DE VAARWEG GRONINGEN-ZUIDERZEE HOE HET PLAN TOT STAND KWAM EN WAT ER SINDS 1917 GEBEURDE Sinds 1929, toen een begin werd gemaakt niet de uitvoering van de sluis in het Reitdlep en ook aanbesteed werd het graven van het kanaalgedeelte Aduard-Reitdiep, is wen in onze provincie bezig met de uitvoering van een grootsch werk. Het kanaal Groningen zal Dinnen een betrekkenjk gering aantal jaren tot stand komen en al was de in 1922-23 gebouwde sluis te Gaarkeuken er feitelijk de aanvang van toch is men pas voor twee jaar begonnen — althans Jf ti?ze provincie — met het definitief aanpakken yan de werkzaamheden. sporadisch hoorde of zag men iets van de 7pfb n van den arbeid in ons gewest. Het ip ons interessant er wat meer van te we, 1 en de gelegenheid te hebben er onze het een en ander van te vertellen. Toen niii.ons dlenaangaande tot den hoofdingenieur van den Provincialen Waterstaat, den neer J. KOOPER, wendden, was deze dadelijk tot medewerking bereid. Het gevolg uaarvan was, dat wij verleden week onder '«ding van den heer A. H. SCHELLING, ingenieur van den Provincialen Waterstaat, een tocht langs de in uitvoering zijnde werken nebben gemaakt, waarover wij in ons blad van morgen iets meer zullen vertellen. Ter inleiding hiervan volgt hieronder een overzicht van de totstandkoming der plannen, zooals die thans worden uitgevoerd. --- HET EERSTE PLAN GRONINGEN-LEMMER. Het kanaalplan Groningen—Zuiderzee (tal van jaren Groningen—Lemmer genoemd, tot kort geleden de bekende nota de verwachtingen van Lemmer teleurstelde en Stavoren als eindpunt de voorkeur gaf) dateert van ver vóór den wereldoorlog. Reeds toen voelde men de noodzakelijkheid van verbetering en hoe meer jaren er verliepen, hoe meer men hiervan doordrongen werd. Er werd tenslotte van Provincie-wege een Commissie van onderzoek benoemd, welke in September 1917 met haar taak gereed kwam en een uitvoerig rapport uitbracht. Dit plan Groningen—Lemmer zou volgens de vóór den oorlog geldende eenheidsprijzen een uitgave van f 8.650.000 meebrengen, De provinciën deden nu een beroep op de landsregeering en de Minister zegde toe, dat het werk van Rijkswege zou worden uitgevoerd en het kanaal en de daarbij behoorende werken in het beheer van het Rijk zouden overgaan, mits met belanghebbenden t- in de eerste plaats Friesland en Groningen — een billijke regeling te treffen ware. Minister Lely heeft in dezelfde missive, waarin hij deze toezegging deed, de vraag gedaan of het niet gewenscht zou zijn den nieuwen vaarweg geschikt te maken voor schepen 2000 ton laadvermogen in plaats van voor schepen van 600 a 700 ton, zooals de commissie had aangenomen. Ged. St. van Groi"isen hebben daarop, zooals zij in hun Me- van 13 Juni 1917 aan de .Staten len ■he]d'en- geantwoord, dat naar hun éevoe.a net zich nog niet liet aanzien „dat ver .p>?_> ,naaste toekomst behoefte aan tan „_?"£■ in ladingen van twee duizend onzekfri? .zal z«n en het daar.om op a_.LVf de uitgaven voor de verruiming rent Tol el grooter schaal voorshands hun dat v,I? afschrijving zouden opbrengen, maar ooff ,?,:_, aan*>eveling zal verdienen met het aan ri._. e m°gelijkheid. dat zich de behoefte daai-T* verrniming later zal doen gevoelen, kpnivJe! reeds thans met de onteigening re_t nI te houden". In deze Mededeelde? konn,l+\?e. Stetenleden verder lezen, dat Gede- T»v^5de,n naa* aanleiding van 's Ministers varTw me> dat hij terzake de verbetering wot vaarwater de indiening van een t«i?,U_erp zou bevorderen, aan den Minisin * «2.en hericht. bereid te zijn voorstellen