DE TROONREDE H. M. de Koningin heeft hedenmiddag in de Ridderzaal te Den Haag «e vereenigde zitting der Staten-Generaal geopend met de volgende rede: Leden der Staten-Generaal, Bij den aanvang van het zittingjaar tot hervatting uwer werkzaamheden gevoel Ik allereerst behoefte uitdrukking te geven aan Mijne gevoelens van diepe erkentelijkheid voor de in de afgeloopen weken uit alle agen van Mijn Volk ontvangen bewijzen van gehechtheid aan Mij en Mijn Huis. De herinnering daaraan zal bij Mij onvergetelijk zijn. Kon Ik ten vorigen jare in Uw midden gewagen van hoop op verbetering in den economischen toestand des lands, de gang van zaken sinds dat tijdstip heeft deze hoop niet in vervulling doen gaan. Wel is de werkloosheid sinds dat tijdstip nog eenigszins afgenomen, maar over het algemeen zijn de economische vooruitzichten minder gunstig dan destijds het geval was. Deze toestand plaatst de regeering opnieuw voor de vraag, wat gedaan kan worden tot verlevendiging van het bedrijfsleven en de daarmede saamhangende werkgelegenheid voor groote groepen van ons volk. Met «et oog hierop zullen bijzondere voorzieningen worden getroffen ter bevordering van den uitvoer onzer producten, terwijl voor bepaalde bedrijven tarlefmaatregelen van matig beschermenden aard in voorbereiding zijn. Ook zal aan de verdere ontplooiing onzer nationale nijverheid en aan de belangen der scheepvaart bij voortduring aandacht worden geschonken. Mag worden gehoopt, dat van deze voorzieningen een gunstige Invloed °P de werkgelegenheid zal uitgaan, daarnevens zal worden voortgegaan het treffen van bij zondere maatregelen tot bestrijding der werkloosheid. Inzonderheid zal belangrijke uitbreiding worden gegeven aan de uitvoering van die werken, welke bijdragen tot verhooging van het voortbrengingsvermogen van den bodem en daardoor leiden tot het ontstaan van blijvende werkgelegenheid. De verdere uitvoering van de drooglegging van den Noord-Oostpolder en de voorbereiding van de overige inpolderingen in het IJsselmeer, zullen krachtig worden voortgezet. Teneinde remmende invloeden op de uitvoering van werken tot bestrijding der werkloosheid zooveel mogelijk uit den weg te ruimen, zullen voorstellen van wetgevenden aard U eerlang bereiken. De werkloosheid onder de jeugd heeft de bijzondere aanrent der regeering. Maatregelen tot krachtiger bestrijding worden voorleid. Tot voldoening stemt, dat in deze bewogen tijden de betrekkingen Vah Nederland tot de andere Mogendheden haar vriendschappelijk *-ai*akter onveranderd hebben mogen behouden. De Regeering blijft er op bedacht, de positie van Nederland door onze even zorgvuldig als bestendig gevolgde politiek van zelfstandigheid te bevestigen en te versterken. Daartoe blijft de verdere uitvoering der voorgenomen maatregelen tot Ver.sterking van 's lands weermacht onontbeerlijk. De toestand van de openbare financiën blijft in zeer bijzondere mate vereischen, en noopt mitsdien tot een zoo groot mogelijke ePerking der uitgaven. Dit is te meer geboden, omdat de offers, 6lke ln de huidige omstandigheden gebracht moeten worden voor de efensie, alsmede die, welke nu reeds gedurende een reeks van jaren ge- l*derd worden voor de bestrijding der werkloosheid en de leniging van aar gevolgen, zeer zware eischen aan de publieke kassen stellen. Grooter offers zullen echter nog noodig zijn om in deze voor ons volksbestaan zoo eminente belangen op de juiste wijze te blijven voorzien. Voorstellen, welke er op gericht zijn het geheele volk zooveel mogelijk m deze nationale offers te doen deelen, zullen U in dit zittingjaar woren aangeboden. Het ligt in het voornemen hiermede gepaard te doen eaan voorstellen tot belastingherziening, teneinde een