedachte in engeren zin niet geleidelijk zal overgaan tot die in fuimeren zin, antwoordde prof. Josephus Jitta, dat de chaotische productie door een te veel aan overheidsbemoeiing is ontstaan. Men komt er niet uit door meer ordening, doch door minder overheidsbemoeiing. De heer NIEMEIJER sloot met woorden van dank tot den spreker. --- Nederlandsche Reisvereeniging Langs de kusten der Middellandscheen Roode Zee In de. groote bovenzaal van de „Harmonie" gaf de afdeeling Groningen van de Nederlandsche Reisvereeniging gisteravond de eerste van de aangekondigde serie winterbijeenkomsten, waarin dr. W. G. N. VAN DER SLEEN een causerie met film en lichtbeelden hield over het onderwerp: „Langs de kusten der Middellandsche- en Roode Zee". De voorzitter der Groningsche afdeeling van de N. R. V., de heer V. J. URI, heette in zijn openingswoord de aanwezigen hartelijk welkom, deed enkele mededeelingen van huishoudelijken aard, waarna dx. Van der Sleen zijn voordracht aanving. Dr. VAN DER SLEEN ving zijn causerie aan met het geven van een geografisch overzicht van de landen, welke hij in zijn voordracht zou behandelen, om daarna in het bijzonder aandacht, te wijden aan Tunis en Algiers. Aan de hand van een groot aantal lantaarnplaatjes vertelde spr. tal van interessante bijzonderheden over Algerië en Tunesië. Na enkele beelden uit de woestijn, voerde dr. Van der Sleen zijn auditorium naar de mooie plaats Algiers met zijn fraaie gebouwen, artistieke bouwtrant, merkwaardige inrichtingen van Arabische woningen, enz. Voorts schetste spr. de eigenaardige gewoonten van het Mohamedaansche huisgezin, die wel zeëi*'-'sterk afwijken van ons Europeesche huiselijke leven. In dit verband wees "Spr. er op dat de heer des huizes in de Arabische woning in hgt benedengedeelte van het huis pleegt te wonen, terwijl de echtgenooten op de overige verdiepingen hun woning vinden. Hoewel Algiers in vele opzichten een zeer moderne stad is — men vindt er geasfalteerde straten en electnsche trams — is het merkwaardig op te merken, hoe in de onmiddellijke nabijheid van het drukke stadsgewoel, stille binnenplaatsen zijn gelegen, welke gebruikt worden als rustplaats voor de karavanen. Dr. Van der Sleen bracht zijn toehoorders vervolgens door interessante woestijndorpen, waar de bewoners met verwondering het bezoek van Europeanen gadeslaan en waar men kan kennis maken met de typische bedouïnenstammen in hun even typische en schilder - achtige kleedij. Dr. Van der Sleen doorspekte zijn voordracht met velerlei geestige anecdotes en frappante gebeurtenissen, welke hij bij zUn bezoek aan deze wondermooie streken heeft medegemaakt. Zijn tocht vervolgende toonde spr. fraaie foto's van het dorpje Carthago, gelegen aan de golf van Tunis, in de onmiddellijke nabijheid van de overblijfseien van het oude Romeinsche Carthago. Als bijzonderheid wees spr. op de reusachtige bouwwerken, waarvan men de ruïnes in deze omgeving nog aantreft, n 1 de aquaducten, welke dienden voor den toevoer van water uit waterrijke gebieden naar streken, waar gebrek aan water heersohte. , Spr. sloot het eerste gedeelte van zijn voordracht af met de vertooning van een interessante smalfilm van de luchtreis, welke hij maakte van Marseüle naar Tunis, waarin tevens waren opgenomen enkele beelden uit de stad Tunis zelf en de naaste omgeving. Het tweede gedeelte van den avond was gewijd aan de kust van de Roode Zee en het Suez-Kanaal. Eerst kreeg men verschillende fraaie beelden te zien van Suez en Port Said, om daarna door spr. gevoerd te worden naar de verlaten kustgebieden van de Roode Zee. Bijzondere aandacht vestigde spr. daarbij op de natuurlijke gesteldheid van den bodem, waarbij hij opmerkte, dat in de rivierdalen een spaarzame plantengroei valt waar te nemen. Spr. toonde achtereenvolgens een serie fraaie lantaarnplaatjes van Massawa, de hoofdplaats van Italiaansch Erithrea, van de kleine plaatsjes, die langs- en achter de kust zijn gelegen. Bij al deze plaatjes gaf spr. op alleszins onderhoudende wijze een toelichting, waarbij hij tal van interessante bijzonderheden