DE GROOTE MANOEUVRES IN GELDERLAND Een gemakkelijk karweitje is het niet Voor de troepen bood de Woensdag meer gelegenheid tot activiteit dan de Dinsdag, en voor het publiek was het gemakkelijker zich een beeld te vormen van verschillende phasen van het gevecht. Op de eerste plaats in Olst. Daar heersen ten de pontonniers; het veer was buiten dienst gesteld (evenals te Wijhe); op vlotten, gebouwd van pontons, werden voertuigen en paarden over de rivier gezet, terwijl tevens een brug werd geslagen. Zoon brug bestaat uit 2 vaste stukken op de oevers, en uitvaarbaar gedeelte van 100 M. lengte; het geheele bouwwerk werd 162 M. lang. De pontonniers ploeterden en sjouwden met balken en trokken zich eelt in de handen aan sjorringen, tot aan de heupen in het water staande. De belangstelling bij de brug groeide steeds; vanaf de Piet Hein, die in de nabijheid voor anker lag, filmde Z. K. H. Prins Bernhard, die ook later in de motorsloep zich nader van de oefening op de hoogte stelde; er kwam steeds meer publiek; de Commandant van het Veldleger, luitenantgeneraal J. J. G. baron van Voorst tot Voorst, algemeen leider der manoeuvres, verscheen; men zag er de buitenlandsche uniformen der militaire attaché's, mevrouw van Voorst tot Voorst, echtgenoote van den C. V., vele belangstellende reserve-officieren, enz. Ook buiten Olst had het publiek gelegenheid een onderdeel van den strijd tusschen Blauw en Rood van nabij te volgen. ledereen kijkt naar een Blauwe Compagnie die door een weiland naast den weg tirailleert, behoedzaam, met kleine sprongetjes zich telkens weer in het gras werpend. Helaas, er zullen slachtoffers vallen, want vanaf den weg, niet veel verder, klinkt plotseling het geratel, fel en angstig, van geweren en zware mitrailleurs. Dat zijn de soldaten met zwarte banden op de helmen: de vijand. Ze hebben het succes, dat de Rooden dikwijls behalen, het resultaat n.1., dat zij hun tegenstanders ophouden, terwijl zij zelf na eenigen tijd een beter heenkomen moeten zoeken. De Blauwen kunnen dus ook nu even later weer verder. Publiek wordt nieuwsgierig, want de manschappen hebben planken brj zich waarmede slooten en smalle wateren kunnen worden gepasseerd. Het kan een interessant schouwspel worden, want de sloot naast den weg is toevallig niet smal. Hoe zal dat gaan? Het gaat heelemaal niet, want een luitenant-sectiecommandant kijkt weifelend naar het water, stelt het experiment even uit en ontdekt tot zijn blijdschap 100 M. verder een bruggetje over meer genoemd water. Het publiek ziet zich een schoone demonstratie ontgaan. Ergens in het operatieterrein staan enkele kanonnen van 6 c.M. op een kruispunt van wegen. De manschappen moeten waken tegen pantserwagens; op de wegen zijn hindernissen opgeworpen (voorgesteld door een doek met opschrift „Hindernis", maar verondersteld de pantserwagens een uur te kunnen ophouden). Mocht die hindernis genomen worden, dan staan de kanonnen klaar om de gevaarlijke auto's niet beleefd maar dringend af te wijzen — maar er komen geen pantserwagens. De kanonniers wachten zoo reeds ongeveer 24 uur, en het publiek vindt dat zoon legeroefening geen barre en zware onderneming is. Dat publiek weet echter niet dat dit gespannen afwachten op den duur wel zwaar wordt; dat de manschappen om half drie 's nachts zijn opgestaan en de nacht daarvóór om half twee; dat personeel van andere onderdeelen ergens in een schuur 2 of 3 uur geslapen hebben; sommigen blijven uren achtereen in een stelling en behoeven zich niet af te matten met kleine geforceerde marsenen, maar anderen loopen uren achtereen, en dit loopen in een lange colonne, nu eens m looppas, dan gauw dekking zoekend, dan weer vooruitspringend, is zeer vermoeiend. Het personeel, de artillerie, heeft het niet moeilijk wanneer de stukken