meer Rechtvaardige verdeeling van den druk te verkrijgen en de in bepaalde elastingen gelegen belemmeringen tegen verruiming van de werkgelegenheid zooveel mogelijk weg te nemen. In verband met het feit, dat de wijzigingen in de economische veroudingen op het gebied van den landbouw meer en meer van ijvenden aard blijken te zijn, is het gewenscht, dat aan de genomen aatregelen een organisatie ten grondslag wordt gelegd, waarbij n het bijzonder gelet zal worden op de handhaving der bij het landbouw- behoorende eigen verantwoordelijkheid. blijft Curacao zich verheugen in een gestadige ontwikkeling en ertoont de financieele toestand van Suriname een lichte verbetering, € in het vorig jaar ingetreden terugval in de conjunctuur heeft niet nagelaten een ongunstigen invloed uit te oefenen op den algemeenen econornischen en financieelen toestand van Nederlandsch-Indië'. Hoewel een voorzichtig financieel beleid terughouding eischt bij het eramen van maatregelen met geldelijke gevolgen, zal niettemin worden v°ortgegaan met het streven naar verbreeding van de economi °he basis des lands. De doelmatige inrichting van de verdediging van Nederandsch-indië te land en ter zee, welke van de Schatkist zware ers eischt, heeft de voortdurende aandacht der Regeering. Met erkentelijkheid maak Ik gewag van de toewijding waarmede eger en Vloot, zoomede de ambtenaren in Burgerlijken Dienst in het eheele Koninkrijk hunne taak vervullen. Ook in het komende zittingjaar zal weer veel arbeid en toewijding *** Regeering en Staten-Generaal worden gevorderd. In het vertrouwen, * die arbeid verricht zal kunnen worden in hartelijke saamwerking en e e d€ innige bede, dat de Almachtige God ons allen de noodige kracht wijsheid schenke, verklaar Ik de gewone zitting der Staten-Generaal geopend. --- Een onverwachte wending Eigenlijk is dit besluit van de Tsjechische regeering onverwacht, omdat de eraan voorafgaande berichten een dergelijke wending niet deden vermoeden. Immers de Tsjecho-Slowaaksche pers heeft de besprekingen te Londen allerminst met enthousiasme begroet. De Poledni Listi achtte afstand van het Sudetengebied geen middel om Duitschland kalm te doen zijn en oordeelde, dat neutralisatie van Tsjecho-Slowakije den oorlog slechts voor zes maanden zou uitstellen. De A-Zet zag in de resultaten van de besprekingen te Londen zelfs een catastrophe voor de ontwikkeling der internationale betrekkingen en voegde eraan toe: „Wat ons betreft vij willen ons verdedigen, want slechts zij, dip weten te strijden, kunnen aan den vrede denken". En tenslotte liet de Narodny Listi zich als volgt uit: „Wij hebben het recht te vragen, dat men niet ons zelfbeschikkingsrecht vergeet, wanneer men dit recht aan een gedeelte van een groote natie wil verleenen. Men denkt erover nationaliteiten te bevrijden, doch men vergeet, dat hierdoor de vrijheid van een geheele natie kan worden bedreigd". Zoo luidden de perscommentaren ln Tsjecho- Slowakije, voordat de regeering gisteravond een censuur instelde Een ingrijpen, dat geschiedde op een avond, waarop de spanning in Praag wel zeer groot moet zijn geweest. Bekend was, dat Londen met Amerika en Italië had geconfereerd en ook dat de Engelsche en Fransche gezanten te Praag zich naar President Benesj hadden begeven, teneinde dezen in kennis te stellen met de resultaten der beraadslagingen te Londen. En eveneens kende men een nieuwen oproep van de regeering, waarin tot kalmte werd aangemaand en waarin gezegd werd: „dat de beraadslagingen te Londen slechts zijn een etappe in de dramatische ontwikkeling der crisis en niet het laatste woord beteekenen. Wacht met een kalmte, geïnspireerd door de rechtvaardigheid en de waarheid der Tsjechische zaak, op