OPENING VLIEGDIENST te Eelde op Zaterdag 15 Aug. Luchtfoto van het vliegveld met hangar even na de aankomst van de K. L. M.-machine (rechts). Links op den voorgrond de Handley Page uit Brussel. --- BIJ DE OPENING VAN HET NIEUWE NEDERLANDSCHE PAVILJOEN OP DE INT. KOL. TENTOONSTELLING TE PARIJS (Bij onze fotopagina) „Reconstruction du pavillon de la Hollande". Het stond er met even zoovele simpele woorden op de schutting, welke gedurende de afgeloopen dagen het nieuwe gebouw van Nederland op de Internationale Koloniale Tentoonstelling te Parijs nog aan het oog der voorbijgangers onttrok. Luttele weken waren het. Want nog heugt ons de catastrophe, die het Nederlandsche Paviljoen te Parijs trof en waarbij met één slag een geweldige arbeid vernietigd werd. Een prachtverzameling der kostbaarste historische cultureele zeldzaamheden, een collectie, met bekwame deskundigheid opgebouwd, ging ten gronde. Het sierlijke Nederlandsche Paviljoen op de Internationale Koloniale Tentoonstelling te Parijs, dat in de rij der vertegenwoordigde koloniseerende landen zulk een waardige plaats innam, was in enkele uren door een feilen brand verworden tot een rookende puinhoop. Het vernielde element liet van de waardevolle kunstschatten niets over dan enkele verkoolde, verbrijzelde fragmenten die een droeve herinnering vormden aan wat enkele uren tevoren een schitterend onderdeel was der machtige expositie en ieders bewondering afdwong. De glorie van Nederland op de „koloniale" te Vincennes was afgebroken, met den grond gelijk gemaakt, in een chaos neergesmakt. --- Maar niet voorgoed. Daarvoor zou de echte Nederlandsche energie en ondernemingsgeest borg staan. Ruim anderhalve maand is het geleden, dat de tijding van de vernietiging zich als een onheilspellende mare over binnen- en buitenland verspreidde. Nu amper zeven weken na de catastrophe staan we voor een nieuw gebouw. (Rechts boven op de fotopagina). Slechts de herinnering van het oude paviljoen (links boven op de fotopag.) leeft nog voort, van het droeve gebeuren is geen spoor meer te ontdekken. Een statig, monumentaal gebouw is in dit miniem tijdsbestek als 't ware uit den grond: gestampt. Men vraagt zich met verbazing af, hoe dit mogelijk is. Er zou misschien menige explicatie noodig zijn, om dit schitterend resultaat te verklaren, doch zij culmineeren alle in dit ééne: een saluut voor zulk een krachtprestatie. Want het was een krachtprestatie in den besten zin van het woord. Nederland mocht niet bij de pakken gaan neerzitten en het is ook niet gebeurd, want nauwelijks waren de laatste vlammen van het oude paviljoen gedoofd, of onmiddellijk rees de vraag: „Zal er een nieuw gebouw verrijzen?" Een vraag, die met een spontaan „Ja" is beantwoord. En het resultaat? Morgen, 18 Augustus zal in tegenwoordigheid van den nieuwen gouverneur-generaal van Ned. Indië, Jhr. Mr. B. C. de Jonge, van den Nederlandschen minister van buitenlandsche zaken als vertegenwoordiger van H. M. de Koningin, van Maarschalk Lyautey en zoovele andere hooge autoriteiten, de officieele opening plaats hebben van het nieuwe Nederlandsche Paviljoen op de Intern. Koloniale Tentoonstelling te Parijs. Aan uiterlijke schoonheid was het eerste paviljoen mooier, grootscher van opzet. Doch men bedenke, dat het thans voor alles de kwestie was: In een zoo kort mogelijk tijdsbestek een nieuw gebouw te plaatsen, dat de inzending op waardige wijze kan huisvesten. Dat in oogenschouw nemend kan men slechts bewondering hebben voor wat hier gepresteerd is. De heer Mooijen, de Nederlandsche gedelegeerde zoowel als zijn helpers hebben reuzen-arbeid verricht, daarbij gesteund door de spontane hulp, die van alle zijden opdaagde. Dag en nacht is er gezwoegd om Nederland een waardige vertegenwoordiging terug te geven. Dat men in dien opzet is geslaagd bewijst de Intern, bewondering, welke reeds op zulke ondubbelzinnige