ir«£ statenvergadering te brengen, strekte LOlll óe Provincie Groningen te doen en tot OT regeling, die haar zou verpucnten, een met haar belangen overeenkomend aandeel bij te dragen in het een derde o-eei der kosten met uitzondering van die tot aankoop van gronden. --- JAREN VAN ONDERHANDELINGEN. Wie de mededeeling van 1918 leest, krijgt «en indruk, dat men toen al een heel eind op oen goeden weg was. De Groningsche Gedeputeerden hadden van harte meegewerkt en het scheen alsof het wachten alleen nog maar op Friesland was om tot resultaten te konten. Maar de laatste zin duidde reeds op de mogelijkheid, dat er nog eenigen tijd zou verloopen voordat men "'m kunnen beginnen. Gedeputeerden zegden nl. toe: „Wanneer de zaak in een verder stadium zal zijn gekomen stellen wij ons voor U nadere mededeelingen en casu quo voorstellen te doen." De nadere mededeelingen bleven niet uit, maar er verlienen ruim 10 jaren voordat definitieve voorstellen in de Staten gebracht werden. Zoo lezen wij in de Mededeeling van 2 December 1924, dus ruim 6 jaar later, waar het gaat over maatregelen tot bestrijding van werkloosheid: „De kanaalplannen Eemskanaal-Reitdiep- Hoendiep en Zuidelijk Westerkwartier behoorcn ongetwijfeld tot die welke uit hoofde van de daarbij betrokken belangen tot een zoo spoedig mogelijke uitvoering dienen te komen. Bij beide olannen zijn echter meerdere corporaties (Rijk en Gemeenten) betrokken met welke overleg moet worden gepleegd. Dit brengt uit den aard der zaak mede, dat het overleg veel tijd vordert en dat het voor ons bezwaarlijk gaat in dit stadium aan U mededeelingen te doen," Ook maakten Gedeputeerden daarbij nog gewag van „punten, waarover verschil van inzicht bestaat". Een dergelijk punt wordt in 1927 door den Minister beslist. Ten aanzien van het traject Hoendiep-Reitdiep-Eemskanaal bestond verschil van inzicht speciaal ten opzichte van het te volgen tracé Rietdiep- Eemskanaal. Gedeputeerden wilden voor dit gedeelte het Gorecht.Vnnial benutten, waartegen het Gemeentebestuur van Groningen bezwaar maakte Bovendien was er een plan om het betrekkelijk kanaalgedeelte meer naar den buitenkant der gemeente te leiden, dat de Groningsche Kamer van Koophandel had doen ontwerpen. Dit nieuwe plan was begroot °P f 2.061.700, te vermeerderen met de gekapitaliseerde bedieningskosten, welke geraama werden op f 564.500, terwijl deze cijfers voor net plan van Gedeputeerden (met gebruikmaking van 't Gorechtkanaal) respsctievelijk f 1.878.600 en f 475.550 waren. Minister Van der Vegte heeft, ingevolge het tot hem gerichte verzoek, zich uitgesproken voor het plan der Kamer van Koophandel. --- HET PLAN-KOOPER. Na deze ministeriëele beslissing' hebben Gedeputeerden den Hoofdingenieur van den Provincialen Waterstaat uitgenoodigd een globaal ontwerp voor de kanaalverbinding Noorderhornerga aan het Hoendiep-Eemskanaal op te maken. Daaraan heeft de heer Kooper binnen zeer korten tijd gevolg gegeven blijkens de Mededeeling van 10 Mei 1928, waarin reeds gewag wordt gemaakt van onderhandelingen met het Stadsbestuur. Deze onderhandelingen, welke het Oostelijk deel der plannen raakten, hadden toen nog niet tot een definitief resultaat geleid, maar Gedeputeerden meenden, dat er geen reden was te wachten met het ter hand nemen van de uitvoering van het Westelijk deel der werken, zooals die ontworpen waren tot nabij het Boterdiep. waarvoor de kosten geraamd waren op een totaal bedrag van f 5.500.000. Hieronder was begrepen een post van f 876.000 voor gronaankoop, waarvan een