INGEZONDEN Gas of electriciteit. Door vriendelijke bemiddeling van een der inwoners van Groningen kwam ik in het bezit van beide artikelen, welke door de heeren Van Geuns en De longh onder bovenstaanden titel gepubliceerd werden. Een en ander geeft mij aanleiding hierop terug te komen, temeer daar stellingen geponeerd worden, welke geenszins in het belang zijn van de ontwikkeling der electriciteitsgedachte en waarbij ik tot mijn spijt moet opmerken, dat ook in het hooge Noorden de strijd tusschen de voor- en tegenstanders van electrische keukenverwarming de gemoederen dermate in beweging heeft gebracht, dat ook daar de toon der artikelen niet steeds even parlementair is. Dit zal er heusch niet toe medewerken, een juiste uiteenzetting van gedachten te bevorderen en zal de tegenstanders steeds meer van elkander verwijderen, temeer wanneer dan nog geageerd wordt door diegenen, die slechts terloops of misschien in het geheel geen kennis hebben genomen van wat de electrische verwarming zelve inhoudt. De heer De longh spreekt zelfs van een „aanfluiting", wanneer hij het heeft over de goedkoope electrische kooktarieven, welke voor de Gemeente Haren alleen geldig zouden zijn tusschen 12 en 14 uur. Een dergelijke generaliseering getuigt niet van een diep doorgevoerde studie van 't onderwerp, waarom ik, vooral in dit verband, den geachten inzender gaarne zou willen verwijzen naar het zeer lezenswaardig artikel „Erens: Economie van Gas en Electriciteitsbedrjjven", verschenen in „De Ingenieur" van 12.8.32 no. 33, waarin deze tot geheel andere resultaten komt en aan de hand waarvan men kan concludeeren, dat uitbreiding van gasfabrieken geenszins in het belang der algemeene volkswelvaart mag worden geacht. Vergelijkende kookproeven noemt de heer De longh een wetenschappelijke methode, die bij alle beschaafde naties het pleit heeft beslecht tusschen gas en electriclteit, welke methode door den heer Van Geuns „dwaas" genoemd wordt. Afgezien van het woord „dwaas" waartegen ik om boven reeds vermelde redenen principieele bezwaren heb, moet ik toch erkennen, dat mijn opinie geheel overeenkomt met die van den heer Van Geuns. Een sprekend voorbeeld daarvan is het volgende: In Duitschland, dat men toch ook wel tot de beschaafde naties kan rekenen is indertijd door een gasfornuizenfabrikant een „Reichskochwettbewerb" gehouden en wel dusdanig, dat in diverse districten van het geheele rijk wedstrijden gehouden werden. Hierna werd een „Königin" gekozen. Al deze koninginnen kwamen tenslotte in Berlijn tezamen, waar z ijonderling trachtten elkander den loef af te steken. Wat bleek nu? Dat de zuinigste kookster 2.5 maal minder gas verbruikte dan de minst zuinige, bij bereiding van denzelfden maaltijd en werkende op hetzelfde fornuis en met hetzelfde gas. Dus m.a.w. dat gas zich verhoudt tot hetzelfde gas als 1 : 2.5. Het is dus geenszins een basis waarop men kan steunen bij een vergelijking tusschen gas en electriciteit, en het is dan ook om deze reden, dat ernstige fabrikanten er niet aan denken, hunne medewerking te verleenen aan een dergelijke „wetenschappelijke"(?) vergelijkingsmethode. Men heeft aan de hand van de meer dan 30 000 electrische keukens, welke thans dag in dag uit in Duitschland in gebruik zijn, kunnen vaststellen, dat het gemiddelde maandelljksche electriciteitsverbruik in een huishouden