wijze voor dit krachtwerk is uitgesproken. Hedenmorgen is de schutting, welke het gebouw en het terrein grootendeels aan de nieuwsgierige blikken der bezoekers van de tentoonstelling onttrok, verwijderd en kon het gebouw eerst in zijn vollen omvang en krachtige vormen overzien worden. En de heer Mooijen was tevreden. Wat hij wilde heeft hij bereikt. Nederland is te Vincennes uit de asch herrezen. --- LONDENSCHE BRIEVEN. NIEUWE TOESTELLEN VOOR DE SCHNEIDER-TROPHEE. Londen, 13 Augustus. De ploeg Britsche vliegers, die de Schnelder-trophee moet verdedigen op 12 September tegen Italiaansche en eventueel Fransche aanvallen, is thans druk in de weer met de voorbereiding voor deze taak. Het station voor vliegbooten te Calshot is nu geheel aan de snelle zee-vliegtuigen overgeleverd. Er staan drie loodsen, een voor elk der drie mededingende naties, en boven elk der schuifdeuren is een nationale vlag aangebracht, de Britsche, de Italiaansche, de Fransche. De laatste is er wat op hoop van zegen, want het schijnt nog niet vast te staan, dat de Franschen mee zullen doen. De hoop der Britten is gevestigd op een nieuw product van de Supermarine Works en Rolls Royce, dat meer technisch dan populair aangeduid wordt met „Vickers Supermarine Rolls Royce S 6". Er zijn er twee van. De machines verschillen in uiterlijk nauwelijks van de modellen van 1929. Alleen wanneer men de twee bij elkaar ziet kan men waarnemen, dat het nieuwste wat grooter is, in de vleugels en in de drijvers. Men heeft de nieuwe typen de „vliegende radiatoren" gedoopt, vanwege de omstandigheid dat nauwelijks een vierkante centimeter van de voor afkoeling beschikbare buitenoppervlakte, van neus tot staart, ongebruikt is gelaten. Afgescheiden van het verschil in grootte tusschen 't oude, zoo geheeten A-type, en 't nieuwe, B-type, is er een klein verschil in omtrek, geleverd door ei-vormige evenwichtvlakken op elk der ailerons en aan weerszijden van het roer op het nieuwe. De motoren, die in 1929 1900 p.k. leverden, moeten in de nieuwe grootere machines uiteraard nog meer kracht ontwikkelen. Dat beteekent hooger benzinegebruik en meer water voor afkoeling. De benzine is opgeborgen in de drijvers. En aangezien die drijvers hun functie zouden verliezen indien, althans in de eerste stadia van een vlucht, benzine er de plaats had ingenomen van lucht, moesten ze worden vergroot, teneinde er van den aanvang af luchtruimte in te hebben. Evenals de modellen van 1929 zijn die van 1931 weer waarlijk prachtig gebouwd, indien men onder „prachtig" wil verstaan (en dat is redelijk) een bouw, welke tot in de kleinste fragmenten levendig vertelt van de bijzondere functie, hard-vliegen, die de machine moet verrichten. Van de radiatoren is niets te zien. De voornaamste waterhuizen liggen onder de metalen omkleeding der vleugels. Er liggen er ook onder de omkleeding van de drijvers, aangezien de motor veel koelte noodig heeft in het eerste stadium van de vlucht, wanneer hij hard moet werken om het toestel uit het water te lichten. Dit alles beteekent extra-gewicht; en de B-modellen zijn dan ook aanzienlijk zwaarder dan de A-modellen van 1929. Olie is ondergebracht in de staartvin en de koelribben aan weerskanten van den romp dienen voor olie-koeling. Men verwacht aanzienlijk hoogere snelheden van deze nieuwe machines. De hoogste snelheid in de oudere typen bereikt bedroeg 357.7 mijl in een rechte lijn over 3 K.M.. De Schneider-race van 1929 werd gewonnen met een vaart van gemiddeld 328.63 mijl. En de snelheidsafdeeling van de R.A.F. was erg teleurgesteld toen Orlebar later in rechte lijn met die machines niet meer haalde dan 357.7 mijl. Rekening houdend met alle factoren is er geen reden waarom de nieuwe toestellen niet veel sneller zullen gaan. „Squadron leader" Orlebar is weer leider van de Britsche ploeg. De vliegluitenant Staniforth maakte ook deel uit van de ploeg