bedrag van f 159.000 geraamd en bestemd was voor den aankoop van langs het kanaal gelegen, strooken bestemd voor grondberging, welke later voor denzelfden prijs van de hand zouden worden gedaan. Van de resteerende f 5.341 000 - (f 5.500.000 — f 159.000) wilde 't Rijk f 717.000 voor grondaankoop geheel voor zijn rekening nemen en 2/3 van het dan nog overblijvend bedrag van f 4.624.000. --- HET BEGIN. In de Zomervergadering van 1928 namen de Staten deze Mededeeling voor kennisgeving aan, daardoor Gedputeerde Staten machtigend voor den aanleg van dat kanaalvak met bijbehoorende werken het noodige te verrichten. Den 13den December van hetzelfde jaar volgden een voordracht met nadere voorstellen, waarin mededeelingen omtrent de verdere onderhandelingen met het Gemeentebestuur, dat bezwaren had gemaakt tegen het feit, dat er .*vee schutsluizen, noordoostelijk en zuidwestelijk, van het Damsterdiep zouden komen. Hoofdingenieur Kooper kwam toen met het bekende plan om een driewegsluis in het Damsterdiep, noordoostelijk van de kruising, aan te brengen, welke toegang zou geven zoowel naar het nieuwe kanaal oostelijk van de groote schutsluis als naar dat kanaal westelijk ervan. Daarmee konden de beide bestuurscolleges van Provincie en Stad zich vereenigen. De kostenraming werd door deze wijziging met f 118.000 verhoogd. Zij sloot — met uitzondering van deze verhooging, waarvan de Minister aanvankelijk geen termen aanwezig achtte, deze geheel of gedeeltelijk ten laste van het Rijk te brengen -. met f 2.800.000, waarvan f 245.000 geraamd was voor grond-1 bergingsterreinen, welke later weer verkocht konden worden. Van de overige f 2.555.000 was 't Rijk.bereid deh grondaankoop ad f 331500 voor zijn rekening te nemen en 2/3 of pi m f 1.482.300 van de kosten van uitvoering Het slot van deze voordracht behelsde de mededeeling, dat Gedeputeerden over de onderlinge verdeeling der niet ten laste van het Rijk komende kosten voor den kanaalaanleg met de gemeente Groningen onderhandeld hadden. Zij spraken daarbij de verwachting uit: „die gedachtenwisseling thans spoedig tot een — kon het zijn gunstig — einde te brengen en de naar aanleiding daarvan aan te bieden voorstellen zoo tijdig bij U (de Staten) in te dienen, dat zij door U gelijktiidië met deze voordracht behandeld kunnen wor- --- PROVINCIE EN STAD. Voordat er een maand verloopen was volg?fn^n._^a draCht. van (10 Januari 1929), waarin zij mededeelingen deden omtrent de plaats gehad hebbende onderhandelingen met het Gemeentebestuur. Zij deelden daarbij mede, dat zij de gemeende een ontwerp-regeling hadden aangeboden Volgens artikel 1 van dit ontwerp fing het hier om het tot stand brengen van een kanaal Noorderhomerga-Eemskanaal met bijbehoorende werken alsmede een verbeterde waterweg Eemskanaal-Oostermoerschevaart terwijl volgens art. 3 door de gemeente Groningen zou worden bijgedragena. in de kosten van uitvoering (kosten van grondaankoop, anders dan voor grondbergmg, met daaronder begrepen) der werken voor zoover deze betroffen de kanaalvakken Noorderhomerga-Eemskanaal, 1/9 gedeelte dier kosten, te voldoen in termijnen tot een bedrag van f 760.000 zal zijn bereikt, terwijl als dit bij de storting van den laatsten termijn niet is bereikt tot dit bedrag zou moeten worden bij gestor. b. in de kosten van de totstandkoming van den waterweg Eemskanaal-Oostermoerschevaart met de kosten van grondaankoop II3-, va,n -?.et bedrag na aftrek van heft Rijkssubsidie. Volgens art. 5 zou in de reeds gemaakte kosten voor het tot stand brengen