Z'n Thuiskomst. Een Kerstavond-Vertelling. Met een ruk bevrijdde het meisje haar handen uit den vasten greep van den man, haar oogen flikkerden van kwaadheid, terwijl haar borst heftig hijgde: — Ik zeg je toch. dat ik me met Frank verloofd heb — je daad getuigt niet alleen van weinig eergevoel, maar tevens van weinig gevoel voor vriendschap! De man lachte, een somber, bitter lachje: — Vriendschap? vroeg hij spottend, ja, dat is zeker een woord, wat jij kunt gebruiken — jij en Frank ook. Betty — ik meende toch, dat tusschen ons alles duidelijk was. Heb ik me dan zóó vergist? Jij, jij praat van vriendschap — terwijl je je verlooft met den man, die zóó schromelijk mijn vertrouwen misbruikte Vriendschap voor hem? — een groote lafaard is ie! Ze kwam een stap naar hem toe en haar hand omklemde zn arm: —'Alec Raeburn, je gebruikt daar een woord, waarvan je zeker wel de beteekenis kent. Laat ik je dan zeggen, dat Frank overmorgen met zn regiment naar Frankrijk vertrekt en jij, wel, jij gaat je gang maar, leeft je luie, gemakkelijke, onbezorgde leventje, terwijl duizenden mannen als jij alles opofferen voor hun land — hun liefde, hun geluk — hun leven zoo noodig! Maar jij, jij blijft hier. jij doet juist alsof er niets gebeurt, want dat past net beste in jouw kraam.. En jij durft een ander, die klaar staat om naar 't front te gaan, een lafaard noemen? De man had zwijgend geluisterd en was doodsbleek geworden: — Ah, zei hij gerekt, is het dat? Zoo, is daarom Frank de w<-ner. Nu. beste, gefeliciteerd dan — ik hoop, dat het ie leven maliën zal zooa Is je verlangt. En ik.... wel, ik kan me dus als afgedankt beschouwen, he? gezet voor een knul. die de kleeding van 't vaderland heeft gekozen, is t niet? Natuurlijk kan die man geen lafaard zijn - want nu hij zn „plicht' f doen, telt al het andere niet mee. Want je weet nptuurlijk niet moolrf. Doch eensklaps brak af maakte een onwillig gebaar, want op dat momenth« was * zich maar al te g„°ed bewust was hij bijna datgene geworden, walrvoor ze hem gescholden had .... een Saard! Want bijna had hi.|een beschuldig mtgesproken. welke hij. hoewel hij wist dat ze waar was, toch nooit had kunnen bewijzen — aan dit meisje! Hij deed een stap terug: -- Goed d*n, Betty.,je 'hUSije keuze gedaan en ik kan er niets meer aan veranderen. Ik had gedacht — neen, ik had gehoopt, dat alles tusschen ons zoo worden zou. als wij het in.onze brieven gedroomd hebben. Soit aai is voorbij.... alleen dit wil ik nog zeggen: het:is niet mijn schuld, fa*"?"'»!?" beurd is. Want jè maakt een groote vergissing, meisje — en ik, omdat ik je liefheb, hoop van harte, dat je nooit die_vergissing zult ontdekken. En nu den kus, dat ik wel gaan kan -JÜ OTIL l£,£ groeten en gelukwenschen aanj-Fraais overbrengen, nietwaar; zooals t nu is, zaï hij dunkt me wel begrijpen da me .dit persoonlijk niet gemakkelijk zou zijn. lichte hoofdbuiging wendde hij zich om en voor 't meisje «getilijk goed begreep wat er gebeurde, was hy weg Tofn zich bewust van een nynlijk, spijtig gevoel, Jpf * ff« had ze eens verbonden met haar geluks verlangens man had eens liefde gehad. Maarvze was telemrgesteld in hem: haar ideaal van hem was anders geweest en mooier dan de werkelijkheid - tenslotte was hij een lafaard Zelfs Frank Moreton, de zwakke, alticl eerngszins schuwe jongen had vr; genomen en een officiersopleiding gevolgd — en morgen zou Frank naar t front gaan, terwijl die ander Ze schudde 't hoofd, als wilde ze daaruit alle andere gedachten verdrijven - straks