van 1929. Oe overige vier zijn nieuwelingen. Het zijn de vliegluitenants Boothman, Long en Snaith en de marine-officier-vlieger Brinton, de jongste van het stel, 25 jaar oud. Snaith is een gewone jongen, die om zijn buitengewone vlieg-vaardigheid en andere goede eigenschappen den officiersrang heeft gekregen; hij is dus in werkelijkheid geen „gewone jongen". Dank zij de buitengewone maatregelen, die dit jaar zijn genomen om de motoren technisch koel te houden, verwacht men dat de vliegers ditmaal zonder gevaar de motoren „flat out" kunnen laten loopen, hetgeen in 1929 niet zonder gevaar kon gebeuren. In tegenstelling met de vorige gelegenheid hebben ditmaal de proeven voor zeewaardigheid op den dag van de race plaats en wel onmiddellijk er voor. De proeven bestaan uit opstijgen van het water, rondvliegen, terugdalen op het water en rond-taxieën gedurende twee minuten. Het lijkt niet zoo bar, Maar het beteekent dat elk der toestellen op het water moet worden neergezet met een veel grooter gewicht aan benzine in de drijvers dan ooit het geval is geweest. Alleen een vakman kan beseffen hoe moeilijk zulk een manoeuvre is. Men heeft tot heden weinig of niets genoord van de toestellen van Italië en Frankrijk. Ze kunnen voor verrassingen zorgen maar niemand is er op voorbereid. En de Engelschen hebben schijnbaar grond genoeg voor hun vertrouwen dat de Trophee in hun bezit zal blijven. Geen land heeft zich zoo terdege gespecialiseerd in den bouw van deze toestellen en er zoo machtig veel geld en onderzoek aan ten koste gelegd als Engeland. Men mag nog verder gaan en verklaren, dat nationale eerzucht zich in Groot-Brittannië de laatste jaren nagenoeg uitsluitend heeft gericht op het verkrijgen van de grootste snelheid te land, te water en in de lucht. Als beweegreden voor dit oogenschijnlijk meer naarstig dan nuttig streven is steeds opgegeven dat het wel degelijk nuttig was, n.l. uit reclame-oogpunt, en dat de fabrikanten van vliegtuigen, auto's en motorbooten er de vruchten van zouden plukken in krachtig toenemende vraag voor hun producten. En vooral het winnen van de Schneider-Trophee wordt beschouwd als een machtige troef in het harde concurrentiespel met andere landen, uiterst bevorderlijk voor nationaal, technisch en commercieel gezag. --- Het werk der Algemeene Rekenkamer. Aan het verslag over 1930 ontleenen wij het volgende: --- Kwijtschelding van een vordering tot betaling van college-geld. Een studente aan de Rijksuniversiteit te Groningen had, overeenkomstig het derde lid van artikel 155 der Hoogeronderwijswet, een verklaring geteekend, waarbij zij zich verbond tot betaling van f3OO ingeval zij tot eenig examen bij een andere faculteit dan die der Godgeleerdheid of tot eenig examen bij een afdeeling der Technische Hoogeschool zou worden toegelaten. Deze studente in de theologie veranderde van studierichting en legde candidaatsexamen in de rechten af De Minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen verleende haar, op billijkheidsgrond, ontheffing van bovenbedoelde betaling van f3OO. Nadat de Kamer de opmerking had gemaakt, dat de wet den Minister niet de bevoegdheid gaf tot zoodanige beslissing, volgde bij Koninklijk besluit kwijtschelding der vordering van het Rijk op den voet van artikel 28 der Comptabiliteitswet 1927 (Staatsblad no. 259). Ook dit Koninklijk besluit was gegrond op eene overweging van billijkheid, n.1., dat de bedoeling van het derde lid van artikel 155 der Hoogeronderwijswet was, fraude te voorkomen, doch niet hen te treffen, die te goeder trouw van faculteit veranderden. --- De Rijksbijdragen in de kosten van het Alg. Prov. Stads- en Academisch Ziekenhuis te Groningen, en in die van het Stads- en Academisch Ziekenhuis te Utrecht. Een artikeltje in het tijdschrift „Het Ziekenhuiswezen" trok de aandacht der Kamer. Volgens dit geschrift zou met ingang van 1 Januari 