eenmaal in stelling staan, maar de menschen van den Artillerie Meetdienst (plaatsbepaling van vijandelijke kanonnen door opmeten van het geluid en den vuurstraal bij het afgaan van het schot) zitten weer den geheelen dag ingespannen te arbeiden aan cijferingen en berekeningen. Zijn de manoeuvres dus zwaar? Men kan zich moeilijker legeroefeningen voorstellen dan die van dit jaar, maar een gemakkelijk karweitje is het ook niet. De leider ziet men hier en daar en overal in het veld, en in zijn staf kwartier te Zwolle ligt zooveel werk, dat voor hem en zijn staf de avond en nacht in arbeid voorbij gaan. De ordonnansen stuiven den geheelen dag op en neer. De pontonniers zwoegen met hun spanten en balken dat de spaanders er af vliegen. De militaire politie: handen vol werk met de regeling van het verkeer. De scheidsrechters gaan van het eene punt naar het andere en hebben tijd te kort om alle gegevens op te nemen en te verwerken. De manschappen marcheeren, tirailleeren, .wachten, in kreupelhout kruipen, mitrailleur klaar maken, in modder uitglijden, onderwijl een kuch eten (er wordt alle aandacht besteed aan de voeding, doch het js niet te vermijden dat soms een keukenwagen den weg kwijt raakt, zoodat de manschappen een half uur of verder verwijderd zijn van dit onontbeerlijke voertuig en te laat in den avond moeten wachten op hun diner. Men moet het niet te zwaar opnemen dat een keukenwagen soms bij den vijand terecht komt en daar natuurlijk met vreugde wordt geconfisceerd. De bepakking is een vraagstuk op zich zelf. Velen herinneren zich nog wel hoe zij 15 of 20 jaar geleden na een marsch van enkele uren den ransel met patroontasschen en geweer als een drukkende last gingen voelen. Sindsdien is de bagage van den soldaat behoorlijk uitgedijd. Een model-gepakte ransel met ondergoed, handdoek, schoenen enz. en een deken er bovenop, plus 2 tasschen met ijzeren blokken inplaats van patronen, legden een behoorlijk gewicht op de schouders, doch als men tegenwoordig militairen zonder ransel ziet, beteekent dit niet dat zij het gemakkelijker hebben gekregen. De groote ronde patroontrommeltasch voor de mitrailleurgroepen bijv. is al heel lastig en kan ongezellig in de zijde drukken; aan den koppel hangt het pioniergereedschap met bajonet, zandzakken en tentzeiltje; het geweer wordt op den duur een vervelende last, en het gasmasker is een onmisbaar onderdeel van de uitrusting geworden (een soldaat legt nooit zooveel af, of hij houdt zijn masker bij zich), doch deze dikke prop aan zijn linkerzijde is vrij hinderlijk; en zwaar. De ransel wordt niet meer meegevoerd, waardoor het noodig was de geheele bepakking te veranderen, doch de manschappen zelf zijn het er niet over eens, dat dit verbetering is. Bedenkt men nu, dat de soldaat met deze bagage, welke altijd min of meer meehobbelt en schokt, over alle mogelijke terrein draaft en tirailleert, en dat de schutter en helper in de mitrailleurgroep de lichte mitrailleur of de gereedschapstaseh met affuit sjouwt, dan beseft men, dat er niet veel meer wapens en beschermingsmiddelen uitgevonden mogen worden. Er is links en rechts en op den rug eenvoudig geen plaats meer! Wij kunnen intusschen mededeelen, dat de bagage in het buitenland niet lichter is en dat men in Den Haag ijverig studeert op een alleszins bevredigende oplossing van het vraagstuk der militaire „handbagage". Op Dinsdag kwam nu en dan een felle stortbui, die alles gauw en goed nat maakte en het prachtige weer van Woensdag des te meer op prijs deed stellen. Ook in den nacht van Dinsdag op Woensdag waren velen slachtoffer van een echt „hondenweer". Alleen die het heeft meegemaakt weet wat regen op manoeuvres is; wat het beteekent ergens in een schuur klam en huiverig wakker te worden, door een moerassig weiland