DE HEER SMID OVER DE PRACTIJK EN DE TOEKOMST VAN ZIJN ACTIE De heer Smid zal morgen zijn verjaardag te midden der zijnen in Voorburg doorbrengen. Zooals men weet, ligt het in de bedoeling hem over eenigen tijd publiekelijk te huldigen. Wij hebben den jarige vanmorgen bereid gevonden tot een schriftelijk interview, waarvoor wij een aantal vragen opstelden, welke de heer Smid met groote bereidwilligheid uitvoerig heeft beantwoord. Onze vragen drukken wij apart bij dit artikel af en de antwoorden volgen hierna in dezelfde volgorde. --- ONTWIKKELING DER ORGANISATIE EN PRACTISCHE RESULTATEN De eerste twee onzer vragen, betreffende de ontwikkeling der Boerenbonden en de practische resultaten der actie heeft de heer Smid aanleiding gegeven tot een meer uitvoerige uiteenzetting van zijn streven. De eerste vraag is niet met een paar woorden te beantwoorden, zoo schreef hij ons. Zij vereischt een uitvoerige toelichting van mijn streven, die ook haar nut heeft voor de beantwoording der volgende vragen. En ik stel het zeer op prijs voor het Nieuwsblad van het Noorden deze toelichting te geven, omdat mijn opvattingen welbeschouwd wortelen in in de provincie Groningen opgedane ervaring. --- DE LEIDER DER BOERENBONDEN 70 JAAR DE HEER J. SMID VERTELT OVER DE DOOR HEM ONTKETENDE ACTIE EN HAAR GEVOLGEN Morgen is het 70 jaar geleden, dat de leider der Boerenbonden, de heer J. Smid, te Nieuw-Beerta het levenslicht zag als zoon van een landarbeider. Uit dit eenvoudige milieu is de man ontsproten, die zich aan het hoofd heeft gesteld van een duizenden leden tellenden beweging — Landbouw en Maatschappij, waarin de Boerenbonden samensmolten. Wij publiceeren heden naast een artikel van biografischen aard, ook een interview met den jarige van morgen, waartoe de heer Smid zijn welwillende medewerking verleende door het beantwoorden van een reeks schriftelijke vragen. « **e levensloop van den heer Smid getuigt liit udoor een simPele vermelding van feite"Jke bijzonderheden van zijn meer dan gewone gaven. *!aaat hij in zijn geboorteplaats lager «naerwijs had genoten bezocht hij de norhaallessen te Groningen van 1879—1883. Dit J?ar werd hij benoemd tot onderwijzer te "inschoten, vanwaar hij reeds spoedig ver**°k naar Blijham. In 1889 volgde zijn benoeming te Hengelo. S*J?LI°nge Smid was een studiekop zooals «ooveel van zyn collega's. Hij behaalde tal l*n akten zooals de lagere akten voor *"ansch, Duitsch en de Landbouwakte, ter*'jl zijn speciale voorliefde blijkt uit de ook feeds in die jaren behaalde akte Staathuishoudkunde M. O. , ln 1897 moest de heer Smid om gezondheidsredenen zijn functie te Hengelo neer- Hij werkte toen enkele jaren bij de Heidemaatschappij, o.a. bij het onder*oek van de woeste gronden in Drenthe. r ~Pnieuw stapte de heer Smid in een andeen werkkring over. Hij werd Commies bij de Var,6ellng Landbouw van het departement Com Waterstaat, waar hij opklom tot Hoofdmmies en Referendaris, welke laatstgenoemde functie hij tot 1923 bekleedde. --- PRACTIJK — THEORIE — PRACTIJK. r ~e landbouw-econoom Smid heeft gedutapt ziJn Seneele loopbaan een nauw con_ et met de practijk onderhouden en van den aanvang af heeft hij zijn speciale belangstelling gericht op het onderwerp Vrijhandel of Protectie, getuige het feit, dat hij als jong onderwijzer (in 1897) bij deelneming aan een prijsvraag hierover zijn ingezonden werk met een eersten prijs zag bekroond. In tal van artikelen en brochures heeft hij zijn ideeën nader ontwikkeld, welke hij in zijn in 1922 geschreven werk „Landbouw en Democratie" in den breede heeft uiteengezet. Pas in het laatst van 1931 heeft de heer Smid de eerste stap gezet op den weg, die hem opnieuw ten nauwste en zeer daadwerkelijk met de practijk van het maatschappelijk leven in aanraking bracht. Op sterken aandrang van een groep Veenkoloniale boeren heeft hij kort voor Kerstmis van dat jaar zijn ideeën ontwikkeld voor een groot publiek, dat van het Drentsche platteland in de zalen van Bellevue was samengestroomd. Hij wekte op tot krachtige organisatie en politieke scholing. Enkele weken later volgde de oprichting van een Drentschen Boerenbond, de eerste en sterkste van de reeks dezer bonden, welke ook in Groningen, Friesland, Overijssel, Gelderland en Noord-Holland in het leven werden geroepen en later bijeen zijn gebracht in Landbouw en Maatschappij. De groote uitbreiding dezer beweging wijst er op, dat de heer Smid blijkbaar vertolkt