de beslissingen der regeering". --- De ontruiming reeds begonnen? En thans Ls die beslissing dus gevallen en zelfs zijn reeds berichten binnengekomen omtrent ontruiming der Sudeten gebieden door de Tsjechen. Althans, volgens het Duitsch Nieuwsbureau hebben Sudeten-Duitsche vluchtelingen, die de grens zijn overgekomen, verklaard, dat de Tsjechen de Sudeten-gebleden beginnen te ontruimen, doch dat de Tsjechen daarbij verklaard zouden hebben, dat zij, alvorens af te trekken, het geheele land in puin zouden leggen. In verschillende boschgebieden tusschen Meiersgrün en Tillenberg zouden door auto's groote vaten benzine en petroleum zijn afgeladen, teneinde eventueel het geheele bosch in ■ brand te steken. --- Amerika verwerpt deze oplossing „Zelfmoord voor Tsjecho Slowakije bevolen” In de Amerikaansche pers wordt de voorgestelde oplossing krachtig veroordeeld. De New Vork Times zegt, dat dit het einde is van het geheele veiligheidsstelsel, dat in de verdragen na den oorlog was opgebouwd, en de New Vork Herald Tribune is van oordeel, dat de beide groote democratieën Tsjecho-Slowakije niet alleen op het altaar hebben geplaatst, doch het ook bevolen hebben zelfmoord te plegen. Alleen de Daily News constateert, dat indien Groot-Brittannië en Frankrijk ten oorlog zouden gaan, Tsjecho-Slowakije zeer zeker een slagveld zou worden en er geen Tsjechen meer zouden zijn, wie er dart ook zou winnen. Intusschen is de instemming ln Engeland zelf ook niet algemeen. De nationale raad tier arbeiderspartij heeft n.l. een officieele verklaring gepubliceerd, waarin o.a. gezegd wordt: In zijn oprecht verlangen, den vrede te handhaven, heeft de raad met ontzetting kennis genomen van de berichten over de voorstellen van de Britsche en de Fransche regeering tot verminking van Tsjecho-Slowakije onder de brutale dreiging van wapengeweld van het nationaal-socialistisch Duitschland en zonder voorafgaand overleg met de Tsjecho-Slowaaksche regeering. Het is, zoo wordt verklaard, een beschamend verraden van een vredelievend democratisch volk en vormt een gevaarlijk precedent voor de toekomst. De raad geeft tevens uiting aan zijn diepe sympathie met de Tsjecho-Slowaaksche regeering. --- Praag aanvaardt de Engelsch-Fransche voorstellen als basis voor onderhandelingen Om oorlog en bloedvergieten te voorkomen Hedennacht kwam uit Praag een Reuter-bericht melden, dat de Tsjechische regeering besloten heeft, in beginsel de Britsch-Fransche aanbevelingen te aanvaarden, als basis voor onderhandelingen, doch een meer concrete toelichting wenscht, teneinde tot in bijzonderheden te kunnen antwoorden. De vergadering van het Tsjecho-Slowaaksche Kabinet, waarin dit besluit werd genomen, duurde tot kwart voor één vannacht en de voornaamste overweging, welke bij de beraadslagingen heeft gegolden, was 't vaste voornemen, een oorlog en bloedvergieten te vermijden. Hedenmorgen om 11 uur zou het Kabinet de beraadslagingen voortzetten. --- Commentaren uit andere landen In zijn commentaar schrijft de Engelsche „Times": Indien de voorgestelde wijzigingen der vredesverdragen thans met algemeene instemming ten uitvoer zouden worden gebracht, zou daarmede duidelijk worden aangetoond en versterkt het beginsel van het voltrekken eener wijziging zonder geweldpleging. Men kan zeggen, dat hierop bijna zonder uitzondering de geheele toekomstige ontwikkeling der beschaving berust, want wijzigingen tusschen bepaalde landen zullen stellig komen. In dit geval mag men hopen, dat de Tsjecho- Slowaaksche regeering inziet, dat een uiteindelijke winst van meer belang is dan een onmiddellijke opoffering. Onder het opschrift „vreedzame scheiding" hierinnert de diplomatieke medewerker van de Duitsche „Börsenzeitung" aan