te pionieren en in een plassende, sarrendvolhardende bui op te trekken, terwijl de kleeren plakken, het water in de schoenen siepert en het pakje sigaretten verweekt tot een viezig papje als mislukt deeg van roggebrood. Dan zijn manoeuvres zwaar; dan valt het dubbel te waardeeren dat de geest in den troep goed blijft. --- KUNST EN WETENSCHAP Restauraties met Rijkssteun In de Rijksbegrooting van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen wordt blijkens de M. v. T. o.a. medewerking verleend aan de volgende restauraties: N. H. Kerk te Stedum. Aangezien het noodig blijkt, dit kerkgebouw tijdens de restauratie buiten dienst te stellen en ter plaatse geen ander gebouw bestaat waarin de dienst tijdelijk kan worden gehouden, is de bouw van een noodkerkje noodzakelijk. De kosten hiervan ad f2OOO zullen niet meer kunnen worden gevonden uit de reeds krap geraamde restauratiekosten en deze zullen dus tot f 62000 verhoogen. in. verband hiermede wordt ook bet Rijkssubsidie van f 30.000 tot f 31.000 verhoogd en de termijn voor 1938 dus gesteld op f 16.000 in plaats van f 15.000. Waterpoort te Sneek. Dit belangwekkende en uitermate decoratieve monument vertoont teekenen van verzakking. In overleg met den Rijksdienst voor de monumentenzorg zijn plannen ontworpen om dit kwaad te verhelpen en voor zoover reeds schade aan het monument mocht zijn aangericht, deze te herstellen De kosten hiervan zullen naar schatting f 15.000 bedragen. De gemeente-eigenares heeft van Rijk en provincie een tegemoetkoming in de kosten gevraagd en wel van resp 50 en 25 pot. De minister heeft over de mate waarin hier steun geboden dient te worden overleg geopend met Gedeputeerde Staten, 'die van oordeel zijn, dat met resp. 40 en 20 pet kan worden volstaan. Dienovereenkomstig limiteert de minister hier de Rijksbijdrage tot een maximum van f 6000. welk bedra* hij hierbij uittrekt. De toren te Minnertsga vertoont ernstige teekenen van verval. De kosten zijn, zeer globaal, geraamd op f 15.000. De minister is van oordeel, dat een Rijkssubsidie van ten hoogste 40 pet. der kosten bot een maximum vian f6OOO hier gemotiveerd is en trekt derhalve dit bedrag uit N. H. Kerk te Wonkum. De kosten voor noodzakelijk herstel zullen naar raming niet minder dan f 164.000 bedragen. In dit bijzondier geval zal het Rijkssubsidie, naar zich laat aanzien, niet lager kunnen worden gesteld dan 60 pet. der kosten tot een maximuim van f 98.400, te verdeelen over vijf jaren. Voor 1938 wordt derhalve f 19.G8Ö "uitgetrokken. --- PAARDENFOKKERIJ De aangespannen keuringen te Groningen. Onze deskundige medewerker schrijft ons: In het slot van ons verslag staat, dat Baldo m de verrichtingsproef onder den zadel niet deskundig is gereden. Dit is niet juist, wij hebben bedoeld Euranda van denaelfden eigenaar. Baldo is in de diverse nummers onder den zadel voorgebracht door den heer Oterdoom, die zich daarvan, als uitstekend ruiter, voortreffelijk heeft gekweten. --- Oorlogsspel boven Berlijn Vlieger-alarm bij dag en bij nacht BERLIJN, September 1937. Zoo zijn wij dan aan een van de donkerste perioden van ons leven begonnen en hoewel wij natuurlijk allemaal even nette en fatsoenlijke menschen zijn gebleven, behooren wij allemaal een week lang tot de bewoners van „dunkel Berlin". Gemeenlijk verstaat men daaronder de „lichtschuwe" elementen, die van de duisternis gebruik maken u ontijdig van uw moneten te ontlasten, die een paar waardevolle schilderijen meenemen of een stevige greep in uw tafelzilver doen. Maar nu moeten wij dat alles een beetje anders opvatten, wij moeten leeren te vergeten, dat dit alles maar „sper is en ons probeeren in te leven in gebeurtenissen, die hopelijk nimmer werkelijkheid zullen worden. Wij zijn nog maar in den beginne en naar ik hoorde, zijn er