zou Frank komen en 't zou hun laatste avond zijn en dan.... Hoe anders had ze zich falies eenmaal voorgesteld — maanden geleden toen Frank haar nog niet gevraagd had enïze enkel nog maar aan Alec dacht Nu zou ze Frank's vrouw worden, dat had ze beloofd - zoo gauw als hrj voor de eerste maal met verlof kwam f ouden ze trouwen en dan.. . Zou hij terogkomen? en - als dat eens niet Pcb^kwamen velen gingen „over there" - niet terug. En dan.... dM,f?V__nuf_ trouwen.... wenschte ze dat eigenlijk wel' 0f.... Opnieuw maakte ze een driftige beweging - wat mankeerde haar toch? — ze leek wel gek — zou ze willen trouwen met FranK u had ze hem toch beloofd? In elk gevai — was hij géén lafaard, besloot ze. I. En zóó was het reeds £«■*«*££ bevel dan eindelijk gekomen -—enwerd overal met daverend gejuich <****#£ -* Aanvallen! Aanvallen! — alles was beter dan dat eindelooze wachten in de tot kniehoogte met water «"£*£ ge_ vulde loopgraven ... dj n verwilderde de lippen: was onder hen-er was geen angst of enkel maar een d°ue_. ;"„„ OD die rij Vooruit!, rechtuit; Tf^a^OQ°\ent Sn blauwe N_ was er geen tijd meer » al zn wat kwam het er op aa" d|VrViin had vrienden en kennissen in Berlijn. naa, Van Bortio Ham. waar hij al die jaren had gewerkt? Wat was Berlijn, wat Parijs, wat Londen? Daar vóór hen waren de vijanden — de mannen die zijn vriend Jack hadden neergeschoten, dien morgen — de mannen, die hen twee maal vier en twintig uur, zonder eten of drinken in die vuile loopgraven gevangen hielden. En als al die anderen liep hij voort en schreeuwde onder 't loopen — en ergens, ver achter hen, begonnen plotseling de Britsche en Fransche kanonnen weer te bulderen — ter ondersteuning van den stormloop. Schreeuwend stormden ze voort — zingend enkelen — vloekend vielen ze, al maar meer — geen tijd was er om een hand wit te steken naar een gevallen kameraad. Vooruit! Plotseling zag hij Frank Moreton — een revolver in de eene, zn sabel in de andere — Frank, die nu wel met Betty getrouwd zou zijn. Dien morgen was hü gekomen in de plaats van luitenant Ward, die door een granaatscherf gedood was. Voor, naast en achter hem vielen de mannen — en het kreunen en gillen der gewonden overstemde soms alle andere geluiden. Dit was de oorlog — deze vreeselij ke slachting — hier stierven de jongens voor hun land! Maar hieraan dacht Alec Raeburn nu niet — vooruit moest ie, op den vijand — wie waren daar bij den vijand? Van dichtbij begon een machinegeweer te ratelen — vreemde, vlugge gestalten doemden op — vooruit! de bajonet. Een kogel trok een bloedende striem langs zn hoofd — hij merkte het niet — regelmatig werkte de bajonet — dan — eindelijk—~ de vijandelijke loopgraaf. Het was maar een handjevol mannen van het 7e, dat daar samen was — nu, dat ze even veilig waren, leek het of het gevecht verslapte, 't Was bijna morgen nu — 'n vale schemer, kil en grauw, begon meer en' meer de omgeving zichtbaar te maken — langzamerhand zwegen de kanonnen — maar de geweren en mitrailleurs ratelden nog steeds. Toen, terugkijkend over 't veld waarlangs ze gekomen waren, zag Raeburn plotseling den luitenant —Frank Moreton! Hij lag een dertig meter achter de veroverde loopgraaf,*— en.moest aan zn beenen gewond zijn. Want, als een beest, kroop hij voort, leunend op zn ellebogen — schoof, nader en nader twee, drie, vier meters — kwam langzaam vooruit, zoo hulpeloos, en dan, plotseling, bleef hij. roerloos liggen. Uit— afgeloopen met Moreton — schoot het door zn hersens — was hem de - kans!