de scheiding tusschen Noorwegen en Zweden op 23 Sept 1905. Het blad schrijft: Wat de Noren toen bewoog gebruik te maken van hun zelfbeschikkingsrecht, was een bescheiden mate van tegenstrijdigheden in vergelijking met hetgeen den Sudeten-Duitschers de samenleving met de Tsjechen in denzelfden staat onmogelijk maakt. De 3.5 millioen Sudeten-Duitschers, sterker in aantal dan de inwoners van het huidige Noorwegen, kunnen niet op een dergelijk begrip en inzicht van den Tsjechischen bondgenoot rekenen als de Noren bij de Zweden. Wat hen echter dwingt een samenleving te beëindigen, waarin nog slechts de ketenen van haat en geweld een vaste rol spelen, geeft hun kreet om zelfbeschikking een honderdmaal krachtiger rechtvaardiging dan de bescheiden redenen welke de Noren vervulden. De Deutsche Allgemeine Zeitung schrijft de volgende zinsnede, die de algemeene opinie van Duitsche politieke kringen na de publicatie van het communiqué van Londen weergeeft. „De staatslieden komen te laat met hun pen, wanneer een groot wereldchirurg reeds zijn ontleedmes ter hand genomen heeft voor een zuiverende operatie". De Duitsche pers geeft duidelijk te verstaan, dat de loop der gebeurtenissen kan afhangen van incidenten, die een „strafactie" van Duitschland zouden kunnen wettigen. De van Praag gevraagde opofferingen zijn enorm, schrijft de „Petit Parisien", maar zijn de rampen, waarmede het bedreigd wordt, niet nog veel grooter? Onze vertegenwoordigers hebben uit Londen, waar zij, gebonden door de omstandigheden, de Fransche fierheid niet zoo hoog konden doen weerklinken als zij gewild hadden, de best mogelijke resultaten meegebracht. Belast met een geduchte verantwoording, waarbij oorlog op het spel stond, waren zij bezorgd om het behoud van den vrede, het welzijn van hun land en het Tsjechische belang. --- Leon Blum niet verheugd Leon Blum schrijft in de „Populaire": De gevolgen van het aceoord van Londen zullen zich ver in Europa en Frankrijk doen gevoelen. Waarschijnlijk is een oorlog vermeden, maar ik, die nooit opgehouden heb voor den vrede te werken, kan er niet verheugd om zijn. --- OVERZICHT PRAAG LEGT ZICH IN PRINCIPE BIJ DE OVEREENKOMST VAN LONDEN NEER. — WEER EEN STAP NADER TOT BEHOUD VAN DEN VREDE. — DOCH WE ZIJN ER NOG NIET! Heden weer een belangrijke beslissing: Praag legt zich in principe bij het vonnis van Londen neer. Ja, meer dan een vonnis is het immers niet. Zonder de aanwezigheid van een vertegenwoordiger der Tsjecho-Slowaaksche regeering bij de besprekingen der Britsche en Fransche ministers in de Engelsche hoofdstad is de overeenkomst tot stand gekomen en, na- C. X de regeeringen te Parijs en Londen er haar goedkeuring aan hebben gehecht, mocht Praag aanvaarden of weigeren. Ziethier het lot der kleine staten als binnen hun grenzen het lot van den Europeesche vrede ligt. Dan beslissen de groote heeren en de kleine man mag het resultaat slikken of zijn ondergang in isolement tegemoet gaan. Waar blijven dan de groote regeeringswoorden van nog geen 24 uur geleden, wat blijft er over van de dikke koppen in de kranten met „dat nooit!". Het gevoel van nationalen trots zakt machteloos ineen. Da heeft Tsjecho-Slowakije heden moeten ondergaan, brengend het grootste offer voor den vrede in Europa. Engeland en Frankrijk hebben gisteren een zwaar offer gebracht, de heeren in Praag gingen nog moeilijker gang. Tenslotte is het „alles liever dan een oorlog" ook hier het laatste woord geweest. Doch het bewaren van zulk een vrede zal voor de toekomst ln de herinnering blijven vastgegrift. De verdragen van 1918 zijn door Duitschland ondergaan en nooit vergeten, zoo zal het buiten Duitschland gaan met de verdragen van 1938. Intusschen zijn we