zeer veel bezwaren ingebracht tegen het feit, dat deze verduistering liefst een heele week lang zal duren Ik weet het natuurlijk niet, maar het schijnt mij inderdaad rijkelijk lang te zijn. Hadden wij hier te doen met een volk, dat discipline en gehoorzamen nog leeren moest.... men zou het kunnen billijken, maar het is reeds nu gebleken, dat de Berüjners zich van den ernst volkomen bewust zijn en het heeft dan ook alles, om het maar eens op zijn Duitsch te zeggen, „fabelhaft" geklappt. Men kan nu eenmaal niet op twee verschillende plaatsen tegelijk zijn, maar naar hetgeen ik zag te oordcelen, kan men van een volkomen geslaagde proefneming spreken Het begon dan Maandagmorgen met een vliegeralarm, dat de straten en pleinen binnen de twee minuten volkomen ieeg maakte; het was werkelijk buitengemeen imposant te zien, met welk een snelheid de menschen de door wegwijzers prachtig aangewezen „Sammelkeller" en „Schutzraume" opzochten en wanneer er bommen waren gevallen, dan zouden die zeker niet al te veel slachtoffers hebben gemaakt. Bommenwerpers en jagers doorkruisten het luchtruim, het afweergeschut liet zich hooren en met ontzagwekkende snelheid joegen de vliegers op een paar honderd meter hoogte over onze hoofden. Het alarm verraste mijn vrouw en mij, terwijl wij nog in Morpheus' gezegende omarming lagen en wij wisten dan ook niets beters te doen dan ons verblijf nog maar een tijdje te rekken. Trouwens, in deze slecht gebouwde huizen, waar het gedaver der machines de klok deed stilstaan en ons in onze bedden deed schommelen zou het een onbegonnen werk zijn den dood en verderf zaalenden machines te ontkomen. Wie op straat was haastte zich naar zijn woning terug tode stad rende men naar-deveihge kelders of verborg zich in de „Hausriur aer Se/scheidene huizen. Kinderen kregen hun speelgoed mee, menschen uit hetzelfde huis, die elkaar in normale omstandigheden vrijwel niet zien of niet willen zien, zaten nu rustig en vreedzaam bijeen en nauwelijks had het „Entwarnungs"-signaal geklonken, of allen gingen weer huns weegs. De politie hielp hen die hulpeloos rondliepen met een vriendelijk woord en ieder deed zijn uiterste best om het hun gemakkelijk te maken, kortom de Duitsche zin voor orde en discipline verloochende zich geen oogenblik. Zoo een vliegeralarm heeft intusschen — ook al weet men dat het maar „spel" is — toch iets beangstigends; dat huilen der sirenen dat weten dat binnen enkele minuten de vliegtuigen aangedaverd komen, dat alles maakt een grooten indruk. Menheeftie genïük niet den tijd zich te reahseeren, dat het maageen oefening betreft, men heeft zóó goed de te volgen maatregelen gelezen dat aiips als vanzelf gaat en daar de pohtiepSdett nogtn Matste waarschuwing had gegeven op een gemoedelijke en met eenige aardige grapjes gekruide wyze, daar deed iedergzljngbePst deze oefening zoo goed mogelijk te doen slagen. De huizen waren, toen het donker was geworden, zeer goed verdonkerd; ik zag slechts heel enkele, die nog een klein lichtstraaltje doorlieten, maar dit was een groote uitzondering. Dé straten waren betrekkelijkleeg, de verschillende lokalen, waar het bedryf gewoon doorging, veel min^r d™kdan anders bezocht; hadden de stralen der schijnwerpers een vliegtuig gevangen aan Dieei men niet staan, maar vervolgde zijn weg keek slechts af en toe om en bewonderde het inderdaad machtige schouwspel van het vliegtuig, dat gevangen zat als de mug m net web van de spin. Onmogelijk om aan deze stralen te ontkomen; wie eenmaal was ge vangen, bleef gevangen, tenzij mj er dan in kon slagen in de wolken te komen. Dan zochten de Schijnwerpers verder, dan probeerden zij — vruchteloos — den misdadiger tepaKken te krijgen. Maar wanneer de vlieger maar eventjes zichtbaar werd, dan hoorde men weer het getik van het