heeft, wat er onder een belangrijk deel der plattelandsbevolking onbewust leefde. Hij is geen spreker van groote rhetorische gaven, maar hij verstaat in hooge mate de kunst om op heel eenvoudige wijze zijn zienswijze over ingewikkelde en moeilijke economische vraagstukken uiteen te zetten. In dit opzicht vertoont zijn optreden als spreker zekere overeenkomst met dat van minister Colijn, wanneer hij voor zijn mannen en vrouwen van Patrimonium zich van een dergelijke taak kwijt. --- WIJ VROEGEN ' 1. Heeft de ontwikkeling der Boerenr bonden aan Uw verwachtingen vol> daan? f 2. In hoeverre is het doel, dat U zich > indertijd voor oogen stelde, door Landbouw en Maatschappij verwe| zenlijkt. Wat zijn de practische rej sultaten geweest, die als direct gevolg van deze beweging kunnen worden aangeduid? r 3. Is er aanleiding voor de organisatie, * waarvan gij de adviseur zijt, op den ) ingeslagen weg voort te gaan, of kan » er een mogelijkheid bestaan, dat een > zekere wijziging in de wijze van actie , tot stand komt? Het laatste meer speciaal op politiek gebied (is hier de mogelijkheid van zelfstandig ' optreden vrijwel buitengesloten?) } 4. Welke is Uw meening over de ver> houding Stad — Platteland? Is er in » de verscherping der tegenstelling in ' dit opzicht (welke o. m. van het op, treden van Landbouw en Maatschappij het, op zichzelf ongetwijfeld on' gewenschte, gevolg is geweest) eenige wijziging gekomen naar Uw erva' ring. Of meent U, dat — b.v. door het > optreden van L. en M. — een beter i begrijpen van elkanders moeilijkhe> den is ontstaan (hierbij ook van het > platteland t.o.v. de stad)? , 5. Welke zijn Uw verwachtingen voor , de naaste toekomst betreffende ons land aangaande de landbouw-oeco, nomische ontwikkeling en den algemeenen toestand op politiek en oeconomisch terrein? --- LESSEN DER PRACTIJK. Toen ik nu plm. 50 jaar geleden als onderwijzer te Blijham werkzaam was en mijn eigen familie tegen de toen heerschende landbouwcrisis worstelen zag — die ondertusschen lang niet zoo erg was als de huidige — werd ik gedwongen na te denken over verschillende economische en sociale vraagstukken. En al spoedig kwam ik tot het besef, dat de moderne sociale actie berustte op een zeer verkeerd beeld der maatschappij, doordien zij eenzijdig geleid wordt door opvattingen ontleend aan het stedelijke en industrieele leven, terwijl daar niet de grondslag gelegen is van de maatschappij en ook niet van de problemen, welke men wilde oplossen. Van deze opvatting uitgaande, heb ik mijn geheele leven gewijd aan economische studie. Niet zoozeer door bestudeering van boeken als wel door de economie te beleven en wat ik beleefde te overdenken. Tot ongeveer 1918 kwam de op sociaal gebied begane fout niet aan het licht, doordien men leefde in een periode van opgaande prijzen. Toen men in 1918 echter zich geheel ging aanpassen aan het toen heerschende abnormaal hooge prijsniveau, heb ik direct gezegd, dat dit zou leiden tot een catastrophe, waarvan in de eerste plaats de landbouw de dupe zou worden, zoodra de prijzen gingen kelderen. Mijn opvattingen in dezen heb ik gepubliceerd in een in 1922 verschenen boekje: Landbouw en Democratie. --- FEUILLETON HELGA's WEDDENSCHAP Uit het Noorsch door SIGRID BOO. (Nadruk verboden) 9; lp?aar toon was onbeschrijflijk. Die zei aldp *en niets- Myhre ? Het kon niet een van Z~ Myhre-jongens van thuis zijn, want dien u ik direct herkend hebben. Maar ze hadj i 1 een neef, kun jij je niet herinneren, die tn» e Sigvart met het rossig haar, die af en "e in de vacanties bij hen logeerde ? Die üat€St net zi-in- Er st°nd me iets van voor, a| jk hem als cadet gezien had. Lu!tUlst op dat oogenblik verscheen genoemde *" ;fnant in de deur, roepend om Lotten, lieve kleine Lotten. jl~~ Wis en zeker was het Sigvart, nu zag r* net ook. Hij was nog net zoo rood als ligger, maar een flinke, kranige kerel. Hij *wam de keuken in, tot vlak bij ons. Het bein °ri er op te nJken- dat de gasten het feest de keuken wenschten voort te zetten. ha~~ Ik vertel Helga net, dat jij beweert, aar vroeger ontmoet te hebben, zei Lotten. fe~~ Ja, dat heb ik zeker, betuigde Sigvart en r*g me onderzoekend aan. — Ik kan me niet ."Winneren waar. U heette toen ook Helga, Ja> Helga. M-T- Haraldsen, vulde Lotten aan. raM De luitenant kon zich geen Helga Ha- herinneren, en Helga Haraldsen ken- Ven naar weten geen luitenant, zoodat na rioop van tijd Lotten en hij de keuken dan