DE MAATSCHAPPIJ VOOR NIJVERHEID EN HANDEL CONGRESSEERT TE GRONINGEN Groningen heeft in deze dagen het congres van de Nederlandsche Maatschappij voor Nijverheid en Handel, de Maatschappij, welke leeds langer dan anderhalve eeuw een belangrijke taak vervult in het economische leven van ons land, binnen haar muren. Vanmorgen is in de Harmonie de 158ste Jaarvergadering begonnen, doch gisteravond Waren al vele van de ruim honderd-vijf tig deelnemende congressisten, gedelegeerden van de verschillende Departementen in ons land in het Restaurant „Riche" aanwezig, om de officieele ontvangst door den gastheer, "et Departement Groningen, bij te wonen en vervolgens de ontvangst door het Gemeentebestuur van onze stad ten Stadhuize. Onder hen bevond zich de oud-Minister Jan Landbouw, Handel en Nijverheid, de keer p. e. Posthuma. --- DE ALGEMEENE VOORZITTER DANKT De Algemeene Voorzitter van de Maatschappij, ir A. PLATE, Rotterdam, dankte het Departement Groningen voor het vele werk, dat dit ten behoeve van het Congres heeft verricht. In verband met de herinnering aan de vergadering te Groningen in 1918 wees spr. er op, dat de moeilijkheden van thans zoo groot zijn, dat allen tasten naar hetgeen de dag van morgen zal geven. Een bekend Fransen schrijver onderscheidde onlangs bij zijn heldere uiteenzetting van deze moeilijkheden drie punten: 10. de regelmatig weerkeerende cyclus: 20. de afrekening van alles, wat tot de gevolgen van den oorlog behoort; 30. de veranderde situatie in Europa, in de wereld, onder andere door de opkomst van nieuwe landen, waaronder ook ons land sterk heeft te lijden. De hoogst ingewikkelde vraagstukken van dezen tijd maken het trekken van conclusies zeer moeilijk. Wij spartelen om zoo te zeggen door de moeilijkheden heen, trachten boven water te blijven. Het is daarom pleizierig in dezen tijd van moeilijkheden juist in Groningen samen te komen. De Groningers, het Groningsche ras, onderscheiden zich door twee specifieke eigenschappen: ten eerste onverwoestbare energie en ernst, ten tweede de blijdschap, die zij daarnaast steeds kennen. De vergadering kan in deze dagen van beide eigenschappen profiteeren, waarom spr. nogmaals namens het Hoofdbestuur zijn dank betuigde voor de ontvangst. --- HET SLOT VAN DEN AVOND. De deelnemers aan het Congres begaven zich daarop naar het Stadhuis voor de officieele ontvangst, na afloop waarvan allen naar 't Paviljoen in 't Stadspark gingen. Daar werd de eerste avond met een gezellig samenzijn, aangeboden door het Departement Groningen, besloten. --- DE ALGEMEENE VERGADERING DE OPENINGSREDE Hedenmorgen ving in de bovenzaal van de Harmonie de algemeene vergadering aan. De Voorzitter, ir. A. PLATE, wijdde zijn openingsrede aan het onderwerp „De Arbeid". Wie zich rekenschap ervan geeft, hoe in de periode van nauwelijks een menschen - leeftijd, de opvattingen ten aanzien van de beteekenis van den arbeid zich hebben gewijzigd en vooral thans zich wijzigen, komt tot verrassende resultaten, aldus spr. In de 19e eeuw, toen het gedachtenleven der Westersche volken uit een minstens 90 pet. economische oplossing bestond, toen de economie met onweerstaanbare kracht gevoelens en denkbeelden, welke op ander gebied lagen, onderdrukte, gold de menschelijke arbeid uitsluitend als k o o pkracht. Het paste voorbeeldig in de opvattingen uit dien tijd, toen maatschappijleer identiek werd gesteld aan die van het materieel best geslaagde economische systeem. Maar het leven is nu eenmaal sterker dan de leer. En zoo verwondert het niet, dat de man, die tot zijn dood toe, als een kampioen gevochten heeft voor het streng in practijk brengen van economische wetten of wat daarvoor vroeger gold en wden de woorden „arbeid is koopwaar" zoo niet in den mond, dan toch in de pen bestorven lagen, reeds op jongen leeftijd inzag, dat in een beschaafde samenleving achter de strengheid der economie de mildheid van het sociaal gevoel schuilt. Het was de latere dogmaticus Van Houten die, in de jaren zeventig der vorige