heden weer een stap verder, doch alle gevaar is nog niet geweken. Wat zal morgen het resultaat zijn van de conferentie tusschen Hitler en Chamberlain te Godesberg? Daladier gaat niet mee, de Britsche premier treedt op namens de regeeringen te Parijs en Londen. Deze eer laat de Fransche premier voorzeker gaarne over. Doch zal de Rijkskanselier tevreden zijn? Is aan de eischen van de Sudeten-Duitschers voldaan? Doch zal hij daarmee tevreden zijn? - Er wordt gemeld, dat thans de Hongaarsche Rijksbestuurder Horthy naar Berchtesgaden is gereisd, natuurlijk met het doel Hitler te bewegen om voor de Hongaarsche minderheden in Tsjecho-Slowakije op te komen. Wat Mussolini in zijn rede van Zondag ook met zooveel nadruk gedaan heeft en wat hij wellicht in zijn hedenmiddag te houden rede nog eens zal herhalen. En hebben ook de Polen al niet een beroep op Hitler gedaan met het oog op hun stamverwanten in Tsjecho-Slowakije? Hitler en Mussolini zijn voornemens Tsjecho-Slowakije van de kaart te doen verdwijnen. Het is alleen de vraag of reeds te Godesberg deze stelling zal worden gehandhaafd tegenover Chamberlain, die met zulke zware offers van nationalen trots, van recht en rechtvaardigheid komt. Wij wachten af. Het is begrijpelijk, dat men zich begint af te vragen, of de prijs voor den vrede niet te hoog ls. Immers worden de consequenties van de Londensche overeenkomst ook wel voldoende overzien? We zijn dankbaar, dat de zaken zoo loopen, dat de nieuwe wereldoorlog wordt voorkomen. Doch dit systeem van eischen door de dictators van dezen tijd onder oorlogsdreiging kan niet voortduren. Dan is deze episode slechts uitstel van executie geweest. Tenzij ! Gelukkig dat er nog andere mogelijkheden zijn, al lijkt het alles op 't oogenblik nog zoo somber en ondoorzichtig. --- Ook Rome niet voldaan Ook te Rome is een gevoel van teleurstelling gewekt en men is daar, zoo wordt gemeld, van oordeel, dat de oplossing in tegenspraak is met de these van Mussolini, die een volksstemming bepleit voor alle nationale minderheden van Tsjecho-Slowakije. Frankrijk en Engeland, zoo zegt men te Rome, kunnen niet anders doen dan rekening houden met de eischen van Duitschland. doch zij meenen zich te kunnen verzetten tegen de rechtvaardige eischen van de andere nationaliteiten in den staat Tsjecho- Slowakije. --- Ook een Nederlandsch protest Het comité van waakzaamheid van antinationaal-socialistische intellectueelen heeft aan den voorzitter van den Volkenbondsraad een telegram gezonden van den volgenden inhoud: ~Het comité van waakzaamheid, gevormd door duizend Nederlandsche mannen en vrouwen van wetenschap, kunst en letteren, geeft uiting aan het gevoel van diepe verontwaardiging, welke een kleine natie vervult wegens het feit, dat over het lot van een andere kleine natie met nauwelijks een schijn van haar medezeggenschap door groote mogendheden wordt beschikt. Het protesteert met den grootsten nadruk tegen de thans opnieuw plaatsvindende verkrachting van het volkenrecht en tegen de verzaking van het volkenbondsbeginsel van rechtsgelijkheid voor kleine en groote naties. Het drukt zijn vurige hoop uit, dat de democratische staten, leden van den Volkenbond, te elfder ure tot de beginselen van het bondspact zullen terugkeeren en zich niet langer tot medeplichtigen van de fascistische geweldpolitiek zullen maken, maar gezamenlijk een dam daartegen opwerpen, als eenige duurzame waarborg voor den vrede en de vrijheid der naties". Het telegram is onderteekend door prof. dr. H. J. Pos, voorzitter, en dr. D. Loenen, secretaris. Afschrift van dit telegram werd gezonden aan de diplomatieke vertegenwoordigers van Frankrijk, Groot Brittannië en Tsjecho-Slowakije te 's Gravenhage. ---