meedeelde. Tenslotte kreeg men nog een tweetal smalfilms te zien, o.a. van de bekende Fransche havenplaats Dzjiboeti. Het was een buitengewoon interessante avond en de woorden van dank, welke de heer Uri sprak tot dr. Van der Sleen, waren zeer zeker welverdiend. Dr. W. G. N. van der Sleen. --- Statistiek der Rijksfinanciën Onderwijs staat bovenaan met het hoogste nadeelige slot Het tabelwerk van de zoo juist door'het centraal bureau voor de statistiek uitgegeven statistiek der rijksfinanciën 1935 bevat wederom een groot aantal gegevens met betrekking tot: de 'nkomsten, de uitgaven, de batige en nadeelige sloten volgens de rijksrekeningen 1931—1932 en 1933 en de rijksbegrootingen 1934 en 1935 enz. Aan deze tabellen gaat een beredeneerde inleiding vooraf. In een grafiek worden de voor- en nadeelige sloten van den gewonen dienst voor elk dezer jaren tot uitdrukking gebracht, waarbij de belangrijke overschotten der jaren 1925 tot en met 1930 wel een scherpe tegenstelling vormen met de tekorten der jaren 1931 tot en met 1935. Na de afsluiting van de rekening 1933 blijkt nog ongedekt te zijn een bedrag van ruim f 91 millioen op den gewonen en van f 116 millioen op den kapitaaldienst. In een volgend overzicht worden de vooren nadeelige sloten van den gewonen dienst voor elk der hoofdstukken van de rijksrekening over 1933 en de rijksbegroQtingen voor 1934 en 1935 met elkaar vergeleken. De opbrengst van de belastingen, alsmede de voordeelige sloten der staatsbedrijven zijn hierbij buiten beschouwing gelaten. Het hoogste nadeelige slot voor 1935 tf 133 millioen of f 16 per inwoner) doet het departement van onderwijs, kunsten en wetenschappen zien, waarop in volgorde der belangrijkheid volgen het departement van sociale zaken met f 113 millioen of f 13 per inwoner en het hoofdstuk der nationale schuld met f 86 millioen of f 10 per inwoner. Vervolgens bevat de inleiding een overzicht van de opbrengst van elke der Rijksbelastingen van 1900 tot en met 1935 (met inbegrip Welke jn afz°nderlijke fondsen zijn gestort) en wel onderscheiden in conjunctuurbelastingen, zakelijke, persoonlijke en rechtsverkeerbelastingen. De opbrengst van alle belastingen te zamen is het hoogst ge-7«st mnhet tijdvak 1920-1924, n.l lm. vllU°fono 0f f 86 per hoofd der bevolte 193° tot 1933 lieP ziJ terug van f 583 millioen of f 74 per inwoner tot f 455 millioen op f 55 per inwoner. Voornamelijk door de invoering van de omzetbelasting is de opbrengst voor 1934 en '35 wederom hooger geraamd en wel f 509 millioen of f 61 per inwoner voor 1934 en f 522 millioen of f 61 per inwoner voor 1935 De belangrijkste belastinggroep is die der persoonlijke belastingen, van welke groep de belastingen naar het inkomen en het vermogen vóór 1915 en na 1925 minder opbrachten • dan de verteringsbelastingen. De opbrengsten der zakelijke en der rechtsverkeersbelastingen loopen niet veel uiteen, terwijl de conjunctuurbelastingen, waartoe de oorlogswinstbelasting gerekend wordt, alleen beduidende opbrengst opleverde in het tijdvak 1915—1924. --- IN HET LAND VAN DEN NEGUS Een spionnen-geschiedenis. Dzjiboeti, 3 Januari. Ongeveer twee maanden geleden, voordat ik naar Abessynië vertrok, schreef ik te Dzjiboeti in een artikel over „dat soort menschelijke, kwaadaardige insecten, dat steeds door een oorlog wordt aangetrokken, spionnen, informateurs, kondschappers of hoe men hen wil noemen". In dat artikel maakte ik gewag van een Jood, die zich voor Belg uitgaf, vloeiend Vlaamsch van Antwerpen, doch o.a. ook Arabisch sprak en Pool bleek te zijn. Tevens verhaalde ik van een andere verdachte persoonlijkheid, die in hetzelfde hotel woonde, een ongeveer vijf tig-jarige man, die beweerde afkomstig te zijn uit Arabië en zich voordeed als een zeer geloovig Muzelman, maar van den Koran niets bleek te weten. Juist op den dag, dat ik onverwacht voor een kort verblijf te Dzjiboeti daar uit Abessynië terugkeerde, had de zoogenaamde „Belgische" Jood dit artikel van mijn nand, dat hem was toegezonden, ontvangen en kokend van woede had hij het vertaald voor den zoogenaamden