eeuw streed voor beperkende bepalingen ten aanzien van den kinderarbeid en aan wiens naam de Kinderwetten uit dien tijd verbonden zijn. In het einde dier eeuw begint dan het sociale tijdperk, waarin een reeks sociale wetten het verschil ging overbruggen dat tusschen economische en sociale opvattingen scheen te bestaan. Het zijn vooral de opvattingen ten aanzien van den menschelijken arbeid, die een groote rol hebben gespeeld bij de ontwikkeling der samenleving. In de economische 19e eeuw is de arbeid in hoofdzaak een economisch gegeven. De mensch: een home economicus. Daarna, in de 20e eeuw vooral, de invloed van denkbeelden, welke achter den economischen mensch een gevoelsmensch doen zien. Naarmate deze denkbeelden veld winnen, wordt de arbeid zelf in haar sociale beteekenis verkleind. De plicht van het: „in het zweet vws aanschijns zult gij werken" wordt liefst vergeten. Arbeid wordt, in de jaren na den oorlog kwam dit sterk uit, als een noodzakelijk kwaad gevoeld, meer niet. Waar oorspronkelijk de strijd tegen een langen arbeidsduur gevoerd werd om den arbeider te beschermen tegen te strenge toepassing van zuiver economische regelen, klonk na den oorlog, snel, onder de psychose van dien tijd, de leus van den acht-urigen arbeidsdag, alom en zonder onderscheid van aard van werk. Heftig, maar snel krak de beweging baan. Van vreugde van den arbeid was geen sprake. Integendeel, ook de acht uur werd in de jaren, die niet ver achter ons liggen, als een noodzakelijk kwaad gevoeld en niet lang was men op de 48 uur per week ingesteld of stemmen klonken om den zes-urigen werkdag als ideaal uit te roepen. De tijden, waarin niet gewerkt behoeft te worden, worden als de belangrijkste beschouwd. De vacantiegewoonte en zelfs het vacantierecht begint zich bij alle klassen der bevolking sterk te ontwikkelen. Zoo was het en zoo is het feitelijk in Holland nog. Spr.'s opmerkingen raakten eigenlijk niet den persoon van den Nederlandschen arbeider, die, zijn natuur getrouw, nog steeds bekend staat als degelijk en solide. Evenmin geldt het den persoon van den ambtenaar, wiens arbeid en vacantie bij wetten en besluiten is geconsolideerd. Spr.'s opmerkingen golden een sfeer, waarin de arbeid wordt verricht. Het is deze sfeer, welke schadelijk werkt en welker gezondmaking spr. van minstens even groote waarde acht als de economische aanpassing in ons volk. Laat het hooge woord er uit: in Holland ontbreekt totaal, maar ook totaal een symbool van den arbeid, aldus spr. Er is niets, dat stemt tot opvoering van het werk, dat men dagelijks doet. Br is niets, dat den menschen licht brengt. Er is niets, behalve het geldelijk loon, dat hen dagelijks prikkelt, om een ondernomen arbeid, hoe bescheiden ook, als belangrijk te zien. Arbeid wordt nog in hoofdzaak beschouwd als koopwaar. Alleen is, ais gevolg van sociale opvattingen, de markt er van niet vrij. Als — wat wij hopen — de economische conjunctuur eens beter wordt, zijn wij in de arbeidsatmosfeer nog niet uit de depressie. Bij groote groepen der bevolking valt op den arbeid niet de vreugde van het licht. Ja, velen stellen zich zelf in het duister en vernederen onbewust het nuttige werk dat zij kunnen doen. Spreker dacht b.v. aan de portiersloges van menig Haagsch Departement, om van die in gemeentehuizen niet te spreken. Een scherm van rook en een pantser van kranten verbergen dengeen die geroepen is om den bezoeker welwillend tegemoet te treden. Hij zoekt niet, maar moet worden gezocht. Hij leeft in duisternis in plaats van in het licht, in de mufheid in plaats van in de frissche lucht. Een straf getrokken net van ambtenaren reglementen houdt deze beklagenswaardige bevoorrechten levenslang gevangen in hun kooien. Bestaanszekerheid boven aanwakkering tot werk, tot levenslust. De idee der „public service" is hier als regel onbekend. Rust en veiligheid van bestaan worden als hoogste goed beschouwd. Vreugde is op de gezichten dezer kluizenaars niet te lezen. Terwijl deze tijd meer dan ooit er één