afweergeschut en men was zóó door dit schouwspel geboeid en had zich dermate in de werkelijkheid ingeleefd, dat als van zelf de uitdrukking werd geslaakt: „Ik begrijp niet dat ze hem nog niet naar beneden hebben geschoten.... De maan stond hoog aan den hemel Mis schien heeft men deze oefeningen wel expres met behulp van dezen lichtenden bol georganiseerd, want daardoor zal zonder .twijfeli het aantal verkeersongelukken beduidend verminderd zijn. Op de trottoirs had men aan de hoeken witte strepen aangebracht, op de trappen der stations en van bahnhöfe was dat ook het geval, zoodat men al heel spoedig aan het donker was gewend en het — na een uurt e — heelemaal zoo vreemd niet meer vond. Over het algemeen is het merkwaardig hoe spoedig de mensch _ wanneer hij ten minste zrjn hersens b« elkaar weet te houden - zich aan abnormale omstandigheden went en ermee verzoend raakt. Ik herinner mij opeens weer, hoe ik twee jaar geleden in Barcelona was, toen de schepen in de haven hun kanonnen rade stad richtten en daar niet geringe verwoestingen aanrichtten Maar al heel spoe- van werkelijke angst bitter weinig mier te bespeuren en hoewel het'toen allesbehalve gekheid was, maar Dittere ernst, Sten wij in een restaurant op de gebombardeerde Rambla rustig onzen Vermouth te drDaktelis'tenslotte toch ook het doel dezer oefeningen: de menschen er aan te wennen el Saardoor alle zenuwachtigheid tot e*. de stad en wachtte ™T belangstelling op de dingen die komen Sden H was allemachtig koud en wrj Sokken de kraag van onze jassen hoogop. S maan werd door de wolken bedekt en vruchteloos tuurden wij of er nog steeds geen gevaar op komst was. Zooiets als indertijd tot onze meest geliefde lectuur behoorde in het verhaal van Blauwbaard: „Zuster Anna, zuster Anna, ziet gij nog niets komen?" Maar hoe wij onze oogen ook inspanden, wij ontdekten niets. Ook met onze ooren hadden wij geen succes. Men kreeg den indruk dat om negen uur de millioenenstad bereids te slapen lag. Toen opeens ja, daar hoorden wij het. Boem-boem-boem. Het geschut liet zich vanuit de verte hooren. Acht schijnwerpers lieten hun stralen spelen en deden een aanval op het wolkendek, dat zóó laag hing, dat men het bijna zou kunnen aanraken Het waren gretig grijpende vingers, die hun prooi zochten, vingers aan een geweldige hand. Het was alsof een reuzeninsect de voelhorens tastend uitstrekte. En ja, opeens, daar was de gezochte prooi gevangen. Het leek een zilveren vlieg in een geweldig groot net, die hopelooze pogingen aanwendde om aan den doodelijKen greep te ontkomen. De vijandelijke vlieger probeerde te stijgen, men zag hem hooger en hooger gaan, maar de stralen lieten niet los. Overal barstte het afweergeschut los. Hier tik-tiktik, daar tik-tik-tik, overal en ten allen kant dat enerveerende tik-tik-tik. De vlieger maakte rechtsomkeert en verdween naar veiliger oorden. De aanval was afgeslagen, de eene straal na de andere bleef weg. Men ademde werkelijk op; ik geloof dat er niemand was, die aan een onschuldige oefening had gedacht • Een oogenblik later herhaalde zich het spel van het tastende licht en ook nu weer hadden de zoekers succes. Aan alle kanten werd de vlieger door het licht aangepakt. Ook hij koos de wijste partij en zag het hopelooze van zijn pogen in. Het zware geschut deed zich hooren, daar tusschendoor het korte, afgehakte getik der kleinere afweerwapenen. Toen werd het rustig, doodrustig. Men hoorde niets meer. Wat natuurlijk niet wegnam dat de, afweer op zijn qni vive bleef. En toen ik vannacht om vier uur wederom de kanonnen hoorde, wist ik dat mijn Fransche collega gelijk had gehad, die van „een stilte voor den storm" had gesproken. Tegen middernacht werd door de vliegers een tweede aanval — deze keer op zeer groote schaal — ingezet. Aanvai