van 4 a 5 personen, mcl. warmwatervoorziening voor de badkamer 80 K.W.U. bedraagt. Een verdere vergelijking met een andere verwarmingsbron, hetzij gas, hetzij kolen, hetzij petroleum, is ten eenenmale overbodig alleen de vraag blijft open, of men in staat of bereid is, den prijs van deze 80 K.W.U. te betalen of niet, en het is den fabrikanten ten eenenmale gelijk, of men bij gebruik van een andere warmtebron hiervoor b.v. 30 M.3 gas of 100 L. petroleum of welke fantastische hoeveelheid dan ook gebruikt. En wanneer dan de heer De longh toch een vergelijking wil, dan dan ik wijzen op de „Siedlung Praunheim" te Frankfurt a. Mam, waar 400 woningen staan? Een derde hiervan is geheel electrisch geïnstalleerd, een derde uitsluitend met gasverwarming, terwijl het overige derde gedeelte gecombineerd gaselectriciteit werd ingericht. Vergelijkende over een groot tijdvak (12 maanden) en ook met een groot aantal huisvrouwen (zuinige en nlet-zuinige) kwam men tot het resultaat, dat bij een prijs van 1 K.W.U. 11 Pfg. (6.5 cent) en 1 M.3 gas 1 9Pfg (1.15 cent), de zuivere bedrijfskosten op hetzelfde niveau lagen. (Ik spreek hier met nadruk over de zuivere „bedrij fs"-kosten, omdat er nog vele andere factoren zijn, welke ten voordeele van electrische verwarming spreken). Dit beteekent dus, dat er kosten-gelijkheid is bij een prijsverhouding 1 K.W.U. : 1 M.3 gas is 6.5 : 11.5 is 1 : 1.75. Alleen een dergelijke vergelrjkingsproef kan waarde hebben; een vergelijking van resultaten, die in een uur of in een middag bereikt worden, is van nul en geener waarde. Zegt het b.v. niet iets dat b.v. in de Römerstadt, een groot woningcomplex in Frankfurt a. Mam, waar alle 1200 woningen uitsluitend electrisch zijn geïnstalleerd, alle huizen bewoond zijn, terwijl in het overige gedeelte van Frankfurt, niet electrisch geinstalleerde huizen te kust en te keur staan? Of 400 toestellen werkelijk grootendeels ten geschenke gegeven worden, is niet zoo maar zonder meer te beoordeelen, dat is zuiver een zaak van interne politiek voor de betreffende electriciteitsfabriek, maar ik mag hierbij misschien wel opmerken, dat mij gevallen bekend zijn, waar deze goedgeefschheid van de Centrale nog verder is gegaan, en men fornuizen zelfs gratis verstrekte aan een bepaald aantal gezinhen, uitsluitend om de electriciteitsgedachte te propageeren. Met dit resultaat, dat het electrisch koken in groote mate werd toegepast, zeer ten gerieve van de Centrale, welke daardoor een speciale en zeer gewaardeerde extra bron van inkomsten kreeg, waarmede de aanvankelijk uitgelegde gelden ruimschoots teruggewonnen waren. Voorburg, September 1932. A. F. M. DUBBELMAN. --- Overheid en Natuurbescherming. Een krachtig pleidooi van de Contactcommissie inzake Natuurbescherming. — De bedreiging van Friesland's natuurschoon. De Contact-Commissie inzake Natuurbescherming, waarin vertegenwoordigers van een groot aantal vereenigingen zitting hebben, heeft zich schriftelijk tot de verschillende Ministers en tot Ged. Staten van de provinciën gericht om er op aan te dringen, dat het advies van wetenschappelijke, recreatieve en cultureele vereenigingen, op daartoe bevoegde personen, wordt gevraagd in alle gevallen, waarin door of met steun van de overheid werken worden beraamd of bemoeiingen worden overwogen, welker tenuitvoerlegging het karakter van