is van wijziging en hervorming, van tast naar nieuwe toestanden, kortom van een bewegelijk, van een dynamisch maatschappelijk leven, hoort men nog steeds van denkbeelden welke een .precies tegenovergestelde zienswijze verraden. Overheidsmaatregelen betreffende den arbeid moeten consolideeren wat in de maatschappij zelf is gegroeid, is een nog steeds heerschende opvatting. Als op een werk bazen invallen om gewoon arbeiderswerk te doen, of sterker nog, als omgekeerd arbeiders bazenwerk soms verrichten, waarin iets opbeurends mag worden gezien, wordt aanstonds om verscherping van bepalingen geroepen. Niet tegengaan van werkelijk individueel of maatschappelijk kwaad is daarbij het motief, maar enkel het gevoel dat het star systeem heilig is en heilig moet blijven. Is ook b.v. de Bakkerswet niet een voorbeeld van doodej*de strafheid? Verlossing van te knellende bepalingen van den arbeid is voor West-Europa, voor Nederland, een levenskwestié. Spreekt men van aanpassing, dan ligt hier een zeer ruim gebied van aanpassing, namelijk aanpassing aan de bewegelijkheid van het economisch leven zelf, met als grens: zuiver humanitaire overwegingen, tegengaan van overmaat, welke voor het individu werkelijk schadelijk werkt en welke, ruim gezien, dus de gemeenschap schaadt. Maar dit laatste beteekent zeker niet: strenge gelijkmaking van den arbeidsduur van week tot week en van dag tot dag. Spr. zag bij dit alles niet voorbij, dat" de mechaniseering in onzen tijd menigeen de vraag doet stellen of de menschelijke arbeid niet te veel aan de machine wordt gekluisterd en daardoor ondragelijk eentonig wordt. Spr. ontkende de beteekenis dezer vraag zeer zeker niet, maar zou er wel op durven antwoorden, dat van veel grooter beteekenis is: de suggestie waaronder iemand handelt. Als stelselmatig en met overtuiging door leiders op allerlei gebied de gedachte zou worden gevoed, dat alle arbeid, van welken aard ook, tenslotte leven beteekent en zoodoende de belichting van den arbeid, welke in een menschenleeftijd reeds twee, driemaal is veranderd, ook nu een totaal andere zou kunnen worden, dan kan er in ons volk een veerkracht worden geschapen, welke veel grooter uitwerking zal hebben dan het sluitend maken van begrootingen. ir- A piate. Voorzitter Ned. Mij. voor Nijverheid en Handel, --- VERSCHILLENDE' AGENDA-PUNTEN. Voordat de voorzitter zijn rede uitsprak, werden verschillende punten der agenda afgedaan. De jaarstukken werden goedgekeurd, evenals de begrooting. De heer A. SPANJAARD, Den Haag, las de toespraak, die de afwezig zijnde voorzitter van de Centrale Commissie voor Bezuiniging had willen houden, voor. Verschillende richtlijnen der bezuiniging werden hierin belicht. De voorzitter, ir. A. PLATE, bracht namens de vergadering dank aan den voorzitter van de Commissie van Bezuiniging, ir. A. de Kanter, voor zijn bereidwilligheid na het uittreden van jhr. Lidth de Jeude, deze taak te aanvaarden. Aan H. M. de Koningin en H. K. H. Prinses Juliana werden telegrammen van hulde gezonden. Tijdens de behandeling van'de verschillende punten en zijn rede, kon de VOORZITTER achtereenvolgens den Commissaris der Koningin, dr. J. P. Fockema Andreae, en den Burgemeester, mr. P. W. J. H. Cort van der Linden, welkom heeten. Aan den oud-voorzitter, dr. Guépin, en het Hoofdbestuurslid, dr. Jan Smit Azn., die niet ter vergadering aanwezig konden zijn, welkom heeten. --- Rede van den Burgemeester. De Burgemeester, mr. P. W. J. H. CORT VAN DER LINDEN, heette de leden der Maatschappij welkom. Uwe Maatschappij stelt zich ten doel de vermeerdering van volkswelvaart onder meer door de bevordering van nijverheid, koophandel, verkeerswezen en landbouw, aldus spr. Is het wonder, dat het gemeentebestuur van een stad, die er zich op beroemen mag de vierde koopmansstad van ons land te zijn, die van oudsher het centrum is van een zeer belangrijk landbouwdistrict, dat tevens op het gebied der nijverheid een zeer bijzondere plaats in ons land inneemt en die een knooppunt is