op aanval volgde. Het waren nu geen paar vliegtuigen, die door de posten trachtten te breken, er werd nu in grooter verband gevlogen en het was een onvergetelijk schouwspel te zien hoe de snelle jagers zich kweten van hun taak om de aanvallende vliegtuigen in het bereik van de vuurmonden te dringen. De dood tegemoet. Steeds dichter werd het wolkendek en van de maan was zoo goed als niets meer te zien. Zouden de aanvallers dit keer geen prachtige gelegenheid hebben om tot het hart van Berlijn door te dringen? Van alle kanten kwamen de aanvallers opdagen, het was alsof boven onze hoofden een geweldig onweer was losgebarsten. Steeds meer lichtbundels boorden zich door het duister, steeds luider sprak de ijzeren stem van het afweergeschut. Een kakofonie van geluiden, die de trommelvliezen, splijten deed. Lichtkogels vielen naar beneden, het waren bommen, die met milde hand over ons werden uitgestrooid. Toen werd het plotseling weer stil. Slechts af en toe droeg een windvlaag nog een brok motorengedaver naar onzen observatiepost terug. Maar het was duidelijk, dat het.afweergeschut had gezegevierd. Slechts een paar vliegtuigen waren erin geslaagd onder bescherming der wolken — Berlijn te bereiken. Maar heel veel schade hadden zij toch niet kunnen aanrichten, want voor de poorten der stad waren zij reeds naar beneden gehaald. w«"cu •* Door de spookachtig aandoende straten van de uitgestorven stad ging ik naar mijn Siedlung terug. Ik kon mij moeilijk voorstenen dat dit alles geen werkelijkheid was geweest, het kostte mij moeite te gelooven aat ik niet had op te passen om niet in een w-b^men Blagen gat te trappen.... , wij hebben nu vliegeralarm en overdag en brj nacht gehad en wanneer alles even glad verloopt wanneer het ernst wordt, mogen wij tevreden zijn. ledereen heeft zich strikt aan de gegeven bevelen gehouden, iedereen heeft oogenblikkelijk daar dekking gezocht waar pydie dekking zoeken moest en hoe verleidelijk het ook was om vanuit of aan het venster dit alles gade te slaan, niemand heeft aan deze toch zoo begrijpelijke lust toegegeven. pet was — kleine uitzonderingen natuurlijk daargelaten — een succes over de gansche linie. VAN SWINDEREN. --- Zilveren tooneeljubileum van Sylvain Poons. In den Nieuwen Plantge-Schouwburg te Amsterdam, waar hij een kwart eeuw geleden voor het eerst op de planken verscheen, heeft gisteravond Sylvain Pcons zijn zilveren jubileum herdacht in de revue ,Daat-zit pit in". Van verschillende zijden werd de. jubilaris hartelijk toegesproken, waarbij hem tevens enkele souvenirs werden aangeboden. --- De achttiende Volkenbondsvergadering „Spanje” op den voorgrond der belangstelling. — Een voorloopig succes, doch tevens een ernstige nederlaag voor de regeering-Negrin. — Weinig te doen over Abessynië, China en Palestina. (Van onzen correspondent). Genève, 20 September 1937. De burgeroorlog in Spanje en alles, wat hiermede in rechtstreeksch verband staat, hebben tot dusverre het leeuwenaandeel van de belangstelling van allen, die thans bij gelegenheid van de Achttiende Volkenbondsvergadering te Genève vereenigd zijn. „Spanje" was het hoofdonderwerp van debat bij de algemeene discussies in de voltallige bijeenkomsten der Volkenbondsvergadering, „Spanje" was het voornaamste punt van bespreking in de vergadering van den Volkenbondsraad, „Spanje" was het groote vraagteeken met betrekking tot de verkiezingen voor drie niet-permanente leden van den Volkenbondsraad, „Spanje" was de aanleiding tot de Middellandsche Zee-conferentie van Nyon, ja „Spanje" werd zelfs het voorwerp van een klacht van de Duitsche regeering bij den Zwitserschen President Motta in verband met een redevoering, die de Spaansche minister-president Negrin op den jaarlij kschen maaltijd der Internationale Vereeniging van