1929 de Rijksbijdrage in de kosten van het Algemeen Provinciaal Stads- en Academisch Ziekenhuis te Groningen belangrijk worden verminderd. Daar de Kamer niets vernam omtrent eene wijziging in dien zin van de overeenkomst, bestaande tusschen den Staat der Nederlanden, de provincie en de gemeente Groningen, vroeg zij den Minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen inlichting. Zij vernam van dezen het volgende: In 1928 waren besprekingen gevoerd o.a. over de wijziging van bedoelde overeenkomst, voor zooveel betrof de verdeeling van de kosten van exploitatie van het ziekenhuis over provincie en gemeente eenerzijds en het Rijk anderzijds. Deze onderhandelingen hadden tot uitslag, dat een wijziging werd voorgesteld, welke het Rijk een jaarlijksch voordeel van ongeveer f 50.000 zou bieden. Die wijziging zou in het kort hierop neerkomen, dat het voor de patiënten eerste en tweede klasse ontvangen verpleeggeld zou worden afgetrokken van de totale exploitatiekosten en dat op het overblijvend bedrag eene vermindering van 5 pet. zou worden toegepast. De ambtsvoorganger van den Minister had goedgekeurd, dat de akte van overeenkomst niet zou worden gewijzigd, omdat eene formeele wijziging — welke de goedkeuring van de Staten-Generaal zou noodig hebben — onnoodige vertraging zou teweegbrengen. Dienovereenkomstig was gehandeld. De Kamer kon zich wel vereenigen met de opvatting, dat geen medewerking van de wetgevende macht noodig was, dewijl hier niet zoozeer sprake was van eene wijziging der by de wet goedgekeurde overeenkomst, als wel van gewijzigde interpretatie van een der bepalingen (artikel 4) van die overeenkomst. De Minister becijferde het voordeel voor het Rijk over 1929 op f 52.712.56 K. Het trok de aandacht der Kamer, dat de exploitatierekeningen van de Stichting Stads en Academisch Ziekenhuis te Utrecht van het oprichtingsjaar — 1925 — af sloten met vrij groote batige saldi. De balans van 31 December 1928 toonde aan, dat die saldi over 4 jaren te zamen f114.139.83K beliepen. Het college vroeg den Minister, of in deze omstandigheid geen aanleiding was te vinden tot onderhandeling met de gemeente Utrecht over eene gelijksoortige vermindering van de Rijksbijdrage als voor het ziekenhuis te Groningen was overeengekomen. De Minister wees er op, dat het bestuur der stichting te Utrecht alreeds vrijwillig sommige baten van het ziekenhuis aftrok van het bedrag der exploitatiekosten, naar hetwelk de Rijksbijdrage werd berekend en op dien weg nog verder zou gaan. Overigens echter kon de Kamer alleen de toezegging verkrijgen, dat de regeling van de RijJcsbijdrage opnieuw aan de orde zou komen na verwezenlijking van reorganisatieplannen, die in voorbereiding waren en die beoogden de samensmelting van de Stichting Stads- en Academisch Ziekenhuis met de nieuwe Stichting Academische Klinieken. --- HET ACHTERSTE GEDEELTE VAN HET WINKELPAND VISCHMARKT 35 van de firma Van der Werff & Co., dat zal worden verbouwd, stortte Zaterdagmiddag in. Een foto van de ruïne na het ongeval. --- Jubilea Rijksscholen. Uitgaven voor de viering van jubilea van Rijksscholen behooren naar het oordeel van de Kamer in het algemeen niet ten laste van 's Rijks schatkist te komen. Zij kan niet inzien, dat b.v. het feit, dat een school 25 jaren bestaan heeft, van zoodanig belang is, dat er reden is, het Rijk in de kosten van feestviering te doen bijdragen. De neiging om jubilea van allerlei aard te vieren neemt meer en meer toe, het moet geen gewoonte worden, daarvoor anders dan bij hooge uitzondering op 's Rijks kas te steunen. In twee gevallen kon de Kamer wel zoodanige uitzondering zien. Hieronder was een uitgaaf van bijna f 250 voor het 65-jarig jubileum der Rijkshoogereburgerschool t_ Groningen, nadat de" Minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen had medegedeeld, dat dit feit samenviel met de voltooiing