van zeer verschillend verkeer, is het wonder dat het gemeentebestuur van zulk een stad zich er over verheugt, dat een Maatschappij, die dit doel beoogt na lange afwezigheid opnieuw haar poorten binnentreedt. Helaas is met het onderkennen van het doel, dat nagestreefd moet worden nog niet de weg gevonden waarlangs dat doel benaderd kan worden. De groote moeilijkheid waarvoor wij ons geplaatst zien is juist den weg te vinden, die tot bevordering van de bronnen van volkswelvaart kan leiden. Uwe Maatschappij ,die op een ervaring van meer dan 158 jaren kan bogen, gedurende welke zij adviezen heeft verstrekt en daden heeft verricht die de vaderlandsche oeconomie ten goede kwamen, heeft tijden gekend waarin het aanwijzen van dien weg eenvoudig was. Zulke tijden beleven wij thans niet. Maar zulke tijden zijn niet nieuw. In de 158 jaren van haar bestaan heeft uwe Maatschappij nog wel andere tijden gekend. Na de tijden van rust en rijkdom, maar tevens van verstoken ontevredenheid, die haar geboortedagen kenmerkten, kwam al gauw de Fransche Revolutie, de overheersching van Napoleon, de tiërceering. Daarna kwam een tijd van betrekkelijke rust als voorheen maar niet van rijkdom of welvaart, de tijd, dien Potgieter voor ons land als de tijd van Jan Salie kenmerkte. Nieuwe beroeringen kwamen, zware crises schokten allerwegen het bedrijfsleven, nieuwe vormen van samenwerking werden gezocht en gevonden. Is het wonder dat telkens en telkens weer zelfs de meest vooraanstaanden de wanhoop nabij waren. Spr. citeerde in dit verband uitspraken van verschillende groote Britsche staatslieden in de 18e en 19e eeuw. De geschiedenis leert ons trouwens, aldus spr., dat er bij de zorg voor de stoffelijke welvaart van het volk twee zaken zijn die boven het veranderlijke van het dagelijksch gebeuren uitsteken. Vooreerst moet er voor worden gezorgd, dat die geest van Jan Salie niet weer herleeft. Daarnaast moet als eisch voor stoffelijke welvaart worden, gesteld rechtszekerheid en vertrouwen. Naar spr.'s meening is dan ook voor de Maatschappij bij de bevordering van haar doelstelling voor alles de belangrijke taak weggelegd eenerzijds de daadkracht te prikkelen en anderzijds het vertrouwen aan te moedigen. De maatschappij is van deze twee axiomata van de leer van de volkswelvaartvermeerdering nooit afgeweken. Vele jaren ben ik reeds lid van Uwe Maatschappij, aldus spr. Maar daarnaast banden mij tot u en uw leden nog andere en hechte banden; menige herinnering aan gezamenlijk tot stand gebrachte adviezen, menige strijd, voornamelijk in den Nijverheidsraad, de creatie van uwen Oud-Secretaris de Clercq, aan de zijde van uwe vertegenwoordigers gestreden, vooral in dien goeden ouden tijd toen de vrijhandel nog heerschte en wij trachtten dit fundament van onze welvaart van toen te verdedigen. Spr. besloot met woorden van welkom. --- Een gewaardeerde attentie. De secretaris van het Departement 's Gravenhage, ir. J. M. STEFFELAAR, bood hierop het Gemeentebestuur een paneeltje van den schilder Hendrik Lofvers, die in 1739 te Groningen werd geboren en er in 1815 overleed, aan. Dit in 1790 geschilderde paneel, voorstellende een Lilliputter-figuur, gaf het lid van het Haagsche Departement S. J. Sala, kunsthandelaar in de Residentie, het Departement ten geschenke met de bedoeling, dat het aan het Gemeentebestuur van Groningen zou worden aangeboden als blijk van waardeering der Departementen. Ir. Steffelaar hoopte, dat het een bescheiden plaatsrv in het Museum zou verwerven. De BURGEMEESTER gaf in zijn woord van hartelijken dank uitdrukking aan zijn gevoel, dat er in de Maatschappij wel eens leden zijn, die den nadruk leggen op de noodzakelijkheid, dat de overheid op de gemeentebesturen goed toekijkt. In dit verband deelde spr., tot groote vreugde van de aanwezigen, mee, dat het Gemeentebestuur geen geschenken mag aannemen zonder toestemming van Ged. Staten. In de hoop echter, dat deze toestemming spoedig zal worden verleend, aanvaardde spr. namens het Gemeentebestuur