Volkenbondsjournalisten had gehouden. Vandaag heeft de Achttiende Volkenbondsvergadering twee belangrijke beslissingen inzake „Spanje" genomen. Het eerste besluit mag men een voorloopig succes voor Negrin noemen. Overeenkomstig zijn verzoek zal de geheele Spaansche aangelegenheid het onderwerp van een politiek debat in de „zesde", de „politieke" commissie der Volkenbondsvergadering vormen. Negrin zal daar dan de gelegenheid hebben de Spaansche eischen, dat de Volkenbond Duitschland en Italië tot „aanvallers" tegen Spanje verklaren zal en over de middelen beramen zal, om aan dezen aanvalsoorlog een einde te maken, nadrukkelijk uiteen te zetten en daarover een duidelijke beslissing van de Volkenbondsstaten te verlangen. De tweede gebeurtenis van vandaag was het besluit, dat Spanje niet opnieuw tot lid van den Volkenbondsraad zou kunnen worden herkozen. Deze beslissing van de Volkenbondsvergadering was zulk een zware nederlaag voor de regeering-Negrin, dat het voorloopige succes van het uitlokken van een discussie over „Spanje" in de politieke commissie daartegen stellig niet opweegt. Vooral hierom niet, omdat het wel te voorzien is, dat het ~Spanje"-debat in de politieke commissie niet naar den zin van de regeering van Valencia zal afloopen. Verleden jaar reeds had Alvarez del Vayo, die toen minister van buitenlandsche zaken van Spanje was en die ook thans weder zijn land in de Volkenbondsvergadering vertegenwoordigt, gehoopt, dat de Volkenbondsvergadering een duidelijke veroordeeling van de Italiaansche en Duitsche inmenging in Spanje zou uitspreken. De Engelsche en Fransche regeeringen, die toen nog op een spoedigen terugkeer van Italië naar Genève meenden te mogen honen en die bevreesd waren, dat heftige openlijke aanvallen in de Volkenbondsvergadering tegen Italië Mussolini weder verder van Genève zouden verwijderen, wisten toen de Spaansche delegatie er toe te bewegen van hun voornemen af te zien, om een uitvoerig flebat over „Spanje" uit te lokken. Dit jaar is echter de afstand tusschen Italië en Genève reeds zoo groot geworden, dat aan een spoedigen terugkeer van Italië niet meer te denken schijnt. Bovendien is de woede van de regeering van Valencia tegen Italië en Duitschland zoo toegenomen, dat het vrijwel hopeloos zou zijn geweest Negrin tot matiging in zrjn eischen aan te raden. Dus hebben Delbos en Eden den Spaanschen minister-president, die bovendien de krachtige ondersteuning van Litwinof en den gedelegeerde van Mexico Fabela ontving, ditmaal maar hun gang laten gaan. Negrin krijgt het gewenschte debat over „Spanje". Dat de Volkenbondsvergadering als resultaat daarvan echter besluiten zou Duitschland en Italië nadrukkelijk als „aanvallers" te brandmerken en dus tot sancties zou overgaan, om Duitschland en Italië tot terugroeping hunner „vrijwilligers" te dwingen, is meer dan twijfelachtig. Delbos heeft reeds met nadruk verklaard, dat de omstandigheden den Volkenbond dwingen „zijn ambities te beperken", en Eden verzekerde, dat zelfs bij een eventueel later prijsgeven van de nietinmengingspolitiek het hoofddoel der Engelsche regeering erop gericht zou zijn te verhoeden, dat de Spaansche burgeroorlog een Europeesche oorlog zou worden. Met dit doel zou echter een toepassen van Volkenbondssancties tegen Italië en Duitschland moeilijk vereenigbaar zijn! Zal Negrin dus vermoedelijk weinig daadwerkelijke hulp van den Volkenbond verwachten kunnen, ook al zou de politieke commissie nog zoo uitvoerig over Spanje debatteeren, de nederlaag, die de regeering van Valencia vandaag in verband met de verkiezingen voor drie niet-permanente leden van den Volkenbondsraad leed, is een gevoelige geweest. Om als lid van den Raad herkozen te worden, had Spanje de toestemming van twee-derden der delegaties ter