het Nederlandsche landschap zou aantasten of wijzigen. De Contact-Commissie motiveert dit uitvoerig. Onder meer wordt opgemerkt, dat in de Contact-Commissie als een leemte werd gevoeld, dat in de Commissies, welke de Overheid van advies moeten dienen, slechts zelden personen worden gevonden met natuurhistorische kennis of met inzichten in het vraagstuk der natuurbescherming. Vertegenwoordigers van „It Fryske Gea" deelden mede, dat thans ernstige plannen bestaan tot onteigening van een uitgestrekt heidegebied in Friesland, wellicht het laatste merkwaardige heideterrein in die provincie overgebleven, terwijl plannen van de vereeniging „It Fryske Gea" tot behoud van het terrein te Leijen gevaar loopen te zullen mislukken, nu de ontginningsmaatschappij „De Drie Provinciën tracht dit terrein als werkverschaffingsobject aan te koopen. Met zorg wordt afgewacht hoe lang het drassige terrein bij Wolvega, in ons land de eenige vindplaats van den hoogst zeldzamen Grooten Vuurvlinder, in den tegenwoordigen staat behouden kan blijven. Doordien „It Fryske Gea" telkens moet constateeren, dat steeds meer van het merkwaardige natuurschoon in Friesland teloor gaat door ontginning met Overheidssteun heeft deze vereeniging pogingen in het werk gesteld, om met de Ontginningsmaatschappij een overeenkomst te treffen, opdat ook met de belangen van natuurbescherming rekening zou worden gehouden. Deze poging is evenwel op niets uitgeloopen, althans de toezeggingen van de maatschappij zijn van zoo weinig waarde, dat de belangen van natuurbescherming niet veilig kunnen worden geacht. Ernstig werd het ook betreurd, dat grondeigenaars, die reeds lange jaren hun terreinen in den oorspronkelijken toestand bewaard hebben, tegen hun geldelijk belang in, thans genoodzaakt zouden worden die terreinen door onteigening te verliezen, als zij niet vrijwillig tot verkoop bereid zijn. De Contact-Commissie acht het te waardeeren dat grondeigenaars hun terreinen, op natuurhistorisch gebied of terwille van het natuurschoon dikwijls zoo merkwaardig, in den tegenwoordigen staat willen behouden, waarmede toch zeer zeker ook een algemeen belang gediend wordt, dat niet veronachtzaamd mag worden. --- Verduistering te Workum. De secr..boekhouder van het Stadsburger. weeshuis ontvreemdt f 13500. (Van onzen correspondent). J. de G. 35 jaar, koopman te Workum, verdacht van opzettelijke verduistering van geldswaardige papieren tot een bedrag van Ongeveer f 13500, toebehoorende aan het Stadsburgerweeshuis te Workum, welke papieren verdachte onder zich had in zijn kwaliteit van Secr.-Boekhouder van het weeshuis stond gisteren voor de rechtbank te Leeuwarden terecht. Wij maakten in het kort er gisteren reeds melding van in een deel der oplaag. Eerst werden bankdirecteuren gehoord over de beleeningen. De heer Ridder, voogd van het Stadsburgerweeshuis deelde mee, dat er wel controle op de boeken was. Elke week werden die nagezien, maar nimmer werd het kasboek nagezien en ook kreeg men de effecten niet te zien. De pres. vroeg hoe of het dan bij verkoop ging. Get. zegt, dat er nooit iets verkocht werd. Wel werd er gekocht, maar die werden in de brandkast bewaard. Moest tijdens de vergadering de brandkast geopend worden, dan moest de sleutel terstond weer terug gegeven worden aan de voogden. Verd. heeft toen kans gezien tijdens die korte