met beide handen het kostbare schilderij, waarvoor hij hartelijk dank betuigde, ook den milden schenker. Terwijl ververschingen werden aangeboden, bleef men eenigen tijd in de Raadszaal bijeen. Nederlandsche Kamer van Koophandel te Londen, 17 Mincing Lane, London E C 3. --- WELKOMSTREDE VAN DEN GRONINGSCHEN VOORZITTER De voorzitter van het Departement Groningen, de heer TH. NIEMEIJER, verwelkomde de congressisten in „Riche" met de volgende rede: Precies 17 jaar geleden, op 27 Juni 1918, werd de begroetingsrede voor de 141 e jaarvergadering uitgesproken door den toenmali|en president van ons departement, mr. F. *. Beukers, thans nog ijverig en belangstellend lid en donateur der Maatschappij, aldus spr. Het zij mij vergund een greep te doen uit het toen verhandelde en u aan te toonen, dat sommige der voor 17 jaar in studie genomen vraagstukken, thans opnieuw in het brandpunt onzer belangstelling staan en dat trots de geweldige veranderingen die er op schier elk gebied hebben plaats gevonden, er toch een zekere analogie tusschen voorheen en thans bestaat. Was toen één der punten van beschrijving oe vraag van het Hoofdbestuur „Wordt in den *ring van Uw departement bij het vestigen van nieuwe fabrieken of wel het uitbreiden van bestaande van de zijde der gemeente, Provincie en het rijk voldoende medewerking ondervonden?" zoo zien wij, dat in dezen "Jd op initiatief of met medewerking van departementen onzer Maatschappij regionale nnverheids-organisaties met medewerking der overheid zijn opgericht of in staat van voorbereiding verkeeren. Bevonden wij ons toen in den tijd der laatste stuiptrekkingen van den ons omringenden wereldoorlog met een van grondstoffen verstoken en van export afgesneden industrie, die op maatregelen zon om na herstel des vredes aan de buitenlandsche medeinging het hoofd te kunnen bieden, thans «in wij na een periode van schijnvoorspoed aangeland in een welhaast even benarde positie, die ons bedrijfsleven voor problemen sxeit, welker oplossing niet alleen gevonden Kan worden door nationale maatregelen, aoch waarbij voornamelijk internationale overeenkomsten redding kunnen brengen. . woningen weet evenals de rest van Nederjand zijn deel der alom heerschende moeilijkheden, die zijn ontstaan door den overgang van tijden, waarin men alle begrip voor normale waarden had verloren, naar een Kldperk waarin handel, industrie, landbouw «i veeteelt zich op een sterk verlaagd niveau hebben in te stellen, met vastberadenheid te dragen en ik geloof niet te overdrijven door te beweren, dat de bevolking van °it deel des lands zich door versobering *eeds in hooge mate heeft aangepast aan de z°o veranderde omstandigheden. Gestaald door den verscherpten strijd om het bestaan en ingesteld op de grootst mogelijke economie in bedrijf en leven, zien wij Noordelingen niet met wanhoop de toekomst tegemoet, doch wij vertrouwen er op, dat onder de vastberaden leiding onzer regeering voor het Nederlandsche volk spoedig betere tijden zullen aanbreken, en dat het zich door den wederopbloei van handel en nijverheid van den geesel der werkloosheid zal weten te bevrijden. va« stad Groningen, provinciaal centrum en handel als bijna geen anker Stad in ons land> ondervindt, trots zej, voordcelen van haar isolement, in ster- mate de verkeersnadeelen harer excentrie ligging. Daarom zijn goede verbindingen *ar binnen- zoowel als buitenland voor ons tii? v?et grootste belang. In de verbinding on i Gr°ningen en het centrum van ns land zijn groote verbeteringen tot stand eeoracht of in voorbereiding. kanS- de verbindingen met het buitenland **n dit helaas niet gezegd worden. De scheepvaartweg van Groningen naar zee vereischt dringend verbetering, terwijl volledige opneming van Groningen in het internationale spoorweg- en luchtverkeer meer dan ooit noodzakelijk is. Voor de provincie Groningen, waar wellicht meer dan in eenig ander deel van ons land, boerenbedrijf en industrie in elkaar grijpen door het bestaan van groote fabrieken, wier