vromen Muzelman. Het heele hotel had gedreund van hun verontwaardigde stemmen. De zoogenaamde Mohammedaan, een groote, sterke, breede man met zwarte baard en de steeds ontwijkende oogen van een jakhals, had met donderende stem verklaard: „Dat kost dien journalist het leven. Ik heb daarvoor mijn menschen overal in Abessynië en mocht het ongeluk willen, dat hij hier terugkeert, dan valt hij onder mijn eigen hand. Ik schiet hem neer of ik doorsteek hem". De zoogenaamd Belgische Jood knikte toestemmend en verklaarde zich bereid desnoods zelf dat bloedige werk van wraak te verrichten. x Het heele hotel was zwaar onder den indruk en geraakte nog meer onder den indruk, toen ik, onverwacht terugkeerend van Abessynië, enkele uren nadat deze bedreigingen tegen mijn persoon geuit waren, er binnen trad. De zoogenaamde Mohammedaan en de zoogenaamde Belgische Jood, die ik niet groette, daar ik dat soort menschelijke, kwaadaardige insecten die leven van het bloed* van anderen, niet uit kan staan, keken onthutst op, toen ze me daar eensklaps zagen verschijnen en verlieten daarop spoedig de benedenzaal van het hotel om zich naar hun kamers te begeven. Tot dat oogenblik had een drukkende, voor mij onverklaarbare stilte in de zaal geheerscht, maar nadat de twee waren verdwenen, kwam een der andere gasten, dien ik van vroeger kende, op me toe en fluisterde me in het oor: „Uw leven loopt gevaar". Met een eenigszins verbaasden glimlach keek ik den man eens aan en hij vervolgde op fluisterenden toon, angstig rondkijkend of niemand anders hem kon hooren: „Ze willen u vermoorden". Dat werd giappig en begon op een politieroman te gelijken, maar toen op een vraag mijnerzijds ik te hooren kreeg, wie mijn leven bedreigden, antwoordde ik lachend: „Zoo lang die met hun tweeën en niet met hun twintigen zijn, loopt het nogal los". Denzelfden avond nog kocht de zoogenaamde Mohammedaan bij iemand van het stationspersoneel een groote revolver en bij een ander een dolkmes. Ik vernam dat van verschillende zijden, o.a. van een Somalichauffeur, met wien ik dikwijls rijd. De zwarte zeide: „Het gaat tegen u, dat weet ik. En die kerel met de baard, is geen Muzelman, maar een Jood uit Arabië. Nu met den Ramadan 'den Mohammedaanschen vastentijd) vast hij zoogenaamd ook, maar op zijn kamer eet hij van alles zonder zich om den Ramadan te bekommeren". De blanke ziel van mijn zwarten chauffeur kookte van edele verontwaardiging over zooveel huichelarij. Eén ding was zeker: de zoogenaamde Belgische Jood had geen wapens gekocht, daar hij het geld er niet voor had. Zoo lang hij in het hotel woonde, ongeveer drie maanden, had hij nog nimmer betaald en steeds de menschen zoet gehouden met verhalen over enorme bedragen, die voor hem onderweg waren. Het invoeren en dragen van schietwapens is in Fransch Somaliland ten strengste verboden. Er staat gevangenisstraf van vele maanden en hooge boete op. Ik had de Fransche politie kunnen waarschuwen tegen den zoogenaamden Mohammedaan en hem zoo in de gevangenis kunnen brengen, doch dit ligt minder in mijn karakter. Gevaarlijk vond ik trouwens de zaak voor mij niet. Een revolver is een dood ding en krijgt pas beteekenis in de hand van een man, maar dien zoogenaamden Mohammedaan met zijn zwarte baard en zijn jakhalsoogen kon ik toch moeilijk als een „man" beschouwen. Deze geschiedenis van den zoogenaamden Mohammedaan en de revolver deed ik lachend aan eenige kennissen en dit werd den zoogenaamden Mohammedaan overgebracht. Den geheelen nacht heeft hij niet geslapen uit angst, dat ik hem bij de politie aan zou brengen en zeer vroeg in den morgen heeft hij met de revolver het hotel verlaten en later is hij er zonder revolver teruggekeerd. Sommigen vertellen, dat hij de revolver uit angst voor mij in zee heeft geworpen. In elk geval heeft hij thans nog slecnr-s het (niet verboden) dolkmes om me te vermoorden. Voor de zoogenaamde Belgische Jood met het Poolsche paspoort waren intusschen slechte tijden aangebroken. Na ongeveer drie maanden wilde de hotelhouder eindelijk toch wel eens geld zien. Al te lang had