«Maar*_etty. dan >—en daarna was het of 'Mi neerviel in een donkeren,' stillen- poel, steeds dieoer ent dieper..... en voorover stortte hij neer tusschen de juichende kameraden. II- Een oogenblik staarde het meisje haar broer aan met groot-verschrikte oogen — dan stak ze een bevende hand uit naar den brief, welken hij haar voorhield. Dus dit was het, waar hij indertijd op gezinspeeld had — eenige maandene geleden nu al weer, op dien morgen dat ze, netjes ingepakt, al haar brieven en foto's, welke ze eens aan< Raeburn gezonden had, 'terug ontving.-Nu wist ze, dat het de mor?™„ g es} ??*• waarop hij naar het £,0 vertrokken was.— eerst weken daarna had ze toevallig van een wederzijdschen vriend vernomen, dat Alec cnenst genomen had, ais gewoon soldaat Zl£~ t(lei_o°k vernomen, dat hij dit gectaan had niettegenstaande het feit, dat zn opleiding hem gemakkelijk een Sra£ _, . kunnen doen behalen.... doch dat zou eenige maanden tijd geko^ hebben en hij had zoo spoedig mogelijk willen gaan. Van haar broer had ze de tijding ontvangen, dat Alec Raeburn gesneuveld was — en hij had haar de brief gegeven hem toevertrouwd, toen Raeburn vertrokde laatste brief van den man, van wien ze gehouden had; van wien ze nog hield. Want nadat Frank Moreton vertrokken was, had ze heel zeker geweten, dat ze ondanks alles, nooit Frank's vrouw zou kunnen worden, omdat haar gevoel voor hem niets anders geweest was dan een gevolg van haar teleurstelling in Alec en haar bewondering voor den ander, die wel ging. Om en om draaide ze het schrijven — in t bekende handschrift was haar naam geschreven op het couvert, met in een hoek de bemerking: ;>Te overhandigen, wanneer ik niet terugkom " Eindelijk opende ze den' brief en begon te lezen en, al lezende, vulden zich haar oogen met tranen — begreep ze eerst goed, hoe verkeerd 2e dezen man beoordeeld had — den man dien ze nu niet zou terugzien, omdat hij gestorven was in een vreemd land — gestorven voor datgene, wat zij hem eens verweten had, niet te bezitten Eerst toen je me verweet een lafaard te zijn — zoo schreef hij 0.a., ben ik ga nadenken en heb begrepen, dat mijn houding, zoowel voor jou als voor anderen onverklaarbaar geweest moet zijn. Maar — misschien zul je me nu gelooven — want als je dit leest, zal ik er niet meer zijn, dan zal ik gedaan hebben wat je van me verwachtte — het was niet omdat ik laf was, dat ik niet ging. Zie je, jaren van m'n leven heb ik gewoond en gewerkt in Berlijn — daar had ik m'n vrienden en kennissen, niet in Engeland, integendeel. Tot zelfs de autoriteiten waren wantrouwend, toen ik terugkeerde. Toch heb ik gedaan wat ik doen* kon om dit alles te vermijden. Dat is me -mislukt — overal kwam haat in de plaats van verdraagzaamheid, het trachten elkaar te begrijpen, wat ik zóó gaarne had aangekweekt. En daarvan ben ik nog overtuigd, dat deze heele oorlog menschonwaardig en menschonteerend is — het uitbreken en voortduren er van heeft een van m'n mooiste idealen vernietigd! Toch ben ook ik gegaan, maar — ik moet het erkennen, niet met den wensen om m'n land te dienen — maar wel de menschheid. Want dit is me duidelijk geworden — alles wat wij thans doen, wat wij geven en opofferen, dat kan nietteverggesch zijn— eens- zal men daaruit een juiste conclusie trekken. Er bleef me ook niets anders meer over — jij hield van een ander en voor mij was alle hoop voorbij — het minste wat kon was een deel van de taak op mij nemen, die de anderen ook op zich genomen hebben. Als je dit leest, zal ik die taak