grondstoffen landbouwproducten zijn, zooals aardappelen, suikerbieten en stroo, is de economische politiek onzer regeering van de grootste beteekenis. Er moge verschillend gedacht worden over de uiterst moeilijke beslissingen waarvoor onze Regeering zich bijna dagelijks ten opzichte van den landbouw en veeteelt geplaatst ziet, doch men zal moeten toegeven dat de volkswelvaart dezer gewesten teniet zou zijn gegaan zonder toepassing van maatregelen tot instandhouding van het boerenbedrijf. Het voortbestaan hiervan is echter op den duur ondenkbaar zonder herstel van onzen export en zonder herleving van industrie, handel en transportwezen. Spr. heette vervolgens het Hoofdbestuur, donateurs, afgevaardigden en leden der Maatschappij welkom in Groningen. Onze stad heeft in de 17 jaren, die sedert de vorige hier gehouden vergadering zijn verstreken, uiterst belangrijke veranderingen ondergaan. Spr. wees op de ruime verkeerswegen met moderne bestrating, op de nieuwe stadswijken, die aan de Oost- en Zuidzijde zijn verrezen door de uitbreiding van het inwonertal, dat thans ruim 110.000 bedraagt, op het fraaie Stadspark, de twee overdekte zwemibassins, de vele Universiteitsgebouwen, de Middelbaar Technische school, het nabij gelegen vliegveld en de vele andere verbeteringen, die ervan getuigen, dat Groningen met haar tijd meegaat. Spr. eindigde met het uitspreken der hoop, dat de besprekingen der volgende dagen vruchtbaar zouden mogen zijn en dat zij zullen bijdragen tot de bevordering der doelstelling der aloude Maatschappij. Th. Nlemeijer. Voorzitter afd. Groningen Mij. voor Nijverheid en Handel. --- Oud-minister Posthuma spreekt. Bij het punt mededeelingen van Nederlandsche Kamers van Koophandel in het buitenland sprak oud-minister dr. F. E. POSTHUMA als volgt: Uit de dagbladen heeft u vernomen, dat het Netherland and Netherlands Indian Information-bureau te Londen is opgericht. De Fed. van Ned. K. v. K. in het Buitenland heeft van deze oprichting met eenige verwondering kennis genomen, omdat sedert ruim 44 jaren te Londen de Ned. K. v. K. bestaat, die zoowel de Nederlandsche als de Ned.-Indische wederkeerige handelsbelangen behartigt en waarvan de Nederlandsche Gezant eere-voorzitter is, terwijl de Nederlandsche consul-generaal, de handelsattaché en de Rijkslandbouwconsulent allen bestuursleden zijn. De Federatie van Ned. K. v. K. in het Buitenland heeft, om in dezen meer licht te verkrijgen, informaties ingewonnen bij het Departement van Economische Zaken, afdeeling Handel en Industrie, vooral omdat het Dagel. Bestuur van genoemd Informatie- Bureau uitsluitend uit niet-Nederlanders bestaat. In afwachting van deze informatie ver- meent de Federatie den handel en industrie in Nederland en Nederlandsch-Indië te moeten aanraden bij voorkomende gevallen zich evenals in het verleden te wenden tot de dr. F. E. Posthnma, --- De ontvangst door het Gemeentebestuur Ter verwelkoming van de congressisten was in de fleurig versierde Raadszaal van het Stadhuis het geheele College van Burgemeester en Wethouders, alsmede de Gemeente-Secretaris, aanwezig. --- Dankwoord van den Voorzitter. De Voorzitter, ir. H. PLATE, dankte voor deze hartelijke welkomstwoorden. De Maatschappij zou eigenlijk, aldus spr., de Maatschappij der Trekvogels moeten heeten, omdat zij dan in het Zuiden, dan in het Noorden, dan weer in een ander deel des lands bijeenkomt. Spr. prees de eigenschappen van het Groningsche ras: nuchterheid, gepaard gaande met knapheid en energie en herinnerde er aan, dat ook een man als Thorbecke in tijden van onzekerheid groote werken, die gewaagd moesten worden, ondernam. Zonder politieke bedoelingen noemde spr. den naam van dr. Colijn, die manmoedig tegen den sterken stroom optornt, om te doen, wat hij in het belang van het land acht. De provincie Groningen telt eveneens vele sterke figuren, zij wettigen vertrouwen in de toekomst. Met een geestige tirade gaf spr. uiting aan de hoop, dat de Burgemeester als gast het Congres zou bezoeken. ---