van de tweede sluis te Gaarkeuken met inbegrip van bijbehoorende werken en nog te maken voor het tot stand brengen eener verbeterde waterverbinding Noorderhornerga-Zuiderzee (IJsselmeer) de Gemeente Groningen 1/5 van het deel dier kosten, dat overblijft na aftrek van hetgeen daartoe van andere zijde dan van de zijde der Provincie Groningen beschikbaar gesteld was of zou worden bijdragen. Gedeputeerden stelden voor hen te machtigen in dezen zin een overeenkomst aan te gaan en daarin een aanvullende regeling op te nemen voor de vervanging van de twee schutsluizen in het Damsterdiep door een driewegsluis, waarvan de meerkosten — al of niet verminderd met een nog te verkrijgen Rijkssubsidie — gedragen zouden worden door Provincie en Stad in de verhouding van 2:1. Verder werden nog verschillende technische vraagstukken tusschen beide colleges besproken, waaromtrent B. en W. van Groningen in hun voordracht van 9 Februari 1929 opmerkten, dat ter zake deze zijde van het vraagstuk slechts verschil bestond omtrent het sluistype. „Aangezien, zoo vervolgden zij. de provincie een zoo bijzonder sterke voorkeur voor de sleepsluis heeft, meenen wij dat indien ook het Rijk die zienswijze v_ffie Haan' de gemeente zich bij de opvatting der provincie moet neerleggen. Wij nemen hierbij in aanmerking, dat de bezwaren voor de gemeente voor een deel zijn weggenomen, door het opnemen in het werk Za_ de driewegsluis en de doortrekking van het Oosterhamrikkanaal In deze zelfde voordracht merkten B. en W. nog op, dat het verschil ten opzichte van de financieele medewerking der gemeente eigenlijk alleen de biidrase voor 't onderdeel van Noorderhornerga tot Lemmer betrof. Zij zouden het toe te zeggen maximum willen verhoogd zien tot f 1432.000.— waarbij de opzet van Gedeputeerde Staten kon worden gevolgd met dien verstande, dat bij de berekening van de bijdrage der gemeente voor 't pand Noorderhornerga—Lemmer niet het 1/5 van hetgeen de provincie Groningen als aandeel zal moeten betalen, maar het 1/10 van hetgeen voor belanghebbenden in Groningen en Friesland overblijft na aftrek van het door het Rijk toegekende bedrag, tot maatstaf zal strekken Het slot der voordracht was, het voorstel om B. en W. uit te noodigen de onderhandelingen inzake den vaarweg Groningen—Lemmer ca. met de provincie voort te zetten op den voet als in de voordracht aangegeven. Sinds dien zijn twee laar verstreken, doch een definitief resultaat is nog niet bekend gemaakt. Wel is vrij onlangs de bekende nota der hoofdingenieurs van den Rijkswaterstaat en den Provincialen Waterstaat in Groningen en Friesland verschenen, waarbij o.a. Stavoren als eindpunt werd aangewezen en technische concluSies benevens begrootingen werden gegeven. De financieele regeling is — althans voor zoover officieepbekend — nog niet geheel in dichte vaten, maar wij mogen verwachten, dat dit niet lang meer zal uitblijven. --- BRUINTJE BEER WORDT WINKELBEDIENDE. No 10 — Verbaasd kijkt Bruin, dan holt hij haar achterna en roept smeekend- Och mevrouw, wees niet dadelijk kwaad, loop niet dadelijk hier vandaan, want het is voor het eerst dat ik op een schaal moet wegen gaan." „Zoo" zei ze een beetje gekalmeerd, „als dat waar is wat je beweert, dan oordeelde ik wel een beetje vlug", en meteen loopt ze weer naar den winkel terug. „Weet je wat, geef me toch maar dat stuk spek, het ziet er zoo lekker uit en ik heb juist soo'n trek." (Morgenavond vervolg.) --- VOLKENBOND-ALLERLEI. DE EUROPEESCHE UNIE. _ EEN VOLKENBONDSACTIE TEGEN HET RUSSISCHE „DUMPING”? — RONDOM DE AANSTAANDE ONTWAPENINGSCONFERENTIE. (Van onzen correspondent.) Genève, 7 April 1931. De bijeenkomst te Parijs van de uit politiek opzicht belangrijkste van de drie ondercommissies, die de „Europeesche Commissie" in Januari in het leven had geroepen voor de voorbereiding van de nieuwe zitting dier commissie in Mei, de onder-commissie voor organisatorische kwesties, hééft geheel en al bevestigd, hetgeen ik in Januari over het lot van Briand's voorstel tot stichting van een Europecxhe Unie meende te mogen veronderstellen. Na de Januari-zitting van de „Volkenbondscommissie voor de bestudeering der Europeesche Unie" schreef ik. dat men eigenlijk reeds kan aannemen, dat de „Europeesche Unie" reeds geboren was, doch in een veel bescheidener vorm dan Briand in Mei van verleden jaar had in overweging gegeven. Briand's wensche scheen mij toe in zooverre in vervulling te zijn gegaan, dat een afzonderlijk orgaan voor de bespreking van Europeesche vraagstukken was in het leven geroepen. Doch met betrekking tot de samenstelling en bevoegdheden van dat Europeesche orgaan scheen de overwinning der Engelsche opvattingen vast te staan. De „Europeesche Commissie zou geheel blijven binnen het kader van den Volkenbond; zij zou zijn één der vele permanente commissies, die de Volkenbond reeds in het leven had geroepen en wier besluiten de bekrachtiging van den Volkenbondsraad behoeven. De besprekingen, die de vorige week te Parijs onder voorzitterschap van Briand gehouden zijn hebben zich gehe-.l in, deze richting bewogen. Geen der 12 regeeringen, die in deze ondercommissie voor organisatorische vragen vertegenwoordigd waren, heeft het nut bestreden van de stichting van een permanent Volkenbondsorgaan, dat zich in het bijzonder met Europeesche vraagstukken zal hebben bezig te houden. Het voortbestaan van de „Europeesche Commissie" (deze naam schijnt mij meer in overeenstemming met de tegenwoordige geestesgesteldheid van Europa dan het meer idyllische woord „Europeesche Unie", doch omtrent den naam is nog niets beslist) schijnt dus inderdaad verzekerd. Doch omgekeerd heeft ook Briand niet langer erop aangedrongen, dat er naast de bijeenkomsten van de vertegenwoordigers van alle Europeesche volkenbondsstaten zittingen van een kleineren „Europeeschen Raad" zouden zijn, noch dat de Europeesche Unie een eigen secretariaat zou hebben. In het eenstemmig aangenomen rapport van den Zwitserschen minister van buitenlandsche zaken Motta, die in September tot de overtuigdste aanhangers der Britsche opvatting behoorde dat de Europeesche Unie geheel en al een Volkenbondsinstituut behoorde te zijn, is uitdrukkelijk aan de in Mei wederom bijeenkomende Europeesche commissie voorgesteld, dat de secretaris-generaai van den Volkenbond tevens de secretaris der Euroupeesche commissie zijn zal. De organisatie van de Europeesche Unie zal voorloopig zoo soepel mogelijk worden gehouden. Het aangenomen rapport van Motta zegt niets over het aantal jaarlijksche bijeenkomsten van alle ministers van buitenlandsche zaken der Europeesche volkenbondsstaten. Vastgesteld wordt slechts, dat de Europeesche Unie (of Europeesche Commissie) ieder jaar na de zitting der Volkenbondsvergadering bijeen zal komen, om haar voorzitter te benoemen en eventueel een onder-voorzitter. Al ligt het wel in de bedoeling, dat de Europeesche Commissie nog één of twee keer in hetzelfde jaar een zitting zal houden, voorafgaand aan een der zittingen van den Volkenbondsraad, uitdrukkelijk wordt dit niet voorgeschreven. Het zal