hebben volbracht — tot het einde toe — en dan zal ik gestorven zijn met een laatste liefdevolle gedachte aan jou, een laatste wensch voor jouw geluk. Frank Moreton is een beste kerel en — meer dan ik wellicht -— Zal hij in staat zijn je gelukkig te maken. Eén hoop is me gebleven*— dat jy( als Je deze regels leest, zult mzien dat ik géén lafaard was want die gedachte van jou.over mij is pijnlijker geweest dan »al het andere. Wel — het zal gedaan zijn met me — gedaan ook met het verlangen naar jou. dat me nooit verlaten zou hebben. Want hoe je ook over me zult denken — geloof me, als ik je voor de laatste maal zeg, dat ik je liefheb met heel m'n hart — en zal liefhebben, zoolang als er leven in me is. Alec Raeburn. ;••- Hetucieisje had herhaaldelijk met lezen moeten ophouden — haar oogen verblind door tranen — dezen man had ze, in dwaze onwetendheid van zich gestuurd — hèm had ze een lafaard genoemd. Nu was het te laat — hij was nu dood en.... een snik kropte op in haar keel, haar handen sloeg ze voor de oogen en ze brak uit in een wanhopig schreien.... hét was nu te laat.. • • voor altijd.... en zélf had ze, in haar dwaze verblinding, haar geluk voorbij laten gaan zelfs de herinnering aan geluk zou voor altijd verbitterd worden door het weten van haar onrechtvaardigheid. 111. Kerstavond.' Avond van heerlijke herinneringen — van«teedere, zuivere gevoelens — avond van gedachten aan wat al goeds daar voor honderden jaren begonnen was. Maar aan de fronten was geen tijd voor deze herinneringen — daar donderden de kanonnen, ratelden de machinegeweren, kraakten de geweren — en daar maakten de menschen elkaar af, die Menschen, voor wie eens die Eene geboren was om de leer der Vrede, der Verdraagzaamheid en der Menschelijkheid te prediken. Wel waren ze met blindheid geslagen! Ze keerde vroeg huiswaarts, dien Kerstavond — ze had het niet uit kunnen houden tusschen al die menschen, die, ondanks wat er daar in Frankrijk gebeurde, nog tijd en lust hadden voor hun vermaken. Dien avond, voor 't eerst, had ze gehoord van de wijze, waarop Alec Raeburn gestorven was — want wat bijna iedereen wist, was haar ontgaan. Ze had gehoord van zn heldhaftige daad — het redden van een officier onder vijandelijk vuur — ze wist ook wie die officier ge- weest was! Voor haar had hij dat ge-1 daan, begreep ze voor haar en haar 1 geluk.!'Nu wist ze ook, dat hij-begiftigd was met het Victoria-kruis — en ze had zich moeten dwingen om niet te lachen — wat had die arme, gesneuvelde Raeburn aan dat kruis — die erkenning van een moed, aan het bestaan waarvan zij getwijfeld had? Ze was weggegaan van daar — had niet meer kunnen en willen luisteren.... naar huis moest ze, alleen zijn, rustig De taxi stopte voor 't groote, rijke huis waar ze woonde — in de hal ontmoette ze haar vader, die haar beide handen reikte. Vaag verbaasde ze zich over de zichtbare ontroering van den anders zoo flegmatieken man: wat was er gebeurd? — Ga even naar de bibliotheek, Betty, zei hij moeilijk, ga even daar heen. Misschien, ja, misschien zal deze Kerstavond voor jou een byzondere beteekenis krijgen. En weg was hij, voor ze gelegenheid had hem te vragen naar de bedoeling van zn woorden. Ze liep de hal door, rechtuit naar de bibliotheek, vaag-verbaasd, wat het zijn kon, dat voor haar dezen Kerstavond van beteekenis kon doen zijn. Het vorige jaar — ja, toen was Alec er nog, toen was ze gelukkig geweest maar nu?.... Langzaam ging ze binnen — was eigenlijk al weer vergeten, waarom ze daarheen gegaan