oogenblikjes een of twee effecten in zijn tasch te laten glijden. Ter terechtzitting bleek echter, dat de voogden zelfs een heelen tijd met een andere sleutel in hun zak hebben geloopen, en dat verd. de echte sleutel achteruit gehouden had. De sleutels waren toen zoek geraakt meende de voogd en hij bestelde nieuwe bij een smid. Verd. zei echter dat de smid die wegens ziekte niet terstond kon maken. Maar de kruik gaat zoolang te water tot ze breekt. Verd. werd ziek en toen kwamen de verduisteringen aan het licht. Verd verklaarde, dat hij er ontzaglijk onder heeft geleden en dat hij toch spoedig tot een bekentenis zou zijn gekomen. De pres. wees de voogden op den vreemden toestand die er heerscht bij het weeshuis. Men controleert maar half, ziet het kasboek nooit, ook de effecten niet. Ja, de sleutels zijn bijna een half jaar zoek en men kan niet in de brandkast. Dat is toch alles zeer vreemd. Get.: We vertrouwden den boekhouder volkomen. Pres.: Als u beter had opgepast was deze man hier niet gekomen. Get.: Het was usance. Pres.: Een mooie usance. De off. van Justitie wees er op, dat hier geen verduistering heeft plaats gehad, maar diefstal. Tijdens de vergaderingen heeft verd. de effecten tot zich genomen. Verd. stond niet slecht bekend, maar door ziekte en slordigheid is hij achterop geraakt en dat wilde hij inhalen. Was er goede controle geweest dan was dit zeer waarschijnlijk niet gebeurd Spr. vroeg 9 maanden gevangenisstraf. De verdediger Mr. Haan van Sneek, betoogde, dat deze verd. eigenlijk geen verdediger noodig heeft. De feiten spreken voor zichzelf. Verd. zelf vraagt om niet vrijgesproken te worden. Hij heeft straf verdiend. Maar wel moet bij de strafmaat rekening gehouden worden met het feit, dat verd. geen misdadiger is. Ziek uit de mobilisatie teruggekeerd, met zijn handel klap op klap ontvangen, ziekte in het huisgezin, en dan een controle over een groot geldsbedrag, die geen controle is, is het dan wonder dat deze man moet struikelen? Spr. Vroeg dan ook clementie. Uitspraak over veertien dagen. --- Efficiency-tentoonstelling te Amsterdam. Iets bijzonders op administratief gebied. Hedenmorgen is door den heer Ed. Gerzon lid van de Kamer van Koophandel te Amsterdam in gebouw Bellevue de tentoonstelling „Efficiency" geopend. Deze tentoonstelling van administratieve hulpmiddelen voor fabrieks- en kantoororganisatie is georganiseerd door de Nederlandsche Vereeniging van Importeurs en Fabrikanten van Kantoormachines en is dagelijks tot en met Donderdag 22 September geopend, uitgezonderd des Zondags. In een persconferentie zetten de voorzitter en de secretaris van het uitvoerend comité de heer M. C. Boas en D. I. Cardozo doel en wezen van de expositie uiteen. De groote meerderheid der leden van de vereeniging was het er, bij de voorbereidende besprekingen over eens, dat in een crisistijd, meer dan ooit behoefte is aan toegepaste efficiency, zoowel op fabrieks- en handelskantoren als op overheidsbureaux. Niemand bevordert de belangen van zijn zaken door zijn kantoorwerk omslachtiger te laten verrichten dan noodig is. De verschillende kantoormachines hebben burgerrecht verkregen en juist in deze tijden kunnen vele zaken zich slechts handhaven door zoo economisch mogelijk te werken. Sedert de laatste ln 1929 door de vereeniging in Rotterdam gehouden tentoonstelling zijn