van de omstandigheden afhangen, van de vraag of er werkelijk iets „Europeesch" te bespreken is, of in den loop van het jaar een nieuwe Europeesche bijeenkomst zal gehouden worden. Ook permanente onder-commissies, zooals de Deensche minister van sche zaken Munch gewenscht had, zullen voorloopig althans nog niet in het leven worden geroepen. Men gaf te Parijs de voorkeur eraan steeds bijzondere onder-commissies a d ho c voor één bepaald vraagstuk te benoemen, als dit noodig zou zijn. Met betrekking tot de medewerking dcx Europeesche niet-Volkenbondsstaten in de Europeesche commissie bleef de groote meerderheid der onder-commissie-Briand van meening, dat een volkomen gelijkstelling tusschen dé Volkénbondsstaten en de niet-Voikenbondsstaten ongewenscht is. Alleen de vertegenwoordigers van Duitschland en Italië pleitte voor een opheffing van eenig onderscheid. Zij waren dan ook tegen het besluit van de groote meerderheid der commissie, om in Mei eerst de organisatorische kwesties te bespreken en slechts daarna de beprekingen te houden over de economische vraagstukken, waartoe ook Sovj et-Rusland, Turkije en IJsland uitgenoodigd zijn. Wij zullen nu moeten afwachten, of de drie bovengenoemde niet-leden van den Volkenbond, en in het bijzonder de Sovjet-regeering, zich erbij zullen neerleggen, dat zij aan een gedeelte der .Europeesche besprekingen niet zullen mogen deelnemen Intussehen heeft men te Parijs reeds een uitbreiding gegeven aan de in Jan. tot deze drie staten gerichte uitnoodiging. Terwijl de Europeesche commissie in Januari besloten had, dat de niet-Volkenbondsstaten zouden worden uitgenoodigd tot deelneming aan de besprekingen „over de economische wereldcrisis, voor zooverre deze in het bijzonder der Europeesche staten betreft", heeft de commissie te Parijs deze uitnoodiging zoo uitgelegd, dat de niet-Volkenbondsstaten aan alle economische beraadslagingen zullen kunnen deelnemen, dus b.v. ook over twee onderwerpen, die op verzoek van België op de agenda der Mei-zitting zijn geplaatst, en die niets of heel weinig met de economische crisis uitstaande hebben, n.l. het transit van electrische energie en de economische behandeling van buitenlanders. Deze uitbreiding van de in Januari vastgestelde bewoordingen der uitnoodiging aan Sovj et-Rusland. Turkije en IJsland is reeds een niet-onbelangrijke concessie aan Duitschland en Italië geweest. In het Zwitsersche parlement werd de vorige week een kort debat gevoerd over de vraag, of de Zwitsersche regeering bij den Volkenbond zou moeten aandringen op een gemeenschappelijke Volkenbondsactie tegen het Russische „dumping". Een liberale afgevaardigde van het kanton Waadtland zette uiteen, onder welke slechte arbeidsvoorwaarden in Sovj et-Rusland wordt gewerkt, zoodat het geen wonder is, dat de Russen goederen naar andere Europeesche landen konden uitvoeren tegen prijzen, waartegen geen concurrentie mogelijk is van de zijde van landen, die voor goede sociale toestanden te hunnent zorgen. Door den invoer van Russische waren in Zwitserlad toe te laten maakte de Zwitsersche regeering zich schuldig aan de ondersteuning van het vijfjarige plan der Sovj et-regeering en nam zij een deel der verantwoordelijkheid op zich voor het erbarmelijke lot der Russische arbeidersbevolking en voor de ontwrichting van het economische leven in de andere staten van Europa, Het liberale Kamerlid drong dus uit politieke, sociale en „Europeesche" overwegingen erop aan, dat Zwitserland den Volkenbond tot een gemeenschappelijke antidumping-actte, die