hij zich zoet laten houden met het geld, dat ~met de volgende boot" zou komen. De zoogenaamde Belgische Jood zcu in dit verre, vreemde land op straat worden gezet, zonder eten, zonder onderdak. Toen sprong plotseling de zoogenaamde Mohammedaan voor hem in, en betaalde voor hem, wat allen verbaasde. Vier dagen later was de zoogenaamde Belgische Jood vertrokken, „om huiden te koopen", zoo had hij verteld, doen voor deze grootsche handelsonderneming had hij niet meer dan tweehonderd Fransche francs in den zak gehad, die hem door den zoogenaamden Mohammedaan waren gegeven. Mijn zwarte chauffeur, de brave Ali Mohamed, wist me er meer van te vertellen. Ik was met hem uitgereden naar een oase enkele kilometers buiten de stad om er te eten en ook Ali Mohamed liet ik er na een heelen dag vasten van den Ramadan eens goed eten. In die oase is namelijk een door een Griek gehouden restaurant. Ali Mornmed, na den maaltijd verzadigd, tevreden gelukkig, vertelde me: „Die eene, die Belg u weet wel, meneer, die is nu naar Zeila gegaan. De valsche Muzelman, die met de baard, laat hem er eiken dag eten brengen want te Zeila is niets te koop. Er gaat dan een automobiel heen en terugkeerend brengt die papieren mede van den Belg. Die papieren krijgt de valsche Muzelman en die laat, ze weder aan het Italiaansche consulaat brengen". All Mohamed had niet gelogen. Den volgenden dag gaf het Italiaansche consulaat een communiqué uit, waarin verhalen werden gedaan over wapentransporten voor ö-ï Absssyniërs in Engelsch Somaliland per automobielen, die door Engelsche militairen in uniform worden bestuurd. Deze zeer fantastische verhalen kwamen blijkbaar van de zoogenaamde Belgische Jood te Zeila. Dit plaatsje is een visschershaventje in Engelsch Somaliland, een tiental kilometers van de grens van het Fransche gebied. Het is echter niet daar, maar te Berbera, ongeveer tweehonderd kilometer verder, dat wapens en munitie aankomen en de zoogenaamd Belgische Jood kreeg daarvan niets te zien daar vanuit Zeila de haven Berbera over land zoo goed als onbereikbaar is. De verbeeldingskracht hielp hem echter bij het opstellen van zijn berichten voor het Italiaansche consulaat, berichten, die vermoedelijk ook wel in Europa als anti-Engelsche propaganda dienst zullen moeten doen. Énkele avonden geleden wandelde ik na gewerkt te hebben, nog laat op het havenhoofd en tuurde uit over de Golf van Tadsjoera, waaraan Dzjiboeti ligt. Een automobiel kwam van de landingsplaats en hield voor me stil. De chauffeur was mijn .ud« zwarte vriend Ali Mohamed, die uitstek-nd Fransch, maar geen Engelsch kent. Nu had hij echter een Engelschen passagier opgedaan en hij riep mijn hulp als tolk in. De Engelschman kwam met een klein schip uit Aden en vroeg naar een goed hotel en naar een adres, waar hij nog een whiskey-soda kon drinken. Ik reed met hem mede en nangezien ik evenmin als hij een tegenzin koester tegen whiskey-soda, bleven we nog eenigen tijd samen babbelen in het hotel De jonge zeer stevig gebouwde Engelschman maakte al dadelijk op mij den indruk van iemand van den geheimen Engelschen dienst Den volgenden morgen, zoo vertelde hij me wilde hij naar Zeila en hij vroeg me of ik' daar wel eens was geweest. Op mijn ontkennend antwoord verklaarde hij me: Zeila is een visschersdorpje van inlanders, waar nu pas geleden, voor het- eerst na vele maanden een blanke was gekomen, een vreemdeling Toen kon ik slechts met groote moeite een lach onderdrukken. Ik begreep: dat werd het spel van de kat en de muis. De muis was de zoogenaamde Belgische Jood; de kat dat was de Engelschman, met wien ik zoo gemoedelijk whisky-soda dronk. Ik heb evenwel mijn mond gehoiiden. Zulke zaken gaan me verder niet aan. De kat en de muis moeten dat onder elkander uitmaken Hoe dat af is geloopen of zal afloopen zal ik vermoedelijk nimmer te weten komen, want over twee of drie dagen verlaat ik Dzjiboeti weder om naar Abessynië terug te keeren. Later zal misschien Ali Mohamed, de zwarte chauffeur, me 't vervolg van deze spionnengeschiedenis kunnen vertellen. J. K. BREDERODE. ---