zooveel nieuwe vindingen toegepast, dat er alle reden is het publiek daarvan kennis te doen nemen. De expositie legt daarvan op duidelijke wijze getuigenis af. In een zeventiental stands — in elke stand worden vele en veelsoortige machines geëxposeerd — ziet men de vordering, die de techniek in korten tijd heeft gemaakt. De nieuwste adresseermachines, archiefinstallaties, boekhoudsystemen, controleklokken, duplicators, kaartsystemen, kantoormeubelen, reken- en schrijfmachines en telmachines zijn hier bijeen. leder, die administratief personeel heeft, of zelf administratief werkzaam is, zal hier veel vinden wat voor hem interessant is en wat hem de noodige besparing in zijn zaak zal geven. --- Jongveekeuring in Assen ASSEN, 15 Sept. Evenals vorige JajHL werd gisteren een keuring van organiseerd, terwijl voor dit jaar er ook cc» varkenskeuring aan was toegevoegd. De jury voor de kalverkeuring bestond u* de heeren J. Meijeringh te Vries, R Aukerfl» te Roden, J. van Oyen te Koekange en & Brouwer te Ruinerwold en voor de varkens* keuring uit de heeren W. Bakker, rrjksvee* teeltconsulent te Assen en J. Homan, i»' specteur van het Varkensstamboek « Smilde. Ook thans bestond voor deze keuring zeer veel belangstelling. De uitslag was als volgto 01 .!> _d .vaarskalveren geboren van } ?__• i 93 _-* ,Febr" 1932: !• Emma van * van der Spoel te Zeijerveld; 2. Hansje van' H. van Lier-Leis te Assen: 3. Boukje va» N.V.Cremershoeve te Zeijerveld; 4. Martb» van l, Erkelens te Zeijerveld; 5. Paulo va» _ I£remershoeve te Zeijerveld. iqYo __1 vaarskalveren, geb. van 1 FeWlnr_i° »pnl 1932: L Geesie van W. v. d- Spoel te Zeijerveld; 2. Anna van J. Arend* ,___ _ _' 3- Tilly van H- Snijder te Zeijerveld; 4. Annie 7 v. Gebr. Arends te Wi 5 Annie 6 van F. J. Meyer te de Haar. Vaarskalveren niet volbloed, geb. van 1 Dec. 1931-1 Febr. 1932: 1. Drentje van h> Bouwman te Graswijk; 2. Diena van B_f _- tte Ter Aard; 3- Aleida van H. KoopS vliS _. ï.na B 1 van L- Erkelens te llelo Hendrikje van H. Boelens te Vaarskalveren, niet volbloed, geb. 1 <& _ ? _* _Dcc- 1931: L Coddie van Geb Arends te Witten; 2. Annie van A. Nijmeijef _.•_ nreep: 3" Johanna van K. Kroon t« Witten; 4. Marie van Gebr. van der Velde te Zeijerveld; 5. Lize van W. E. Arends te Witten. . balveren, geb. van 1 Febr.—2l Maart '32: L Hendrikje 15, van H. Boelens te Peelo; 2. Hendrikje 16, van dezelfde; 3. Jantje va» R. Oldenhuizing te Assen: 4. Rosa van A- Bartels te Anreep; 5. Mina van Oeben te Witten. Kalveren geb. van 21 Maart—3o April '32: L Dientje van J. E. Arends te Witten; 2- Hendrikje 17 van H. Boelens te Peelo- 3 Reina 3 van J. Gils te Ter Aard; 4. Leentje va» C. Hartlief te Taarlo; 5. Aukje van wed. Ö- Jansen te Ter Aard. Stierkalveren, volbloed, geb. 1 Oct. 31 Maart 1932: 1. Gerard van N.V. Cremershoeve te Zeijerveld; 2. Joh van A. G. HidskeS te Kloosterveen; 3. Anies Willem van Gebr. Arends te Witten. Volbloed pinken, geb. van 1 Oct.