tegen de Russische uitvoeren van waren beneden den prijs der wereldmarkt gericht zou zijn, zou aansporen. Het antwoord van den Zwitserschen minister voor economische aangelegenheden Schulthess was totaal afwijzend De minister was zoo kort en droog, als men bij mogelijkheid slechts zijn kan. Over de slechte arbeidstoestanden in Sovjet-Rusland, over de politieke zijden der kwestie, over de gevaren die het Russische dumping voor de geheele Europeesche economie medebrengt, geen woord! Hetgeen des te opvallender was. waar Zwitserland toch een der landen is. die uit politieke overwegingen nog steeds geweigerd nebben de Sovjet-regeering te erkennen, en waar de Zwitsersche regeering zelf juist een paar weken geleden nog besloten had de Sovj etregeei ing niet uit te noodigen tot de internationale tentoonstelling voor Volkskunst die in 1934 te Bern zal gehouden worden! De Zwitsersche regeering beschouwt deze geheele kwestie van het Russische dumping uitsluitend van onmiddellijk Zwitsersch economisch belang, zonder het oog op een eenigszins verdere toekomst gericht te hebben. Sovj et-Rusland voerde in 1930 voor 18 A millioen Zwitsersche franken naar Zwitserland uit, Zwitserland voerde in datzelfde jaar voor 16A millioen Zwitsersche franken in Sovj et-Rusland in. Indien ac Zwitsersche regeering den Russiscben uitvoer zou stopzetten, zou de Sovjetregeering waarschijnlijk hetzelfde doen met de Zwitsersche industrieele artikelen en geen bestellingen in Zwitserland meer doen. De Zwitsersche regeering zal dus niet ingrijpen, ofschoon zij erkende, dat voor ongeveer 10 millioen Russisch graan, petroleum en benzine beneden den prijs op de wereldmarkt door Rusland aan Zwitserland wordt verkocht. Daar de Russische invoeren echter hoofdzakelijk goederen betreffen, die Zwitserland zelf niet voortbrengt, bestaat er voor Zwitserland geen reden, aldus redeneerde minister Schulthess. hier tusschenbeide te komen. Van een aansporing tot de Volkenbond, om een gemeenschappelijke anti-dumping-actie tegen Russische waren te ondernemen, wilde Schulthess natuurlijk evenmin iets weten. Trouwens, de Volkenbond had in het economische Volkenbondscomité hierover reeds beraadslaagd en daarbij was wel gebleken, dat verschillende staten, die tot Zwitserland's economische concurrenten behooren, waaronder ook een paar groote mogendheden (Schulthess bedoelde hiermede natuurlijk Duitschland en Italië), aan een Volkenbondsactie tegen het Russische dumping zeker niet zouden willen mededoen. Ten slotte nog een enkel woord over de ontwapeningsconferentie van Februari 1932 en volgende maanden. Nadat Henderson de vorige week een schrijven tot den Volkenbond had gericht in het belang van het verkrijgen van gelijkvormige opgaven inzake den tegenwoordigen stand van bewapening in de verschillende landen opdat deze opgaven internationaal vergelijkbaar zouden zijn, heeft thans Curtius een andere kwestie bij den Volkenbondsraad aanhangig gemaakt, die ook met het ontwapeningsvraagstuk in nauw verband staat. De voorbereidingscommissie-Loudon voor de ontwapeningsconferentie had in December besloten, dat de conventie voor de internationale bewapeningsvermindering den staten de verplichting zou opleggen niet slechts jaarlijksche mededeelingen te doen omtrent den omvang van hun militaire luchtvloot, doch ook omtrent den omvang van hun civiele luchtvloot. Graaf Bernstorff had in naam van Duitschland ertegen geprotesteerd, dat een conventie over de militaire bewapening zich met de luchtvloot voor handelsdoeleinden zou