was ze zou hier tenminste even alleen zijn — en rustig hoefde zich niet te dwingen tot een conversatie, welke haar onaangenaam was. Ze ging zitten aan de schrijftafel en leunde 't hoofd in haar handen — op dat moment gevoelde ze zich buitengewoon ellendig — scheen het alsof er niets was overgebleven om te verwachten of te hopen. Er was een lichte beweging achter haar — het geluid van een stoel, welke langzaam werd teruggeschoven. Betty schrok en wendde zich om — een man stond langzaam op uit een fauteuil — een forsche man in uniform — waarvan de mouwen van de tuniek leeg neerbengelden. Ze wilde zich bewegen — ze wilde spreken maar _e zat als versteend — volkomen hulpeloos en staarde op in 't vermoeide, vermagerde gelaat van Alec Raeburn Later scheen 't haar toe, dat*'t eeuwen geduurd had, voor hij zn mond opende en haar naam noemde: „Betty!" Ze stond plotseling op — dus hij leefde hij was niet gesneuveld een onredelijke woede om zoon dwaze vergissing deed haar uitbarsten: — Ik dacht.... dat je dood was! Zn gezicht vertrok in plotselinge pijn — hij stamelde bijna als een verontschuldiging: — Het spijt me5— een fout van den hospitaaldienst — ze verwisselden onze identiteit —zie je 't is Frank — luitenant Moreton, die gestorven is. Het spijt me zoo, fluisterde hij nogmaals, als was het zijn schuld. . .Ze staarde hem aan,'de: hand gedrukt tegen*haar bonzend hart-—vreemd-koel was haar stem, toen ze vroeg: — Dus is — 'Frank — dood? Hij boog toestemmend het hoofd. —Ja. Zie je, ze weten 't hier niet ik kwam een uur geleden aan en zocht jullie op. Je was niet thuis en je vader dacht — je vader wilde och, hij vond het beter als ik je dit vertelde. Het was niet mijn schuld — ik had hem bijna in veiligheid, toen die granaat ontplofte — hrj verwondde ons allebei — dienzelfden dag in 't hospitaal is hij gestorven, vertelden ze me later. En ik werd vervoerd onder zijn naam — dat bemerkte ik eerst twee weken geleden — ik deed alles om het je te doen weten, maar, zie je — en er kwam weer dat hulpelooze, verontschuldigende lachje op :t bleeke gelaat, er gebeuren zooveel van die dingen — daarginds. Oh, Betty — ik had graag m'n leven gegeven, als het je Frank had kunnen teruggeven en hij hield op, verbaasd, door haar blik wat was er met haar? Plotseling merkte ze op: — Ik heb jelaatste brief ontvangen, Lec — de man richtte zich plotseling rechter op, toen hij'haar dien naam hoorde gebruiken — en, oh, liefste, wil je me vergeven? brak ze af. i — Je vergeven? vroeg hij — wat vergeven... . je hebt me niets gedaan. — Dat deed ik wel. schreeuwde ze bijna en liep op hem toe, ik noemde je een lafaard en nu dit — ze wees op de leege mouwen van zn uniformjas — en dat! — en haar vinger raakte het Victoria-kruis, dat op zn borst gespeld was — Het is niets, Betty, zei hij zacht — en nu — nu moest ik maar gaan? — Gaan? vroeg ze, wil je weer weggaan — maar Lec. jongen, zie je 't dan niet — begrijp je 't dan niet? Zn oogen vlamden plotseling op — wat beteekende dit — hield ze tenslotte dan toch van hem? — Betty, bracht hrj uit, je wilt — je kunt toch niet bedoelen....? Ze knikte heftig. — Dat ik van je houd — ja, ja alles was een fout van mij — m'n verloving met Frank was al af en — oh. jongen, wil ie me nu nog hebben? Plotseling doofde 't licht in zn en gebroken stamelde hij: — Oh, Betty — als ik maar m'n twee armen nog had! — Maar ik heb ze, lieveling, fluisterde ze en sloeg bei haar armen om zn hals — drukte zich tegen hem — in een uiting van intens geluk. En zoo