Volkenbondsvergadering noodig. Daarentegen hebben slechts 23 van de 52 aanwezige staten zich ten gunste van de herkiesbaarheid van Spanje uitgesproken, dus nog niet eens de helft! Een beweging van sensatie ging door de vergaderzaal, toen deze cijfers werden bekend gemaakt. Men wist, dat Spanje in gevaar was de vereischte twee-derden niet te behalen. Dat echter slechts zoo weinig delegaties hun sympathie voor de regeering van Valencia zouden uitspreken, had vrijwel niemand verwacht! Ondanks de eendracht, waarmede Engeland, Frankrijk en Sovjet-Rusland achter de schermen voor de herkiezing van Valencia geijverd hadden, hadden bijna drievijfden der delegaties geweigerd zich ten gunste van de herkiesbaarheid van Spanje uit te spreken. Men kan zeker niet zeggen, dat deze 60 pet. der Volkenbondsvergadering allen hun stem aan Spanje onthouden hebben uit antipathie tegen de regeering van Valencia en uit sympathie voor generaal Franco. Enkele staten, zooals Nederland, hielden uit strikt principieele overwegingen aan hun traditioneele houding vast: „geen herkiezing van aftredende Raadsleden!" Sommige andere staten onthielden Spanje hun stem, om daardoor de kansen van Turkije op herkiezing als Raadslid te verbeteren. Een berekening, die falikant uitkwam, want vele verontwaardigde aanhangers van Spanje stemden na het echec van Valencia uit weerwraak ook tegen de herkiesbaarheid van Turkije! Doch de groote meerderheid der tegenstemmers heeft vermoedelijk niet willen bijdragen tot een nieuwe propaganda voor Valencia, zooals na een gunstige beslissing der Volkenbondsvergadering zeker niet zou zijn uitgebleven! Over de drie andere groote vraagstukken, waarvan men een interessante bespreking te Genève verwachtte, is tot dusverre nog slechts weinig te doen geweest. „Abessynie" heeft zelfs in het geheel niet tot eenige discussie aanleiding gegeven. De verhoogde spanning tusschen Frankrijk en Engeland eenerzijds, Italië anderzijds met betrekking tot de „zeebuiterij in de Middellandsche Zee" heeft Eden en Delbos er toe bewogen inzake Abessynie een geheel lijdelijke houding in te nemen en Italië niet het genoegen te doen van een poging de Volkenbondsvergadering tot het vaststellen van de door Mussolini verlangde „overlijdensacte" van Abessynie te bewegen. Inzake China kregen wij een uiterst helder en in voornamen toon gehouden redevoering van den Chineesche gedelegeerde Wellington Koo over het onrecht, dat Japan" aan het Chineesche Rijk heeft aangedaan. Aan een in 1933 met betrekking tot Mantsjoerije benoemde „Commissie van 23" is thans weder nieuw leven ingeblazen. Zij zal hebben na te gaan, of de Volkenbondsstaten iets kunnen doen, om den vrede in het Verre Oosten te herstellen. De eerste redevoering voor een bevestigende beantwoording van deze vraag zal echter nog moeten worden uitgesproken. Het verste is men de vorige week te Genève opgeschoten met betrekking tot Palestina, Dit geschiedde echter niet in de Volkenbondsvergadering, doch in den Volkenbondsraad. Deze heeft verklaard geen bezwaar ertegen te hebben, dat de Engelsche regeering, ondanks de protesten van de Arabieren tegen de verdeeling van Palestina, een nieuwe studiecommissie naar dit land zal zenden, om daar, zoo mogelijk in overleg met de Arabieren en de Joden, een nieuw verdeelingsplan in bijzonderheden uit te werken. Ofschoon de Volkenbondsraad uitdrukkelijk verklaard heeft zich voor later de volle vrijheid van beslissing voor te behouden, neemt men over het algemeen toch aan, dat deze Raadstoestemming een nieuwe stap op den weg is, die ten slotte naar de verdeeling van Palestina leiden zal. Ondanks de sombere voorspellingen van de ministers van buitenlandsche zaken van Egypte en Irak, die hiervan slechts een nieuwe bron van onrust, haat en oorlog verwachten! ---