bezig houden, en de gedelegeerden van Amerika en van Nederland hadden zich bij dit verzet aangesloten. Het gevaar, dat burgerlijke luchtschepen in militaire zouden veranderd worden, had de meerderheid der commissie echter ertoe bewogen een bepaling op te nemen van de bovenaangeduide strekking. Curtius heeft thans aan den Volkenbond in overweging gegeven, dat een afzonderlijke conventie over publiciteit met betrekking tot de burgerlijke luchtvloot zal gesloten worden, waardoor dan de aangevochten bepaling geheel uit het ontwerp-ontwapeningsconventie zou kunnen verdwijnen. De Volkenbondsraad zal dit voorstel van Curtius in zijn zitting van Mei bespreken. Vermoedelijk zal de Raad dan nog wel een paar andere onderwerpen te bespreken hebben, die Curtius nog warmer zullen stemmen! --- NIEUWS UITGAVEN Van de uitgeverij „De Sikkel" te Antwerpen ontvingen we het vierde deel van „Nederlandsche volkshumor op stad en dorp, land en volk", door Jozef Cornelissen. Van de eerste drie deelen van dit standaardwerk hebben we juist een jaar geleden al het een en ander gezegd en wanne 2r over enkele weken het vijfde (laatste) deel er is, hopen we nog wel nader erop in te gaan. Toch ook by het verschijnen van dit vierde deel een enkel woord van aanbeveling! De schrijver heeft een zoo uitvoerig mogelijke verzameling samengesteld van spotnamen, spotverhalen, domme gezegden enz., door den bewoner van de eene plaats aan dien van de andere gegeven, over hem verteld, aan hem toegeschreven. Een dergelijke verzameling werpt zeker een eigenaardig licht op volksleven en -karakter van voorheen en thans (de scheldnamen zijn soms héél oud, maar ook wel eens „versch van den bakker"!) — ze is dus een folkloristisch document van bijzondere waarde Werden in de vorige deelen reeds Vlaanderen en een groot deel van Nederland behandeld, in dit deel komen o a. ook Drenthe, Groningen en Friesland aan de beurt. En we lezen nog eens, hoe wij, stads-Groningers, het toch wel hard te verantwoorden hebben: „molboonen , „booneters „kluunkoppen", „klaereproevers", „klokkedieven , „tellerlikkers", „vlinthlppers", „bukkens en „stoupschieters" zijn de minder-vleiende benamingen die op ons worden toegepast. Als royaal schijnen we niet bekend te staan, m de provincie zegt men tenminste, als de koffiepot leeg is- Kovvie is ter oet Was ie wat eerder koomm, din'haax ie wat mit kriegn, zo as de Grunnegers zègn" en: „Lekker vris, zègn de Grunnegers, in din krimpm ze van kolle"! Maar ook onderling sparen de omimelanders elkaar niet: „Saaksum is een moddergat, Die er is die blijft er wat, Oldehove die stompe toren, Wil de koster 't wijf vermooren. Niehove is 't stadje rond. Daar loopen de meisjes kakelbont, Grjjpskekr is een rozendal, Die er is die bluft er al."' En dan is 't oordeel over Saaksum heusch nog maar héél zacht! Poëtischer is het romantische lied van Loppersummer snikke: „In Loppersum, in Loppersum, Doar staalt 'n stombe toorn In as de snik van waal of gaait, din blaast de jong op 't hoorn. We „zouden nog heel wat kunnen aanhalen, maar wie zich voor dit zoowel amusante als wetenschappelijk-belangrijke boek interesseert, leze zelf verder. En mogelijk kan menig gf» f »n"« bijdragen tot opheldering van den dikwuls duisteren zin van veel spotramen. . vpr7n_„ De uitgevers hebben het werk keung veraow. zooals wi dat van hen dat de eenun-merde en toch geenszins Kostctare eerste oplaag van 800 exemplaren spoedig te ktein lil bliiken Dat zal ze ook wel, bij Mt zoo algemeen ontwakend interesse voor onze folklore! ---