kreeg die Kerstavond voor die beiden wel een heel bijzondere beteekenis — bracht hij, ondanks alle ellende en rouw en smart in twee harten tenminste zn Blijde Boodschap van Licht en Liefde — van groote. inniee Vrede. Hilversum, Dec. 1929. --- Brieven uit Berlijn. HET KERSTFEEST DER ARMEN. — WAT DE STAD DOET. — SPIJZIGING OP DE SCHOLEN. — DE MILLIOENENVOOR ARMENZORG. — DE STAD SCHENKT WARMTE. Een nuchter krantenbericht heeft dezer dagen gemeld, dat de Berlijnsche gemeenteraad een voorstel, strekkende tot het uitbetalen van wintertoelagen en Kerstgratificaties aan werkloozen, heeft behandeld. Hetzelfde bericht vermeldt verder, dat burgemeester Scholz, de man, die sedert de Amerikaansche reis en de daarop volgende gedwongen non-activiteit van dr, Böss het opperburgemeesterschap waarneemt, in den gemeenteraad mededeelde, dat de uitkeering van deze steun onmogelijk is, om de eenvoudige reden, dat de kas tot op den bodem geledigd Is. Maar dat bezwaar maakte blijkbaar weinig indruk op den raad. Het voorstel van de soc.-dem., om voor steun een bedrag van vijf-en-een-kwart millioen mark uit te trekken, werd met groote meerderheid aanvaard. Waar de overheid dat geld vandaan haalt, moet ze zelf maar weten, schijnt de raad te denken. Een nieuw staaltje van de telkens weer opvlammende tweespalt tusschen raad en overheid, waaronder het Berlijnsche stadsbeheer al zoo lang te lijden heeft. ! Over de uiterst slechte financiëele positie van Berlijn heb ik in mijn vorigen brief al verteld. Nu de winter krachtig heeft ingezet, is er, zooals te verwachten was, nog een groote stijging van de werkloosheid bij gekomen, om de situatie nog moeilijker te maken. De steun, die bij de rijksministeries van arbeid en financiën werd aangevraagd om de I ergste gevolgen van die steeds toenemende I werkloosheid te kunnen bestrijden, moest ; worden geweigerd, omdat ook het rijk onder i een enormen schuldenlast gebukt gaat. En I des te zwaarder wegen al deze moeilijkheden, .nu Kerstmis voor de deur staat, i Kerstmis niet te kunnen vieren, Is een van Ide ergste dingen, die een Berlijnsch gezin | kunnen overkomen. En Kerstmis wél vieren, ' dat beteekent: voor vrienden en kennissen, [ voor oud en jong, voor leder, wien men iets \ meer dan oppervlakkige sympathie toedraagt, ; geschenken koopen, die veel grooter en veel | duurder zijn dan wij dat in Nederland gei woon zijn. Rat laatste geldt natuurlijk maar iin beperkten zin voor de Berlijnsche bevoli klng, die voor een erroot deel nauwelijks In l staat is, zich het allemoodigste te verschaffen. Maar ook in de behoeftige gezinnen kost I een bescheiden viering toch altijd nog heel wat meer dan bij ons. En om die moeilijkheden tenminste voor een klein deel uit den weg te ruimen, wil de stad ter hulp komen. Maar of 2_j het onder de tegenwoordige omstandigheden mogelijk kan maken? Die omstandigheden zijn het juist, die de dubbele moeilijkheid meebrengen, dat zij eenerzijds|de stad in financiëele verlegenheid doen komen, en anderzijds nog een groote uitbreiding van de armenzorg noodzakelijk maken. Zoodoende worden er altijd juist de hoogste eisenen aan de schatkist gesteld op het oogenblik, dat er het minst in zit! Dit in aanmerking genomen, kan men niet anders dan den hoogsten lof hebben voor de wijze waarop de stad Berlijn den laatsten tijd voor haar armen zorgt. In een tijd, dat zij de grootste moeite heeft om haar dringendste schulden af te doen, weet zij toch altijd nog de millioenen te vinden, die er noodig zijn om de