van de restaurantie van het schoolgebouw en dat vele ouders van leerlingen door het toezeggen van geldelijke bijdragen blijken van belangstelling hadden gegeven voor deze feestviering eener school, die — een van de oudste Rijkshoogereburgerscholen — van haar opening af zeer veel had bijgedragen tot de ontwikkeling van personen uit de stad Groningen en omgeving. --- BRUINTJE BEER EN DE IOOVERSPEELGOEDMAKER. No. 24, — Ze bereiken veilig de boerderij en ze zien het luik van den hooizolder open staan. Een ladder staat er voor, daar kunnen ze zich prachtig verstoppen, hoor! Als ze goed en wel boven zijn gekomen, hebben ze de ladder ook meegenomen; ze halen die met z'n drieën naar binnen, want zonder die ladder kan de speelgoedman niets beginnen! Heel stil en bevend zitten ze daar: want ze hooren, dat de man en de hond al bij het hek van de boerderij zijn, zoowaar! .(Morgenavond vervolg.) --- Verkoop van goederen bij de Rijkswerkinrichtingen te Veenhuizen. De verkoop van hout in openbare veiling bij de Rijkswerkinrichtingen Veenhuizen heeft in den laatsten tijd plaats gehad ten overstaan van een notaris. Op deze verknopingen vallen vrij hooge kosten f5OO a f 600 per jaar en meer. Vernomen hebbend, dat de gestichten over voldoende deskundig personeel beschikten voor het houden van houtveilingen, verzocht de Kamer den Minister van Justitie deze voortaan zonder bijstand van den notaris te doen geschieden. Zoo noodig, meende zij» ZOU„?° de medewerking kunnen worden ver„ocn* van den houtvester bij het Staatsboschbeheer te Assen, die met het toezicht pp de bebosschingen van Veenhuizen is belast. De Minister achtte het juister de tusschenkomst van den notaris te blijven vragen, omdat tot oordcelen bevoegde ambtenaren bij de gestichten van meening waren, dat deze wijze van verkoopen met het oog op de bijzondere gebruiken der streek de beste kansen bood voor de hoogste opbrengst voor de schatkist. Ook moest niet worden voorbijgezien, dat, waar de instelling van het notariaat was te beschouwen als een algemeen belang en uiteraard in het bijzonder aanspraak kon maken op bescherming van den Minister van Justitie, terwijl de verzorging van de bedoelde verkoopingen door een notaris volkomen voldoening gaf, het niet op 's Ministers weg kon liggen, dezen in den vervolge voorbij te gaan. Ofschoon niet overtuigd, dat de minder kostbare wijze van verkooping, die b.v. bij het Staatsboschbeheer werd toegepast, niet voor Veenhuizen kon worden beproefd, legde de Kamer zich bij de opvatting van den Minister neer. Openbare verkooping van landbouwvoortbrengselen en andere goederen van de Rijkswerkinrichtingen geschieden door den ontvanger der registratie te Assen. Ook te dezen aanzien wees de Kamer den Minister er op, dat de verkoopingen zonder bezwaar door het personeel der inrichtingen zelf konden worden gehouden. Nadeel was hiervan h.l. niet te vreezen, integendeel, volgens ter plaatse verkregen inlichtingen zou juist de tusschenkomst van den ontvanger der registratie meermalen min gunstig gewerkt hebben. De Minister zag geen aanleiding de bestaande regeling te wijzigen. Die regeling was nog kort geleden herzien ter verkrijging van een zoo groot mogelijk financieel voordeel voor den Staat. Uit een rapport van den betrokken directeur der registratie en domeinen, haar in afschrift overgelegd, bleek der Kamer 0.m., dat ook tot diens kennis, evenals tot de hare, was gekomen de omstandigheid, dat aardappelen, bestemd voor aardappelmeelfabricage, bij verkoop rechtstreeks aan de fabrieken meer konden opbrengen, dan bij openbaren verkoop aan particulieren, meestal opkoopers die de aardappelen op hun beurt weder aan de fabrieken verkochten. Deze aardappelen zullen voortaan door den ontvanger der registratie rechtstreeks aan de fabriek worden verkocht, die er voor betaalt volgens gewich* en zetmeelgehalte bij de verwerking gebleken. ---