—ls FeW-1931: 1. Rika van Gebr. van der Velde te Zeijerveld; 2. Ada van mei. Bartels—BaK* ker te Witten; 3. Martje van W. v. d Spoel ï,_„e .r .ldi 4- Frieda van N.V. Cremers- I hoeve te Zeijerveld. Volbloed pinken, geb. van 15 Febr iq.l— 1 Mei 1931: 1. jeltje van J. van Dalen te Kloosterveen; 2. Greta van w v d Snoei te Zeijerveld; 3. Frederika van NV Cremershoeve te Zeijerveld; 4. _ena' van B- Lammers te Rhee. Volbloed pinken, geb. van l Mei 1931—1 Oct. 1931: 1. Keetje van j. van Dalen te Kloosterveen; 2. Jeltje van dezelfde- 3 Olg» van N.V. Cremershoeve te Zeijerveld'- 4' Roz* van W. v. d. Spoel te Zeijerveld ' ' _ „in .n_,ni. v°lbloed. geb. 1 o_t. 1930-19 Febr. 1931: 1. Dientje van H. Boelens te Peelo; 2. Dora van B. Lammers te Rhee; 3 Corrie van A J. van Sijdenborg te Assen; * Anna van W. Alberts te Laaghalerveen io?|nki __ nlio .7° .loed' Reb- van 15 F'eör' 1931—1 Mei 1931: 1. j 0 van Th Greving te Loon; 2. Willy van J. Gils te Ter Aard! 3- Jijchien van H. Tebbertman te Assen; 4- Dientje van K. Arends te Ter Aard Pinken niet volbloed, geb. van 1 Mei 1931 -1 Oct 1931: 1. Willy van A. Lunshof te Graswijk; 2. Jaantje van H Snijders & Zeijerveld; 3. Klaasje van J. Smeenge JR.Z" te Loon; 4. Willemtje van J. L. Geerling te Übbena. Volbloed drachtige vaarzen, geb. na 3- Dec. 1929 en vóór 1 Oct. 1930- 1 Elisa vai> N.V. Cremershoeve te Zeijerveld; 2 Emni» van H. Snijders te Zeijerveld- 3' Dina va» W. v. d. Spoel te Zeijerveld; 4. Lize val» Gebr. Arends te Witten. Drachtige vaarzen, niet volbloed met hoogstens twee breede tanden: 1. Alie van J- Smeenge Gzn. te Loon; 2. Hennie van Geb Hingstman te Loon; 3. Grietje van H ZW»' neveld te de Haar; 4. Froukie van H. Stevens te Ter Aard. Drachtige vaarzen met hoogstens 4 breede tanden: 1. Hendrikje van H. Boelens <* Peelo; 3. Jantje van Gebr. Hingstman te Loon; 4. Grietje van W. Uiterwijk te Loon! de tweede prijs werd niet toegekend. Melkgevende vaarzen met hoogstens * breede tanden: 1. Mina va nH. G. HidsKe* te Kloosterveen; 2. Geertje van Gebr. vaP der Velde te Zeijerveld; 3. Hendrikje 8 va» H. Boelens te Peelo; 4. Harmpje 111 va» Gebr. Hingstman te Loon. Koeien welke in hoogstens 330 dagen 23° K.G. boter produceeren: 1. Annie 111 van mej. Bartels—Bakker te Witten, opbrengst 5633 K.G. melk, 3.97 pet. vet. 254.8 K.G. W. ter; 2. Hilda van dezelfde, opbrengst 5191 K.G. melk, 4 pet. vet, 236.2 K.G. boter; 3' Keetje van Jacobus Beijering te Deurzegaf als 3-jarige 4982 KM. melk, met 4.0' pet. vet, 230.8 K.G. boter in 290 dagen. Tot dusver nog geen prijswinnaars: 1. Col' lectie kalveren, afstammende van Stientjf Nico, van de Stierenvereen. te Loon; 2. Collectie kalveren, afstammende van Eduar" van de Stierenvereen. „De Vooruitgang" Anreep. . Prijswinnaars van het vorige jaar: 1. col* lectie kalveren, afstammende van SchooO' tjes Frans 4, van de Stierhouderij te Witte»' 2. Collectie kalveren, afstammende van Ja. XI van de Stierhouderij „De Verwachting te Zeijerveld; 3. Collectie kalveren, afstam' mende van Willem 51 van de Stierhoudert te Witten. Pinken en vaarzen. Collectie pinken en vaarzen, afstamme"' de van Rikus, van de Stierhouderij „De Ver wachting" te Zeijerveld; 2. Collectie afstap mende van Schoontjes Frans 4 van de Stier houderij te Witten; 3. Collectie afstammen Correct van de Stierhouderij te Wit- «ro_ afdeeling varkens werden de voleenae prijzen toegekend: kl. A: 1. Hein van £*• Zwaneveld te de Haar; 2. Koen van E. Pl?l te Anreep. to _asse B: *-• Deensche beer van J. Jansen £: „,. Aardscheweg; 2. Jan van A. Eefting ■* Witten. Drachtige zeugen (stamboek): 3. drach_• .eug van J- van Dalen te Kloosterveen. Niet stamboek varkens, die reeds eerder geworpen hebben: 2. drachtige zeug van J. ornit te Schieven; 3. drachtige zeug van A. *