nood van de behoeftige bevolkingin een wereldstad eenigszins te lenigen. Om een klein voorbeeld te geven: onder de ongeveer twee honderdvijf tig-duizend Berlijnsche schoolkinderen zijn er duizenden en duizenden, die zonder thuis 'n ontbijt te hebben gehad hongerig op school moeten zitten. De stad heeft reeds lang begrepen dat die toestand onhoudbaar is, en doet er tegen wat zij kan. Maar zij kan niet genoeg. Eigenlijk zouden er niet minder dan vijf-en-zeventigduiaend schoolkinderen van stadswege gespij zigd moeten worden. Dit is totnutoe onmogelijk geweest en zal ook het volgend jaar wel weer onmogelijk zijn. Intusschen moet men er echter het grootste respect voor hebben, dat de stad toch kans ziet om ongeveer veertigduizend kinderen te sprjzigen. Precies 41.305 kinderen kon in den vorm van broodjes, melk of cacao het hoognoodige ochtendvoedsel worden verschaft, wat totaal meer dan negen millioen porties per jaar beteekent. Bovendien werden er nog 2.304.214 porties middageten op de scholen uitgedeeld, en 738.072 kleine-kinder- cri moederspijzigingen. Dat school-eten kost de stad per jaar het bedrag van 2.207.000 mark; op de nieuwe begrooting is deze post zelfs tot twee-en-eenhalf millioen mark verhoogd. Nu kan men de stad wel verwijten, dat er nog altijd 35.000 Berlijnsche schoolkinderen hongerlijden, maar dat verwijt doet de overheid in de "eerste plaats zich zelf. Aan goeden wilt ontbreekt het haar niet; aan geld, om de armenzorg, die den laatsten tijd oneer den dwang der omstandigheden zulke „ïorme afmetingen heeft aangenomen, in vollen omvang te kunnen volhouden, des te meer ! Een zeer goede en hoognoodige instelling te Berlijn is ook het ter beschikking stellen van groote lokalen, waar zij, die de middelen missen om zich wat warmte te verschaffen, tenminste voor de strenge koude kunnen vluchten. Er zijn tachtig zuike lokalen, waarvan de grootste niet minder dan twaalfhonderd personen kunnen bevatten Troosteloos is de aanblik, die deze lokalen bieden. Eindelooze rijen van ongelukkigen. die hier zitten te wachten op het vergaan, van den tijd; die niets te doen en mets te verzuimen hebben; die hier zitten te suffen, te praten of te lezen. Vooral te lezen! In de lange uren die men hier doorbrengt, wil men den afgeprjnigcen geest eenige afleiding geven door lectuur. Zoo ziet men het hier gebeuren dat menschen, die toch al met meer dan het noodigste aan het lijf hebben, nog een kleedingstuk of eenig ander voorwerp ruilen voor een boek, zonder dat het er op aankomt of Goethe of Wallace, Thomas I\_ann of Hedwig Courths-Mahier dat boek hebben geschreven. Als men maar iets te lezen, te doen heeft ! Ook hier kan men wat te eten krijgen; voor tien.pfennig kan men een kop koffie of een broodje koopen. Deze lokalen zijn den heelen dag stampvol. Alweer een tachtig duizend menschen — de bevolking van een flinke provinciestad ! — die zoodoende tenminste eenigszins van de zorg der gemeente kunnen profiteeren. Maar er zou nog zooveel, nog zoo véél meer te doen zijn. Als men op deze drukke dagen vcor Kerstmis nu de heele stad zich op het feest van de menschenliefde voorbereidt, door de straten van de volkswijken dwaalt, voelt men dubbel, dat een millioenenstad als deze van haar overheid het onmogelijke verlangt. En voelt men ook, loopend te midden van de onafzienbare rijen Kerstboomen, die ook in de stadsgedeelten der armen bij duizenden verkocht worden, dat men toch altijd moet blijven trachten, het onmogelijke mogelijk te maken. SIMON KOSTER. ---